kaybetmİŞ bÖlÜmlerİn deĞerlendİrİlmesİ · i sunuŞ genel anlamda meslekî eğitim bireyi...

of 137/137
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı (EARGED) MESLEK LİSELERİNDE İSTİHDAM ÖZELLİĞİNİ KAYBETMİŞ BÖLÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ARAŞTIRMASI (Yayın No:42) ANKARA – 2006

Post on 29-Jun-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

    Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı (EARGED)

    MESLEK LİSELERİNDE İSTİHDAM ÖZELLİĞİNİ

    KAYBETMİŞ BÖLÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

    ARAŞTIRMASI

    (Yayın No:42)

    ANKARA – 2006

  • i

    SUNUŞ

    Genel anlamda meslekî eğitim bireyi işe hazırlama ve işi bir amaç olarak

    kullanarak bireyin yeteneklerini çok yönlü geliştirme süreci olarak tanımlanabilir.

    Meslekî ve teknik eğitim sisteminin temel işlevi ise bireyin istek ve yetenekleri

    doğrultusunda ekonominin ve endüstrinin ihtiyaç duyduğu yeterlikleri kazanmış,

    gelişmelere uyum sağlayabilecek teknik eleman yetiştirmektir.

    Ülkelerin uyguladıkları meslekî eğitim programları iş alanlarındaki gelişmelere

    cevap verecek şekilde sürekli değiştirmektedir. Bu bakış açısı ile programlar

    değerlendirildiğinde eğitimi veren meslekî eğitim kurumlarında, geleneksel programların

    yanı sıra çağın gerektirdiği sektörel programlara geçiş sağlanmalı; bu geçiş süreci, yüksek

    öğretim ve orta öğretim kademelerinde eğitim-istihdam uyumu içinde değerlendirilerek

    gerçekleştirilmelidir.

    EARGED tarafından Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Kız Teknik

    Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı

    okullarda istihdam özelliğini kaybetmiş bölümlerin genel bir değerlendirilmesini yapmak

    amacıyla “Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin

    Değerlendirilmesi” araştırması yapılmıştır.

    Araştırmanın yapılmasına karar veren Bakanlığımız yetkililerine, araştırmanın

    gerçekleşmesinde görüşleri ile katkıda bulunan araştırma kapsamındaki öğretmen, mezun

    ve iş yeri sorumlularına; araştırmanın tasarlanması, işlenmesi ve yorumlanmasında emeği

    geçen araştırma koordinatörü Ali AYTAŞ’a araştırma uzmanı Saniye YILMAZ’a ve tüm

    emeği geçenlere teşekkür eder, araştırmanın meslekî ve teknik eğitim sistemine katkı

    sağlamasını dilerim.

    İbrahim DEMİRER

    EARGED Başkanı

  • ii

    ÖNSÖZ

    Hızla sanayileşen ülkemizde, sanayi - hizmet sektöründeki üretim ve hizmetin

    fabrikasyon ve uzmanlaşma ile yapılmasından dolayı çalışan elemanların kalifiye

    olmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

    Meslek liseleri açılış amaçları doğrultusunda iş dünyasının ihtiyaç duyduğu

    nitelikli ara eleman yetiştirme görevini yerine getirme gayreti içerisindedir. Hızlı bir

    gelişim ve değişim gösteren teknolojinin okullarımızda meydana getirdiği donanım

    yetersizliği piyasa ile uyumu güçleştirmektedir. İş dünyasının taleplerine uygun

    öğrenciler yetiştirebildiğimiz zaman mezunlarımızın istihdam sıkıntısı da azalacaktır.

    İstihdam özelliğini yitirmiş alanlarda eğitim ülke ekonomisi için bir kayıp

    insanımız için ise karanlık bir gelecek demektir.

    Meslek liselerinde istihdam özelliğini kaybetmiş bölümlerin değerlendirmesini

    yapmak amacıyla 282 öğretmen, 950 mezun ve 282 iş yeri sorumlusunun görüş ve

    değerlendirmeleri alınarak elde edilen verilerin analizi bilgisayarda SPSS programında

    hazırlanarak yorumlanmıştır.

    Araştırmanın yapılması için talepte bulunan Erkek Teknik Öğretim Genel

    Müdürlüğü yetkililerine ve araştırmaya görüşleri ile katkıda bulunan tüm katılımcılara ve

    emeği geçen personele teşekkür ederiz.

    Araştırma sonuçlarının meslekî eğitim sistemimize katkı sağlamasını dileriz.

