materia‚ wprowadzaj…cy do linux'a (pdf)

Download materia‚ wprowadzaj…cy do Linux'a (pdf)

Post on 11-Jan-2017

215 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Wstep do obsugi Linuxa

    Katarzyna Grzelak

    luty 2013

    K.Grzelak (IFD UW) 1 / 27

  • Systemy operacyjne

    Programy suzace do zarzadzania wykonywaniem innychprogramw: systemy operacyjne (ang. operating system)Komputer w kazdej chwili wykonuje jakis program:albo program uzytkowy (aplikacje)albo fragment systemu operacyjnegoW OKWF zainstalowane sa systemy operacyjne Linux:Fedora 14 (i openSuse)

    K.Grzelak (IFD UW) 2 / 27

  • Drzewo katalogowe

    Uzytkownik uzyskuje dostep do danych za posrednictwem drzewakatalogowego.W MS Windows drzewa katalogowe oznaczane sa literamialfabetu : C:, D:, F: . . .W Linuxie istnieje jedno drzewo katalogowe

    K.Grzelak (IFD UW) 3 / 27

  • Katalog domowy i roboczy

    Po wpisaniu nazwy uzytkownika i hasa, uzytkownik podacza siedo swojego domowego kataloguW katalogu domowym znajduja sie zwyke pliki i katalogi oraz plikii katalogi ukryte, ktrych nazwy zaczynaja sie od kropki (na ogsa to pliki konfiguracyjne, tworzone automatycznie przez uzywaneprogramy)Kazdy student, np. aa235672 ma dostep do dwchograniczonych obszarw dysku: /dmj/2012/aa235672 (katalogdomowy, robione kopie zapasowe) i /work/2012/aa235672(tzw. katalog roboczy, wieksza ilosc miejsca)

    K.Grzelak (IFD UW) 4 / 27

  • Uzytkownicy w Linuxie

    Tylko jeden super-uzytkownik administrujacy systememZwykli uzytkownicy maja mozliwosc modyfikacji tylko wasnychplikw i katalogw

    K.Grzelak (IFD UW) 5 / 27

  • Wsppraca uzytkownika z systemem operacyjnym

    Uzytkownik wpywa na dziaanie systemu operacyjnego zapomoca graficznego lub tekstowego interfejsu uzytkownika(ang. user interface)Interfejs uzytkownika = aplikacja (zbir aplikacji) pozwalajaca nawydawanie polecen systemowi operacyjnemu

    K.Grzelak (IFD UW) 6 / 27

  • Interfejs tekstowy w Linuxie

    Powoka (ang. shell) to program, ktry pozwala uzytkownikowi nawpisywanie polecen, a nastepnie przekazuje je do wykonaniaprzez system operacyjnyPrzykad dziaania powoki, polecenie pwd:

    poszukiwanie programu (plik z uprawnieniami x) o nazwie pwd(= przegladanie katalogw zdefiniowanych w zmiennej $PATH)uruchomienie programuwynik dziaania programu w oknie terminala

    K.Grzelak (IFD UW) 7 / 27

  • Linux - podstawy

    Rozrzniane sa wielkie i mae literyZwyczajowe nazwy katalogw: np. w katalogu binprzechowywane sa wykonywalne wersje programw, w katalogusrc wersje zrdowe, w katalogu home katalogi domoweuzytkownikw . . .Kropka w nazwie pliku nie jest znakiem wyrznionymUmowne rozszerzenia plikw: .cxx, .cpp programy w jezykuC++, .pdf pliki w formacie pdf, .tex pliki w formacie LATEX,.txt pliki w formacie tekstowym . . .W nazwach plikw i katalogw nie powinno byc polskich liter anispacji

    K.Grzelak (IFD UW) 8 / 27

  • Linux - podstawy

    Przykady polecen:

    Zawartosc katalogu : lsZawartosc katalogu (dugi wydruk): ls -lZawartosc katalogu (dugi wydruk + pliki ukryte ): ls -a -l lub ls -alPrzejscie do katalogu katalog: cd katalogPowrt do katalogu domowego : cdPrzejscie do nadrzednego katalogu: cd ..Powrt do ostatniego odwiedzanego katalogu : cd -Sprawdzanie nazwy aktualnego katalogu: pwd

