Landschapsbeheer Groningen seizoensmagazine #4 december 2015

Download Landschapsbeheer Groningen seizoensmagazine #4 december 2015

Post on 24-Jul-2016

216 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

De seizoensmagazine van Landschapsbeheer Groningen, met weetjes, nieuws, tips en elke editie een andere wandelroute!

TRANSCRIPT

<ul><li><p> Samen houden we het landschap mooi!</p><p>#4Nieuwsbrief </p><p>dec. 2015</p><p>Landschapsbeheer doetdiepgravend onderzoek 2 Vinger aan de pols vanhet landschap 3 </p><p>Stichting Groninger Bomenwacht 4 Op stap: Ommetje Meerstad 5Licht op groen voor leefbaarheid 6Marktbrigade 7 </p><p>Foto</p><p>: And</p><p>r E</p><p>ijken</p><p>aar</p></li><li><p>Een nieuw jaarWe gaan 2016 in met nieuwe doelen en de ambitie om deze te realiseren. In ons beleids- plan 2015 2019 staan deze beschreven. Een van de belangrijkste uitdagingen is de samen- werking in het landschap, zoals door 15 betrokken partijen onderling is afgesproken in het landschapsconvenant, handen en voeten te geven. Geen woorden maar daden. </p><p>Landschapsbeheer Groningen stopt hier de komende jaren haar energie in. Kansen zijn nu aanwezig en ideen staan in de stijgers, zowel voor het beheer als voor de uitvoering van herstel en versterking van het landschap. Een concreet voor-beeld hiervan is het programma Dorpsvisies en landschap. Hierin nemen wij het voortouw om samen met bewoners-groepen en gebiedspartners in het wierden- en woldland-schap aan de slag te gaan met onder andere versterking van de wierdedorpen en de maren. Meer hierover vindt u in deze nieuwsbrief.</p><p>In de samenwerking in het Westerkwartier willen we een workpool vormen om gezamenlijk het beheer van het landschap efficint en duurzaam uit te voeren. Werken </p><p>aan het behoud van een mooi landschap in alle gebieden van Groningen kunnen we niet alleen realiseren en zullen we samen met onze partners moeten doen. We hebben de ambitie om hierin een belangrijke rol te vervullen vanuit onze kennis en jarenlange werkervaring. </p><p>Vrijwilligers die aan de slag willen met hun landschap onder-steunen we. In veel dorpen ontstaan initiatieven die we van harte ondersteunen en faciliteren, onder andere met prak-tische cursussen, uitlenen van gereedschap en begeleiding in het veld. In 2015, het Jaar van de groene vrijwilliger, is de belangstelling en inzet toegenomen. Deze groei van betrokkenheid van de bewoners met hun landschap willen we de komende jaren verder stimuleren en uitbouwen. Wat ons betreft is elk jaar het Jaar van de groene vrijwilliger. </p><p>Wij hopen dat we het komende jaar met u allen, vrijwilligers en professionals, weer veel voor het mooie Groninger cul-tuurlandschap kunnen betekenen. </p><p>Goede feestdagen!</p><p>Landschapsbeheer Groningen heeft dit jaar op vier locaties samen met vrijwilligers bo- demonderzoek gedaan. Met een mooi re-sultaat, aldus projectleider Anja Verbers. We zijn veel te weten gekomen over de oorsprong van een aantal natte landschapselementen.</p><p>Van enkele elementen moeten de monsters nog beter worden onderzocht, maar van n van de natte landschaps- elementen waarnaar in Noordlaren is geboord, kan Verbers nu met stelligheid zeggen dat het geen pingorune is, maar een uitblazingslaagte. Een andere locatie, die eerst wel en later niet als pingorune werd aangemerkt, vraagt verder boren bij een lagere waterstand. Dan kunnen we onder-zoeken of de beperkte aanwijzingen kloppen dat het echt om een kleine pingorune gaat. Pingorunes en uitblazings-laagten zijn tijdens de laatste ijstijd onder dezelfde klimaat- omstandigheden ontstaan, maar de ene door bodemijs en de andere door wind. </p><p>Nieuwe kennis De elementen in Hongerige Wolf en Pieterburen zijn geden-tificeerd als kolken: restanten van dijkdoorbraken. De poel in het Scharlakenbos heeft zichzelf nog niet geheel prijs ge-geven. Interessante kennis is er al wel opgedaan door het aantreffen van veen, maar zekerheid of het een pingorune is, is er nog niet. </p><p>Naast nieuwe kennis en kennisoverdracht aan betrokken vrijwilligers, heeft het project ook veel enthousiasme op-</p><p>2</p><p>geleverd. Voor een aantal deelnemers was het de eerste kennismaking met bodemonderzoek. Iedereen vond het hartstikke leuk. Ze waren verrast over wat je allemaal in de bodem tegenkomt en hoeveel je daaruit kunt opmaken. Dat is ook wat de ervaren vrijwillige onderzoekers, onder wie opvallend veel jongeren, zo aanspreekt, weet Verbers. Het blijft spannend.