lijekovi koji utiču na glavne sisteme organa

Download Lijekovi Koji Utiču Na Glavne Sisteme Organa

Post on 12-Dec-2015

19 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

LIJEKOVI KOJI UTIU NA GLAVNE SISTEME ORGANA

BUBREG( Uvod procitajte sami, mislim da vecinu toga vec znamo tako da to nisam ni pisala )

Lijekovi koji djeluju na bubregDIURETICIDiuretici su lijekovi koji poveavaju izluivanje Na+ i vode iz organizma putem bubrega. Njihovo primarno dejstvo je smanjenje reapsorpcije Na+ i Cl- iz filtrata, a sekundarno poveano izluivanje vode, srazmjerno poveanju ekskrecije NaCl. Opisani efekti se postiu : direktnim dejstvom na elije nefrona indirektno, mijenjajui sastav filtrataDiuretici koji direktno djeluju na elije nefrona ( izuzetak je spironolakton) ispoljavaju diuretski efekat u lumenu tubula, a da bi dospjeli do mjesta djelovanja moraju biti sekretovani u proksimalni tubul. Dijele se na: Diuretike Henleove petlje Diuretike koji djeluju na distalni tubul Diuretike koji djeluju na sabirne tubule i kanale

Diuretici Henleove petlje -su najjaci diuretici, sposobni da izlue iz filtrata 15 25% natrij jona. Glavni predstavnik je FUROSEMID, a tu spadaju jos i bumetanid, piretanid, torasemid i etakrinska kiselina. Ovi lijekovi primarno djeluju na proireni segment ascendentnog kraka Henleove petlje, smanjujui transport NaCl iz tubula u intersticijalno tkivo. Oni takodjer dilatiraju velike krvne sudove direktnim ili indirektnim putem, preko oslobaanja renalnog faktora, a dovode i do poveanog izluivanja Ca i Mg i smanjenog izluivanja mokrane kiseline.

FARMAKOKINETIKASvi diuretici Henleove petlje dobro se resorbuju iz digestivnog trakta, a mogu se dati i intravenski. Oni dospijevaju na mjesto dejstva tako sto se sekretuju u izuvijanom dijelu proksimalnog tubula pomou transportnog mehanizma za organske kiseline; dio koji se sekretuje, izluuje se putem mokrae. nesekretovani dio metabolie se u jetri. Dejstvo im poinje tokom prvog sata od oralne primjene, a dostie maksimum za 30 minuta, ukoliko se ubrizgaju intravenski. Poluvrijeme eliminacije iz plazme im je oko 90 min, a diuretski efekat traje 3-6 sati, osim kod torasemida, koji ima due poluvrijeme eliminacije i due dejstvo, pa se moe dati jednom dnevno.KLINIKA PRIMJENA DIURETIKA HENLEOVE PETLJE Diuretici Henleove petlje se obino koriste (uz oprez!) u kombinaciji sa smanjenjem unosa soli u ishrani, a esto i sa drugim vrstama diuretika, u terapiji prekomjernog zadravanja soli i vode, kod : akutnog edema plua hronine srane insuficijencije ciroze jetre nefrotskog sindroma bubrene insuficijencije.

Terapija hipertenzije (tiazidi obino imaju prednost za tu indikaciju), posebno kod bolesnika sa poremeajima bubrega. Jo jedna specifina primjena u akutnoj terapiji hiperkalcemije, poslije nadoknade izgubljene tenosti intravenskom infuzijom izotoninog rastvora NaCl.

NEELJENI EFEKTI Veoma est neeljeni efekat je gubitak kalijuma, sa smanjenjem nivoa K u plazmi (hipokalijemija), kao i metabolika alkaloza, zbog izluivanja H. Kod starijih osoba moe doi i do hipovolemije i hipotenzije, sa kolapsom zbog naglog smanjenja volumena ekstracelularne tenosti poslije profuzne diureze. Ostala neeljena dejstva su munina, alergijske reakcije te gubitak sluha.

