mantik İlk 7 hafta özet ve soru çaliŞmasi

Click here to load reader

Post on 08-Mar-2016

227 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

MANTIK İLK 7 HAFTA ÖZET VE SORU ÇALIŞMASI

TRANSCRIPT

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011

    ZET

    Mantk, bilinenden bilinmeyenin elde edilmesine vasta olan bilim; ilkelerine

    uyulduunda zihni hataya dmekten koruyan bir disiplin ve sanat eklinde

    tanmlanmaktadr. Bu tanmlardan birincisi mant konusunu, dieri ise amacn

    gstermektedir. Bu tanmlar gz nnde bulundurarak mantn, doru ve

    tutarl bir dnme olduunu syleyebiliriz. Tutarl dnme, akl yrtmenin

    akl ilkeleri denen ilkelere uygun olmasyla mmkn olmaktadr. Doru

    dnme, akl yrtme ya da akl yrtmeler zinciridir. Akl yrtme ise, hkmler arasnda ba kurarak zihnin bilinenlerden bilinmeyeni elde etmesi

    demektir. Akl yrtme akln belirli ilkeleriyle olur. Bu ilkeler; zdelik,

    elimezlik, nc halin yokluu ve yeter neden ilkesidir. Mantk, kendisine

    kavramlar, kavramlardan oluan nermeleri ve nermeler aras ilikileri,

    nermeler vastasyla dzgn karmlarda bulunmann l ve kurallarn

    incelemeyi konu edinir.

    Mantn insana salad byk yararlar bulunmaktadr. rnein, salam bir

    mantk bilgisi, gnlk pratik sorunlarmzn zlp aydnlatlmasnda nemli bir

    aratr. Mantk insana ak-seik dnme ve dndklerini anlalr bir dille ifade etme olana salar. Mantk tutarl olmay, birbiriyle elien dnce ve

    iddialara zihinde yer vermemeyi, yeter derecede kantlanmam hibir iddia ve

    teoriyi doru kabul etmemenin gerekliliini retir. Mantk doru ile yanl,

    ispat edilenle edilemeyeni ayrma gc verir. Mantn, bilgi teorisi, psikoloji ve

    sosyolojiyle yakn bir ilikisi vardr.

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011

    DEERLENDRME SORULARI

    1. Bilinen kavramlardan bilinmeyen kavramlara ne ile ulalmaktadr?

    a) Akl yrtmelerle

    b) Be duyu ile

    c) Deneyle

    (d) Tanmlarla

    e) nermelerle

    2. Hkmler arasnda ba kurarak zihnin bilinenlerden bilinmeyeni elde

    etmesine ne ad verilir?

    (a) Akl yrtme

    b) Tanmlama

    c) Deneme yanlma

    d) Doru dnme

    e) Tutarl dnme

    3. Aadakilerden hangisi mantn konusu olamaz?

    a) Kavramlar

    b) Be sanat

    c) Kyas

    d) nermeler

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 (e) Szckler

    4. Aadakilerden hangisi akl ilkelerinden biri deildir?

    a) elimezlik

    (b) Deneme yanlma

    c) zdelik

    d) Yeter neden ilkesi

    e) nc halin imknszl

    5. Aadakilerden hangisi mantn kullanm alanlarndan biri deildir?

    a) Teknik

    b) Bilim

    c) Felsefe

    d) Pratik hayat

    (e) Mitoloji

    6. Klasik mantn kurucusu aadakilerden hangisidir?

    a) Sokrates

    b) Platon

    (c) Aristoteles

    d) De Morgan

    e) Descartes

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 7. Hakikatin lsnn insan olduu eklindeki dnce aadakilerden

    hangisine aittir?

    a) Sokrates

    (b) Protagoras

    c) Aristoteles

    d) Platon

    e) Zenon

    8. Aadakilerden hangisi Organonun ierisinde yer almaz?

    a) Topikler

    b) Sofistik deliller

    c) II. Analitikler

    d) Kategoriler

    (e) Mitolojik dnceler

    9. Aadakilerden hangisi Fransz sosyoloji okulunda yer almayan bir

    dnrdr?

    a) A. Comte

    b) E. Durkheim

    c) L. Bruhl

    d) . Piaget

    (e) Leibniz

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 10. Aadakilerden hangisi Aristoteles mantn reddeden dnrlerden biri

    deildir?

    (a) Gazl

    b) bn Salah

    c) bn Teymiyye

    d) bn Kayym el-Cevziyye

    e) Celaleddin es-Suyt

    CEVAP ANAHTARI

    I.NTE

    1.D 2.A 3.E 4.B 5.E 6.C 7.B 8.E 9.E 10.A

    2.NTE: KAVRAMLAR

    ZET

    Kavramn ne olduu Sokratesten beri felsefenin temel sorunlarndan birisi

    olmutur. Kavram, filozoflarn zerinde oka tarttklar ve birbirlerine

    muhalefet ettikleri bir konudur. Klasik mantkta doru dnme yollarnn

    gsterilmesi ok nemli olduu iin, Aristoteles akl yrtme yollarndan

    dedksiyona vurgu yaparak, dedksiyonun bir ekli olan kyas esas almtr.

    Kyasn ortaya konulabilmesi iin ncelikle kavramlarn, sonra da nermelerin

    ele alnmas gerekmektedir.

    Kavramlar, doru ya da yanl olamazlar. Yanllk ve doruluk deerleri

    nermelere aittir. Kavramlarn d nesnel dnyada karlklar varsa gerek,

    karlklar yoksa gerek deildir. nermeler birka kavramn bir araya

    gelmesiyle oluur. Doruluk ve yanllk birka kavramdan olumu yarg

    bildiren nermelere aittir. Kavramlar, szl ya da szsz olan birtakm

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 iaretlerle ifade edilirler. Kavramlarn birtakm iaretlerle dile getirilmesine

    dellet denir. Dellet farkl ekillerde ele alnmaktadr. Ancak bu dellet

    eitlerinden mant szl vaz dellet ilgilendirmektedir.