</p><p>VervolgVoor Landschapsbeheer is belangrijk dat de resultaten een vervolg krijgen. Maar hiervoor is zij afhankelijk van de eige-naar. In Hongerige Wolf wordt gesproken over een ommetje langs de kolken, in Noordlaren en Haren van aangepast be-heer. Verbers gaat ondertussen door met de inventarisatie van potentile locaties. Volgend voorjaar wordt er geboord in het Westerkwartier. Meedoen kan nog. Anja Verbers vertelt er graag meer over.</p><p>Jacqueline de Milliano, directeur Landschapsbeheer Groningen</p><p>Landschapsbeheer doet diepgravend onderzoek</p></li><li><p>3Comit Regio Groningen-Haren zet met gift nog n keer in op kwaliteit landschapNa een teleurstellende gang naar de Raad van State, besloot het Comit Regio Gronin-gen-Haren zich dit najaar op te heffen. De actiepot schonk het aan Landschapsbeheer Groningen en het Groninger Landschap. Zo doet het nog n keer waarvoor het was op-gericht: het versterken van de kwaliteit van het landschap in het tussengebied Gronin-gen-Haren..</p><p>Vijftien jaar zette het comit zich, met steun van ruim drie-honderd trouwe donateurs, in voor de kwaliteit van het tus-sengebied. In eerste instantie om de aanleg van een zuid-tangent (A28 A7) door het gebied tegen te houden. Het laatste decennium om ervoor te zorgen dat de nieuwbouw-plannen voor Haren-Noord in het landschap zouden worden gepast. De procedure bij de Raad van State liet zien dat een wezenlijke dialoog tussen gemeente en burgers over de toe-komst van het gebied niet tot stand is gekomen. Daarbij was het de laatste kans om het bestemmingsplan op dit punt serieus aan te passen.</p><p>Blijvende betrokkenheidDe uitspraak van de Raad van State was voor ons het mo-ment om de vraag te stellen of we nog in de huidige stich- tingsvorm verder wilden, vertelt bestuurslid Uko Vegter. De tijden zijn veranderd. We denken dat we nu in een andere vorm meer kunnen doen met onze betrokkenheid bij het gebied. Want die blijft, ook na de opheffing.</p><p> Vegter kijkt met een goed gevoel terug op de dertien jaar die hij deel uitmaakte van het bestuur. Het comit heeft een grote bijdrage geleverd aan het bewustzijn over de waarde van het bijzondere gebied waarvoor het was opgericht, ook bij politici. Ik denk dat wij indirect wel keuzes hebben ben-vloed. We waren een begrip en de gemeenteraad kende onze visie. Ik denk dat het goed is geweest dat deze club er was. </p><p>Goed besteedAls laatste actie besloot het bestuur de middelen die het nog in kas had te verdelen onder Landschapsbeheer Gro-ningen en het Groninger Landschap voor een concrete in-vestering in het landschap. Het geld dat Landschapsbeheer krijgt, is bedoeld voor het onderhoud van de houtwallen aan de westzijde van de Rijksstraatweg. De gift wordt zeer gewaardeerd n goed besteed, aldus Albert-Erik de Winter van Landschapsbeheer.</p><p>Vinger aan de pols van het landschapElk jaar brengt Landschapsbeheer in een van de vijf Groningse monitoringsgebieden de toestand van de landschapselementen in kaart. Deze monitoring maakt deel uit van een landelijk programma dat onder meer wordt gebruikt voor het nieuwe landschaps- observatorium van LandschappenNL.