    Pena skadnia wywoania np. programu ls to /bin/lsNazwy katalogu w ktrym znajduje sie program nie trzebapodawac, jesli jest on umieszczony na specjalnej liscie (zmiennasrodowiskowa PATH, echo $PATH).Pomoc: man nazwa_polecenia

    K.Grzelak (IFD UW) 9 / 27

  • Linux - skrty

    . katalog biezacy

    .. katalog nadrzedny (blizej korzenia) wasny katalog domowykaste katalog domowy uzytkownika kaste* dowolna kombinacja znakw

    K.Grzelak (IFD UW) 10 / 27

  • Uzytkownicy i prawa dostepu w Linuxie

    Wasciciela pliku/katalogu moze zmienic tylko super uzytkownik(ang. superuser)Super uzytkownik ma identyfikator 0Prawa dostepu:

    r - prawo do odczytuw - prawo do modyfikacjix - dla plikw prawo do wykonania kodu programu/skryptu,dla katalogw prawo do wejscia do katalogu

    Prawa dostepu moze zmieniac wasciciel pliku/katalogu lub superuzytkownik

    K.Grzelak (IFD UW) 11 / 27

  • Zmiana praw dostepu w Linuxie

    u = uzytkownik (user)g = grupa (group)o = reszta (other)

    Odejmujemy sobie prawo do pisania chmod u-w nazwa_plikuOdejmujemy innym wszystkie prawa chmod go-rwx nazwa_plikuDodajemy prawa rekurencyjnie chmod -R go+r nazwa_katalogu

    K.Grzelak (IFD UW) 12 / 27

  • Linux - inne wazne polecenia

    Ogladanie zawartosci pliku tekstowego more nazwa_plikuOgladanie zawartosci pliku tekstowego less nazwa_plikuKopiowanie: cp skad dokadKopiowanie pliku b.txt do katalogu /txt cp b.txt /txtKopiowanie plikw o rozszerzeniu .txt cp *.txt /txtdo katalogu /txtKopiowanie do katalogu biezacego cp -r /etc/init.d .Zmiana nazwy mv stara_nazwa nowa_nazwaTworzenie nowego katalogu mkdir nazwa_kataloguUsuwanie pliku rm nazwa_plikuUsuwanie katalogu rm -r nazwa_katalogu

    K.Grzelak (IFD UW) 13 / 27

  • Szukanie plikw - przykady

    Szukanie pliku o nazwie README w caym drzewie katalogowymfind / -name README

    Szukanie tylko zwykych plikw we fragmencie drzewa katalogw,poczynajac od katalogu biezacegofind . -type f

    Szukanie plikw majacych w nazwie ciag liter conf, poczynajacod katalogu /etcfind /etc -name *conf*

    Szukanie w katalogu biezacym plikw zawierajacych ciag liter abcgrep abc *Szukanie w katalogu biezacym plikw zawierajacych ciag literabc, bez zwracania uwagi na mae i duze literygrep -i abc *Szukanie plikw zawierajacych ciag liter abc w katalogu o danejnazwie i wszystkich jego podkatalogachgrep -r abc nazwa_kataloguK.Grzelak (IFD UW) 14 / 27

  • Pakowanie i kompresowanie

    Pakowanie katalogu nowy tar cvf plik.tar nowyPakowanie katalogu nowy z kompresja tar cvzf plik.tar.gz nowyOgladanie zawartosci pliku plik.tar tar tvf plik.tarOdpakowywanie pliku plik.tar tar xvf plik.tarOdpakowywanie pliku plik.tar.gz tar xvzf plik.tar.gzKompresja pliku ba.txt gzip ba.txtOdkompresowywanie pliku ba.txt.gz gunzip ba.txt.gz

