Landschapsbeheer Groningen Nieuwsbrief #4 december 2014

Download Landschapsbeheer Groningen Nieuwsbrief #4 december 2014

Post on 06-Apr-2016

213 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

De nieuwsbrief van Landschapsbeheer Groningen, met weetjes, nieuws, tips en elke editie een andere wandelroute!

TRANSCRIPT

<ul><li><p>Foto</p><p>: And</p><p>r E</p><p>ijken</p><p>aar</p><p>Foto</p><p>: And</p><p>r E</p><p>ijken</p><p>aar</p><p>Foto</p><p>: And</p><p>r E</p><p>ijken</p><p>aar</p><p>#4Nieuwsbrief </p><p>dec. 2014</p><p> Samen houden we het landschap mooi!</p><p>Goede conditie 2 Een naam betekent niet vergeten 3 Mien toentje 4</p><p>En ondertussen 4Op stap 5 Kongsi van de kooi-eend 6Cursus haren 7</p></li><li><p>Goede conditieDe een vindt het een lust, de ander een last, maar iedereen weet: een goede conditie krijg je niet cadeau. Dat geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor ons landschap. Vorige maand kwam de provincie met haar vierjaarlijkse rapport Toestand van Natuur en Landschap in de provincie Groningen. He-laas was dit niet uitsluitend goed nieuws. Be-houd van een mooi landschap in Groningen is niet vanzelfsprekend.</p><p>Om het cultuurlandschap in cht goede conditie te hou- den, is kennis van zaken n inzet nodig. Het beheer van hout- singels en houtwallen is hiervan een goed voorbeeld. Maar nu de rijksoverheid taken voor het landschap heeft afgesto-ten, is het minstens zo belangrijk om te weten wie waarvoor verantwoordelijk is en wie wat doet. Op dit moment voeren de betrokken partijen gesprekken om tot nieuwe afspraken voor het landschap te komen en die vast te leggen in een convenant.</p><p>Als dat lukt, betekent dat grote winst voor het landschap. De Toestand laat zien hoe noodzakelijk het is. De afgelopen 25 jaar verloor Groningen een kwart van zijn openheid. Vooral in het Waddengebied en in het Oldambt staat die onder druk. Dat zijn bij uitstek de regios waar ruimte de kwaliteit en identiteit van het landschap bepaalt. </p><p>Om verdere achteruitgang te voorkomen, moeten we gezamenlijk afspraken maken, bijvoorbeeld over herstel en structureel en duurzaam beheer. Een convenant geeft aan dat alle betrokkenen die noodzaak onderschrijven en willen bijdragen aan de kwaliteit van het landschap. Niet praten, maar aan het werk! En als ze willen mogen ze ons als personal coach inschakelen om ze te helpen hun goede voornemen vol te houden.</p><p>Allen fijne feestdagen gewenst en een goed begin van het nieuwe jaar.</p><p>Jacqueline de Milliano, directeur Landschapsbeheer Groningen</p><p>Bellingwolde kent twee schansen: een fleche en een redoute, die in de zeventiende eeuw werden aangelegd om de oostgrens van Groningen te beschermen. Begin deze eeuw zijn de vestingwerken hersteld. Achterstallig onderhoud maakt ze nu echter slecht her-kenbaar. Maar dat gaat veranderen. Land-schapsbeheer Groningen gaat de schansen de komende zes jaar beheren..</p><p>Een fleche bestaat uit twee wallen met borstwering die samen een pijl vormen. Een redoute is een eenvoudig rechthoekig veldwerk, bestaande uit een aarden wal en sloot. De fleche en redoute in Bellingwolde kunnen een op-knapbeurt goed gebruiken. Bij de fleche worden toegangs- pad en sloten overschaduwd door bomen, struiken en over-hangende takken van een klein bosje. De contouren worden bedreigd door boomopslag en braamstruweel. Ook de redoute is toe aan herstel. De oevers van de sloot zijn tijdens recente werkzaamheden beschadigd en wilgenopslag doet afbreuk aan het karakter van de schans.</p><p>Eigenaar Staatsbosbeheer heeft met met Landschapsbe-heer Groningen een beheerovereenkomst afgesloten voor zes jaar. Het eerste jaar ligt het accent op het wegwerken van het achterstallige onderhoud, waarbij onder meer de zichtas wordt hersteld. De jaren daarna is het beheer ge- richt op behoud van het karakter van de cultuurhistorische landschapselementen. Het werk wordt in nauw overleg met aangrenzende grondeigenaren in Nederland en Duitsland uitgevoerd.