    DEERLENDRME SORULARI

    1. Bir eyin zihindeki tasavvuruna ne denir?

    a) nerme

    b) Hayal

    c) Kimlik

    d) Dellet

    (e) Kavram

    2. Kavramn dil ile ifade edilmesine ne denir?

    (a) Terim

    b) Yklem

    c) Hkm

    d) nerme

    e) Hayal

    3. Genel bir varl deil, zel bir varl zihinde tasavvur etmeye ne denilir?

    a) Kavram

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 b) Hayal

    c) Kimlik

    d) nerme

    e) Hkm

    4. Bireyler grubunu ifade edip grupta gerekleen kavramlara ne ad verilir?

    a) Distribtif

    b) Soyut

    c) Tikel

    d) Ak ve seik

    e) Kolektif

    5. Aadaki kavramlardan hangisi tekil bir kavramdr?

    a) Meclis

    b) u cetvel

    c) nsanlk

    d) Sendika

    e) Ordu

    6. Aadaki kavramlardan hangisi distribtif kavramlara rnek tekil eder?

    a) Sendika

    b) Ordu

    c) Meclis

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 d) i

    e) Sivil toplum

    7. Aadaki dellet eitlerinden hangisi mant ilgilendirir?

    a) Szl tabii

    b) Szl akl

    c) Szsz tabii

    d) Szsz vaz

    e) Szl vaz

    8. Aadaki kavram iftlerinden hangisi eksik kapsama girer?

    a) nsan-ku

    b) Memeli-balk

    c) Ta-tavan

    d) Canl-cansz

    e) Cansz-aa

    9. Aadakilerden hangisi Kant felsefesinde bir kategori olarak kabul edilmez?

    a) Nitelik

    b) Nicelik

    c) Cevher

    d) Zaman

    e) Nedensellik

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011

    10. Aadakilerden hangisi kavramlar aras iliki trne girmez?

    a) Eitlik

    b) Ayrklk

    c) Tam-giriimlik

    d) Eksik-giriimlik

    e) zdelik

    CEVAP ANAHTARI

    2.NTE

    1.E 2.A 3.B 4.E 5.B 6.D 7.E 8.B 9.D 10.E

    3. NTE : BE TMEL

    ZET

    Mantkta be tmelin ilk defa Porphyriosun sgoji adl eserinde ilendii

    bilinmektedir. Ancak be tmelin Aristoteles tarafndan da zellikle zerinde

    durulduu ifade edilmelidir.

    Be tmel; cins, tr, ayrm, zglk ve ilintiden olumaktadr. Altnda trlerin

    sraland terime cins, cinsin altnda bulunan ve z bakmndan bal bulunduu

    cinsle ksmen zde olan genel kavrama tr, cinsleri ve trleri birbirinden ayran

    ana karakterlere ayrm, bir tre ya da kiiye ait olup ayn cinsten dier bir tr ve

    ahsta bulunmayan nitelie zglk, fertlerde geici olarak bulunmakla birlikte

    varl ferdin varlna bal olmayan, dier fertlerin de paylatklar zelliklere

    ise ilinti denir.

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011

    DEERLENDRME SORULARI

    1. Be tmel ilk defa aadaki eserlerden hangisinde ilenmitir?

    a) Porphyrios-sgoji

    b) Aristoteles-Topikler

    c) Platon-Kanunlar

    d) Descartes-Metod zerine Konuma

    e) Kant-Saf Akln Eletirisi

    2. Altnda trlerin sraland eye ne ad verilir?

    a) Tr

    b) Cins

    c) Ayrm

    d) zglk

    e) linti

    3. Aadakilerden hangisi zsel tmel iinde yer alr?

    a) zglk

    b) linti

    c) Tr

    d) Tekil

    e) Tikel

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 4. Ney nefesli bir alg aletidir nermesinde yer alan nefesli ifadesi be

    tmelden hangisine girer?

    a) Cins

    b) Ayrm

    c) Tr

    d) zglk

    e) linti

    5. Varlk-bitki emasnda yer alan bitki kavram be tmelden hangisine girer.

    a) Cins

    b) linti

    c) zglk

    d) Tr

    e) Ayrm

    6. Bir tre ya da bir kiiye ait olup ayn cinsten dier bir tr ve ahsta

    bulunmayan nitelik nedir?

    a) Tr

    b) Cins

    c) linti

    d) Ayrm

    e) zglk

    7. Fertlerde geici olarak bulunmakla birlikte varl ferdin varlna bal

    olmayan dier fertlerin de paylatklar zelliklere ne denir?

    a) linti

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 b) zglk

    c) Tr

    d) Cins

    e) Ayrm

    8. Aadaki kavramlardan hangisi ilintisel tmel ierisinde yer alr?

    a) Cins

    b) Tr

    c) Ayrm

    d) zglk

    e) Tikel

    BE TMEL

    Atatrk niversitesi Uzaktan Eitim Uygulama ve Aratrma Merkezi

    10

    9. Uzak cinsi blen ana karaktere ne ad verilir?

    a) Uzak ayrm

    b) Yakn ayrm

    c) Uzak cins

    d) Yakn cins

    e) linti

    10. Hkim bilgisi gl kiidir nermesinde yer alan hkim be tmelden

    hangisinde yer alr?

    a) Cins

    b) Tr

  • http://erzurumilitam.blogcu.com

    HAZIRLAYAN : ERZURUM LTAM ETT GRUBU 2011 c) Ayrm

    d) zg