m. Şehmus güzel: çok kül-türlü-lük

Click here to load reader

Post on 25-Jul-2016

241 views

Category:

Documents

10 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Düşün Dizisi -7

TRANSCRIPT

  • M. ehmus Gzelin yaynevimizde yaynlanan dier e-kitab: Kssadr Hayat iirler-3Ulam Adresi: http://issuu.com/emeginsanati/docs/m._ehmus_g_zel-kissadir_hayat/1

  • SUNU

    Hayat(mz)dalgalanyor.Evet hayat(mz) batan sona tam bir dalgalanma iinde: Bir o yanabir bu yana gidip geliyoruz. Kanlmazbir biimde.Herkes her yere gidecek ve hi bir yere gidemeyenler perianolacaklar .Kurutuluuyok.Evet hepimizgebeyiz. Bugn veya yarn. Amabir gn mutlaka.

    Gidilen her yere her ey gtrlecek. Gidilen her yere dilimizlegideceiz. Gidilen her yere kimliklerimizle gideceiz.Veite biz de geldik. Biz de gebeyiz denilecek.

    VE GDLEN HER YERDEN MUTLAKABR EYLERALINACAK.Gidilen her yerde deiik ve pek ok deiik diller ve trklerdinlenecek. Szckler alnacak kulaklarmza : Herkes hem kendidilindekonuacak. Hemdedier dillerle alveri yapacak:Veher dilden szck(ler)alnacak. Szlmzzenginleecek :Dilkurumlarna inat. Dil(ler)i krlacak nk :EceAyhan duymalbunu EceAyhan!Dil kran adam!Yenibir kltr oluacak.Yeni bir kltr oluuyor :Yllardan, on yllardan, yzyllardan buyana.Renkli bir kltrdr bu. ok dilli. ok sesli. ok kimlikli. Pek okkl-trl. ok halkl. Veok HAKLI.Bunu farkedemeyenler tarihin dna decekler. ocuklar gngelince hesabn soracak: Herkes her yere giderken, herkesdolarken sizler nerelerdeydiniz ? Neden sadece evinizdeydiniz ? Bu adan baknca Asyann alt ve st ve Gney Amerika ileKuzey Amerika ve elbette Avusturalya, gemiimiz deilgeleceimizdir.inlilere bakar msnz ltfen? Dnyann her yerine g ettiklerinigreceksiniz: Yzyllardan beri. Ermenilere bakar msnz?Gittikleri her yere kendi kltrlerini de knlarnda tadlar:Aznza afiyet o gzelim yemeklerini, o tadna doyulmaz tatllarndaDolamak kltrlebirlikte ekiliyor .

    5

  • Evet hayat(mz) tam bir dalgalanma iinde:Veok kltrllkgeliyor :nnegeilemez bir biimde:Btn rklara inat.Btn milliyetilerevebtn milliyetiliklerenanik.nk onlararamen.Herkes kendi dilinde konuacak. Herkes kendi dilinde trklersyleyecek. Herkes kendi dilindedans edecek.Dier dillerden, dier trklerden, dier danslardan bir eyler dekatarak .

    Ve en bata kadnlar, Bizim kadnlarmz. Hayat dalgalanyorevet:Kadnlar yalan sylemezler nk. Kadnlar nk yalan hayatayzvermezler.

    Hepimizgebeyiz: Bugn veya yarn. Amabir gn mutlaka.Bunca g, bunca hareket, bunca git-gel ve gel-git iinde hangikimlik ilk ve orijinal halini koruyabiliyor? Hangi kimlik otantikkalabiliyor?Kendini bile unutma tehlikesi iinde olanlar kimliklerine nasl sahipkabilirler/kabilecekler? Ciddi bir mesele: Ama asl mesele kendikimliini izdirmeden dierlerinden alnacaklarla onuzenginletirmek.Uyuma ile kendini, kimliini, dilini ve kltrn yadsmamak,yitirmemek.

    tegnmzn gebekltrlerininen nemlibilmecesi.

    M. ehmus GZEL

    Paris, 19 Aralk 2015

    6

  • 26 AUSTOS 1989: NSAN HAKLARIBLDRGESNN 200. YILDNM

    26 Austos 1989da nsan ve Yurttalk Haklar Bildirgesinin(YHB)200. yldnm Paristebykbir trenlekutland.

    ki yzyl nce 11 Temmuz 1789da, Amerika BamszlkSavana katlm olan 32 yandaki La Fayette, Fransa KurucuMeclisine YHB tasarsn sundu. La Fayette, o srada, ParisteAmerikann Bykeliliini yapan ve 1776da AmerikaBamszlk Bildirgesinin mimar ve yakn dostu ThomasJefforsona danarak tasarsn hazrlad. Bu iki kiinin dostluu vetasarnn ortak hazrlan Amerika Bamszlk Savann FranszBurjuva Devrimine etkisini aklyor. Bu konuda baka gstergelerdebulunuyor.

