likovna kultura 13

Download Likovna kultura 13

Post on 12-Apr-2017

58 views

Category:

Education

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • Pojam i znaenjeKompozicija (lat. con= sa, ponere = staviti, dakle sastaviti, tj. staviti jedno pored drugoga) predstavlja raspored i odnos dijelova neke cjeline. Kompozicija je pojam koji u likovnoj umjetnosti oznaava strukturu koju grade likovni elementi u svom meuzavisnom odnosu. Francuski slikar Matis zapisao je da je kompozicija umjetnost rasporeivanja "raznih elemenata kojima slikar raspolae da izrazi svoje osjeaje". Vrste likovnih kompozicija zavise od rasporeda oblika koje prikazujemo na povrini ili u prostoru, pa tako postoje: vodoravna, uspravna, kosa, kruna, piramidalna i slobodna kompozicija. Kombinaciju vie kompozicija na istom djelu nazivamo "dramskom kompozicijom".

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • Elementi kompozicije

    Kompozicija je skladan raspored i smisleno ureen odnos likovnih elemenata elemenata kompozicije (linije, smjera, oblika, veliine, teksture, smjera, valera i boje) unutar nekog prostora ili formata, u kojem vlada jedinstvo koriene tehnike, materijala, ideje, opaajnih svojstava i primenjenih estetskih naela principa komponovanja (ritma, kontrasta, harmonije, ravnotee, proporcije, dominacije i jedinstva).

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • Likovni jezik

    Dok se knjievnost izraava pomou rijei, muzika pomou zvuka, ples pokretom, likovna umjetnost se izraava oblicima (linijom, bojom i volumenom). Prema tome, gledati u likovnom smislu znai isto to u knjievnom smislu znai itati. A svrha likovne kulture je u tome da nas upuuje u likovno itanje slike, skulpture ili graevine.

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • Tumaenje likovnog jezikaLikovni oblici imaju svoj smisao koji se moe proitati poznavanjem likovnog jezika. Likovni jezik se moe tumaiti dijelom racionalno (umno), a dijelom likovnom intuicijom. Mi moemo govoriti samo o objektivnom i formalnom dijelu - racionalnom, dok drugi dio - iracionalni, subjektivni, pripada svijetu pojedinca. Strukturu likovnog jezika ne ine slova, rijei, kao u konvencionalnom jeziku, nego likovni elementi.

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • Primjeri Karavao Velaskez

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • PrimjeriEl Greko Delakroa

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • PrimjeriRubens Brojgel

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • PrimjeriPisaro Sezan

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • PrimjeriDega Pikaso

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • PrimjeriVan Gog Dali

    *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

  • Da ponovimoKomponovanje je likovni proces sastavljanja i meusobnog povezivanja likovnih elemenata elemenata kompozicije u likovnu cjelinu prema vlastitoj likovnoj koncepciji. Likovni produkt nastao procesom likovnog komponovanja naziva se kompozicija.

    Kompozicija je skladan raspored i smisleno ureen odnos likovnih elemenata elemenata kompozicije unutar nekog prostora ili formata, u kojem vlada jedinstvo koriene tehnike, materijala, ideje, opaajnih svojstava i primenjenih estetskih naela principa komponovanja.

  • Format slikePovrina na koju je slikar ogranien fiziki predstavlja dvodimenzionalnu ravan koja ima samo irinu i duinu. Ovakva povrina bez dubine naziva se prostor djela, dizajn- polje, odnosno jednostavnije reeno format slike.

  • Organizacija slikePrije nego to se pristupi komponovanju neke slike potrebno je odluiti se kako organizovati jedinstvo formata i oblika u njemu. Format je definisan odnosom vertikalne i horizontalne stranice.

  • Pravila organizacijeZa skladan i prijatan smjetaj objekata koriste se pravila, kao to su:Geometrijski centarOptiki centarPravilo treina i dr..

  • Centar formataJedan format osim etiri take njegovih tjemena odreuje i peta, nevidljiva, taka centra, koja se nalazi u presjeku dijagonala formata ili u presjeku linija polovina. Elementi rasporeeni oko centra interesa treba da su rasporeeni tako da vode oko posmatraa iz perifernih mjesta ka centru. Ipak, centar kompozicije nije ba najbolje mjesto gdje bi oko posmatraa mirovalo. Sa glavnim objektom postavljenim u centar, posmatra nee biti motivisan da proui ostatak slike.

    *

  • Elementi rasporeeni oko centra interesa treba da su rasporeeni tako da vode oko posmatraa iz perifernih mjesta ka centru.

    Ipak, centar kompozicije nije ba najbolje mjesto gdje bi oko posmatraa mirovalo. Sa glavnim objektom postavljenim u centar, posmatra nee biti motivisan da proui ostatak slike.

    *

  • Optiki centarMjesto na kojem se sijeku dva zlatna presjeka - vertikalni i horizontalni- naziva se optiki centar (nije isto to i geometrijski!).Oblik postavljen u optiki centar postaje dominantan, a kompozicija djeluje jedinstveno.

  • Pravilo treinaVrlo esto se koristi pravilo 3 treine: sa dvije horizontale i i dvije vertikale format se dijeli na 9 jednakih dijelova, u presjeku vertikala i horizontala dobijaju se etiri vane take u koje treba smjestiti glavne objekte kompozicije.

