max weber-şehir

Download max weber-şehir

Post on 15-Apr-2016

67 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Max Weber - ehir(Modern Kentin Oluumu)

TRANSCRIPT

  • O MODERN KENTN OLUUMU

    Max Weber

    ehir teorisi, her gazetecinin, airin ve romancnn bildii bir eyi,

    yani ehrin yaayan bir ey olduunu her naslsa aklayamyor. Bir

    yaam sistemi olarak ehir, bizatihi biyolojik evrimin yapsna nfuz

    etmekte, yeni ehir haerat ve ehir hayvanlar biimleri yaratmak

    tadr. Gmn bcei, gve, tahta kurusu ve haman bcei gibi

    kentsel haerat vardr. Bunlar, proletarya kadar kente zg, brok

    ratlar kadar kentlidirler. San ve sokak kedisi, kentlerin, soyutlan

    ma ve sofistike sinisizm kadar kentsel bir grntye sahip hayvan

    sakinleridir. ehirde sere, srck ve gvercin gibi kular aleminin

    temsilcileri vardr. Onlar da ehrin dier sakinleri gibi, ayn souk

    kanllkla trafikten kanyor, meydanlarda mnakaa ediyor, bina

    saaklarnda toplantlar yapyor, ticaretin yan rnlerinden rzklarn

    kazanyorlar. Yeryznden azad olmu insan ruhunun z gibi, her

    ehrin afanda dairelerin, dikdrtgenlerin, okgenlerin ve gen

    lerin, yani ehrin geometrisinin bir sis bulutu iinde yzer gibi

    olduu anlar vardr. Yldzlarn aydnlatt gecelerde ehrin kulele

    rinin ve onlarn klahlarnn, karanl, mthi heyecan verici yldz

    lardan koparrcasna g zorlad ve ehrin, bizzat zamana kar

    insanolunun keskin bir iddias gibi grnd anlar vardr.

    Max Weber, iinde yaadmz ehrin nasl bir seyir izlediini, tarihi

    ve sosyolojik bak as ile yetkin bir biimde dile getirdii bu

    eserde, akademik camia kadar, her ehirli insan iinde nemjj

    bilgiler sunuyor.

    Fatma Sultan Ml. Kalalba Sk. No: 49 Topkap-STANBUL r ^ y a r i n Tel: (0212) 521 91 13-23 Fax: (0212) 521 90 86

    wvw.yarinyoyinlari.com

    online sipari:

    f www.kidap.com.tr

  • ^ y a rn

    Yayn No

    Kitabn Ad

    Orjinal Ad

    Sosyoloji Dizisi

    Yazar

    Yayn Editr

    Kapak - Mizanpaj

    Son Okuma

    ISBN

    1-8. Bask

    9. Bask

    Bask ve Mcellit

    Yaync Sertifika No

    Yaync Adresi

    Tel & Fax Sipari Tel & Web

    8

    EHR

    The City

    1Max Weber

    Peren Birsaygk Mut

    Necip Taha Kdey

    Haldun EKER

    978-605-4195-47-3

    Bak. Yaynlar

    Ekim, 2010

    stanbul MatbaaclkGmsy Cad. Ik Sanayi Sitesi B Blok No: 21 T opkap-Zey tinbumu/ST ANBUL Tel: 0212 482 51 66

    12628Fatma Sultan Mh. Kahalba Sk. No: 49 T opkap-ST ANBUL

    Tel: (0212) 635 27 66 Fax: (0212) 521 90 86 (0212) 524 7 524 www.kidap.com.tr

    Great Britain 1960 tarihli ngilizce basksndan tercme edilmitir.

    Eserin her hakk YARIN YAYINCILIK'a aittir.Kaynak gsterilerek alnt yaplabilir.zinsiz oaltdamaz, basamaz

  • MODERtt KENTM OLUUMU

    MAX WEBER

    EDTR

    Don Martindale & Gertrud Neuwirth

    Trkesi

    Musa Ceylan

    ^yarn

  • Max Weber

    Max Weber (1864-1920), ayr bir sosyal bilim olarak sosyolojinin kumcularndan saylmaktadr. zellikle, Protestanlk ile Kapitalizmi iliki- lendiren "Protestan Ahlk" tezi ve brokrasiye ilikin grleriyle tannan bu byk Alman sosyologu, atalar Protestan inanlar yznden gemite Katolik zulmne uram ama daha sonralar baarl giriimciler olmu bir ailenin ocuu olarak dnyaya geldi. 1897'de bir ruhsal knt geiren Weber, drt yl sreyle entelektel faaliyetlerden uzak kald. lk feministlerden olan kars Marianne ile birlikte, Heidelberg'deki evlerinde pazar gnleri dzenli olarak gerekletirdikleri seminerlerle, 20. yzyl banda Almanya'nn en etkileyici entelektel evresini oluturdular. Weber'in sosyolojiye katks muazzamdr. Sosyal bilimler iin felsefi bir temel sunmu; sosyoloji iin genel bir kavramsal ereve gelitirmi ve dnyann tm byk dinlerini, kadim toplumlar, iktisat tarihini, hukuk ve mzik tarihini ve daha pek ok alan kapsayan konularda ciddi aratrmalar ortaya koymutur. Weber'in yapt yaymlar, ele ald konular kadar genitir. En nemli almalar unlardr: Ekonomi ve Toplum (1922), Protestan Ahlak ve Kapitalizmin Ruhu (1905), Genel ktisat Tarihi (1923), in'in Dini (1916), Hindistan'n Dini (1916-17), Kadim Musevilik (1917-19).