    Ocak-2006

    Araştırma Grubu

  • iii

    İÇİNDEKİLER

    Sayfa

    SUNUŞ ……………………………………………………………………….. i

    ÖN SÖZ ………………………………………………………….................... ii

    İÇİNDEKİLER ………………………………………………………………. iii

    TABLOLARIN LİSTESİ …………………………………………………….. viii

    BÖLÜM – I

    GİRİŞ 1

    PROBLEM ………………………………………………….. 1

    AMAÇ ………………………………………………………. 3

    TANIMLARI……………......................................................... 4

    KISALTMALAR ……………………………………………. 5

    SINIRLILIKLAR ……………………………………………. 5

    ÖNEM ……………………………………………………….. 6

    BÖLÜM – 2 ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ 7

    ARAŞTIRMANIN MODELİ ………………………………... 7

    ARAŞTIRMANIN EVRENİ VE ÖRNEKLEMİ …………… 7

    EVREN………………………………………………………. 7

    ÖRNEKLEM ………………………………………………... 8

    VERİ TOPLAMA VE İSTATİSTİK TEKNİKLERİ………... 8

    BÖLÜM - 3

    KİŞİSEL BİLGİLER 11

    3.1. ÖĞRETMENLERE AİT KİŞİSEL BİLGİLER 11

    3.1.1. Öğretmenin Görev Yaptığı İller …………………………….. 11

    3.1.2. Öğretmenlerin Görev Yaptıkları Okullar…………………….. 12

    3.1.3. Öğretmenlerin Cinsiyeti ……………………………………. 14

    3.1.4. Öğretmenlerin Okuldaki Görevleri …………………………. 14

  • iv

    3.1.5. Öğretmenlerin Branşları …………………………………….. 15

    3.1.6. Öğretmenleri En Son Bitirdikleri Okul ...…………………… 16

    3.1.7. Öğretmenlerin Mezun Oldukları Öğrenim Düzeyi …………. 17

    3.1.8. Öğretmenlerin Kıdemi ……………………………………… 17

    3.1.9. Öğretmenlik Dışı Meslekî Tecrübe …………………………. 18

    3.1.10. Öğretmenlerin Uygulamada Kazandıkları Tecrübeleri

    Derslere Yansıtma Derecesi …………………………………

    19

    3.1.11. Önceki Yıllara Göre Bölümlerdeki Öğrenci Mevcudu ……… 20

    3.1.12. Önceki Yıllara Göre Öğrenci Sayısındaki Düşüşün Nedenleri 20

    3.2. MEZUNLARA AİT KİŞİSEL BİLGİLER 22

    3.2.1. Mezunların Cinsiyetleri …………………………………….. 22

    3.2.2. Mezunların İllere Göre Dağılımı …………………………… 23

    3.2.3. Mezunların Alanlarında Ücretli İşte Çalışma Durumu …….. 23

    3.2.4. Mezunların İş Bulma Süreleri ………………………………. 24

    3.2.5. Mezun Çalışanların İş Bulmalarındaki Etkili Yöntem ……… 25

    3.2.6. Mezunların Alanlarında İş Bulamama Nedenleri …………… 27

    3.2.7. Mezunların Bölümlerini Tercih Nedenleri ………………….. 28

    3.2.8. Mezunların Bölümlerini Tavsiye Etmeleri………………….. 29

    3.2.9. Mezunların Bölümlerini Tavsiye Etmeme Nedenleri ………... 29

    3.3. İŞ YERİ SORUMLUSUNA AİT KİŞİSEL BİLGİLER 30

    3.3.1. İş Yerinin Bulunduğu İl ……………………………………… 30

    3.3.2. İşletme Sorumlularının İş yerindeki Görevi …………………. 31

    3.3.3 İş Yeri Sorumlusunun Cinsiyeti……………………………… 32

    3.3.4. İş Yeri Sorumlularının Öğrenim Düzeyi …………………….. 33

    3.3.5. İş Yeri Sorumlularının Meslekteki Kıdemi ………………….. 34

    3.3.6. Personel Alımında Meslek Lisesi Mezunlarının Tercih

    Edilmesi………………………………………………………..

    34

    3.3.7. Personel Alımında Meslek Lisesi Mezunlarının Tercih

    Edilmeme Nedenleri ………………………………………....

    36

  • v

    BÖLÜM – 4

    ANKETE KATILANLARIN EĞİTİME İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ 37

    4.1. ÖĞRETMENLERİN EĞİTİME İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ 37

    4.1.1. Bölümlere Öğrenci Seçiminde Uygulanan Yöntemin Bölüm

    Amaçlarına Uygunluğu ……………………………………..

    37

    4.1.2. Bölümde Uygulanan Öğretme - Öğrenme Yöntemlerinin

    Program Amaçlarına Uygunluğu ……………………………

    38

    4.1.3. Bölüme Ait Atölye/Laboratuvar Donanımının Öğretme

    - Öğrenmeye Uygunluğu …………………………………….

    39

    4.1.4. Programların Gerçekleştirilmesinde Bölüm İçin Ayrılan

    Ödeneğin Yeterliği …………………………………………..

    40

    4.1.5. Bölüm Eğitim Programlarının Öğrencileri İş Hayatına

    Hazırlama Yeterliği ………………………………………….

    41

    4.1.6. Staj Yapıları İş Yeri Ortamının Eğitim Program Amaçlarına

    Uygunluğu ……………………………………………………

    42

    4.1.7. Mezunların Yöreleri Dışında Alanlarında İş Bulmaları .……... 43

    4.2. MEZUNLARIN EĞİTİME İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ 44

    4.2.1. Bölümlerde Kullanılan Araç-Gereçlerin Eğitim Faaliyetleri

    İçin Yeterliği ………………………………………………….

    44

    4.2.2. Mezunların Meslekî Tutum ve İş Alışkanlıklarının İş Hayatına

    Uygunluğu ………………….....................................................

    45

    4.2.3. Okulda ve İşletmelerde Verilen Meslekî Bilgilerin Uyumu … 46

    4.2.4. Okulda ve İşletmelerde Kazandırılan Meslekî Becerilerin

    Uyumu ……………………………………………………….

    47

    4.2.5. Beceri Eğitimi Alınan İşletmelerdeki Teknik İmkânların

    Yeterliği ……………………………………………………...

    48

    4.2.6. Beceri Eğitimi Alınan İşletmelerdeki Teknik İmkânların

    Öğrenci Kullanımına Sunulması ……………………………..

