lassen van roestvast staal - international stainless steel forum · pdf file 2020. 1....

Click here to load reader

Post on 19-Jan-2021

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Lassen van roestvast staal Pierre-Jean Cunat

    Materiaal en Toepassingen reeks, Volume 3

  • L A S S E N V A N R O E S T V A S T S T A A L

    Euro Inox

    Euro Inox is de Europese organisatie voor markt-

    ontwikkeling van roestvast staal.

    De leden van Euro Inox zijn:

    • de Europese producenten van roestvast staal;

    • de nationale organisaties voor de

    marktontwikkeling van roestvast staal;

    • de organisaties van de legeringselementenindustrie.

    De voornaamste doelstelling van Euro Inox is het

    promoten van enerzijds de unieke eigenschappen van

    roestvast staal en anderzijds het gebruik ervan in

    bestaande toepassingen en nieuwe markten. Om dit

    doel te bereiken organiseert Euro Inox conferenties en

    seminaries en levert zij ondersteuning via zowel

    gedrukte als elektronische media, om architecten,

    ontwerpers, voorschrijvers, producenten en eind-

    gebruikers beter vertrouwd te maken met het

    materiaal.

    Euro Inox ondersteunt evenzeer technisch en

    marktonderzoek.

    ISBN 978-2-87997-178-0

    978-2-87997-180-3 Engelse versie

    2-87997-087-3 Poolse versie

    978-2-87997-177-3 Tsjechische versie

    978-2-87997-179-7 Turkse versie

    Vaste leden

    Acerinox www.acerinox.es

    Outokumpu www.outokumpu.com

    ThyssenKrupp Acciai Speciali Terni www.acciaiterni.com

    ThyssenKrupp Nirosta www.nirosta.de

    UGINE & ALZ Belgium UGINE & ALZ France Arcelor Mittal Group www.ugine-alz.com

    Geassocieerde leden

    Acroni www.acroni.si

    British Stainless Steel Association (BSSA) www.bssa.org.uk

    Cedinox www.cedinox.es

    Centro Inox www.centroinox.it

    Informationsstelle Edelstahl Rostfrei www.edelstahl-rostfrei.de

    Institut de Développement de l’Inox (I.D.-Inox) www.idinox.com

    International Chromium Development Association (ICDA) www.icdachromium.com

    International Molybdenum Association (IMOA) www.imoa.info

    Nickel Institute www.nickelinstitute.org

    Polska Unia Dystrybutorów Stali (PUDS) www.puds.com.pl

    SWISS INOX www.swissinox.ch

  • L A S S E N V A N R O E S T V A S T S T A A L

    Lassen van roestvast staal

    Eerste uitgave 2007

    (Materiaal en Toepassingen reeks, Volume 3)

    © Euro Inox 2007

    Uitgever

    Euro Inox

    Maatschappelijke zetel:

    241, route d’Arlon

    1150 Luxemburg, Groot-Hertogdom Luxemburg

    Tel. +352 26 10 30 50, Fax +352 26 10 30 51

    Kantoor Brussel:

    Diamant Building, Reyerslaan 80

    1030 Brussel, België

    Tel. +32 2 706 82 67, Fax +32 2 706 82 69

    E-mail : info@euro-inox.org

    Internet : www.euro-inox.org

    Auteur

    Pierre-Jean Cunat, Joinville-le-Pont, Frankrijk

    Dankbetuiging

    De hoofdstukken aangeduid met (*) in de tekst zijn

    overgenomen uit “Working with Stainless Steels”,

    Parijs (SIRPE) 1998

    Omslagfoto

    ESAB AB, Göteborg (S)

    Vertaling

    Ilse Dobbelaere, Zwijnaarde (B)

    Wigo Huis in ’t Veld, Nijkerk (NL)

    Inhoud

    1 Algemene informatie 2

    2 Lasprocessen 3

    3 Lasbaarheid 23

    4 Keuze van het beschermgas 24

    5 Keuze van het lastoevoegmateriaal 25

    6 Lasnaadvoorbereiding voor booglassen 26

    7 Oppervlakte afwerkingen voor lassen 28

    8 Veiligheidsmaatregelen 30

    9 Verklarende woordenlijst:

    begrippen en definities 32

    Disclaimer

    Euro Inox heeft alle inspanningen gedaan om de

    technische informatie correct weer te geven. De lezer

    wordt echter aangeraden om deze informatie enkel

    voor algemene doelstellingen te gebruiken. Euro Inox,

    haar leden, medewerkers en adviseurs aanvaarden

    geen enkele verantwoordelijkheid voor verlies, schade

    of letsels die zouden ontstaan op basis van de

    gepubliceerde informatie.

    Auteursrecht

    Deze publicatie is onderworpen aan het auteursrecht.

    Euro Inox behoudt alle rechten voor inzake vertaling in

    gelijk welke taal alsook vermenigvuldiging, hergebruik

    van illustraties, voordrachten en uitzendingen. Niets

    uit deze publicatie mag zonder voorafgaandelijke

    toestemming van de uitgever (Euro Inox, Luxemburg)

    worden vermenigvuldigd, opgeslagen via microfilm of

    in een gegevensbestand of overgemaakt worden in

    gelijk welke elektronische, mechanische, opgenomen

    of gefotocopiëerde of andere vorm. Inbreuken kunnen

    aanleiding geven tot gerechtelijke vervolging en

    schadeloosstelling alsook het vergoeden van de

    gerechtkosten en -honoraria. Deze vallen onder het

    Luxemburgse auteursrecht en de regelgeving die

    binnen de Europese Unie van kracht is.