</p><p>2</p><p>Landschapsbeheer Groningen beheert schansen</p></li><li><p>3Een naam betekent niet vergetenMet een beetje turen is zij vanaf de hoofd-straat van het Oost-Groningse dorp De Maten te zien: de Joodse begraafplaats. Maar als je het niet weet, kijk je erover heen. Niet omdat de locatie zo ver van de weg is gelegen, maar omdat er zo weinig van rest. Een verhoging in het landschap, een omheining en n steen, die in 2004 is geplaatst. Herinner tot in eeu-wigheid staat er in het Jiddisch. </p><p>De korte tekst kan voor Willem Fokkens van het Nederlands Isralitisch Kerkgenootschap (NIK) niet veelzeggender zijn. Samen met zijn vriend, de oud-huisarts Hans Wachters, doet hij al jaren onderzoek naar Joodse begraafplaatsen. Die probeert hij in ere te herstellen. Gebrek aan gegevens is zijn grootste uitdaging. De administratie was geen over-heidstaak en vaak is die met de beheerder verdwenen. Ja, waarschijnlijk is het voor Joden net iets belangrijker dan voor andere volkeren dat de begraafplaatsen worden hersteld en stenen worden teruggevonden en als het kan gerestaureerd. Het geeft ze namen terug en zoals opperrabijn Jacobs zegt, zolang de namen kunnen worden genoemd, worden ze niet vergeten.</p><p>Armoede ontvluchtenGrondonderzoek moet uitwijzen of op de begraafplaats in De Maten nog oude zerken onder het oppervlak liggen. Het rapport is onderweg. Fokkens heeft goede hoop. Tot zijn aangename verrassing kon de buurman van het perceel waarop de begraafplaats ligt nog uit eerste hand vertel-len wat er met de graven is gebeurd. Dat mag met recht bijzonder worden genoemd, omdat er al sinds 1870 niet meer werd begraven. We weten dat de eerste Joden voor 1800 in De Maten kwamen wonen. Zij kwamen uit Duitsland en Polen en trokken naar het westen op zoek naar een beter bestaan. Dat vonden ze in de opkomende veenkolonin. Wanneer de begraafplaats in gebruik is genomen, is niet </p><p>bekend. Wel dat hij in onbruik raakte toen de joodse ge-meenschap rond 1880 verder trok naar buurdorp Ter Apel.</p><p>Oral historyDe buurman herinnerde zich de begraafplaats van voor de aanleg van het Stads-Ter Apelkanaal, als eilandje in een verder ondergelopen land. Als kind speelde hij erop. Begin jaren 50 zijn de zerken volgens hem begraven, niet afge- voerd. Dat laatste is voor Fokkens van groot belang, want dat betekent dat er ter plekke iets kan worden teruggevonden onder de twee lagen grond, die de begraafplaats voor on-derlopen moesten behoeden. Van twee oude dames uit de omgeving, kreeg hij een aantal namen uit hun kindertijd. Hij hoopt met die gegevens en de restanten van de zerken de puzzel iets completer te maken en de doden in het veld hun namen terug te geven.</p><p>Belangrijk is voor hem ook dat de begraafplaats wordt op-geknapt. Daarvoor werkt hij samen met Landschapsbeheer Groningen, die hij leerde kennen via de Stichting Oude Gro-ninger Kerken. Binnen het project Kerken in het Groen, dat financieel wordt ondersteund door de provincie en het Leef-baarheids- en Duurzaamheidsprogramma van de NAM, kan de afrastering worden hersteld en, waar hij heel blij mee is, Landschapsbeheer gaat ervoor zorgen dat het pad naar de begraafplaats helemaal wordt aangemerkt als erkend boe- renlandpad. Dat betekent dat het altijd toegankelijk zal zijn. </p><p>Herinner tot in eeuwigheid </p></li><li><p> Groene dorpslinten Schildwolde Hellum</p><p>En ondertussen... Er gebeuren nog veel meer dingen, omdat we niet alles uitgebreid in de nieuwsbrief kunnen plaatsen, volgt hier- onder een aantal korte berichtjes. Voor meer informatie over deze onderwerpen kunt u kijken op onze website. Wilt u op de hoogte blijven? Like dan ook onze Facebookpagina! </p><p> Lekker Landschap Samen met de schoolkinderen van de Klimboom in Boerakker hebben we een tamme kastanje en circa 30 bessenstruiken aangeplant op het schoolplein zodat ze volgend jaar kunnen oogsten!