    49

    4.2.7. Mezunların Yörenin Ara Kademe İnsan Gücü İhtiyacını

  • vi

    Sayısal Olarak Karşılama Yeterliği …………………………. 50

    4.3. İŞ YERİ SORUMLULARININ EĞİTİME İLİŞKİN

    GÖRÜŞLERİ

    51

    4.3.1. İş yeri Ortamının Meslekî Eğitime Uygunluğu………………. 51

    4.3.2. Mezun Niteliklerinin İş yeri Amaçlarına Uygunluğu………... 52

    4.3.3. Eğitim Programlarının İş Hayatının Taleplerine Uygunluğu… 53

    4.3.4. Mezunların Yörelerinde Kendi Alanlarında İş Bulmaları…… 54

    4.4. ARAŞTIRMA KAPSAMINA ALINAN GRUPLARIN

    EĞİTİME İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

    55

    4.4.1. Sınıf Ortamında Kullanılan Ders Araç – Materyallerin Eğitim

    ve Öğretim Faaliyetinde Yeterliği ………………….................

    55

    4.4.2. İş Yerlerinde Verilen Eğitimin Öğrencileri İş Hayatına

    Hazırlaması……………………………………………………

    56

    4.4.3. Bölüm Mezunlarının Alanlarında İş Bulması ……………….. 57

    4.4.4. Verilen Eğitimin Mezunların İlgi, İstek ve Yeteneklerine

    Uygunluğu …………………………………………………...

    59

    4.4.5. Mezunlara Meslekî Bilgilerin Kazandırılması………………. 61

    4.4.6. Okulda Meslekî Becerilerin Kazandırılması............................. 62

    4.4.7. Teorik Meslek Derslerinin Öğrencileri İş Hayatına

    Hazırlaması .………………………………………………….

    64

    4.4.8. Uygulamalı Meslek Derslerinin Öğrencileri İş Hayatına

    Hazırlama Yeterliği…………………………………………..

    66

    4.4.9. Öğrencilere Staj Yerlerinde Mesleklerinin Gerektiği İşlerde

    Çalışma Fırsatı Verilmesi …………………………………....

    68

    4.4.10. Öğrencilerin Meslekî Beceri Kazanmalarında İş yeri

    Sahiplerinin Yardımcı Olması ………………………………..

    70

    4.4.11. Yörenin Ara Kademe İş Gücü İhtiyacını Karşılamada

    Mezunların Niteliklerinin Uygunluğu ………………………..

    71

  • vii

    BÖLÜM – 5

    GENEL GÖRÜŞ VE ÖNERİLER 74

    5.1. MEZUNLARA AİT GENEL GÖRÜŞ VE ÖNERİLER……. 74

    5.2. ÖĞRETMENLERE AİT GENEL GÖRÜŞ VE ÖNERİLER... 75

    5.3. İŞ YERİ SORUMLULARINA AİT GENEL GÖRÜŞ VE

    ÖNERİLER …………………………………………………..

    76

    BÖLÜM - 6

    ÖZET, SONUÇ VE ÖNERİLER 77

    6.1. ÖZET ………………………………………………………... 77

    6.2. SONUÇ ……………………………………………………… 79

    6.3. ÖNERİLER …………………………………………………. 84

    KAYNAKÇA ……………………………………………………………….. 86

    EKLER ………………………………………………………………………. 87

  • viii

    TABLOLAR LİSTESİ

    Tablo

    No Tablo Adı

    SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNCE İSTİHDAM ÖZELLİĞİNİ

    YİTİRDİĞİ BELİRTİLEN BÖLÜMLER LİSTESİ ………………...

    10 3.1 ÖĞRETMENLERİN GÖREV YAPTIKLARI İLLERE GÖRE

    DAĞILIMI …………………………………………………………..

    12 3.2

    ÖĞRETMENLERİN GÖREV YAPTIKLARI OKULLARA GÖRE

    DAĞILIMI …………………………………………………………..

    13 3.3 ÖĞRETMENLERİN CİNSİYETLERE GÖRE DAĞILIMI………. 14

    3.4 ÖĞRETMENLERİN OKULDAKİ GÖREVLERİNE GÖRE

    DAĞILIMI …………………………………………………………..

    14 3.5 ÖĞRETMENLERİN BRANŞLARA GÖRE DAĞILIMI…………... 15

    3.6 ÖĞRETMENLERİN EN SON BİTİRDİKLERİ OKULLARA

    GÖRE DAĞILIMI …………………………………………………...

    16 3.7 ÖĞRETMENLERİN EĞİTİM DÜZEYİNE GÖRE

    DAĞILIMI …………………………………………………………..

    17 3.8 ÖĞRETMENLERİN KIDEM DAĞILIMI………………………….. 17

    3.9 ÖĞRETMENLİK DIŞI MESLEKÎ TECRÜBE DAĞILIMI………... 18

    3.10 ÖĞRETMENLİK DIŞI MESLEKÎ TECRÜBENİN DERSLERE

    YANSITILMASI …………………………………………………….

    19 3.11 ÖNCEKİ YILLARA GÖRE BÖLÜMLERDEKİ ÖĞRENCİ

    SAYISINDAKİ DEĞİŞİM…………………………………………...

    20 3.12 ÖNCEKİ YILLARA GÖRE ÖĞRENCİ SAYISINDAKİ DÜŞÜŞ

    NEDENLERİ ………………………………………………………...

    21 3.13 MEZUNLARIN CİNSİYETLERİNE GÖRE DAĞILIMI …….......... 22

    3.14 MEZUNLARIN İLLERE GÖRE DAĞILIMI 23

    3.15 MEZUNLARIN ALANLARINDA ÜCRETLİ İŞTE ÇALIŞMA

    DURUMLARI…………………………………………………..........

    24

  • ix

    3.16 MEZUNİYETTEN SONRA ÇALIŞANLARIN İŞ BULMA

    SÜRELERİ …………………………………………………...…

    25

    3.17 MEZUN ÇALIŞANLARIN İŞ BULMA YÖNTEMLERİ …….. 26

    3.18 MEZUNLARIN ALANLARINDA İŞ BULAMAMA

    NEDENLERİ ……………………………………………………

    27

    3.19 MEZUNLARIN BÖLÜMLERİNİ TERCİH NEDENLERİ……. 28

    3.20 MEZUNLARIN BÖLÜMLERİNİ BAŞKALARINA TAVSİYE

    ETMELERİNE GÖRE DAĞILIMI…………………………….

