maden arama ve sondaj - madencilik haberleri · pdf filegenel olarak madencilik, arama...

of 81 /81
MADEN ARAMA VE MADEN ARAMA VE SONDAJ MINERAL EXPLORATION AND DRILLING MINERAL EXPLORATION AND DRILLING

Author: lybao

Post on 07-Feb-2018

226 views

Category:

Documents


7 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • MADEN ARAMA VE MADEN ARAMA VE SONDAJ

    MINERAL EXPLORATION AND DRILLINGMINERAL EXPLORATION AND DRILLING

  • Dnyamzdan hammadde temini insanlk tarihinin balamasyla balam sonrasndauygarlk tarihinde hammaddelerin temin edilme metodu devirlere adn vererek

    l b li l i i l d bi i i l t U l k t ihi i buygarlamann en belirleyici unsurlarndan birisi olmutur. Uygarlk tarihinin badndrc geliimi zellikle kmr ve demirin sanayide kullanlmaya balamas ile son ikiyz yl ierisinde stel olarak hzl bir ivme ile artmtr. Gnmzde de geerli olmakzere insanlk tarihinin en byk savalar hammadde kaynaklarn ele geirmek iinzere insanlk tarihinin en byk savalar hammadde kaynaklarn ele geirmek iinyaplm/yaplmaktadr. inde bulunduumuz yzylda ise madencilik faaliyetleri olmadaninsan yaamnn srdrlebilmesi olas deildir. Bu gn, kullanldmz arabalardan iindeyaadmz evlere bilgisayarlardan telefonlara kadar yaammz iin vazgeilmez olanyaadmz evlere, bilgisayarlardan telefonlara kadar yaammz iin vazgeilmez olanhemen her ey, madencilik etkileri sonucu elde edilen rnler sayesinde varlkkazanabilmektedir. Yine, madencilik faaliyetleri olmakszn tarmsal retimin yada elektrikenerjisi retiminin bulunduklar dzeyin ok altnda olacaklar aktr. Bu bakmdanenerjisi retiminin bulunduklar dzeyin ok altnda olacaklar aktr. Bu bakmdanmadencilik sektr gnmzde olduu gibi gelecekte de uygarlk iin vazgeilmezkonumunu srdrecektir.

    2

  • Engeneltanmilemadencilik,yerkabuundanminerallerineldeedilmesiilemidir Bir mineral belirli bir kimyasal bileimi ve ayr fiziksel zellikleriilemidir.Birmineral,belirlibirkimyasalbileimiveayrfizikselzellikleriolanvetabiattadoalolarakbulunanbirmaddedir.Cevherise,ierisindendeerlibirmadeninekonomikolarakeldeedilmesimmknbirmineralyadai ll bil i idiminerallerbileimidir.

    Mineraller,temelbileenlerivekullanmalanlarnagre,genellikleanagruptatoplanrlar.Metalikcevherler,metalikolmayancevherlerveenerjimineralleri.Metalikcevherler;ferrometaller (demir,manganez,molibden,tungstengibi),bazmetaller(bakr,kurun,cinko,kalaygibi),deerlimetaller(altn,gm,platingibi)veradyoaktifmetaller(uranyum,toryum,radyumgibi)oluur.Metalikolmayancevherlerfosfat,potas,ta,kum,akl,slfr,tuz, feldspat gibi endstriyel mineralleri ierir.tuz,feldspatgibiendstriyelmineralleriierir.

    3

  • Genel olarak madencilik arama faaliyetleri ile balayan cevher retimiGenelolarakmadencilik,aramafaaliyetleriilebalayan,cevherretimizenginletirilmesiiledevamedenveallanmadenlerinkapatlmasveevredzenlemesiilesonbulanbirsrelerbtndr.Madenciliksrelerigenell k d fh d l k dolarakdrtanasafhadatoplanmaktadr.

    Arama(Prospection)Aratrma(Exploration)

    Gelitirme(Mining Operation)retim(MineralProcessing)

    4

  • Arama(Prospection) ilemi,mineralyataklarnnaratrlmasilemdir.Aratrmagrselinceleme,jeolojikalmalar,havafotoraflar,haritalamagibidorudang , j j , , g yntemleryannda,jeofizikvejeokimyagibidolaylyntemlerileyaplr.

