Materia Eta Materia Motak 5mailaa

Download Materia Eta Materia Motak 5mailaa

Post on 08-Jul-2015

8.830 views

Category:

Documents

7 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

<ul><li><p>Unibertsoko gurputz guztia materiaz eginda daude. Adb:Eguzkia, itsasoa,airea, harriak, landareak eta guk egin ditugun objetuak.Materia atomoz osatuta dago,ehun atomo mota daude,gutxi gorabera,eta haiek dira ezagutzen ditugun subtantzia guztien jatorria.urreagatzadiamantea</p></li><li><p>Bi motatako substantzia daude: Susbtantzia puruak .Mota bakar bateko materiaz osatuak. Nahasteak . Zenbait substantzia puruz osatua.Bi motatakoak daude:Nahaste heterogenoak. Haien osagaiak bereiz daitezkeNahaste homojeneoak. Haien osagaiak ezin dira bereizi</p></li><li><p>Materiaren propietateak bi motatakoak dira:Propietate orokorrak:(esate baterako masa eta bolumena)Propietate bereizgarriak:(esate baterako,usaina,kolorea,distira eta dentsitatea)</p></li><li><p>Masa gorputzek duten materia kantitatea da.Esate baterako hiztegi batek arkatz batek baino materia gehiago du, Eta beraz masa handiagoa.(Masa kilogramotan (kg) edo gramotan (g) adierazten da.Kilogramo bat 1.000 gramo dira.</p></li><li><p>BOLUMENA-Bolumena gorputzek hartzen duten espazioa da. </p><p>-Esate baterako,futboleko baloi baten materiak teniseko pilota batena baino espazio handiagoa hartzen du, eta beraz , bolumena handiagoa du. </p><p>-Bolumena metro kubotan , dezimetro kubotan litroetan , zentimetro kuboetan eta mililitroetan adierazten da.</p></li><li><p>Dentsitatea masa eta bolumenaren arteko erlazioa da.Gorputz baten dentsitatea kalkulatu, masa zati bolumena egin behar da.Dentsitatea kg/l edo g/ml-tan adierazten da.</p></li><li><p>MATERIAREN ALDAKETA MOTAKBi motatako aldaketak daude:aldaketa fisikoak eta aldaketa kimikoak.</p><p>-Aldaketa fisikoak. Aldaketa fisikoak gertatzen direnean, materiak bera izaten jarraitzen du.</p><p>-Aldaketa kimikoak. Aldaketa kimikoak gertatzen direnean, materia beste materia bat bihurtzen da; hau da, beste subtantzia bat.</p></li><li><p>Hona hemen zenbait aldaketa fisiko:Mugimendua.Goputz baten leku- edo pozizio- aldaketa da.Dilatazioa.Gorputz baten tenperaturak gora egitean gorputzaren tamaina handitzen da.Uzkurdura.Gorputz baten tenperaturak behera egitean gorputzaren tamaina txikitzen da.Zatiketa.Gorputz bat zatitan banatzen da.Egoera-aldaketak.Tenperatura aldatzen denenean gertazen dira.</p></li><li><p>Asko daude.Hona hemen zenbait adibide:</p><p>.Oxidazioa.Sustantzia bat, airean dagoen oxigenoaren eraginez,beste bat bihurtzen denean gertatzen da.</p><p>.Errekuntza Materia erre eta beste substantzia batzuk eratzen dira.</p><p>.Usteltzea Materia (okela,fruta) deskonposatzean gertatzen da.</p><p>Aldaketa kimikoei erreakzio kimikoak ere esaten zaie.</p><p>Industria kimikoek substantzia asko ekoisten dituzte ,erreakzio kimikoen bidez. Zenbaitetan ,substantzia horiek naturan aurki daitezke.Beste batzuetan,substantzia artifizialak egiten dira,naturan ez daudenak.</p></li><li><p>Materia egoera batetik beste batera pasatzen denean, egoera-aldaketa gertatzen da. Zenbait motatako egoera-aldaketak daude:-Urtzea:solido-egoeratik likido-egoerara pasatzea da. Elurra urtzean gertatzen da, esate baterako.-Solidotzea: likido-egoeratik solido-egoerara pasatzea da.-Baporizazioa:likido-egoeratik gas-egoerara pasatzen da.Bi modutan gerta daiteke. Irakitea tenperatura finko batean eta azkar gertatzen da. Lurruntzea tenperatura txikiagoan gertatzen da eta geldoagoa da. -Kondentsazioa: gas-egoeratik likido-egoerara pasatzea da.-Sublimazioa:egoera solidotik zuzenean gas-egoerara pasatzea da,egoera likidotik pasatu gabe.</p></li><li><p>Egoera- aldaketak gorputzak berotuz edo hoztuz gerta daitezke.</p><p>Egoera-aldaketak tenperatura finko batean gertatzen dira,substantzia bakoitzerako.Egoera- aldaketek aplikazio praktikoak dituzte.Lurruntzea uretan disolbatutako substantziak lortzeko erabiltzen da.</p></li></ul>