    29

    3.21 MEZUNLARIN BÖLÜMLERİNİ BAŞKALARINA TAVSİYE

    ETMEME NEDENLERİ ………………………………………..

    30

    3.22 İŞ YERİNİN BULUNDUĞU İLLERE GÖRE DAĞILIMI ……. 31

    3.23 İŞ YERİ SORUMLULARININ İŞLETMEDEKİ GÖREV

    DAĞILIMI ………………………………………………………

    32

    3.24 İŞ YERİ SORUMLULARININ CİNSİYETE GÖRE

    DAĞILIMI ………………………………………………………

    33

    3.25 İŞ YERİ SORUMLULARININ ÖĞRENİM DÜZEYLERİ …… 33

    3.26 İŞ YERİ SORUMLULARININ KIDEM DAĞILIMI ………….. 34

    3.27 PERSONEL ALIMINDA MESLEK LİSESİ MEZUNLARININ

    TERCİH EDİLMESİ…………………………………………….

    35

    3.28 MESLEK LİSESİ MEZUNLARININ TERCİH EDİLMEME

    NEDENLERİ ……………………………………………………

    36

    4.1 BÖLÜMLERE ÖĞRENCİ SEÇİMİNDE UYGULANAN

    YÖNTEMİN BÖLÜM AMAÇLARINA UYGUNLUK

    DERECESİ ……………………………………………………...

    37

    4.2 BÖLÜMDE UYGULANAN ÖĞRETME-ÖĞRENME

    YÖNTEMLERİNİN PROGRAM AMAÇLARINA

    UYGUNLUK DERECESİ…………………………………….....

    38

  • x

    4.3 BÖLÜME AİT ATÖLYE/LABORATUVAR DONANIMININ

    ÖĞRETME-ÖĞRENMEYE UYGUNLUK DERECESİ ……….

    39

    4.4. BÖLÜM İÇİN AYRILAN ÖDENEĞİN YETERLİĞİ ………… 40

    4.5 BÖLÜM EĞİTİM PROGRAMLARININ ÖĞRENCİLERİ İŞ

    HAYATINA HAZIRLAMA YETERLİĞİ ……………………...

    41

    4.6 STAJ YAPILAN İŞ YERİ ORTAMININ EĞİTİM

    PROGRAMI AMAÇLARINA UYGUNLUĞU…………………

    42

    4.7 MEZUNLARIN YÖRELERİ DIŞINDA ALANLARINDA İŞ

    BULMA DURUMU……………………………………………..

    43

    4.8 BÖLÜMLERDE KULLANILAN ARAÇ-GEREÇLERİN

    EĞİTİM İÇİN YETERLİĞİ …………………………………….

    44

    4.9 MEZUNLARIN EĞİTİM MESLEKÎ TUTUM VE İŞ

    ALIŞKANLIKLARININ İŞ HAYATINA UYGUNLUK

    DERECESİ ……………………………………………………...

    45

    4.10 OKULLARDA VE İŞLETMELERDE VERİLEN MESLEKÎ

    BİLGİLERİN UYUMU………………………………………….

    46

    4.11 OKULDA VE İŞLETMELERDE KAZANDIRILAN MESLEKÎ

    BECERİLERİN UYUM DERECESİ …………………………...

    47

    4.12 BECERİ EĞİTİMİ ALINAN İŞLETMELERDEKİ TEKNİK

    İMKÂNLARIN YETERLİĞİ …………………………………..

    48

    4.13 BECERİ EĞİTİMİ ALINAN İŞLETMELERDEKİ TEKNİK

    İMKANLARIN KULLANIMA SUNULMASI ………………...

    49

    4.14 MEZUNLARIN YÖRENİN ARA KADEME İNSAN GÜCÜ

    İHTİYACINI SAYISAL OLARAK KARŞILAMASI ………….

    50

    4.15 İŞ YERİ ORTAMININ MESLEKÎ EĞİTİME UYGUNLUK

    DERECESİ ……………………………………………………...

    51

    4.16 MEZUN NİTELİKLERİNİN İŞ YERİ AMAÇLARINA

    UYGUNLUK DERECESİ ………………………………………

    52

  • xi

    4.17 EĞİTİM PROGRAMLARININ İŞ HAYATININ

    TALEPLERİNE UYGUNLUĞU………….………………….…

    53

    4.18 MEZUNLARIN YÖRELERİNDE KENDİ ALANLARINDA İŞ

    BULMA DURUMU……………………………………………..

    54

    4.19 SINIF ORTAMINDA KULLANILAN DERS-ARAÇ VE

    MATERYALLERİN YETERLİLİK DERECESİ……………….

    55

    4.20 İŞ YERLERİNDE VERİLEN EĞİTİMİN ÖĞRENCİLERİ İŞ

    HAYATINA HAZIRLAMA DERECESİ ………………………

    57

    4.21 BÖLÜM MEZUNLARININ ALANLARINDA İŞ BULMA

    DERECESİ ……………………………………………………...

    58

    4.22 VERİLEN EĞİTİMİN MEZUNLARIN İLGİ, İSTEK VE

    YETENEKLERİNE UYGUNLUK DERECESİ ………………..

    59

    4.23 MEZUNLARA MESLEKÎ BİLGİLERİN KAZANDIRILMA

    DERECESİ ………………………………...................................

    62

    4.24 OKULDA MESLEKÎ BECERİLERİN KAZANDIRILMA

    DERECESİ ………………………………...................................