</p><p>Groene knopen rode draden Er zijn weer 17 fruitbomen aangeplant in het kader van Groene knopen rode draden. Ditmaal in Klooster-buren waar de Cloosteruin opnieuw wordt ingericht, ondermeer met een boomgaard. Vele vrijwilligers steken de handen uit de mouwen en maken er weer een echte Kloostertuin van! Wilgen geknot Vele wilgen in het Westerkwartier zijn geknot door scholieren van verschillende basis- scholen in het Zuid Westerkwartier. Elk jaar weer helpen leerlingen mee om de wilgen van hun zware pruiken te bevrijden. </p><p>In de lintdorpen Schildwolde en Hellum bepaalt de Hoofdweg de ruimtelijke structuur. Langs deze weg is de geschiedenis van het dorp goed af te lezen. De bomen langs de weg maken er een statige laan van. Maar ook de boerderijen met slingertuinen en doorzichten naar het open landschap zijn kenmerkend voor het ruimtelijk beeld. Om de kwaliteit te bewaken, is het belangrijk monumentale bomen langs de weg en op de erven goed te on-derhouden. Daarnaast waarborgt de aanplant van nieuwe bomen het behoud van het karakter van de dorpen voor de toekomst. </p><p>Met ondersteuning van de provincie Groningen, Regio Groningen Assen en de gemeente Slochteren, werkt Landschapsbeheer bij het project Groene Dorpslinten Schildwolde Hellum aan her- stel en beheer van bomen en tuinen. Bij een aantal monumen-tale bomen zijn paddenstoelen aangetroffen die de wortels aan-tasten. Die zullen uiteindelijk moeten worden gekapt. Maar we kunnen dankzij dit project wel vast nieuwe bomen aanplanten.</p><p>4</p><p>Dorpslandbouw, buurderijen, de eetbare stad. Onder verschillende namen wordt er in Groningen in de stad en in veel dorpen gewerkt in en aan gemeenschap-pelijke (moes)tuinen, zoals de belevingstuin in Delfzijl.</p><p>In het project Rood voor Groen wordt in Delfzijl en aantal tuinen aangelegd, waaronder een school- tuin, boomgaard (met bomen van Landschapsbe-heer) en een belevingstuin. De laatste is vooral be-doeld om de senioren uit het naastgelegen huis een heerlijk buiten te geven. </p><p>Cordinator Janneke Stam hoopt op een mooi voor-jaar, zodat de dertien vrijwilligers de tuin voor het begin van de zomer zover ingericht kunnen hebben dat de buren er de geuren en kleuren van de zomer kunnen beleven.</p><p>Als ze ziet wat er tot nu toe is gebeurd, is ze meer dan tevreden. We doen alles zonder machines en grotendeels met gekregen bestrating en beplan- ting. Dat laatste is een bewuste keuze. Je weet dat je planten hebt die het hier goed doen en dat ze blijven staan. Het is bekend van wie ze zijn, dat geeft binding.</p><p>Bij de start van de aanleg, kreeg ze regelmatig op-merkingen en vragende blikken. Het is lastig om je voor te stellen wat het kan worden. Maar laatst stopten er twee jongens van een jaar of achttien om te vragen of ze konden komen helpen. Hoe verder je komt, hoe meer het gaat spreken.</p><p>Meekijken in de belevingstuin: kijk op facebook onder Rood-voor-Groen-Delfzijl</p><p>Mien toentje </p></li><li><p>N5</p><p>Op Stap:</p><p>Historische grondBij de brug over de Ruiten Aa in Jipsinghuizen ligt het Bisschopskerkhof. Hier versloeg Willem van Nierop in 1665 het 1800 man sterke leger van Bommen Berend, de bisschop van Mnster.</p><p>PlaggenborgHet dorp zelf bestond in die tijd uit zon tien Saksische boer- derijen en veel schaapskooien. Het lag een stuk noorde- lijker dan het huidige Jipsinghuizen. In de jaren 30 van de vorige eeuw verschoof de dorpskern naar het zuidoosten. Dit gebied heette Plaggenborg, zo genoemd vanwege de turfwinning. </p><p>StoomtramJipsinghuizen was toen misschien wel bekender of beruch-ter dan nu. De stoomtram voerde in de crisisjaren hon-derden werklozen aan die land ontgonnen. De rechte weg tussen Jipsinghuizen en Wollinghuizen was ook het trac van de tram. In de volksmond heette die Ol Graitje (oud Griet-je), omdat ze zo langzaam was.