kongre kitabı - das

Click here to load reader

Post on 17-Oct-2021

3 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

DASKONGRE2015-KAPAKAralk 2015
Bask: Gülmat Matbaaclk
Litros Yolu 2. Matbaaclar Sitesi E Blok Kat 3 No 4 (1NE4)
Topkap / stanbul
© Tüm haklar sakldr. Yazl izin olmadan baslamaz, çoaltlamaz. Kaynak gösterilerek ksa alntlar yaplabilir.
ÖNSÖZ
Bu yl dokuzuncusunu düzenlediimiz Uluslararas Katlml Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi’nin ana temasn Merkezi Sterilizasyon Ünitelerinde inovasyon ve deiim olarak belirledik. “novasyon” ve “deiim” son yllarda tüm dünyada ekonomik krizin artç oklarnn da etkisiyle daha da popüler olmu iki kelimedir. Çünkü kriz ortamnda bile ekonomik büyüme salayabilmenin evrensel reçetesi inovasyon ve pozitif deiimdir. Ne mutlu bize ki, bu evrensel reçete ülkemizde de kabul görmü; aratrma ve inovasyon, modern toplumu hedefleyen 2023 Büyük Türkiye Projesinin temelinde yer almtr.
Tüm dünyada esen aratrma, inovasyon ve deiim rüzgâr, uzun yllardr göz ard edilmi olan Merkezi Sterilizasyon Üniteleri için de ei bulunmaz bir frsattr. Son 10 ylda hem dünyada hem de DAS Derneinin aktiviteleri sayesinde ülkemizde MSÜ’ler ciddi bir deiim sürecindedir. MSÜ’lerin ameliyathanenin bir alt birimi deil, kendine ait risk ve kalite yönetimi olan bamsz bir ünite olduu, sadece steril malzeme hazrlayan bir yardmc birim deil, malzemenin lojistiinden hastada kulla- nld ana kadar her aamasndan sorumlu olan bir ana birim olduu yaklam, gelimi ülkelerde kabul ve takdir gören bir yaklamdr. Türkiye’deki MSÜ’ler de böylesi bir deiime hazr olmaldr. Böylesi bir deiim ileri görü ve cesaret gerektirir.
Elbette ki deiim adna kamu mali kaynaklar boa harcanmamaldr. Atlan her adm, yaplan her deiim fonksiyonel olmal, kaliteli salk hizmeti hedefine yönelik planlanmaldr. novasyon temel aratrmalara dayal, deiim ise kanta dayal olmaldr. Deiim için deiim veya inovasyon için inovasyon yaplmamaldr.
Kongremizin programn, salk kurumlarnda, özellikle sterilizasyon ve dezenfeksiyon alanlarnda bu deiim stratejisini desteklemek üzere hazrladk. Temel aratrmalara dayal inovasyonun ve ka- nta dayal deiimin örneklerini bu kongre kitabndaki konuma metinleri ve aratrma özetlerinde bulabilirsiniz. Bu kongrenin deiim için hepimize ilham ve cesaret vermesi ve “sterilizasyon”un ihtiyaç duyduu ve hak ettii “gerçek” deiimi yakalamasna katk salamas umuduyla sayglarm sunuyorum.