Diuretici koji djeluju na distalni tubul Tu spadaju tiazidi i srodni lijekovi. Glavni tiazid je BENDROFLUMETIAZID. Ostali su hidrohlorotiazid i ciklopentiazid. Lijekovi slinog djelovanja su hlortalidon, indapamid, zipamid i metolazon. Ova grupa lijekova pripada diureticima srednje jaine. Oni smanjuju aktivnu reapsorpciju Na i prateeg Cl vezivanjem za elektroneutralni Na/Cl kotransportni sistem i na taj nain blokiraju njegovo funkcionisanje. Prouzrokuju takodjer i znaajan gubitak kalijuma; izluivanje mokrane kiseline i Ca je smanjeno; dok je izluivanje Mg poveano. Moe se javiti hipohloremika alkaloza. Tiazidi uzrokuju vazodilataciju i mogu prouzrokovati hiperglikemiju. Indapamid sniava krvni pritisak u subdiuretskim dozama.FARMAKOKINETIKA Tiazidi i srodni lijekovi primjenjuju se oralnim putem i dobro se resorbuju iz gastrointestinalnog trakta. Svi se izluuju putem bubrega, uglavnom tubularnom sekrecijom.Tiazidni diuretici kraeg dejstva ( bendroflumetiazid, hidrohlortiazid, hlorotiazid i ciklopentiazid), postiu maksimalan efekat za 4-6 h, a dejstvo im traje 8-12 h. Trajanje dejstva hlortalidona je oko 48 h i zato se moe davati na drugi dan.

KLINIKA PRIMJENA TIAZIDNIH DIURETIKA Hipertenzija Blaga srana insuficijencija Izraeni refraktarni edemi U prevenciji kalkuloze kod idiopatske hiperkalciurije Nefrogeni dijabetes insipidus

NEELJENI EFEKTI Glavni neeljeni efekti tiazida nastaju usljed njihovog dejstva na bubrege; medju njima, najvaniji je gubitak kalijuma.Ostala neeljena dejstva su metabolika alkaloza, hiperurikemija, hiperglikemija,povienje holesterola u plazmi, impotencija kod mukaraca, reakcije preosjetljivosti te hiponatrijemija kao rijedak neeljeni efekat, koji moe imati tee posljedice.

SPIRONOLAKTONIma ogranieno diuretsko dejstvo. Antagonist je mineralokortikoidnog hormona aldosterona. Spironolakton inhibira uticaj aldosterona na retenciju natrij jona i istovremeno smanjenje sekrecije kalij jona. On takodjer smanjuje i sekreciju H i izluivanje mokrane kiseline.Ostali diuretici koji tede K imaju slian efekat.FARMAKOKINETIKASpironolakton se dobro resorbuje iz digestivnog trakta. Poluvrijeme eliminacije iz plazme iznosi samo 10 minuta, ali njegov aktivni metabolit kanrenon ima poluvrijeme eliminacije od 16 h. Spironolakton ne ispoljava dejstvo odmah, ve postoji latntni period od nekoliko dana. Kalijum kanrenoat se aplikuje parenteralno.

KLINIKA PRIMJENA DIURETIKA KOJI TEDE KALIJUM U kombinaciji sa diureticima koji dovode do gubitka kalijuma (npr. tiazidi ili diuretici Henleove petlje), odnosno radi spreavanja gubitka kalijuma, prije svega u sluajevima kada bi hipokalijemija bila posebno rizina (npr. kod bolesnika koji dobijaju digoksin ili amjodaron). Koristi se u terapiji : insuficijencije srca, gdje poboljava preivljavanje primarnog hiperaldosteronizma sekundarnog hiperaldosteronizma prouzrokovanog cirozom jetre

NEELJENI EFEKTI-su gastrointestinalni poremeaji, hiperkalijemija, metabolika acidoza, ginekomastija, poremeaj menstrualnog ciklusa, atrofija testisa a registrovani su i sluajevi peptinog ulkusa.

TRIAMTEREN I AMILORID -djeluju na sabirne kanalie i kanale, na nain to inhibiu reapsorpciju Na i smanjuju ekskreciju K. Amilorid blokira luminalne natrijumske kanale preko kojih djeluje aldosteron, i na taj nain smanjue transport Na kroz bazolateralnu menmbranu.Oba lijeka su umjereni urikozurici, tj.oni pokreu izluivanje mokrane kiseline. Vanost ovih diuretika lei u injenici da tede K. Mogu se dati zajedno sa diureticima koji izazivaju gubitak K s ciljem odravanja bilansa kalijuma.