</p><p>De terugkerende check is dit jaar voor het eerst uitgevoerd met behulp van een zelfontwikkelde app. Landschapsbeheer heeft op deze manier nog sneller zicht op de kwaliteit van het landschap en hoe die zich ontwikkelt. Dit levert waarde-volle kennis op voor beheer en beleid. </p><p>Alle provincies nemen deel aan de landschapsmonitoring. De monitoring geeft een goed beeld van de staat van het </p><p>landschap in Nederland. Zij laat bijvoorbeeld zien hoe ziekten als de essentaksterfte zich verspreiden. Die kennis is van belang voor de bestrij- ding, vertelt Ivon Benus die de resultaten uit het veld bij Landschapsbeheer analyseert en rapporteert aan de landelijk cordinator. </p><p>Collega Marcel met tablet bezig </p><p>met de inventarisatie</p><p>Uko Vegter</p></li><li><p> Stichting Groninger Bomenwacht</p><p>En ondertussen... Er gebeuren nog veel meer dingen, omdat we niet alles uitgebreid in de nieuwsbrief kunnen plaatsen, volgt hier- onder een aantal korte berichtjes. Voor meer informatie over deze onderwerpen kunt u kijken op onze website. Wilt u op de hoogte blijven? Like dan ook onze Facebookpagina! </p><p>We schreven al eerder dat het eraan zat te komen, maar nu is het ook officieel. De Stichting Iepenwacht Groningen heeft zich omgevormd tot de Stichting Groninger Bomenwacht. Vanaf nu herkenbaar aan het nieuwe logo.</p><p>4</p><p>Ze vielen voor het plekje, toen ze precies 25 jaar geleden de monumentale boerderij in Appingedam betrokken. De eeuwenoude boerderij ligt op de nog veel oudere wierde van Solwerd. Alles op de locatie ademt geschiedenis. Dat geldt ook voor de boomgaard, waarin Anita Koopman en haar man een groot aantal verwaarloosde fruitbomen aantroffen.</p><p>Naast appelen en peren, staan er ook een mispel, walnoot, kersen en pruimen. De vorige eigenaar had er 25 jaar niets aan gedaan. We zagen wel dat het iets bijzonders was en wilden het in stand houden, maar wij hadden geen idee van het onder-houd. Daarom waren we blij dat Landschapsbeheer Groningen de helpende hand bood.</p><p>Dit jaar was de boerderij van de familie Koopman de startlocatie voor het snoeiseizoen van de vrucht-boombrigade. Met zijn bijzondere, oude rassen is de boomgaard een prachtig voorbeeld voor het be-lang van de brigade. We hebben hier regelmatig leden van de pomologische vereniging over de vloer. Dat is erg leuk. Met verbazing volg ik soms de eindeloze discussies over soorten en rassen.</p><p>Zelf herkent zij ze lang niet allemaal, maar de Zede-ling weet ze te vinden. Geen lekkerder appel voor de appeltaart dan die, aldus Koopman. Hij is heer-lijk stevig en verkleurt ook niet. Verder wordt de overvloedige oogst grotendeels uitgedeeld aan familie, vrienden en buren. Als je ziet wat er hier uit de tuin komt, realiseer je je hoe belangrijk die oogst vroeger geweest moet zijn om de winter te over- leven. Dat vind ik mooi. </p><p>Mien toentje </p><p> 180 liter sapOp de foto de appel- en perenoogst van het erf van ons eigen kantoor. Van deze oogst hebben we 180 liter sap laten persen. Het sap is gepas-teuriseerd en volgend jaar willen we een glaasje aan de wandelaars van Tocht om de Noord aanbieden.</p><p>Kerkje Garrelsweer krijgt nieuwe loopbrugEr is een nieuwe loopbrug geplaatst voor het kerkje aan de Stadsweg 31 te Garrelsweer. De oude betonnen loopbrug was in erg slechte staat.Daarom is gekozen voor vervanging door een duurzame stalen loopbrug.</p><p>Tip!www.leestekensvanhetlandschap.nl is een mooie website die informatie geeft over de betekenis, versprei- ding en ontstaansgeschiedenis van meer dan driehonderd landschaps- elementen in Nederland. Leer met deze website het landschap in jouw leefomgeving te lezen en begrijpen.</p></li><li><p>5Op Stap:</p><p>Vanaf de oostkant van de stad Groningen loopt het Omme- tje Meerstad, Middelbert en Engelbert de weidse velden in richting de twee lintdorpen. Het voert langs karakteristieke woonhuizen, middeleeuwse kerken en andere cultuurhisto- rische bezienswaardigheden om via een eetbaar pad terug te keren in de stad.