    63

    4.25 TEORİK MESLEK DERSLERİNİN ÖĞRENCİLERİ İŞ

    HAYATINA HAZIRLAMADA UYGUNLUK DERECESİ……

    65

    4.26 BÖLÜMDEKİ UYGULAMALI MESLEK DERSLERİNİN

    ÖĞRENCİLERİ İŞ HAYATINA HAZIRLAMA UYGUNLUK

    DERECESİ ……………………………………………………...

    67

    4.27 ÖĞRENCİLERE STAJ YERLERİNDE MESLEKLERİNİN

    GEREKTİĞİ İŞLERDE ÇALIŞMA FIRSATI VERİLME

    DÜZEYİ …………………………………………………………

    68

    4.28 ÖĞRENCİLERİN MESLEKÎ BECERİ KAZANMALARINDA

    İŞ YERİ SAHİPLERİNİN YARDIMCI OLMA DERECESİ …..

    70

    4.29 YÖRENİN ARA KADEME İŞ GÜCÜ İHTİYACINI

    KARŞILAMADA MEZUNLARIN NİTELİKLERİNİN

    UYGUNLUK DERECESİ ………………………………………

    72

  • xii

    5.30 MEZUNLARA AİT GENEL GÖRÜŞ VE ÖNERİLER………….. 74

    5.31 ÖĞRETMENLERE AİT GENEL GÖRÜŞ VE ÖNERİLER…...... 75

    5.32 İŞ YERİ SORUMLULARINA AİT GENEL GÖRÜŞ VE

    ÖNERİLER ………………………………………………………..

    76

  • MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YAYINLARI ..........................................

    Yardımcı Kaynak Kitapları Dizisi .................................................................

    EARGED Başkanlığı’nın isteği ile 300 adet basılmıştır.

    ISBN: 975-11-2699-1

    Yayın hakkı Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığına aittir.

    Kaynak gösterilerek iktibas edilebilir.

  • 1

    BÖLÜM – 1

    GİRİŞ

    Bu bölümde, Millî Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü,

    Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel

    Müdürlüğüne bağlı okullardaki “Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Yitirmiş

    Bölümlerin Tespiti”ne yönelik araştırmanın problemi, amaçları, sınırlılıkları, önemi ve

    kullanılan başlıca terimlerin tanımı yapılmıştır.

    PROBLEM

    Genel olarak bir ülkenin gelişimini etkileyen en önemli faktörler doğal kaynaklar

    ve insan gücüdür. Yönetim, sermaye ve girişimcilik de bu faktörlere ilave edilebilir. İnsan

    gücü ve doğal kaynaklardan gereği gibi yararlanarak yüksek düzeyde üretim sağlamak bir

    ülkenin gelişimi için temel unsurlardandır. Doğal kaynaklardan en iyi şekilde

    yararlanmak da insan gücünün bu konuda yetiştirilmesine bağlıdır, bu da ancak eğitim ile

    mümkündür.

    Eğitimin amacı; insanları hayata hazırlamak, sosyal ilişkilerini geliştirmek,

    çalışanlara işlerini daha iyi yapma imkânı sağlamak ve üst görevlere hazırlamaktır..

    Eğitimin temel amacı, insanı yaşadığı sürece mutlu edecek erdemlere sahip kılmaktır.

    Bunun için eğitim; bilime, sanata, teknolojiye dayalı ve uygulamalara yer veren çağdaş

    programlarla yapılmalıdır. Çağdaş eğitim, doğru düşünebilme yeteneği ve inisiyatif

    kullanma ile doğru orantılıdır.

    Bu amacı gerçekleştirmek için kalkınma planları ve millî eğitim şûralarında da

    belirtildiği gibi meslekî eğitim kurumlarını üretim ve hizmet sektörleriyle uyumlu

    biçimde geliştirmek, bu sektörlerin nitelikli iş gücüne olan gereksinimlerini karşılamak,

    meslekî eğitim sürecinde yerel ve bölgesel özellikleri dikkate almak gerekmektedir.

  • 2

    Sosyal açıdan meslekî eğitim her bireyde bir meslek ihtiyacı ve ilgisi olduğu, her

    bireyin toplumsal faaliyetlere katılma ihtiyacı duyduğu, toplumun ise bireyin toplumsal iş

    bölümüne katılması ilkesine dayanır. Genel anlamda sanayinin ve iş alanlarının ara

    eleman ihtiyacını karşılama amacına yönelen meslekî ve teknik eğitim, hızla değişen

    teknolojik bilgi, üretim yöntemleri ve endüstri ihtiyaçlarına cevap verebilmek için

    dinamik bir yapı sergilemektedir.

    Son yıllarda hızla yaygınlaşan “toplam kalite yönetimi” anlayışının müşteri

    memnuniyetini esas alan yapısıyla meslekî eğitimin kalitesini artırması beklenmektedir.

    Meslekî ve teknik eğitimin temel prensiplerinin toplam kalite yönetimi anlayışıyla

    değerlendirilmesi, “toplam kalite yönetimi” anlayışının meslekî teknik eğitime

    uygulanmasında üzerinde durulması gereken önemli noktalardan biridir.

    Gelişen teknoloji ile devamlı olarak yeni araçlar ve süreçler ortaya çıkmaktadır.

    İşçi ve yöneticilerin bu yeni araç ve süreçleri etkili olarak kullanabilmeleri verimlilik için

    şarttır. Makineler, eskiden elle yapılan birçok işi yaptığından günümüz çalışanı, mekanik

    becerilerden çok süratli ve verimli düşünme ile karar verme yeteneğine ihtiyaç

    duymaktadır. Richards'a göre verim = mekanik beceri + teknik bilgi + meslekî yetenek

    olup eğitim ile verimliliği arttırmak mümkündür. Bu da meslekî eğitimin ekonomik

    temelini oluşturmaktadır.