    5

  • Aratrmasafhasnda(Exploration)isemineralyatannboyut,ekil,lokasyonuveekonomikdeeriprospeksiyon safhasndakullananlarabenzer,ancakdaha p p y ,detayvefinansalanalizlerideierecekekildebelirlenir.Aramasafhasndamostradanalnanyadakuyu,galeriveyasondajlardaneldeedilentemsilinumuneler kimyasal spektrografik radyometrik ve benzeri analizlere tabinumuneler,kimyasal,spektrografik,radyometrikvebenzerianalizleretabitutularakcevheryatannyaylmvekalitesihakkndadahakapsamlvedetaylbilgilereldeedilmeyeallr.Gemiteyzeydemostravermelerinedeniyle,greli daha kolay sklkla da tesadfen bulunan cevher damarlarnn aranmasgrelidahakolay,sklkladatesadfenbulunancevherdamarlarnnaranmas,gnmzdemodernteknolojiveekipmangerektirmekte,farkldisiplinlerdenoluanbirekiptarafndanyaplabilmektedir.

    6

  • Birbirlerindenkesinizgilerleayrlamayanarama(prospeksiyon)vearatrmasafhalarilemadenyatannbelirlenmesitamamlandndaesas retim iin gerekli olan ve yataa ulamak amacyla yaplacak olanesasretimiingerekliolanveyataaulamakamacylayaplacakolanhazrlkilemlerinikapsayangelitirme(Mining Operation)safhasbalar.Prospeksiyonvearatrmasafhalarndaeldeedilenbulgular,aynzamandah l k l l k h k l i l d k ll l khazrlkalmalarnnkapsamvecevherktlesineulamadakullanlacakyntemilecevherinretimyntemikonularndabilgilerideiermektedir.

    retim(MineralProcessing)safhasndaisemineralinyerkabuundanalnarakilenmesiszkonusudur.retimcevherktlesininboyutuYadayzeyeolanyaknlgibieitlifaktrlerebalolarak,rneinkamyonvey y y g yekskavatrlerkullanmaksuretiyleakocakkazsyadaeercevherderindeisekuyuvetnellerkullanlarakyeraltiletmeciliiileyaplr.

    7

  • Birbirlerindenkesinizgilerleayrlamayanarama(prospection)vearatrmasafhalarilemadenyatannbelirlenmesitamamlandndaesas retim iin gerekli olan ve yataa ulamak amacyla yaplacak olanesasretimiingerekliolanveyataaulamakamacylayaplacakolanhazrlkilemlerinikapsayangelitirme(Mining Operation)safhasbalar.Prospeksiyonvearatrmasafhalarndaeldeedilenbulgular,aynzamandah l k l l k h k l i l d k ll l khazrlkalmalarnnkapsamvecevherktlesineulamadakullanlacakyntemilecevherinretimyntemikonularndabilgilerideiermektedir.

    retim(MineralProcessing)safhasndaisemineralinyerkabuundanalnarakilenmesiszkonusudur.retimcevherktlesininboyutuYadayzeyeolanyaknlgibieitlifaktrlerebalolarak,rneinkamyonvey y y g yekskavatrlerkullanmaksuretiyleakocakkazsyadaeercevherderindeisekuyuvetnellerkullanlarakyeraltiletmeciliiileyaplr.

    8

  • lkeekonomileribakmndansonderecebyknemtayanmadenciliksektr,dierherhangibirekonomiksektrdenfarklklanvetekbanaayrbirsektreklindedzenlenmesinigerektiren

    l llikl i b l k d S k llikltemelzellikleribulunmaktadr.Szkonusuzellikler1. Mineralkaynaklartketilebilirkaynaklardr2. ounluklayerkabuununderinliklerindebulunanyatakoluumlarbykbelirsizliklertar3. Madenretimininyapldyer,ounluklaalmsatmnyapldpiyasalardanyadakullanld3 ade et yap d ye , ou u a a sat yap d p yasa a da ya da u a d

    yerlerdenuzaktr4. retilencevherinsatlabilirrnleredntrlmesi,genelliklecevherinbirnilemetabi

    tutulmasngerektirir5 ti i f li tl di kt l k d h li k l l5. retimncesifaaliyetler,diersektrlerenazaranokdahauzunsreli,kapsaml,zorluve

    maliyetlidir6. Madencilikyatrlmalarndaaramamaliyetlerisondereceyksekolup,bykrisktar.Birok

    durumda,katlanlanyksekaramamaliyetlerinekarn,ekonomikolarakiletilebilecekbir, y y , mineralvarlnnbelirlenememeolaslszkonusudur