Prof. Dr. Duygu Perçin Kongre Bakan
kurullar
Bilimsel Sekreterya
Düzenleme Kurulu
Bilimsel Kurul ve Danma Kurulu Abdurrahman Aksoy Ayten Duran Ayegül Duran Aziz Öütlü Birsel Erdem Birsen Çetin Cüneyt Özakn Çaatay Acuner Çidem Kayacan Çimen Yorganc nan Demet Canylmaz Dilek Arman Elif Doyuk Kartal Emel Eray Kahrman Emre Yldz Pamuk Esengül ahin enda Esin Örnek Esra Koçolu Eylem Serinkaya Fadime Callak Oku Fatma Eti Aslan Gaye Usluer Gülcan Tan Gülden Ersöz Gülhizar Tan Güner Dal Güven Çelebi Güven Külekçi
Hürrem Bodur ftihar Köksal lknur en lknur Yayla Kader Tiryaki M. smet Yldrm Meliha Beir Doruk Meral Gültekin Meral ahin Demir Mukadder Genç Mustafa Aytaç Mustafa Özyurt Mustafa Samast Nezahat Gürler Nuray Erdemir Çakmak Nurten Atay Ouz Karabay Ömer Engin Bulut Önder Ergönül Özlem Kandemir Pakize Aygün Pnar Dürmü Rabia Güven Rahmet Güner Reyhan nce Kasap Rza Durmaz Safiye Koçulu Selma Güler
Sema leker Serap Güler Sercan Ulusoy Serdar Sütçü Serhat Ünal Sevil Özdemir Sevnur Güngör Suna Candan Süheyla Sürücüolu enay Dal enay Özen Kaymakç erife Daylan Tark men Turan Aslan Tümer Vural Türkan Özbayr Türkan Tulu Ylmaz Yalm Dikmen Yasemin Ersoy Yavuz Uyar Yekta Özer Yeim Çetinkaya ardan Yeim Taova Yurdanur Akgün Zeliha Tufan Koçak Zerrin Yulukural Zeynep Gülay Zeynep Yiiter
Murat Günaydn, Dilek Zencirolu, Canan Karadeniz
Ahmet Saniç Ayegül Karahasan Bülent Gürler Dilek Zencirolu Hakan Leblebiciolu
rfan encan Mehmet Ali Özinel Murat Günaydn Mustafa Gül
Recep Öztürk aban Esen Wim Renders Zafer Çukurova
bilimsel program 2 Aralk 2015 - 1. Gün
3 Aralk 2015 - 2. Gün
16:00-16:30 Açl Konumalar
Duygu Perçin, Kongre Bakan
18:00-19:00 AÇILI KOKTEYL
Temel Sterilizasyon Kursu
09:00-10:15 OTURUM 1 Oturum Bakanlar: rfan encan, Türkiye - Hakan Leblebiciolu, Türkiye
Güncel infeksiyonlar (MERS,EBOLA,KIRIM KONGO) ve DAS uygulamalar Hakan Leblebiciolu, Türkiye
Mikrobiyoloji laboratuvarnda DAS Altay Atalay, Türkiye
10:15-10:45 ÇAY - KAHVE ARASI
10:45-12:15 OTURUM 2 Oturum Bakanlar: Recep Öztürk, Türkiye - Yeim Taova, Türkiye
ngiltere rehberlerinin arkasndaki bilim David Perrett, ngiltere
Amaca yönelik antiseptik seçimi Nefise Öztoprak, Türkiye
Hastane enfeksiyonlarn önlemede mucizevi bir seçenek: Ucuz bakr Aneta Simonoska, Makedonya
12:15-13:15 ÇAY - KAHVE ARASI / STAND AKTVASYONU
13:15-14:15 ÖLE YEME
14:15-15:45 OTURUM 3 Oturum Bakanlar: Duygu Perçin, Türkiye - Wim Renders, Belçika
Cerrahi aletlerin yeniden kullanma hazrlanmasnda su kalitesi neden önemli? Jan Sanders, Belçika
Cerrahi alet bakm Gerhard Kirmse, Almanya
OTURUM 4 Oturum Bakan: Güven Külekçi, Türkiye
Az di sal uygulamalar ve DAS Güven Külekçi, Türkiye Serdar Sütçü, Türkiye smet Yldrm, Türkiye
15:45-16:15 ÇAY - KAHVE ARASI
16:15-17:45 OTURUM 5 Salk kurulular dnda DAS (nteraktif, Yuvarlak Masa) Oturum Bakanlar: Güven Çelebi, Türkiye - Abdurrahman Aksoy, Türkiye
Gda sektöründe ve gdalarda DAS Sedat Kuru, Türkiye
Toplu yaam alanlarnda DAS Elçin Balc, Türkiye
Veterinerlik uygulamalarnda DAS Abdurrahman Aksoy, Türkiye
OTURUM 6 Özel alanlarda DAS Oturum Bakanlar: Elif Doyuk Kartal, Türkiye - Nuri Kiraz, Türkiye
Yara/yank bakmnda antiseptik ve dier yara bakm ürünlerinin kullanm Ayie Karada, Türkiye
Acil servis ve ambulanslarda DAS uygulamalar Fadime Callak, Türkiye
19:00-21:00 AKAM YEME
09:00-10:15 OTURUM 7 Oturum Bakanlar: Bülent Gürler, Türkiye - Murat Günaydn, Türkiye
Validasyon ve Türkiye Duygu Perçin, Türkiye
Buhar sterilizasyonun validasyonu (videolu workshop) Peter Kozin, Slovenya
10:15-10:45 ÇAY - KAHVE ARASI
10:45-12:15 OTURUM 8 Oturum Bakanlar: Mehmet Ali Özinel, Türkiye - Türkan Özbayr, Türkiye