    Meslekî eğitim, genel eğitime oranla doğal olarak daha pahalıdır. Pahalı bir

    yatırım olan ve ara insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan meslek okullarının yapılacağı yer

    ve bölgeler seçilirken, gerekli çevre etütlerini gerçekçi yapmak gerekir. Eğitimi verilecek

    meslek alanlarının seçimi yapılırken bölgenin kalkınmasını destekleyecek, mezunların o

    bölgede istihdam edilebileceği ve yöredeki halkın ihtiyacını karşılayacak alanları tercih

    etmek gerekmektedir. Dolaysıyla mezunlar, okulun bulunduğu yörede istihdam

    edilebilecek ve eğitimini aldığı iş alanlarının bulunduğu yörelerden göç etmeyecek veya

    başka alanlarda çalışmak zorunda kalmayacak böylece iş gücü israfı olmayacaktır.

    Ancak, meslekî eğitimin pahalı bir eğitim olması nedeniyle bilim ve teknolojide meydana

    gelen gelişmelere paralel olarak atölye, laboratuvar ve diğer birimlerin donanımını

  • 3

    yapmak büyük yatırımları gerektirmektedir. Yalnızca kamusal kaynaklarla gerekli

    meslekî eğitim alt yapısının karşılanması mümkün değildir. İş çevrelerinin meslek lisesi

    mezunlarını kullanan kesim olarak maliyetlerin paylaşmasına katkısı da sınırlıdır.

    Ayrıca bilim ve teknolojide ortaya çıkan gelişmeler, günümüzde hemen bütün

    mesleklerde yeterlikleri hızla değiştirmekte; her geçen gün yeni meslek alanlarını ortaya

    çıkarmaktadır. Mesleklerin yapısında kendisini gösteren bu değişimler, çalışma

    mekanları, donanımları, anlayış, iletişim ve ulaşım imkânlarını köklü biçimde

    etkilemektedir.

    Meslek liselerinin temel amacı ara kademe insan gücü yetiştirmektir. Ancak

    temel bir gerçek de meslekî eğitimden mezun olan öğrencilerin ciddi bir bölümü iş gücü

    piyasasının istemlerini karşılamada meslekî yeterlilikleri yönüyle arzu edilen düzeyde

    değildir.

    Çağdaş teknolojideki çok hızlı gelişim ve değişim, meslekî eğitim kurumlarına

    gereğince yansımamaktadır. Bunun sonucu, eğitim sistemimiz iş alanlarının gereksinimi

    olan bilgi, tutum ve beceri düzeyi yüksek nitelikli ara insan gücünü karşılayamamaktadır.

    Dolaysıyla eğitim ve iş yaşamı arasındaki uçurum da kapatılamamaktadır.

    Meslek liselerinde eğitimi verilmekte olan meslek alanlarının iş hayatındaki

    geçerliğinin ve istihdam durumlarının genel bir değerlendirmesinin yapılması bu

    araştırmanın problemini oluşturmaktadır.

    AMAÇ

    Araştırmanın temel amacı, Millî Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel

    Müdürlüğü, Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel

    Müdürlüğüne bağlı “Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Yitirmiş Bölümlerin Tespiti”

    konusunda genel bir değerlendirme yapmaktır. Bu genel amaç doğrultusunda:

  • 4

    A) Meslek dersleri öğretmenleri, mezunlar ve iş yeri sorumlularının;

    1. Kişisel özellikleri nasıldır?

    2. Eğitimi verilen meslek alanı programların iş hayatındaki geçerliliğine ilişkin

    görüş ve önerileri nelerdir?

    3. Meslek liselerinde verilmekte olan meslekî eğitimin geliştirilmesi için görüş ve

    önerileri nelerdir?

    4. Mezunların iş bulmada karşılaştıkları sorunlar ile çözüm önerilerine ilişkin

    görüş ve önerileri nelerdir?

    B) İş yeri sorumluları,

    1. Çalıştırdıkları meslek lisesi mezunlarının aldıkları meslekî eğitimi ne derece

    yeterli bulduklarını tespit etmektir.

    TANIMLAR

    Araştırmada aşağıdaki terimlerden yararlanılmıştır;

    Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını,

    Meslek Lisesi : Millî Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü,

    Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel

    Müdürlüğüne bağlı meslekî ve teknik orta öğretim kurumlarını,

    Bölüm : Öğrenciye seçtiği meslekte işe giriş için gerekli bilgi, beceri ve

    alışkanlıkları ve yeteneklerini geliştirmeyi amaçlayan programların verildiği her bir

    birimi,

    Okul Müdürü: Meslek liselerindeki okul müdürlerini,

    Meslek Dersleri Öğretmeni: Meslek liselerindeki meslek derslerine giren

    öğretmenleri,

    Mezun: Millî Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Kız

    Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğüne

    bağlı meslekî ve teknik orta öğretim kurumlarını bitiren bireyi,

  • 5

    İş Yeri Yöneticisi: Bir işletmede iş yerinden ve iş yerinde çalışanlardan sorumlu

    kişiyi ifade etmektedir.

    KISALTMALAR

    MEB (Bakanlık) : Millî Eğitim Bakanlığı

    E.T.Ö.G.M. : Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü

    K.T.Ö.G.M. : Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü

    T.T.Ö.G.M : Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğü

    EARGED : Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı

    3308 SAYILI KANUN: Meslekî Eğitim Kanunu

    ÖĞRENCİ: Meslek Lisesi Mezunu (E.T.Ö.G.M, K.T.Ö.G.M ve T.T.Ö.G.M bağlı

    öğretim kurumları mezunları)

    STAJ: Beceri Eğitimi ( Meslek Lisesi Öğrencilerinin son sınıfta okurken iş

    yerlerinde yaptıkları uygulama eğitimi)

    SINIRLILIKLAR

    Araştırmanın belirlenen amaçlara ulaşabilmesi için aşağıdaki sınırlamalara

    gidilmiştir.