  • indekiler

    nsz............................................................... 9Amerikan ehir Teorisinin lk Biimleri................................................... 12Ekolojik ehir Teorisinin Ykselii............................................................. 24

    Sosyal-Psikolojik Bir ehir Teorisine Dair Notlar................................... 40

    ehir Teorisi Konusunda Avrupa'daki Gelimeler................................. 56

    Max Weber ve Avrupa ehir Teorisi...........................................................67

    Max Weber'in Amerikan ehir Teorisi Asndan Geerlilii..............75

    1. BLM....................................................... 85 EHRN DOASI...............................................85

    ehrin Ekonomik Karakteri: Pazar Yerleimi...........................................87

    Tketici ye retici ehir Tipleri.................................................................. 91

    ehir ile Tarm Arasndaki liki.................................................................. 95Politik-dari ehir Konsepti.................................. .......................................97

    Kale ve Garnizon..........................................................................................101Kale ve Pazarn Bir Kaynamas Olarak ehir..................................... 105Avrupa ehrinin Birlie ve Statye Dair zellikleri...........................109

    2. B L M ..................................................... 121 AVRUPA EHR............................................... 121

    Mlkiyet Haklar ve Kiisel Haklarn Durumu................................... 123

    Kardelik likilerinin Kurulmas ve ehrin Oluumu...................... 130ark'ta Kentsel Gelimenin nndeki Esrarengiz Engeller.............134

    Kardelik likileri Kurmann nkoulu Olarak Klanlarn Bozulmas... 136

    Klann Eski ve Ortaa ehri in nemi.............................................. 142

  • Avrupa'da Yeminli Konfederasyon.........................................................145Kentsel Birliin Sosyolojik nemi...........................................................147Cermenik Kuzey'de Kardelik.................................................................. 155Avrupa'daki Gelimelerin Temel Bir Unsuru Olarak Yurttam Askeri Adan Yeterlilii..........................................................................................163

    3. B L M ..................................................... 165ANTK VE ORTAALARDA ARSTOKRATK EHR.. 165

    Aristokratik ehrin D oas....................................................................... 167Venedik'te Tekelci-Kapal Aristokratik Egemenlik.............................169Dier talyan Topluluklarnda Aristokratik Ynetim Gelimeleri... 177 ngiltere'de Kentsel Oligariye Kraliyetin Koyduu Snrlamalar... 182Kuzey Avrupa'da Siyasi Sekinlerin ve Loncalarn Egemenlii...... 190Antikite'nin Karizmatik Klanlar.............................................................192Savalarn Ky Yerleimi Olarak Eski Aristokratik ehir............... 197Ortaa ehriyle Kartlklar.................................................................... 206Aristokratik ehrin Ekonomik Yaps..................................................... 209

    4. BLM...................................................... 217PLEPLER EHR..............................................217

    Bir Siyasi Birlik Olarak "Popolo"nun Devrimci Nitelii................... 219Ortaa talyan ehrinde Toplumsal Snflar Arasnda G Dalm. 220Roma Tribnleri ile sparta Ephorlar Arasndaki Paralellikler..... 229Antik Dnem ve Ortaa Demokrasisinin Karlatrmal Yaps... 239Antik ve Ortaalarda ehir Tiranlklar............................................... 244Ortaa talyan ehrinin zel Konumu................................................. 250Ortaa Kentsel Topluluunda eitlilik Siyasi zerklik................ 251ehrin zerk Hukuku ve Loncalar..........................................................254zerk Ynetim: zerk Bir Hukuki ve dari Yarg............................... 255ehrin Vergilendirme Yetkisi ve Darya Kar Hara veVergi Ykmllnden Kurtulma................................... ....................258Piyasa Dzenlemesi: Ticaret ve Zanaat Politikas veTekelci Dlama Yetkileri............................................................................259Ortaa Kentinin, Kentli Olmayan Katmanlarla likisi.................... 263

    ehir ve Kilise................................................................................................ 266

  • 5. BLM...................................................... 271ESK VE ORTAALARDA DEMOKRAS................ 271

    Avrupa'da Ana ehir Tipi.................................................................... 273Antikite'de ve Ortaa'da Snf Kartlklar..........................................274

    Antikite'de Kk Kyl Demokrasisi; Ortaa'da Profesyonel EsnafDemokrasisi.................................................................................................. 278Yunanistan ve Roma'daki Gelimeler Arasndaki Farkllklar.........285Antik ehirde karlarn Askeri Yn................................................... 288Ortaa ehrinde Barl ktisadi karlarn Hkimiyeti................. 293

    Antikite'de Rasyonel ktisadi TeknolojininTayclar Olarak Negatif Ayrcalkl Stat Gruplar....................... 294Kleler.............................................................................................................295Borlu. Kleler...............................................................................................296Yanamalar.................................................................................................... 296Azat Edilenler.... ..................................................... .....................................298

    Bir Savalar Birlii Olarak Antik ehrin,

    Ortaalarm Ticar