Paketleme materyalinin seçimi Wim Renders, Belçika
Konteynrlarn kullanm Fredy Cavin, sviçre
NTERAKTF OTURUM “Uzmanyla Tanalm”
Düük Is Sterilizasyonunda Altn Standart: Etilen Oksit Sterilizasyonu Sterilizasyon Güvencesinde Etkin Süreç Yönetimi ve Dokümantasyonun Önemi Benek Civelek, 3M Orta ve Dou Avrupa Bilimsel Pazarlama ve Eitim Müdürü - Cem Yurtta, 3M Uluslararas Eitim Müdürü
13:15-14:15 ÖLE YEME
14:15-15:45 OTURUM 9 Oturum Bakanlar: Murat Günaydn, Türkiye - Nezahat Gürler, Türkiye
Kanta dayal steril malzeme depolama Dilek Zencirolu, Türkiye
Malzeme tama Mukadder Genç, Türkiye
Konsinye malzemelerle ilgili yaanan problemler ve çözüm önerileri Emel Eray Kahrman, Türkiye
15:45-16:15 ÇAY - KAHVE ARASI
16:15-17:45 OTURUM 10 Oturum Bakanlar: aban Esen, Türkiye - Ayegül Karahasan, Türkiye
SÖZLÜ BLDRLER 1- Bir Yank Merkezinde Hidroterapi Tanklarnda Perasetik Asit Kullanmnn Deerlendirilmesi Zarif Gürkan, Demet Hacseyitolu, Yurdagül Özgür, Deniz Güven, Rait Serdar Özer
2- Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Steril Edilen Spançlarla, Hazr Spançlarn Maliyet Karlatrlmas Filiz Uyan, Selma Karagöz, lhami Çelik, Elif Bolat
3- Ameliyathane/Sterilizasyon Ünitesi Çalanlarnn Sterilizasyon/Dezenfeksiyon/Asepsi Uygulamalar ve Bilgi Düzeyi Meltem Akba, Aye enolu, Zülfiye Tekin Taparl
4- Youn bakm ünitelerinin temizlik ve dezenfeksiyonunda tek kullanmlk wipe’larn hastane enfeksiyonlarna etkisi Gülcan Tan, Ayegül Duran, Füsun Zeynep Akçam, Yonca Sönmez
5- Bir Devlet Hastanesinde Ameliyathane Hijyenik Havalandrma Sisteminin Performans Deerlendirmesi Arzu Bulut, Mehmet brahim Cansunar, Cemalettin Çalar, Ali Akdemir
6- Ykama/Dezenfeksiyon Cihazlarnda Kullanlan Yeni Nesil Konsantre Solüsyonlarn Avantajlar Sevim Topal, Meliha Beir Doruk
7- Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde, Konteyner Kullanm ile Wrap-Krep Kullanmnn Karlatrlmas Filiz Uyan, Selma Karagöz, lhami Çelik
8- Sterilizasyon Hizmetlerinde Maliyet: stanbul Anadolu Güney Kamu Hastaneler Birlii Deerlendirmesi Zuhal Çayirtepe, Tunçay Palteki
9- Alveri merkezlerinde Fastfood alanlarnda Hastane kökenli patojen aratrmas Nihan Çeken, Esin Avc Çiçek, Zeliha Kangal, Dilek ren Emekli, Nergiz Zorbozan
10- Hidrojen Peroksit Gaz Sterilizasyonunda Spor Yükü ile Sterilizasyon Etkinlii Arasndaki likinin Aratrlmas Esma Gündüz Kaya, Duygu Perçin, Wim Renders, Peter Kozin
NTERAKTF OTURUM nfeksiyon hemirelerinin görev ve sorumluluklar, infeksiyon verilerini deerlendirme süreci, veri girileri, sahada problemler ve beklentiler
Oturum Bakanlar: Yeim Çetinkaya ardan, Türkiye Erhan Kabasakal, Türkiye
Konumaclar: Fadime Callak Oku, Türkiye Esin Erdoan Korkmaz, Türkiye Meral ahin Demir, Türkiye Kezban Günenç Hamdemir, Türkiye
19:00-21:00 AKAM YEME
09:00-10:15 OTURUM 11 - Hizmet Almlar ve Sorunlar Oturum Bakanlar: Cüneyt Özakn, Türkiye - Mustafa Gül, Türkiye
Sterilizasyonda hizmet alm Güven Çelebi, Türkiye
Bölgesel sterilizasyon üniteleri Esra Koçolu, Türkiye
Salk kurulular için çamar ykama standartlar Aziz Öütlü, Türkiye
10:15-10:45 ÇAY - KAHVE ARASI
10:45-12:15 OTURUM 12 Oturum Bakanlar: Ayegül Karahasan, Türkiye - Aziz Öütlü, Türkiye
Deterjanlar ve ykama indikatörleri Winfried Michels
REHBER OTURUMU Oturum Bakanlar: Murat Günaydn, Türkiye Duygu Perçin, Türkiye aban Esen, Türkiye Dilek Zencirolu, Türkiye
DAS Rehber’de yaplan yeni düzenlemeler
12:15-13:15 NTERAKTF OTURUM Hasta güvenlii: Paketleme malzemesinin seçimi Houssem Boukadida, Fransa
13:15-14:15 ÖLE YEME
14:15-15:45 OTURUM 13 Oturum Bakanlar: Zafer Çukurova, Türkiye - Ahmet Saniç, Azerbaycan