    Jefforson, 20-26 Austos 1789da Kurucu Meclistartmalarn izledi. Meclis yelerinin kimi byle bir Bildirgeningereksiz, kimi ise tehlikeli olacan ileri srd. Madde madde,hatta szck szck tartlan tasarnn 26 Austosa dek sadece 17maddesi benimsendi. Kurucu Meclis, Anayasa hazrlna ncelikvermek zere, YHB grmelerini geici olarak askya ald.Kurucu Meclisin 29 Austos 1789 tarihli gndeminde bu konudakayt bulunuyor.

    O halde, nce Avrupay sonra dnyay saran YHB, aslndabitmemi bir metindir. nk Kurucu Meclis geici olarakdurdurduu almayabir daha balayamad.

    Nitekim YHBde kleliin kaldrlmasna ve kadn haklarnailikin herhangi bir maddenin bir fkrann bulunmamasn bunedenleaklamaya alanlar var.

    Ayrca 1791 Anayasasnn bu metni tamamlamak istedii deileri srlyor.

    Her ne olursa olsun gerek bu Anayasada gerekse 1793 tarihliyeni YHBde kadnlara seme ve seilme haklarnn tannmamasBurjuva Devriminin kadna bak asn tartmasz ortayakoyuyor : Kadnlar dlayc bir baktrbu.

    1793 tarihli YHB, alma, sosyal yardm, eitim ve baskyabakaldr vb. yenihaklarayer veriyordu.

    7

  • Her neyse, 26 Austos 1989daki kutlama treninde, ikiyzyl nceki sorunlardan, kadnlarn dlanmasndan sz edilmedielbette. 1789un bitirilememi 17 maddelik YHBsi byk birtantanayla kutland. Tren, yapm o yl ve Byk Frasz Devriminin 200. Yldnm trenleri iin bitirilen LArche de laFraternit (Kardelik Tak) kbndeyapld.

    Parisin kuzeydousunda bulunan ve ismini 1870te Prusyaordusuna kar Fransa bakentinin savunulduu son noktaolmasndan alan La Dfense (Savunma) semtindeki bu devasa kb300.000 ton. Eiffel Kulesinin kat. 110 metre zerine 106 metre.Ve2,6 milyara maloldu. 50.000 metrekarelik broyasahip.

    Metrekaresinin o gnlerdeki yllk kiras 2.400 frankt.Merakllarna duyurulur.

    Johan Otto von Spreckelsenin eseri Notre Dame kilisesini,souk k gnlerinde, ats altndabarndrabilir bir byklkte.Eiffel Kulesi nasl Fransz Burjuva Devriminin 100.Yldnmnn simgesi olmas iin yapldysa, KardelikTaknnda 200.yldnmnn sembol olmas amalanyor.

    Aslnda 13 Temmuz 1989da al yaplan Bastille Operabinas da unutulacak gibi deil. Ama bu arada baz om azllarLouvre Mzesi avlusuna dikilen Piramid gibi btn buyaptlarn/yaplarn Franois Mitterrandn mgalomane (byklkhastas) olmasndan kaynaklandn sylemekten ekinmiyorlar.Tontonnk illeTarihegemek istiyor(mu).

    Takn ve bir blmndeki brolara yerleen Fondation deLArche de La Fraternitnin (Kardelik Tak Vakf) al 26Austos 1989da Mitterrand tarafndan yapld. Dnemincumhurbakan trendeki konumasnda YHBnin ngiliz veAmerikan nclleri bulunduunu belirtti. (Bu mutlaka ngiltereKrallnn o gnlerdeki Babakan Bayan Thatcherin ok hounagitmitir. nk Franszlarn Her eyi ilk nce biz yarattkdemesinden en ok rahatsz olan Bayan Thatcherdi.) olmasndankaynaklandn Birok konuma daha yaplld. Konumalar vekoturmalardansonragece oldu ve sra geldi : Konsere.

    O gece Takta grkemli bir seyir dzenlendi. YHBnin200. yldnmn kutlamak iin mthi bir konser. 26 Austos1963te Martin Luther King, o gnk tarihi nutkuna I had adream ( Bir rya grdm) diye balyordu. ABDli siyah lider

    8

  • btn insanlarn eit olaca bir gn dlyordu. Konser ite bunoktadanhareketleTaknlk Ryasadn ald. Barbara Hendrix,Kingin szlerini okudu. Onu Senegalden Youssou Ndour,Cezayirden eb Khaled ve Berberilerin nl kadn syleyicisiCurcuna, Fransadan Jacques Higelin, Bernard Lavilliers, ClaudeNougaro, Maxime Leforestier, ngiltereden Julia Fordham,talyadan Gianna Nannini, Krdistandan (Konser Programndaaynen byle yazyordu) ivan Perver izledi. ivan PerverHalabe trksn syledi: Alatan. Takn duvarlarna yanstlanSaddam tarafndan gazlanan ocuklarn grntleriylezihinlerden asla silinmeyecek dram.

