liseri aparatua

of 42 /42
LISERI APARATUA TAFYD 1. maila Juan Arbulu 1 Oinarri Biologikoak

Author: juan-arbulu

Post on 28-Jun-2015

4.131 views

Category:

Education


4 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 1. Oinarri BiologikoakLISERI APARATUA1 TAFYD 1. mailaJuan Arbulu

2. SARRERA Digestio-aparatua gorputzera sartzenOinarri Biologikoak diren elikagaiak organismoaren zelulak erabiltzeko substantzia bihurtzeko parte hartzen duten organo eta prozesuek osatzen dute.2 3. FUNTZIOAKLiseri aparatuak elikagaiak konposatu sinpleagotaneraldatzea du helburu, eta prozesu honi liseriketa deritzo.Oinarri BiologikoakLiseriketa hodian gertatzen da (ahoa, faringea,hestegorria, urdaila eta hesteak).Eraldaketa ekintza mekaniko eta kimikoei eskergertatzen daDigestio prozesua berdina da urdail bakarreko animaliaguztietan, hau da, gluzido, lipido eta proteinak unitatesinpleagoetan bihurtzen dira digestio entzimei esker,xurgatu eta odolean beren garraioa posible eginez.3 4. LISERI APARATUAREN ANATOMIADigestio-aparatuaren atalakGorputz guztia zeharkatzen duen hodi hau zenbait ataletanbereiz daiteke:Oinarri BiologikoakAhoa: aurpegiaren azpiko aldean.Faringea: ahoa eta hestegorria hasi arteko hodi zatia.Hestegorria: faringearen ondoren dagoen zatia; 25 cm-koluzera du, eta urdaileraino doa.Urdaila: hestegorriaren amaieran dagoHesteak: urdaila bukatu ondoren dagoen hodia da; osoluzea denez, tolestura ugari ditu abdomeneko barrunberamoldatzeko. Diametro ezberdina duenez, bi ataletanbanatuko dugu: Heste meharra: duodenoa, jejunoa eta ileona bereizten dira. Heste lodia: kolon itsua, goranzko kolona, zeharkako kolona, beheranzko kolona, sigma eta ondestea bereizten dira.4 5. LISERI APARATUAREN ANATOMIA1: Listu guruinak2: Parotidak3: Masailezurpekoak4: Mihipekoak5: Ahoa6: Faringea7: Mihia8: Hestegorria9: Pankrea10: Urdaila11: Pankrea hodia12: Gibela13: Behazun xixkua14: Duodenoa15: Behazun hodia16: Heste lodia17: Zeharkako kolona18: Goranzko kolona19: Beheranzko kolona20: Ileona (Heste meharra)21: Heste itsua22: Apendizea23: Ondestea24: UzkiaOinarri Biologikoak 5 6. BASKULARIZAZIOALiseri aparatuaren irrigazioa aortak egitendu. Bertatikan hiru adar ateratzen dira:Oinarri Biologikoak1. Enbor ziliakoa: hestegorria, urdaila,gibela eta barea odoleztatzen ditu.2. Goiko arteria mesenterikoa: hestemeharra, area, barea eta eskuineko hestelodia irrigatzen ditu.3. Beheko arteria mesenterikoa:ezkerreko heste lodia irrigatzen ditu.6 7. BASKULARIZAZIOAItzulera benosoa gibelera doa porta benara, etaOinarri Biologikoakgibeletik, gibeleko benatik kaba benara etabihotzera itzultzen da.7 8. Oinarri Biologikoak8BASKULARIZAZIOA 9. OSAGAI ESTRUKTURALAK1. AHOA2. FARINGEA Oinarri Biologikoak3. HESTEGORRIA4. URDAILA5. HESTE MEHEARRA6. HESTE LODI7. AREA8. GIBELA ETA BEHAZUN BESIKULA 9 10. Oinarri Biologikoak 10AHOA 11. AHOAANATOMIAHortzak Oinarri Biologikoak Motak: Esneko hortzak: 20 pieza, 6 urte arte Helduetan: 8 intzisibo, mozteko 4 kaninoak, zarrasteko 8 premolarrak, txikitzeko 12 agina, xehatzeko Zatiak: Sustraia: gordeta Koroa: ikusten dena11 Pulpa: sakonean hutsa 12. AHOAFISIOLOGIA FUNTZIOA: Elikagaien irensketa eta Oinarri Biologikoak mastekatzea Eginkizun nagusiak: Mastekatu: jakiak moztu eta xehatu digestio mekanikoa Listuztatu: jakiak eta listua nahaztu boloa osatu Boloa: injestioa orofaringea Hestegorria12 13. AHOAFISIOLOGIAMurtxikapenean