Hastanelerde lojistik ile ilgili problemler aban Esen, Türkiye
Sterilizasyonda yeni lojistik uygulamalar Duygu Perçin, Türkiye
Endoskop ykama ünitelerinin merkeziletirilmesi Tina Bradley, ngiltere
15:45-16:15 ÇAY - KAHVE ARASI
16:15-17:00 OTURUM 14 Oturum Bakanlar: Mustafa Özyurt, Türkiye - Sercan Ulusoy, Türkiye
Sterilizasyon ile ilgili literatürden seçtiklerimiz Ouz Karabay, Türkiye
17:00-17:45 OTURUM 15 Oturum Bakanlar: Mehmet Ali Özinel, Türkiye - Ayegül Karahasan, Türkiye
SÖZLÜ BLDRLER 1- El hijyeni uyumu: son 3 yl Aziz Öütlü, Gülsüm Kaya, Erturul Güçlü, Ouz Karabay
2- Di Hekimlii Kliniklerinde Farkl Alet Ykama Uygulamalarnn Etkinliinin Deerlendirilmesi Sevil Özdemir, Ayten Duran, Uzm. Dr Mehtap Aydn, Prof. Dr. Funda Timurkaynak
3- Baz Antiseptik ve Dezenfektanlarn Antibakteriyel Etkinliinin Aratrlmas Derya Avc, Müerref Tatman Otkun
4- Yatakl Tedavi Kurumlarnda Çamarhane Hizmetlerinin Tanmlanmas Fadime Callak Oku, Esengül enda, rfan encan, Seyit Erhan Kabasakal, Dilek Zencirolu
5- Ambulans Servisinde Enfeksiyon Önleme ve Kontrol Uygulamalar Aye Akbyk, Aynur Esen
19:00-21:00 AKAM YEME
A SALONU B SALONU
09:00-10:15 OTURUM 16 Oturum Bakanlar: Ouz Karabay, Türkiye - Yeim Taova, Türkiye
Yenilenen hastane binalar ve infeksiyon kontrolü Yeim Taova, Türkiye
Alanlarn risk düzeyine göre hastane temizlii, ortam dezenfeksiyonunda yeni yöntemler Güven Çelebi, Türkiye
Hijyen kontrolünde yeni yöntemler Elif Doyuk Kartal, Türkiye
10:15-11:00 ÇAY - KAHVE ARASI
11:00-12:00 OTURUM 17: Oturum Bakanlar: Murat Günaydn, Türkiye - Duygu Perçin, Türkiye - Wim Renders, Belçika
En yi Bildiri Ödülleri
12:00-13:00 KAPANI OTURUMU Murat Günaydn, Türkiye - Duygu Perçin, Türkiye - Dilek Zencirolu, Türkiye - Canan Karadeniz, Türkiye
A SALONU
Mikrobiyoloji Laboratuvarnda DAS ............................................................................................................................ 4 M. Altay ATALAY
Putting Science into New Decontamination Guidelines ..................................................................................13 David Perrett
Amaca Yönelik Antiseptik Seçimi ..............................................................................................................................14 Nefise Öztoprak
Do We Have The Magical Tool To Prevent Bacterial Survival in Hospitals - Cheap Copper? ..............16 Aneta Simonoska
ADSM Koullar ...............................................................................................................................................................17 Serdar Sütçü
M. smet Yldrm
Toplu Yaam Alanlarnda DAS ................................................................................................................................. 23 Elçin Balc
Yara Bakmnda Antiseptik ve Dier Yara Bakm Ürünlerinin Kullanm ..................................................... 28
Ayie Karada
Requirements for Packaging ..................................................................................................................................... 32 Wim Renders
Risk Analysis Following The Sealing Controls Of The Containers Joints in 4 Swiss nstitutions ...... 33 Frédy Cavin
Kanta Dayal Sterilizasyon Raf Ömrü .................................................................................................................... 34 Dilek Zencirolu
Tbbi Aletlerin Tanmas ............................................................................................................................................. 38 Mukadder Genç
Konsinye Malzemelerle lgili Yaanan Problemler ve Çözüm Önerileri ..................................................... 42 Emel Eray Kahrman