    1

  • L A S S E N V A N R O E S T V A S T S T A A L

    2

    1 Algemene informatie

    1.3 Austenitisch-ferritisch of duplex roestvaste stalen: Fe-Cr-Ni (Mo)-N

    De microstructuur van duplex roestvast staal

    bestaat uit een mengvorm van austeniet en

    ferriet. Ze vertonen eigenschappen van

    beide fasen met hoge sterkte en ductiliteit.

    De toevoeging van stikstof zorgt voor

    hogere sterkte en verbetert ook de

    lasbaarheid. Deze types zijn magnetisch en

    niet hardbaar door warmtebehandeling.

    Samenstellingsbereik: C ≤ 0.03 % -

    21 % ≤ Cr ≤ 26 % - 3.5 % ≤ Ni ≤ 8 % -

    (Mo ≤ 4.5 %) - N ≤ 0.35 %

    1.4 Martensitische roestvaste stalen: Fe-Cr-(Mo-Ni-V)

    Deze legeringen kunnen warmtebehandeld

    worden binnen een breed gamma van

    hardheidswaarden.

    De verkregen martensitische structuur is

    magnetisch.

    Samenstellingsbereik: C ≤ 1.2 % -

    11.5 % ≤ Cr ≤ 17 % -

    (Mo ≤ 1.8 % - Ni ≤ 6 % - V ≤ 0.2 %)

    1.1 Austenitische roestvaste stalen: Fe-Cr-Ni (Mo)

    Door hun excellente vervormbaarheid,

    corrosieweerstand en lasbaarheid , zijn

    deze legeringen de meest populaire types

    roestvast staal. Ze zijn niet-magnetisch in

    gegloeide toestand.

    Range of compositions: C ≤ 0.10 % -

    16 % ≤ Cr ≤ 28 % - 3.5 % ≤ Ni ≤ 32 % -

    (Mo ≤ 7 %)

    1.2 Ferritische roestvaste stalen: Fe-Cr-(Mo)

    Ferritische roestvaste stalen hebben een

    laag koolstofgehalte, met chroom (en

    molybdeen) als belangrijkste legerings-

    elementen.

    Ze zijn niet hardbaar door warmte-

    behandeling en ze zijn steeds magnetisch.

    Samenstellingsbereik: C ≤ 0.08 % -

    10.5 % ≤ Cr ≤ 30 % - (Mo ≤ 4.5 %)

  • L A S S E N V A N R O E S T V A S T S T A A L

    3

    2 Lasprocessen

    2.1 Elektrische boogprocessen

    2.1.1 Processen met een niet- afsmeltende metaalelektrode

    2.1.1.1 TIG lassen: GTAW (Gas Tungsten

    Arc Welding *)

    Het GTAW-proces (Gas Tungsten Arc Welding),

    ook soms met TIG (Tungsten Inert Gas)

    aangeduid of WIG-proces (Wolfram Inert

    Gas), wordt geïllustreerd in bovenstaande

    figuur. De energie die nodig is om het

    metaal te smelten wordt geleverd door een

    elektrische boog. Deze boog wordt

    getrokken en in stand gehouden tussen een

    wolfram- of wolframgelegeerde elektrode

    en het werkstuk, onder een inerte of licht

    reducerende atmosfeer. Roestvast staal

    wordt altijd onder gelijkstroom gelast, met

    ofwel negatieve, ofwel positieve elektrode.

    Op deze manier botsen de elektronen op

    het werkstuk, waardoor de penetratie

    verhoogt, terwijl de elektrode weinig

    slijtage ondervindt. De elektrode is meestal

    gemaakt van wolfram gelegeerd met

    thoriumoxide (2% ThO2). Wanneer toevoeg-

    materiaal wordt gebruikt dan is dat in de

    vorm van massieve staven of gewikkelde

    draad voor automatisch lassen. De inerte

    gasstroom die de boog afschermt van de

    omgeving, zorgt ervoor dat er een zeer

    stabiele boog wordt onderhouden.

    Afhankelijk van het basismateriaal, bestaan

    de beschermgassen uit mengsels van

    argon (Ar), helium (He) en waterstof (H2)

    Voortlooprichting

    70 à 90°

    20°

    Beschermgas-

    toevoer

    Koperen steun

    +

    backing gas

    Toevoegmetaal

    BoogBeschermgas Lasstroom-

    bron

    Toorts

    Keramische nozzel

    Niet-afsmeltende metaalelektrode

    Principe van het

    manuele GTAW-lassen

  • Lasstroombron

    B e sc

    h e rm

    g a s

    B e sc

    h e rm

    g a s

    W a te

    r

    W a te

    r

    P la

    sm a g a s

    P la

    sm a g a s

    Kathode

    (wolfram

    +thorium)

    Voortlooprichting

    Lasbad

    Plasmastraal

    Gestold lasmetaal Werkstuk

    H. F.

    L A S S E N V A N R O E S T V A S T S T A A L

    4

    nabehandeling van de lasnaden sterk

    vereenvoudigd kan worden;

    • een uitstekende metallurgische kwaliteit,

    met een nauwkeurige controle van de

    penetratie en de vorm van de lasnaad

    in alle posities;

    • porievrije lasnaden;

    • geringe elektrodeslijtage;

    • eenvoudig aan te leren.

    De werkstukdikte varieert van 0.5 mm tot

    3.5 à 4 mm.

    (zie hoofdstuk 4 ‘Keuze van het

    beschermgas’).

    De belangrijkste voordelen van dit proces

    bij het lassen van

View more