parte hartzen dute:Oinarri Biologikoak1.Muskuluak Mihia Muskulu maseteroak, tenporalak eta pterigoideak baraila igo eta jaitsi Muskulu milohioideak, genihioideak eta digastrikoak baraila behera eta atzera 13 14. AHOAFISIOLOGIAMurtxikapenean parte hartzen dute:Oinarri Biologikoak2.Gurinak Gurina parotidoak (2) listua likidoa Gurina sublingualak (2) listuamukosoa Gurina submaxilarrak (2) listuamukoserosoa 14 15. Oinarri Biologikoak 15AHOA 16. FARINGEAOinarri BiologikoakGoialdean: Sudur hodiakBehealdean: Laringea Hestegorria 16 17. HESTEGORRIA Faringea eta urdaila lotzen dituen eraztungihartsuez osaturiko hodia da. Eraztunenmugimenduek elikadura urdailera bidaltzen dute. Oinarri Biologikoak 25 zm-ko hodi bertikala 2 esfinter: -Goikoa -Behekoa Behealden mukosa jariatzen da17 18. Oinarri Biologikoak18HESTEGORRIA 19. HESTEGORRIAFISIOLOGIA Oinarri Biologikoak Boloaren mugimendua: Jariatze mukosoa Peristaltismoa: muskulu lehunaren uzkurduraaktiboak Urdailan sartzen da hestegorriarenbeheko esfinterra19 20. Oinarri Biologikoak20HESTEGORRIA 21. URDAILA Litro eta erdiko edukiera duen zakutxo baten antza du. Urdailaren sarrerariOinarri Biologikoak kardia deitzen zaio eta irteerari piloroa. Bere funtzioa elikadura jaso eta digestioa egin Zatiak: Kardias: gertuko zatia mukosaren jariaketa Fundus: goiko zatia jasotzailea Gorputza: zati handiena az. kloridrikoa jariatu Antro: urrutiko zatia pepsinogeno jariaketa 21 22. URDAILAFISIOLOGIA2 esfinter ditu:Oinarri BiologikoakGoikoa: hestegorriaren behekoaBehekoa: edo PilorikoaBarrualdea tolesdura eta mikrobiloakkontaktuko gainaldea (1 zm batek 500 zmfuntzionaletan bihurtzen dira) 22 23. Oinarri Biologikoak23URDAILA 24. URDAILAFISIOLOGIA Jariaketaren berezitasunak: pH oso baxua azidosia Jariatze bolumena: 2,5-3 l/egunOinarri Biologikoak Konposaketa: Ura (%98) Gatzak HCl (hormetako zeluletan). Mukoproteinak (zelula mukosoak) Protienak zatitzeko entzimak pepsinogenoa Bit B12 garraitzeko Faktore IntrinsekoaJariaketaren erregulazioa: hormonagastrikoa sistema nerbioso Eragin mekanikoasinpatiko eta parasinpatikoaLiseriketa mekanikoa: Boloa kimoan bihurtzen da. 24 25. URDAILAFISIOLOGIAOinarri Biologikoak Azidotasunak: bakterien sarrera ekiditzen du HClak: haragiaren fibrina eta kolagenoa bigundu egitendu. pH baxuak: Pepsinogenoa pepsinan bihurtzen da etahonek kolagenoa hautsi eta proteinak aminoazido etapeptidoetan bihurtzen du Muki babeslea jariatzen du: Epitelioa Hclarengandikbabesten du Mugimendu peristaltikoak: Janaria mugiarazi eta nahastuegiten du, birrinduz. Piloroa: Kimoa duodenora pasabidea kontrolatzen du 25 26. HESTE MEHEA ANATOMIA 6-7 m luzera Oinarri Biologikoak1. ZATIAK:-DUODENO:-Area inguratzen du-Ez du peritoneorik-Sabeleko hormetaraItsatsita dago-Tolesdura ugarixurgaketa erraztuz26 27. HESTE MEHEA2. ZATIAK: Oinarri Biologikoak -JEJUNO (6):- Erdian kokatzen denzatia da-Sabelean inongoloturarik gabe-Peritoneoak eustendu-Hemen ere tolesduraugari daudexurgaketaren efikaziahandituz27 28. HESTE MEHEA3. ZATIAK: Oinarri Biologikoak -ILEONa (7):-Azkenengo zatia da-Sabelean libre-Peritoneoak eustendu- Ia ez ditutolesdurarik28 29. HESTE MEHEAOSAKERA1. KANPOKO SEROSA: Oinarri Biologikoak- edo mintza serosa- peritoneoz osatuta- ehun epiteliala2. GERUZA MUSKULARRA:- Kanpokoa: luzetarako disposaketa- Nerbio zelulak: sistema autonomoa:- Barrukoa: zirkularra3. MEISSNER-en