Bölgesel Sterilizasyon Üniteleri ................................................................................................................................ 45 Esra Koçolu
Çamarhane Rehberi .................................................................................................................................................. 46 Aziz Öütlü
Detergents and Cleaning Indicators ....................................................................................................................... 60 Winfried Michels
Sterilizasyonda Yeni Lojistik Uygulamalar ...............................................................................................................62 Duygu Perçin
Antiseptik ve Dezenfektan Uygulamalarnda Nanoteknoloji
Gürer Güven BUDAK Nanobiomed - Nanotp ve leri Teknolojiler Ar-Ge Merkezi, Ankara
Metrenin milyarda biri boyutlarnda endüstriyel malzeme üretimine olanak salayan nanoteknoloji, 21. Yüzyln yeni sanayi devrimi olarak tanmlanmaktadr. Nanoteknoloji alannda son çeyrek yüzyl- da yaanan gelimeler, maddelerin makroskopik ve mikro-nanometrik formlarnn fiziksel, kimyasal ve biyolojik anlamda birbirinden farkl özellikler tadn ortaya çkarmtr. Laboratuvar ortamnda yapay olarak üretilmi nanomalzemelerin dier moleküllerle etkileime geçebileceinin kantlanmas sayesinde, ilgili bütün bilim dallarn ve sektörleri kapsayan yeni aratrma ve uygulama çalmalar balatlmtr.
Nanoteknolojideki gelimelere paralel yeni bir bilimsel alan olarak ortaya çkan “NanoTp”, imdiye kadar kabul edilen ve uygulanan tbbi yöntemlerde önemli kavramsal deiiklikler yapmas ve farkl tan-tedavi alternatifleri sunmas nedeniyle bütün dünyada üzerinde en çok çallan konulardan birisi haline gelmitir.
Tbbi uygulamalarda nanoteknolojinin kullanlmas toplumun deien ve artan salk beklentilerinin karlanmasnda bizlere çok önemli avantajlar sunmaktadr. Bununla birlikte NanoTp sadece salkla ilgili getirecei yenilikler nedeniyle deil, sahip olduu ekonomik potansiyel bakmndan da önem- lidir.
Günümüzde NanoTp’la ilikili deneysel ve klinik çalmalar balca üç alanda younlamaktadr. Bunlar * Görüntüleme ve Tan Yöntemleri, * Güdümlü Dalm Sistemleri ve * Rejeneratif Nanotp uygulamalardr.
NanoTp’la ilikili tüm alanlarda olduu gibi nano-malzemelerle yaplan “antisepsi ve dezenfeksiyon” konularnda da önemli yenilikler ortaya çkmtr.
Günümüzde nanoteknoloji ile üretilmi ve sterilizasyon amacyla kullanlan pek çok yeni ürün pi- yasaya sürülmekte ve bu nano-biyosidal malzemelerin etkinlii ve yan etkileri konusunda youn bilimsel çalmalar yaplmaktadr. Bununla birlikte rutinde yaygn olarak kullanlan antiseptik ve de- zenfektan maddelerin laboratuvar-klinik test-analiz ilemlerinde tercih edilen bilimsel yöntemleri na- noteknoloji ile üretilmi antiseptik maddelerde kullanmak mümkün olmad gibi, bu yeni ürünlerin etki mekanizmas, etki süresi, spektrumu, insan ve çevre salna etkileri konusunda da henüz fikir birlii olumamtr.
Antiseptik-dezenfektan özellik tayan nanomalzemelerin boyutu, ekli, kimyasal yaps, yüzey ze- ta-potansiyeli ve konsantrasyonu biyosidal etkinliin niteliini ve düzeyini önemli ölçüde deitire- bilmektedir. Bakteri-virus ya da funguslarn yüzeyine yapan ya da hücre içine giren nanopartiküller, stoplazmik membrann kendisinde ve/veya hücre organellerinde mekanik, metabolik (oksidatif stres, serbest radikaller) ve genetik (nükleus transdüksiyon defektleri) deiiklikler ortaya çkararak etki gösterir. Bu sayede tedaviye dirençli mikrobiyal enfeksiyonlarn engellenmesi de mümkün olabil- mektedir.