  • Vrste kompozicijaRazlikujemo sljedee vrste kompozicija:centralnahorizontalnavertikalnadijagonalnaovalna ili krunapiramidalna - trougaonakombinovanahaotina

  • Centralna kompozicijaU ovoj vrsti kompozicije glavni, ili veina likovnih elemenata se nalazi ili gravitira sredini.

  • Centralna kompozicija

  • Horizontalna kompozicijaLikovni elementi svojim poloajem, rasporedom i oblicima prate horizontalne ose formata. Takva kompozicija djeluje mirno i oputajue, a koristimo je kada elimo da prikaemo irinu prostora, neku scenu, grupne portrete, pejsae, panorame, mrtvu prirodu i slina, uglavnom pasivna i statina stanja. Horizontalna postavka omoguuje gledaocu da mirno posmatra sadraj i pojedine elemente na slici. Horizontalnoj kompoziciji odgovara format postavljen po irini.

  • Horizontalna kompozicija

  • Vertikalna kompozicijaKod ove kompozicije likovni elementi prate vertikalne ose formata. Vertikala prikazuje rast u visinu, sputanje ili pad nanie, odnos onog to je gore (glava), prema onom to je dole (telo, noge). Visoka stabla, vrhovi planina, katedrale, tornjevi, obelisci i neboderi u velikim gradovima, najbolji su primjer za to.To je aktivna postavka, koja sugerie ozbiljnost, odlunost, vrstou, autoritet i sl., pa je koristimo kada upravo te osobine elimo da pridruimo elementima na slici, ili istaknuti njihovu vanost. Vertikalnoj kompoziciji odgovara format postavljen po visini.

  • Vertikalna kompozicija

  • Dijagonalna kompozicijaOva vrsta kompozicije koristi dijagonalne ose formata i kosine za preteni raspored i komunikaciju meu likovnim elementima na slici. To je iva i i dinamina kompozicija koja odmah privlai panju, jer sugerie pokret i odreenu napetost. Osim toga kosi pravci stvaraju utisak prostora, te slue za neformalno povezivanje elemenata kompozicije. Snaniji utisak dijagonale postiu na vertikalnom, a blai na horizontalno postavljenom formatu

  • Dijagonalna kompozicija

  • Ovalna ili kruna kompozicijaKada se likovni elementi u prostoru ili unutar pravouglog formata povezuju po vidljivoj ili zamiljenoj liniji krunice ili elipse, nastaje ovalna ili kruna kompozicija, koja sugerie okupljenost razliitih elemenata oko jedne ideje. U ovoj vrsti kompozicije elementi mogu biti rasporeeni i po spirali, kao jednom od krunici bliskih arhetipskih oblika u prirodi.To je topla i blaga kompozicija, a koristimo je kada elimo da naglasimo porodinu povezanost i zajednitvo elemenata na slici (sklad, jedinstvo).

    Arhetip je Jungov pojam koji se odnosi na uroene obrasce miljenja, osjeanja i djelovanja, nastali kao rezultat vijekovima taloenog iskustva brojnih generacija predaka i koji predstavljaju osnovne strukture i dinamike elemente kolektivno nesvesnog.*

  • Ovalna ili kruna kompozicija

  • Piramidalna (trougaona) kompozicijaU ovoj vrsti kompozicije se kao osnovni oblik za raspored elemenata unutar formata koristi trougao ili piramida. Elementi postavljeni u njima ine dominantnu grupu, kojoj su elementi izvan njih podreeni. To je graditeljska kompozicija koja se jednako dobro moe upotrebiti kako na vertikalnom, tako i na horizontalnom formatu.

  • Piramidalna (trougaona) kompozicija

  • Kombinovana kompozicijaOvo je najprirodnija i najee koriena vrsta kompozicije, koja na formatu udruuje i kombinuje dva ili vie navedenih osnovnih poloaja i rasporeda likovnih elemenata. Ona je istovremeno i najzahtjevnija u smislu postizanja dobre ravnotee. Pri gradnji kombinovane kompozicije nastoji se da se stvori jedinstvo i sklad suprotnih poloaja, smjerova i oblika, kao to su vertikalno-horizintalno (arhitektonska kompozicija), horizontalno-vertikalno-dijagonalno, ovalno ili spiralno-ravno itd. U kombinovanom rasporedu osim poloaja i oblika, znaajnu ulogu imaju opaajna svojstva (tonovi svjetla i tame, boje itd.), kao i odnosi razliitih veliina, koliina i intenziteta likovnih elemenata.

  • Haotina kompozicijaU ovoj kompoziciji, kao to joj i ime kae, elementi su razbacani haotino - bez ikakvog rasporeda.

  • *Aleksandar Boji*

    Aleksandar Boji

    *Elementi rasporeeni oko centra interesa treba da su rasporeeni tako da vode oko posmatraa iz perifernih mjesta ka centru.

    Ipak, centar kompozicije nije ba najbolje mjesto gdje bi oko posmatraa mirovalo. Sa glavnim objektom postavljenim u centar, posmatra nee biti motivisan da proui ostatak slike.

    *Arhetip je Jungov pojam koji se od