</p><p>KerkenpadenNaar Middelbert gaat de route over een kerkenpad dat hier al zeker sinds 1775 loopt. Bekend is namelijk dat het in dat jaar werd verhoogd. Ook Engelbert had een eigen kerken-pad. Dit komt onder meer voor op de Bonnebladen (1900-1916). Het is nog altijd herkenbaar als het voetgangerspad tussen de straten Lintdal en Vrijdal. </p><p>LintdorpenMiddelbert en Engelbert ontstonden in de late middel- eeuwen als gevolg van de veenontginningen. Hun ontstaans-geschiedenis zie je terug in de langgerekte smalle percelen en haaks daarop, aan een weg of dijk, de nederzettingsassen die als een open lint van solitaire gebouwen in het landschap liggen.</p><p>WaterrijkOok de vele bruggetjes op de route maken duidelijk dat het ommetje door voormalig veenontginningsgebied gaat. Het oude natuurbad bij Engelbert, waaraan de Engelberterbad-weg zijn naam dankt, herinnert aan een andere geschiede- nis. Het bad werd in 1931 gerealiseerd in een zandafgraving voor de Woldjesspoorlijn.</p><p>Ommetje Meerstad, Middelbert en Engelbert</p><p>Het Ommetje Meerstad, Middelbert en Engelbert is moge- lijk gemaakt door het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling Europa investeert in zijn platteland en Meerstad.</p><p>Cultuur, landschap en natuur in 7,8 km</p><p>SpoorlijnVoor de aanleg van deze spoorlijn moest de oude pastorie van Engelbert wijken. Het dorp kreeg in 1928 een nieuwe pastorie in de stijl van de Amsterdamse school. Twee jaar eerder had het ook al een opvallend station gekregen, ont-worpen door de bekende Rotterdamse architect Ad van der Steur. De spoorlijn gaf het dorp een economische impuls, maar werd in 1942 op last van de Duitse bezetter al weer opgebroken. </p><p>12</p></li><li><p>Dorpen kunnen op verschillende manieren gebruik maken van onze kennis en ervaring. Zo zijn wij goed thuis in een aantal regelingen waarvan burgers gebruik kunnen maken om groene ambities te realiseren. Denk aan het Loket Leef-baarheid voor het aardbevingsgebied en het Loket Levende Dorpen voor het Westerkwartier, Hoogezand-Sappemeer en Haren. </p><p>Met middelen uit deze loketten, in beide gevallen maximaal 10.000 euro per project, kunnen bijvoorbeeld Ommetjes, een boomgaard, een natuurlijke speelplaats of bloeiende bosranden worden gerealiseerd. Burgers moeten deze sub-sidies altijd zelf aanvragen, maar wij kunnen ze vanuit onze ervaring wel behulpzaam zijn. Bijvoorbeeld door even mee te kijken met een aanvraag of begroting of met tips voor een goed projectvoorstel of mogelijkheden voor cofinanciering. Daarnaast kunnen we in de uitvoering ondersteunen, bijvoorbeeld met begeleiding van een werkdag.</p><p>DialoogtafelVoor het programma Dorpsvisies en landschap is Land-schapsbeheer zelf trekker. Dit programma is voortgekomen uit de dialoogtafel. Als compensatie voor de negatieve gevolgen van de aardbevingen is onder meer een aantal programmas ontwikkeld waaraan gemeenten, organisaties en dorpen in het aardbevingsgebied kunnen deelnemen. </p><p> Dorpsvisies en landschap is n van deze programmas. Dit programma richt zich onder meer op het versterken van wierde- en lintdorpen. Het doel is zowel de kwaliteit van het landschap als de leefbaarheid in de dorpen te verbeteren. Dit doen we door de identiteit van deze karakteristieke dorpen te versterken, bijvoorbeeld door een dorpsplein opnieuw in te richten, cultuurhistorische elementen te herstellen, nieuw groen aan te planten of de archeologie zoals een steilrand van een wierde te beschermen.</p><p>Samen met een aantal dorpen gaan wij aan de slag. In totaal kunnen we in zes tot acht dorpen aan het werk. Dorpen met een (enigszins) door bewoners ondersteund plan kunnen zich aanmelden. Meer informatie hierover staat op www.landschapsbeheergroningen.nl.</p><p>6</p><p>Licht op groen voor leefbaarheidOp veel plaatsen in de provincie zijn de afgelopen tijd burgerinitiatieven ontstaan waarmee be- woners zelf een positieve impuls aan hun leefomgeving willen geven. Overheden, fondsen en orga- nisaties spelen hierop in door initiatieven mogelijk te maken. Bij groene initiatie...</p></li></ul>