    K.Grzelak (IFD UW) 15 / 27

  • Uruchamianie programw otwierajacych wasne okna

    Przykady uruchamiania edytora tekstu:gedit plik1.txt &

    emacs plik2.txt &

    lubgedit plik1.txt

    Ctrl-Z

    bg

    K.Grzelak (IFD UW) 16 / 27

  • Literatura

    R.Wysocki Materiay do wykadu Pracownia Komputerowa

    K.Grzelak (IFD UW) 17 / 27

  • DLA TYCH CO CHCA WIEDZIEC WIECEJ

    K.Grzelak (IFD UW) 18 / 27

  • Powoki w Linuxie

    W Linuxie mamy kilka powok do wyboru:sh: Bourne Shell, oryginalna powoka systemu unixcsh: C shell, nowa skadnia polecen, udogodnienia w pracyinterakcyjnejksh: Korn shell, zgodnosc skadniowa z powoka Bournea +m.innymi udogodnienia jak w powoce cshbash: Bourne Again Shell, poaczenie najlepszych cech csh i kshtcsh: udoskonalona wersja csh

    K.Grzelak (IFD UW) 19 / 27

  • Konfiguracja kont w OKWF

    Typ powoki definiuje administrator systemu w pliku z hasamiObecnie kazdy uzytkownik w OKWF ma standardowo ustawionapowoke bash (zmienna $SHELL)Standardowo uruchamiane skrypty:

    przy logowaniu: /etc/profile i /.bash_profilestart powoki: /.bashrc

    K.Grzelak (IFD UW) 20 / 27

  • Linux - inne wazne polecenia

    Dowiazanie symboliczne (link) :ln -s /work/2012/aa235672 _work_

    Polecenie quota -v suzy do sprawdzania dostepnego iaktualnie zajmowanego miejsca na dysku

    K.Grzelak (IFD UW) 21 / 27

  • Linux - inne wazne polecenia

    aczenie sie (logowanie) ssh -l uzytkownik komputerna oddalony komputerPrzesyanie pliku scp plik uzytkownik@komputer:katalogmiedzy komputerami

    Przykadowa nazwa komputera: primus.okwf.fuw.edu.plKomputer, na ktry mozna zalogowac sie spoza wydziau:tempac.okwf.fuw.edu.pl

    K.Grzelak (IFD UW) 22 / 27

  • Ciag polecen

    cd; ls -l

    ls -l | wc

    ls -l > lista.txt

    ls -l /_work_ lista.txt

    K.Grzelak (IFD UW) 23 / 27

  • Nowe polecenia

    Polecenie alias suzy do definiowania nowych polecen iprzedefiniowywania starych.

    Jakie nowe polecenia juz istnieja ? aliasPrzykad (tcsh): alias dir ls -laPrzykad (bash): alias dir=ls -laPrzykad (tcsh): alias rm rm -iPrzykad (bash): alias rm=rm -i

    K.Grzelak (IFD UW) 24 / 27

  • Polecenie cat

    Przegladanie zawartosci pliku tekstowegocat nazwa_plikuaczenie dwch plikw tekstowych w jedencat nazwa_pliku1 nazwa_pliku2 > suma.txtTworzenie pliku tekstowego (.tcshrc) bez uzycia edytora tekstucat > .tcshrcecho WitamCtrl-D

    Dopisanie nowej linii do pliku tekstowego (.tcshrc), bez uzyciaedytora tekstu. Ciag liter KONIEC mozna zastapic dowolnyminnym.cat KONIEC >> .tcshrcecho WitamKONIEC

    K.Grzelak (IFD UW) 25 / 27

  • Zmienne srodowiskowe

    Polecenie printenv pokazuje wszystkie zmienne srodowiskoweTworzenie nowej zmiennej np.setenv PRACA /dmj/2012/ab545632(tcsh)Tworzenie nowej zmiennej np.export PRACA=/work/2012/ab545632(bash)echo $PRACA

    cd $PRACA

    K.Grzelak (IFD UW) 26 / 27

  • Rzne typy apostrofw

    Polecenie echo pwd powoduje wypisanie na ekran sowa pwdPolecenie echo pwd powoduje uruchomienie polecenia pwd iwypisanie wyniku tego polecenia na ekranPolecenie echo $PATH (rwnowazne echo $PATH)wypisuje sciezke dostepu ($ jest traktowany jako znak specjalny)Polecenie echo $PATHwypisuje $PATH ($ jest traktowany dosownie)

    K.Grzelak (IFD UW) 27 / 27

Recommended

View more >