9. Uluslararas Katlml Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi, 2015 3
Bata titanium-dioxide nanopartiküller olmak üzere güne ya da UV ile aktive olan ve bulunduu yüzeyde çok uzun süreler boyunca biyosidal etkinlik gösterebilen geni spektrumlu dezenfektan maddeler sayesinde, kalc yüzey dezenfeksiyon uygulamalar gelitirilmeye balanmtr. Bu etkinlik özellikle hastane enfeksiyonlarnn engellenmesinde önemli avantajlar salamaktadr.
Rutinde kullanlan antiseptik-dezenfektan maddelere kyasla gümü, çinko, karbon, demir gibi malze- melerin nano-boyutlardaki formlarndan elde edilen yeni tip dezenfektan maddelerin önemli etkinlik ve spektrum avantajlar bulunsa da; nanomalzemelerin biyosidal etkileri konusunda çallmas ge- reken pek çok bilimsel, teknolojik, çevresel, toksik, sosyal ve ekonomik sorunlar bulunmaktadr. Bu boluun ortaya çkaraca muhtemel karmaann önüne geçebilmek amacyla hem OECD hem de Avrupa Birlii bünyesinde önemli çalmalar yürütülmektedir. European Chemicals Agency özellikle “nano-biyosidal ürünler” kapsamnda düzenleyici çalmalar yapmakta ve “Nanomaterials under Biocidal Products Regulations” bal altnda çeitli güncel duyurulara yer verilmektedir.
Bahsi geçen Biyosidal Ürünler Yönetmelii’nde nanomalzemeler için özel hükümler bulunmakta- dr. Bu Yönetmelie göre, özel bir açklama olmad sürece Ameliyathane ve Merkezi Sterilizasyon Ünitelerinde kullanlan ve biyosidal ruhsat alm aktif bir maddenin nanomalzeme içermedii kabul edilmektedir. Nanomalzeme içeren aktif maddeler için tüm ruhsatlandrma süreçlerinde ayr bir i- lem yaplmakta ve ayr bir dosyann hazrlanmas gerekmektedir. Aktif veya aktif olmayan maddelerin biyosidal nitelikte nanomalzeme içermesi durumunda, özel bir risk deerlendirmesi ve “ürün etiket” hazrl yaplmaktadr.
Nanomalzeme içeren sterilizasyon ürünlerinin üretimi kadar bu ürünlerin uygulama ekli, konsant- rasyonu, doz-etki analizleri, kimyasal ve mikrobiyolojik spektrum analizleri, uygulama yerinde etkinlik takibi ve rapel uygulamalarn yaplmas gibi kritik öneme sahip detaylar da göz önünde bulundurmak gerekmektedir.
ANTISEPTIK VE DEZENFEKTAN UYGULAMALARINDA NANOTEKNOLOJI GÜRER GÜVEN BUDAK
9. Uluslararas Katlml Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi, 20154
Mikrobiyoloji Laboratuvarnda DAS
M. Altay ATALAY Erciyes Üniversitesi Tp Fakültesi Tbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dal, Kayseri
Mikrobiyoloji Laboratuvarlar, enfeksiyon hastalklar tansnda oldukça önemli bir yere sahip olan ve bu konuda birçok farkl örnek türü ile çalan laboratuvarlardr. Hastane enfeksiyonlar açsndan bu- lam zincirinde dolayl olarak yer almaktadrlar. Burada önem kazanan konu belli belirsiz olgulardan, yaam tehdit eden durumlara dek deiebilen laboratuvar kaynakl enfeksiyonlardr. Bunu engelle- mek için güncel bilgiler eliinde laboratuvar risk kriterleri deerlendirilmeli ve gerekli uygulamalar ek- siksiz yerine getirilmelidir. Laboratuvar çalanlarn enfeksiyon hastalklarndan koruyan hayati önem tayan aama mikroorganizma kültürlerinin, çalma alanlarnn veya biyolojik materyalle kontamine malzeme ya da ekipmann dekontaminasyonu aamasdr. Laboratuvar çalanlar, bu konuda eitimli ve yaptklar iin bilincinde olmaldr. Laboratuvarda biyogüvenlik programlarnn uygulanabilmesi için temizlik, dekontaminasyon, dezenfeksiyon ve sterilizasyon prensiplerinin bilinmesi oldukça önem- lidir.