</p><p>De Ruiten AaDe wandeling volgt de loop van de Ruiten Aa door een zacht glooiend gebied waar akkers en bossen elkaar afwisselen. Op het noordelijkste deel van de tocht zijn de ronde akkers en de hoornakkers gelegen. Die namen duiden op de ont-staansgeschiedenis van het gebied. De Ruiten Aa heeft er in zijn wilde jaren heel wat zand verplaatst.</p><p>Rondje Jipsinghuizen </p><p>Wandelen in GroningenEen complete routebeschrijving en meer informatie is te vinden op www.wandeleninwesterwolde.nl. Daarnaast is dit rondje n van de vele wandelingen die bijeen zijn gebracht op wandelen.groningen.nl, waarvoor Wandelen in Wester-wolde veel routes in de regio aandraagt en nawandelt. </p><p>Het rondje Jipsinghuizen is 7,4 kilometer.</p><p>8</p></li><li><p>Al in 2007 vroeg Landschapsbeheer aandacht voor de eendenkooien langs de Groningse waddenkust in een ge- lijknamig rapport. Een aanvraag bij het Waddenfonds werd destijds niet gehonoreerd. In januari 2014 kreeg het rapport navolging met het projectplan Kongsi van de kooi-eend, een gezamenlijk product van Landschapsbeheer Friesland, Landschapsbeheer Groningen, Landschap Noord-Holland, Natuurmonumenten, It Fryske Gea, Groninger Landschap, Staatsbosbeheer en De Kooikersvereniging. </p><p>Het plan zet in op herstel van 24 van de resterende 29 kooien in het waddengebied. Dit bredere plan mag wel op onder- steuning van het Waddenfonds rekenen. De beschreven kooien zijn gesitueerd langs de waddenkust van Groningen, Frysln en Noord-Holland en op de Waddeneilanden. De Groninger kooien zijn in handen van Groninger Landschap (Nieuw Onrust) en Natuurmonumenten (Wytsemakooi). Kooi Westpolder is particulier bezit.</p><p>Cultuurhistorisch en ecologisch belangEendenkooien werden van oorsprong gebruikt voor het vangen van eenden, bestemd voor consumptie. Meerdere van de projectkooien hebben die functie nog. In enkele andere kooien worden eenden gevangen en geringd ter wille van de wetenschap. Daarnaast zijn er nog excursiekooien, al of niet in combinatie met een andere functie. </p><p>Het vangen van eenden is een vak apart en gebeurt in een eendrachtige samenwerking tussen de kooiker en zijn hondje. Niets in de kooi en in de naaste omgeving mag ver-storend werken. De kooien aan de kust zijn groene eilanden van bomen en struiken te midden van een open landschap. Mede in combinatie met de waterplas is de ecologische waarde van de kooien groot. Zo zijn in kooi Nieuw Onrust door de jaren heen bijna 140 vogelsoorten waargenomen. Daarnaast komen er ook een groot aantal zoogdier- en amfibiesoorten en uiteraard tal van planten-, mossen-, en paddenstoelensoorten voor.</p><p>Herstel van de kooien en hun functiesHet gaat enkele jaren duren voordat alle kooien zijn hersteld. Maar de organisaties zijn blij dat een belangrijk erfgoed door het herstel bewaard blijft voor de toekomst. Werkzaamheden bestaan vooral uit het uitbaggeren van de plas, het afzetten en knotten van bomen en het herstellen van beschoeiing, vangpijpen en rietschermen. Belangrijk is ook dat meerdere kooien straks te bezoeken zijn (excursies). Kooikers (gid-sen) vertellen hier het boeiende verhaal over de historie, werking en natuurwaarde van de eendenkooi. En of de be- zoeker dan ook nog de lust heeft om kooi-eend te eten in een nabijgelegen restaurant, dat is een kwestie van persoonlijk genoegen.</p><p>6</p><p>Kongsi van de Kooi-eend herstelt Groninger eendenkooien langs het WadGroningen telt nog drie eendenkooien langs de waddenkust: kooi Westpolder, kooi Nieuw Onrust en de Wytsemakooi. Landschapsbeheer Groningen zet zich al lange tijd in voor herstel van deze kooien. Dankzij de Kongsi van de Kooi-eend lukt het nu de kooien op te knappen en daarmee te behouden voor de toekomst. </p><p>6</p><p>Kooiplas en zitwal noordzijde, ri. oost</p><p>Overleg in noordwestpunt van de kooi</p><p>Vangpijp noordwestpunt kooiplas, met tamme eenden</p><p>Afscheid LeoEen eendenkooi is een bijzondere biotoop. Die waren bij Landschapsbeheer Groningen altijd in deskundige handen bij Leo Stockmann. Voor de...</p></li></ul>