    Daha sonra sabel Allende, Arjantinli Nobel Bar dlsahibi Adolfo Perez Esquival, Nobel Edebiyat dll Nijeryalmuhalif sanat Wole Soyunka, Romanyada nsan Haklar veDemokrasi denince ilk akla gelenlerden Doina Korneann kzAriadna Combes-Kornea, S.O.S.-Racisme (mdat-Irklk) derneibakan Harlem Desir gibi tannm isimler de ksa birer konumaile araya girdiler.

    O gece Senegalli koro, ocuklar korosu ve deiik uluslardanmzisyen, trkc ve sanatlar, binlerce insanainanlmaz/unutulmaz bir gece yaattlar. Kimi ise eve erken dnpF-2 (kinci Kanal) yaynnda kendisinin de ekrana yansypyansmadn grmeye alt : Seyirlik ve seyreden Paris bir kezdaha huzurlarmzdayd Sokakta, evlerdeveduvarlarntesinde...

    9

  • YNEBEKLERZLEO

    Aslan Leo, kalkp bir ondrt temmuz gn lmenin yolunubuldun. mr adamsn. Senin gibi anariste bakaldrdjakoben devletin ulusal bayramgn lmek yakr m?

    Sen talyadaki son snanda hepimize elveda derken,Pariste yamur yayordu. Yamura ramen o gn Champs-Elysees caddesindeyine tank vetoplar sergilendi.

    Aslan Leo, ldn ama lmn gn sakladn. lmn gn saklamay baardn. Bravo. mr adamsn evet. Bu kesin.Tahmin ediyorum bunu Kltr bakan ve daha bilmem kimler gelipcenaze treninde nutuk atmasnlar diye yaptn. Oldum olassevmedin nk byle soytarlklar. talyada ldn, arambagn. Monacoda gmldn bir cumartesi gecesi. Prenslerlkesinde ne iin var, halknn ocuu? Doum yerin diye, getirdilerseni ve ana-babann mezarlnda ayrlan yere yerletirdiler. Sadeceen yakn dostlarn vard o an. Televizyon kameralar, grntavclar ve dedikoducular uzaklatrldlar. Sana da hani bu yakrdorusunu istersen.

    Yetmiyedi ylna beyz ark sdrdn. iirler ve operalarda. Mtevazi, alkan ve utangatn Leo. Bu meslek zordur.demeyi seviyordun.

    Dnebiliyor musun Leo, Le Monde lmne bir tam sayfaayrd. Siyah- beyaz bir fotonla. Siyahta btn renkler var bildiingibi.

    Libration ikign seni anlatt. LHumanitde.Sakn kzma Leo, Le Figaro bile bir sayfayla ann nnde

    eildi. nanlr gibi deil ama aynen byleoldu Leo.SeniBrassens veBrellekyasladlar.Bana kalrsa hakkn yediler. Anmsyorsun, Brassens

    apolitique olduunu vurgulamaktan zel bir zevk alrd. Brelegelince, Burjuvalara bindirmesinin dnda ak siyasi tavrtaknmaktan kanrd. Ve dahas yksek burjuva hayatsrdrmenin meraklsyd. zel uakla gelip Paristen Johnnyyialp yemeegtrmesigibi ilginlikleri de vard, biliyorsun.

    Ama sen yle miydin?Ne Tanr! Ne baba!, Ne Allah! Ne Usta! dediin gnler o

    kadaryakn ki.10

  • Binlerce, onbinlerce genle, Mays 1968de ve sonrasndakprleri sen kurdunLeo.

    Parise Paname dedin. Parisi ekya diye tanmladnyolda.

    Anari ne terrizmdir ne de sava; anari aktr. Akkavgadr. senin szlerin. Sana nce arkdalarn inand: PiaColombolar,JulietteGrecolarvedierleri...

    Bir arknda diyorsun ki, Zaman her eyi alr gtrr, hereyi. Olur mu gzm? Giden sadece zamandr. Yaplanlar kalrLeo.

    Senin lne alamak, aslnda benim llerime alamaktrLeo, bilmelissin Leo. Benim llerim Leo, yarm kalm kitaplar,bitirilememis iirler, masa stnde