Laboratuvarda Kullanlan Dezenfektanlar
Klor ve Klorlu Bileikler Hzl etki gösteren yaygn olarak kullanlan ve geni etki spektrumuna sahip bir dezenfektandr. En yaygn kullanlan formu çamar suyu (%5 klorin içerir) olarak bilinen sodyum hipoklorittir (NaOCl). Çamar suyunun (household bleach) sudaki farkl konsantrasyonlar dezenfektan olarak kullanlr. Genel amaçl kullanlacak bir laboratuvar dezenfektan 1g/L klorin içermelidir. Piyasada satlan çama- r sular 50g/L klorin içerir, 1:50 orannda sulandrlarak 1g/L ya da 1:10 orannda sulandrlarak 5 g/L son konsantrasyon elde edilir. Bu 5 g/L klorin içeren solüsyonlar enfeksiyöz bir materyal dökül- düünde veya organik madde miktarnn fazla olduu durumlarda kullanlmaldr. Endüstriyel amaçl hazrlanan çamar sular yaklak 120g/L klorin içerir ve ayn oranlarda sulandrlmaldr. Granül veya kalsiyum hipoklorit [Ca(ClO)2] genelde %70 klorin içerir. Granül ve tabletlerde 1.4 g/L ve 7.0 g/L olacak ekilde hazrlanan solüsyonlarda srasyla 1g/L ve 5g/L klorin bulunacaktr (Tablo 1). Klor içe- ren dezenfektanlar ortamda organik materyalin artmasyla inaktive olur. Klorin gaz oldukça toksiktir. Bu nedenle çamar suyu iyi havalandrlan yerlerde kullanlmal ve saklanmaldr. Hzla klorin gaz aça çkmasna neden olmamak için asitlerle kartrlmamaldr.
Sodyum dikloroizosiyanürat (NaDCC) kan veya dier enfeksiyöz materyallerin döküldüü durumlar- da dekontaminan olarak kullanlabilir (en az 10 dk). Kloraminlerden kloramin salnm, hipokloritlere göre daha yava olduundan hipokloritlere edeer etkinlik için daha yüksek konsantrasyonlarda hazrlanr. Öte yandan kloramin solüsyonlar organik madde varlnda hipoklorit solüsyonlar kadar inaktive olmaz ve kokusuzdur.
Klorin dioksit (ClO2) ise kuvvetli ve hzl etkili bir germisid ve kuvvetli bir oksidan maddedir. Çamar suyuna göre daha düük konsantrasyonlarda aktiftir. Sudaki solüsyonlarnn aksine gaz hali stabil özellikte deildir. Oksidan biyosidler içinde klorin dioksit en selektif oksidandr. Uygun kullanldnda, yüksek oranda organik madde bulunan durumlarda ozon ve klorine göre daha etkin olarak kullan- labilir.
9. Uluslararas Katlml Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi, 2015 5
Tablo 1. Klorin bazl dezenfektanlar için kullanlmas önerilen sulandrm oranlar
Dezenfeksiyon Öncesi Temizlik Yapldnda
Dezenfeksiyon Öncesi Temizlik Yaplmadnda
Gerekli klorin miktar %0.1 (1g/L) %0.5 (5g/L) NaOCL solüsyonu (%5 klorin) 20mL/L 100mL/L Ca(ClO)2 (%70 klorin) 1.4 g/L 7.0 g/L NaDCC toz formda (%60 klorin) 1.7 g/L 8.5 g/L NaDCC tablet formunda (her tablette 1.5 g klorin)
1 tablet/L 4 tablet/L
Kloramin toz formda (%25 klorin) 20 g/L 20 g/L NaOCl: Sodyum hipoklorit; Ca(ClO)2: Kalsiyum hipoklorit; NaDCC: Sodyum dikloroizosiyanürat
(Laboratory Biosafety Manuel, 3rd Ed,2004., (WHO)
Aldehidler
Formaldehid (HCHO) Prionlara etkisiz olup dier mikroorganizmalar ve sporlar 20ºC’nin üzerindeki scaklkta öldüren bir gazdr. Göreceli olarak yava etkilidir ve etki gösterebilmesi için %70 nem oranna ihtiyaç duymak- tadr. Kat polimeri olan paraformaldehid halinde ya da formaldehidin sudaki %37’lik solüsyonu olan formalin eklinde satlr. Her iki eklinde etki gösterebilmesi için stlmas gereklidir. Gaz formu odalar ya da biyogüvenlik kabinleri gibi kapal ortamlarn dekontaminasyonu için kullanlr. Ancak karsinojen olma ihtimali yüksek, tehlikeli ve özellikle mukoz membranlara ve göze irritan bir gazdr. Düük konsantrasyonlarda bile solunum problemlerine neden olabilir. Formalin %5 sulandrlmas ile etkili bir dezenfektan elde edilir ancak genellikle irritan özellii nedeniyle yüzey dezenfektan olarak kullanlmaz.