nerbio plexua sistema autonomoarenbukaerak4. MUKOSA-AZPIA: Ehun konektiboa. Odol eta linfahodiak kokatzen dira. Nebio zuntzak ere5. MUKOSA:- Mikrobiloak29 Gainazala handitzen du Funtzioa xurgaketa 30. HESTE MEHEAFISIOLOGIAJariatzea:Oinarri Biologikoak Jariatze zelulak Zelula kaliziformeak: mukosa epitelioa babestu Zelula epitelialak: entzimak (enterokinasak,amilasak, peptidasa, disakaridasak eta lipasak) Babes zelulak: inmunoglobulinak A eta M Duodenoa Are eta gibelaren jariatzea (behazun besikularenzehar) kimoaren neutralizazioa eta elikagaiendigestioa xurgatzea Mukosaren jariatzea hormonak: sekretina etapankreozimina ura, gatzen eta entzimen jariatzeabultzatzen dute Propultsio mugimenduak 30 31. HESTE LODIAANATOMIA ZATIAK:1. ITSUA:Oinarri Biologikoak Balbula ileozakala: ileon- en jarraipena2. KOLON: 4 zati: Goranzko kolon Zeharkako kolon Beheranzko kolon Kolon sigmoide3. ONDESTEA: OSAKETA:1. Geruza azpimukosaa: linfozito ugari, fibroblastoak, plasmozitoak, eta makrofagoak bakterien kontrola312. Ez dago xurgaketarik ez ditu mikrobiloak 32. HESTE LODIAFISIOLOGIAOinarri Biologikoak1. Ur gehiena bertan xurgatzen da, gorotzak solidifikatuz2. Heste lodiaren mugimenduak; Gorozkien pilaketan eta solidifokazioan laguntzen du Mugimendu luzeak dira 32 33. HESTE LODIAFISIOLOGIA1. Mugimenduen kontrolerako sistemak:Oinarri Biologikoak Kontrol nerbiosoa: estimulu parasimpatikoa Uzkurdurarenmaiztasuna areagotu estimulu simpatikoa Uzkurduraren maiztasunagutxitu Kontrol hormonala: Gastrina, kolezistokininak eta serotoninakmugikortasuna bultatzen dute Glukagoiak eta sekretinak kolona erlaxatzen dute2. Farmakoak: Morfina eta antzekoak mugikortasuna handitzen dute Espasmolitikoak eta antikolinergikoak kolonaerlaxatzen dute 333. Stress eta urduritasunak erlaxazioa eragiten dute libratzea erraztuz 34. AREAANATOMIA HOSTO ANTZEKO ORGANOA Oinarri Biologikoak DUODENOAK INGURATZEN DU ZATIAK:1.- Endokrinoa: hormonen sintesia Intsulina etaglukagoia2.- Exokrinoa: dudenora jariatzen diren sustantziakekoizten du34 35. GIBELA ETA BEHAZUN BESIKULAGibela: Gizakiaren gibelak 1.3-3 Kg-ko pisua dauka. Oinarri Biologikoak Lau lobulutan banatuta dago, eta horietako bakoitza hainbatsegmentutanFuntzioakBehazuna ekoizten du lopidoak liseritzekoMetabolismoaren erregulazioaz arduratzen daBabes sistemako proteina eta proteina plasmatiko gehienaksintetizatzen dituGai desberdinen gordailua da; lipidoak,proteinak, bitaminak, hormonak eta burdina metatzen diraDetoxifikazioaz eta gaien iraizpenaz arduratzen da35 36. GIBELA ETA BEHAZUN BESIKULA Oinarri Biologikoak36 37. LISERIKETAKO PROZESUAK1. Ingestioa: Janaria barneratu ahotik2. Liseriketa: Elikagaiak osagai sinpleetan Oinarri Biologikoak bihurtzen duen prozesua da. Helburua xurgapena erraztea da.3. Mugikortasuna: Liseri aparatuan gertatzen diren mugimenduak dira, liseriketa mekanikoa barne. Peristaltismoa eta segmentazioa.4. Jariaketa: Liseri urinak ekoiztu eta jariatu5. Xurgapena: Elikagaiak hodiaren mintza zeharkatzen dute odolera pasatuz.6. Kanporatzea: Hondakinak uzkitik kanporatu7. Erregulazioa: Sistema osoa koordinatu37 38. LISERIKETAKO PROZESUAKPERISTALTISMOAOinarri Biologikoak 38 39. LISERIKETAKO PROZESUAKSEGMENTAZIOAOinarri Biologikoak 39 40. LISERIKETAKO PROZESUAKURDAILAREN MUGIMENDUAKOinarri Biologikoak 40 41. FUNTZIOEN LABURPENA Oinarri Biologikoak41 42. Oinarri Biologikoak42AMAIERA