    1. Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Kız Teknik Öğretim Genel

    Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı olarak eğitim veren

    Ek-1 listedeki bölümlerin bulunduğu meslek liseleri,

    2. Bu meslek liselerinin bahsedilen bölümlerinin meslek dersleri öğretmenleri,

    3. Ek-1 listedeki bölümleri kapsayan meslek liselerinin 2002-2003 öğretim yılı

    mezunları,

    4. Ek-1 listedeki bölümleri kapsayan meslek liselerinin 2002-2003 öğretim yılı

    mezunlarının son sınıfta iken staj gördüğü iş yerleri sorumluları

    ile sınırlıdır.

  • 6

    ÖNEM

    Bilim ve teknolojide meydana gelen hızlı değişmeler, iletişimin artması, hızlı

    bilgi alışverişi ve ulaşımın kolaylaşması ülkemiz endüstrisine çok boyutlu bir yapı

    kazandırmakta ve buna paralel olarak nitelikli ara insan gücüne olan ihtiyacımız giderek

    artmaktadır. Nitelikli iş gücünün yetiştirildiği meslekî ve teknik eğitim kurumlarının,

    teknolojide meydana gelen bu değişikliklerin paralelinde kendisini yenilemesi, yeni

    koşullara ayak uydurması ve iş hayatının talep ettiği niteliklere sahip bireyleri yetiştirmesi

    gerekmektedir.

    Bu nedenle bilim ve teknolojideki gelişmelerin, meslekî ve teknik öğretim

    kurumlarında ki mevcut bölümlerde nasıl bir değişiklik meydana getirdiği hususunun

    araştırılması gerekmektedir. Mevcut bölümlerinin istihdam özelliğini koruyup

    korumadığının tespit etmek gerekir. Teknolojik gelişmelere uygun değişimler yapılmadığı

    takdirde meslekî ve teknik eğitim kurumlarından beklenen verimin sağlanması güç

    olacaktır.

    Bu araştırma ile meslek liselerinde istihdam özelliğini yitirmiş bölümlerin

    tespitinin yapılması planlanmaktadır. Araştırma bulguları, meslek liselerindeki

    geçerliliğini yitirmiş bölümlerin ortaya çıkarılması ve bu alanlarda gereksiz eğitim

    verilmesinin sona erdirilmesi ile kaynak ve iş gücü kaybının önlenmesi yönünden

    önemlidir.

  • 7

    BÖLÜM – 2

    ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ

    Araştırmanın amacına yönelik olarak bu bölümde araştırmanın modeli, evren ve

    örneklemi, veri toplama teknikleri ile veri çözümleme yöntemleri açıklanmıştır.

    ARAŞTIRMANIN MODELİ

    Araştırma için, Millî Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim ve Kız Teknik

    Öğretim ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı meslek liselerinden

    mezun öğrenci sayılarına ilişkin kaynaklar taranmıştır. Bu yönüyle araştırma, belgesel

    tarama türünden bir çalışmadır.

    Diğer taraftan, araştırma Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Kız Teknik

    Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı

    meslek liselerinde görev yapan meslek dersleri öğretmenleri ve iş hayatındaki iş yerleri

    sorumlularının eğitimi verilen alanlarındaki istihdam durumları hakkındaki görüşlerinin

    değerlendirilmesi amacıyla üç ayrı grup için hazırlanan anket formları ile görüş ve

    önerileri alınmıştır. Araştırma raporu, ilgili grupların görüş ve önerileri doğrultusunda

    hazırlanmıştır. Bu yönüyle araştırma betimsel nitelik taşımaktadır.

    ARAŞTIRMANIN EVRENİ VE ÖRNEKLEMİ

    Evren

    Araştırmanın evreni; Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Kız Teknik

    Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı Ek-1

    listedeki 44 bölüm, bu bölümlerin 1880 meslek dersi öğretmeni, 2002-2003 öğretim

    yılının 6634 mezunu ve bu mezunların son sınıfta iken staj yaptıkları 1880 iş yerinin

    sorumlularından oluşmaktadır.

  • 8

    Belirlenen bu evren, Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonunun Eğitim ve

    Planlama Müdürlüğü biriminin ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin konu ile ilgili

    yaptığı inceleme sonuçları ve Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Araştırma Planlama ve

    Koordinasyon Kurulu Başkanlığının istatistiki bilgilerine göre tespit edilmiştir.

    Örneklem

    Araştırmanın örneklemini; 7 coğrafî bölgeden her bölgeyi sosyal ve coğrafî

    anlamda temsil edecek iki il olmak üzere toplam 14 il rastgele erişim (random) metodu

    ile belirlenmiştir.

    Örneklem kapsamına alınan 14 ildeki Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğüne

    bağlı 22, Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğüne bağlı 14,Ticaret ve Turizm Öğretimi

    Genel Müdürlüğüne bağlı 11 okulda 18 bölüm (Ek-1), 282 meslek dersleri öğretmeni,

    202-2003 öğretim yılı 950 mezun ve bu mezunların son sınıfta iken staj yaptıkları 282 iş

    yeri sorumlusu seçkisiz örneklem tekniğinden yararlanılarak tespit edilmiş ve anket

    uygulanmıştır.