FARMAKOKINETIKATriamteren se dobro resorbuje iz gastrointestinalnog trakta. Dejstvo mu nastupa poslije 2 h i traje 12-16 h. Djelomino se metabolie u jetri, a djelomino nepromjenjen izluuje putem bubrega. Amilorid se slabije resorbuje, maksimalno dejstvo pokazuje neto sporije (za 6 h) i traje oko 24 h. Najveim dijelom se izlui nepromjenjen putem bubrega.

NEELJENI EFEKTI-hiperkalijemija, metabolika acidoza, ospa na koi i gastrointestinalni poremeaji, koji se rijetko javljaju.

DIURETICI KOJI DJELUJU INDIREKTNO, PROMJENOM SASTAVA FILTRATA-dovode do poveanja osmolarnosti ili sadraja Na u filtratu.Osmotski diureticiTo su farmakoloki inertne supstance (npr.manitol) koje se filtruju preo glomerula, ali se nekompletno reapsorbuju, ili se uopte ne reapsorbuju, preko nefrona. Njihovo dejstvo se preteno ostvaruje u dijelovima nefrona koji su pasivno propustljivi za vodu ( proksimalni tubul, descendentni dio Henleove petlje i sabirni kanalii).Glavno dejstvo osmotskih diuretika ogleda se u poveanju koliine izluene vode, i u manjoj mjeri izluenog Na. Zbog toga nisu korisni u lijenju stanja koje karakterie retencija Na i terapijska primjena im je dosta ograniena. Preteno se koriste za terapiju bolesnika sa poveanim intrakranijalnim i intraokularnim pritiskom i prevenciju akutne bubrene insuficijencije. Lijeenje poveanog intrakranijalnog i intraokularnog pritiska zasniva se na poveanju osmolarnosti plazme supstancama koje ne prodiru u mozak i oko; rezultat je gubitak vode iz mozga i oka. ovo dejstvo se ne ostvaruje u bubrezima i efekat se gubi im se diuretik izlui u mokrau.Osmotski diuretici se obino daju intravenski. Neeljena dejstva su prolazno poveanje volumena ekstracelularne tenosti, hiponatrijemija, glavobolja, munina i povraanje.

DIURETICI KOJI DJELUJU NA PROKSIMALNU TUBUL Inhibitori ugljene anhidraze poveavaju izluivanje bikarbonata, Na, K i vode. Kao rezultat nastaje poveano izluivanje alkalne mokrae i blaga metabolika acidoza. Ove supstance se ne koriste kao diuretici. Upotrebljavaju se za lijeenje glaukoma i nekih tipova epilepsije. Glavni predstavnik je acetazolamid.

LIJEKOVI KOJI UTIU NA pH URINANa-citrat i K-citrat metaboliu se tako da se katijoni izlue zajedno sa bikarbonatima i na taj nain alkalizuju mokrau. Ovakva mokraa ima antibakterijski efekat, a takodjer smanjuje iritaciju ili zapaljenje urinarnog trakta. Alkalizacija je vana radi smanjenja kristalizacije nekih lijekova u mokrai. Alkalizovanjem mokrae mogue je poveati izluivanje lijekova, npr.salicilata i nekih barbiturata.Intravenski primjenjen natrij bikarbonat koristi se za lijeenje akutnog trovanja salicilatima. pH urina moze se smanjiti amonij-hloridom.LIJEKOVI KOJI UTIU NA IZLUIVANJE ORGANSKIH MOLEKULAMetabolizam i izluivanje mokrane kiseline vani su u lijeenju gihta. Dva glavna urikozurika su: PROBENECID i SULFINPIRAZON. Probenecid je liposolubilni derivat benzoeve kiseline koji spreava reapsorpciju urata u izuvijanom dijelu proksimalnog tubula i na taj nain poveava njihovu ekskreciju. Poslije oralne aplikacije, dobro se resorbuje iz digestivnog trakta. Maksimalne koncentracije u plazmi postiu se za oko 3 sata. Sulfinpirazon je snaan inhibitor reapsorpcije mokrane kiseline u izuvijanom dijelu proks