    7. Madenciliksrelerininhersafhasndariskunsurumevcuttur.Aramariskininyannda,pekokcevheriinfiyatdalgalanmalardadiersektrleregreokdahabyktr.Heranbulunabilecek

    d fi t t j ld dil bil k d ik bi h k k b ti l dyadafiyatavantajeldeedilebilecekaynyadaikamebircevherkaynannrekabetiolasdr.8. Madenciliksektrlerindelekekonomisi,diersektrleregreokdahabyknem

    tamaktadr.9. Madencilikretimleriningenellikleyerleimyerlerindenuzaktayaplmaszorunluluu,altyapg y y y p , y p

    inaatmaliyetlerinindiersektrleregreokdahayksekolmasnanedenolmaktadr.10. Madencilikfaaliyetleriaramalardanmadeninkapanmasnakadarolanhersafhasnda,gerekevre

    gerekseyapldyerdekiyerleimyerleriveyerelhalkzerindeolumluyadaolumsuzciddietkilerl t bili

    9

    oluturabilir.

  • MADEN ARAMA ve ARATIRMAMADEN ARAMA ve ARATIRMAYeralt kaynaklarnn yerin oluumundan itibaren farkl jeolojikdevirlerde,farkl ortamlarda olumalar, bunlarn bulunu ekilleri, yankaya

    l h k l k l k k l l d k l d ltrleri, cevher yankaya ilikileri, tektonik olaylardan etkilenme dereceleri,yataklarn parajenezleri, tenr ve rezervlerinde de belirgin farkllklarn ortayakmasna yol amtr. Bu durum yzlerce farkl bileimli hammadde tryan sra, tek bir hammadde tr iinde sz konusudur. rnein sadece demircevherleri ele alnrsa bunlarn, magmetik segregasyon,skarn, pnmatolitik,hidrotermal, ekshalatif sedimanter, sedimanter ve metomorfik srelerin, , etkin olduu farkl dnemlerde olutuklar anlalr. O halde madenyataklarnn aranmasna gemeden nce veya aramalar srasnda madenyataklar ve endstriyel hammaddeler ile ilgili bir ok kaynan taranmasyataklar ve endstriyel hammaddeler ile ilgili bir ok kaynan taranmaszorunludur.

    10

  • Maden yataklarnn aranmas (prospection) yerkabuunda bulunan cevherzuhurlarnn aranmas, dier bir deyile cevherce mitli blgelerin incelenmesi,i l il bili h k l b l b l k ikliiiletilebilir cevher konsantrasyonlarnn bulunmas ve bunlarn ekonomikliikonusunda gerekli verilerin salanmasn esas alan dnemdir. Yeni cevherzuhurlarnn bulunmasn hedef alan bu dnemde arazi gzlemleri esastr.Prospeksi on s ras nda genel jeoloji tektonik stratigrafi petrografi paleontolojiProspeksiyon srasnda genel jeoloji, tektonik, stratigrafi, petrografi, paleontoloji,jeofizik, jeokimya, jeomorfoloji, maden yataklar ve maden ekonomisi gibi jeolojininbir ok dalna ait teorik ve pratik bilgilerden faydalanlr. Ancak jeoloji, jeofizik vejeokimya ile ilgili arazi almalar prospeksiyon almalarnn ana bileenleridirjeokimya ile ilgili arazi almalar prospeksiyon almalarnn ana bileenleridir.

    11

  • Arama (Prospection) ve Aratrma (Exploration) dnemlerin ayrlmaskonusunda kesin bir snr olmamakla birlikte hal tartlmaktadr Gochtkonusunda kesin bir snr olmamakla birlikte hal tartlmaktadr. Gocht(1978) prospeksiyonu yerkabuunda yeni hammadde zuhurlarnnbulunmasn salayan bir dnem olarak nitelendirmi, propeksiyon

    l d f l k l k f k k lprogramlar erevesinde fotojeolojik, jeolojik, jeofizik ve jeokimyasalprospeksiyon yntemlerinin uygulanmasn nermitir. Buna karlkaratrma dnemi iin; zuhurlarn deerlendirilmesi, rezerv miktarlarnhesaplanmas amacyla yarma ama, numune alma ve numunelerin analizedilerek deerlendirilmesi gibi madencilik almalarnn yrtlmesi gereizerinde durulmutur. Ayrca yazar her iki dnemi n ve detay olmak zere iki y y yalt blme ayrmtr. te yandan Peters (1978) geleneksel prospeksiyonkavramn explorasyon kavram iinde bir blm halinde ele alarak, madenarama dnemlerini daha farkl bir tarzda dzenlemitir Kuzvart ve Bhmerarama dnemlerini daha farkl bir tarzda dzenlemitir. Kuzvart ve Bhmer(1986) ise maden yataklarnn arama ve deerlendirmesini yukardaki i