Gluteraldehid [OHC (CH2)3CHO] Sature dialdehidtir. Formaldehid gibi vejetatif bakteriler, sporlar, mantarlar ve lipidli-lipidsiz tüm vi- rüslere kar aktiftir. Koroziv deildir ve formaldehitten daha hzl etki gösterir. Buna ramen, bakteri sporlarnn öldürülmesi için geçen zaman birkaç saati bulabilir. Genellikle %2’lik (20g/L) solüsyon halinde satlr. Aköz solüsyonu asidiktir ve bu haliyle sporisidal etki göstermemektedir. Bikarbonat bileii ile alkali hale getirildiinde sporisidal aktiviteye sahip olmaktadr. Bikarbonat ile aktive edilmi solüsyon ~14 gün içinde kullanlmaldr (bulanklatnda kullanlmamaldr). Gluteraldehid toksik ve özellikle gözlere, burun boluklarna ve üst solunum yollarna irritan etkili olduundan temas etmek- ten kaçnlmaldr. Üretici firmalarn önerileri dorultusunda ve uygun kiisel koruyucu ekipmanlarla iyi havalandrlan ortamlarda kullanlmaldr. Yüzey dezenfektan olarak kullanlmalar önerilmez.
Fenol Bileikleri Yllardr kullanlmakta olan dezenfektanlardr. Mycobacterium tuberculosis dahil bakterilere, mantar- lara ve lipid içeren virüslere etkilidir. Lipid içermeyen virüslere deiken aktivite gösterir ve sporlara etkisizdir. Fenol bazl dezenfektanlar daha çok %5-10 konsantrasyonlarnda hazrlanr. Baz fenol bi- leikleri sert suda inaktive olabildiinden sulandrma ilemi distile/deiyonize su ile yaplmaldr. Ürüne deterjan ilavesi ayn zamanda temizleme ve dezenfeksiyonu salar. Bu ürünlerin %2-5 arasndaki konsantrasyonlar zemin, duvarlar ve çalma tezgahlar gibi yüzeylerin dekontaminasyonunda yay- gn olarak kullanlmaktadr. Genel olarak besin temas bulunan yüzeylerde ve çocuklarn bulunduu
MIKROBIYOLOJI LABORATUVARINDA DAS M. ALTAY ATALAY
9. Uluslararas Katlml Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi, 20156
MIKROBIYOLOJI LABORATUVARINDA DAS M. ALTAY ATALAY
alanlarda kullanlmas önerilmemektedir. Fenol bileiklerinin rahatsz edici bir kokusu vardr. Fenolün kendisi toksik özellikte olduundan uygulama srasnda kiisel koruyucu ekipman gereklidir. Lastik-ka- uçuk gibi maddeler tarafndan emilebilir ve ayrca deriye penetre olabilir. Triklosan ve klorksilenol gibi fenol türevleri de antiseptik olarak kullanlmaktadr.
Kuaterner Amonyum Bileikleri Katyonik deterjan özellii gösteren yüzeye etkili genel kullanm dezenfektanlardr. Gram pozitif bakte- riler ve lipid içeren virüslere etkilidir. Gram negatif bakterilere kar daha az etkili olup, lipid içermeyen virüslere, M. tuberculosis’e ve sporlara etkili deildir. Çalma bankolarnn üstleri veya laboratuvardaki dier yüzeylerin dezenfeksiyonu için kullanlmakla birlikte kan gibi organik materyal, sudaki anyonik deterjanlar, sabun ve metal tuzlarnn varlnda kolaylkla inaktive olduklarndan kullanmlar snrlan- mtr. Genellikle dier germisidlerle (alkoller) birlikte kullanlr. Fenollerle karmlar oldukça etkili dezenfektan ve ayn zamanda temizleyici etkisi gösterir. Deriye toksik deildir. Yanc olmayan ve göreceli olarak uçucu olmayan, ucuz koroziv olmayan ve leke brakmayan bir dezenfektandr. Zemin mobilya ve duvar gibi kritik olmayan yüzeylerin dezenfeksiyonunda kullanlmaktadrlar.
Alkoller %80 v/v etil alkol (etanol, C2H5OH) veya %60-70 v/v isopropil alkol [2-propanol, (CH3)2CHOH] benzer dezenfektan özellikle sahiptir. Daha düük veya daha yüksek konsantrasyonlar germisidal etkili olmayabilir. Çok uçucudurlar. Bu nedenle daha çok deride antiseptik…