    VERİ TOPLAMA VE İSTATİSTİK TEKNİKLERİ

    Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü

    ile Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı “Meslek Liselerinde İstihdam

    Özelliğini Yitirmiş Bölümlerin Tespiti” araştırması için sivil toplum örgütlerince

    güncelliğini yitirdiği ifade edilen Ek-1 listesindeki bölümlere ve örneklem kapsamına

    alınan illerdeki okullara göre “Öğretmen anketi”, “Öğrenci Anketi” ve “İş Yeri

    Sorumlusu Anketi” olmak üzere üç çeşit anket formu geliştirilmiştir.

    Araştırma kapsamına alınan gruplara uygulanacak anketler sonucu elde edilecek

    veriler, frekans ve yüzdeler şeklinde hesaplanarak tablolarda gösterilmiştir. Anketlerde,

    gruplara ortak sorulan sorulara verilen cevaplar arasındaki ilişkileri gösterebilmek için

    çapraz tablolar oluşturulmuştur.

  • 9

    Anketlerde (form l,ll.lll) bazı soruların cevaplandırılmasında ve

    değerlendirilmesinde, beş ile bir arasında değişen beşli likert ölçeği kullanılmıştır.

    Aritmetik ortalamaya göre yorumlamalar yapılırken;

    1 - 1.80 Hiç

    1.81 - 2.60 Çok Az

    2.61 - 3.40 Kısmen

    3.41 - 4.20 Oldukça

    4.21 - 5.00 Çok

    olarak değerlendirilmiştir.

    Anketlerde boş ve geçersiz olan cevaplar dikkate alınmamıştır. Beşli ölçeğin

    kullanıldığı anket sorularına verilen cevapların aritmetik ortalaması ve standart sapması

    hesaplanmış ve çoklu gruplar arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Kay-kare metodu,

    gruplara ortak sorulan sorularda grupların aritmetik ortalamaları arasındaki farkın test

    edilmesi için t-testi kullanılmıştır. Ortalamalar arasındaki farkın belirlenmesinde 0.05

    anlamlılık düzeyi esas alınmıştır.

  • 10

    SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNCE İSTİHDAM ÖZELLİĞİNİ YİTİRDİĞİ BELİRTİLEN

    BÖLÜMLER LİSTESİ

    Sıra No Kapsama Alınan Bölümler

    1 Bankacılık 2 Dış Ticaret 3 Ev Yönetimi ve Beslenme 4 Kooperatifçilik 5 Kurum Beslenmesi 6 Mahallî İdareler 7 Yönetim ve Ticaret Sekreterliği 8 Gazetecilik 9 Ağırlama ve Gıda Teknolojisi

    10 Ahşap Yat İnşaa 11 Çay Teknolojisi 12 Çinicilik Ve Seramik Şekillendirme 13 Gemi Makinaları 14 Güverte 15 İç Mekan Tasarım 16 Model 17 Seramik 18 Seyahat Acenteciliği 19 Su Ürünleri 20 Proses 21 Uçak Bakım Teknisyenliği ve Elektroniği 22 Gemi İnşaa 23 Ayakkabıcılık 24 Döküm 25 Metal İşleri 26 Nakış 27 Tesviye 28 Yapı 29 Yapı Ressamlığı 30 Plastik Sanatlar 31 Dokuma 32 Grafik 33 Harita Ve Kadastro 34 İplik 35 İzabe 36 Kalıp 37 Kat Hizmetleri 38 Kimya 39 Restorasyon 40 Sigortacılık 41 Tasarım Teknolojisi 42 Tıp Elektroniği 43 Turizm Endüstrisi ve Servis Hizmetleri 44 Örme Teknolojisi

  • 11

    BÖLÜM - 3

    KİŞİSEL BİLGİLER

    Millî Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Kız Teknik

    Öğretim Genel Müdürlüğü ile Ticaret ve Turizm Öğretim Genel Müdürlüğüne bağlı

    meslek liselerinde istihdam özelliğini kaybetmiş bölümleri tespit etmek amacıyla yapılan

    “Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti Araştırma’sına

    da” meslek dersi öğretmenine, 2002-2003 öğretim yılı mezunlarına ve bu dönem

    mezunlarının beceri eğitimi aldıkları iş yeri sorumlularına ait bulgular ve yorumlar yer

    almaktadır.

    3.1. ÖĞRETMENLERE AİT KİŞİSEL BİLGİLER

    Bu bölümde, adı geçen meslek liselerinde istihdam özelliğini kaybetmiş

    bölümleri tespit etmek amacıyla yapılan “Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini

    Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti Araştırma’sına da” meslek dersi öğretmenlerine ait

    bulgular ve yorumlar yer almaktadır.

    3.1.1. Öğretmenin Görev Yaptığı İller

    Tablo 3.1’de öğretmenlerin görev yaptıkları illere göre dağılımı yer almaktadır.

    Araştırma kapsamına alınan illere göre öğretmenlerin, % 14.8’i İzmir’den,

    % 14.4’ü Ankara’dan, % 13.2’si İçel’den, % 13.1’i Eskişehir’den, % 7.2’si Denizli’den,

    % 6.4’ü Trabzon’dan, % 5.9’u Hatay’dan, % 5.1’i Zonguldak’tan, % 4.2’i Malatya’dan,

    % 3.8’i Edirne ile Elazığ’dan, % 3’er Batman ile Çanakkale’den ve % 2.1’i Şanlıurfa’dan

    katılmıştır.

  • 12

    TABLO 3.1

    ÖĞRETMENLERİN GÖREV YAPTIKLARI İLLERE GÖRE

    DAĞILIMI

    İl Adı Öğretmen

    f % İzmir 35 14,8 Ankara 34 14,4 Eskişehir 31 13,1 İçel 31 13,2 Denizli 17 7,2 Trabzon 15 6,4 Hatay 14 5,9 Zonguldak 12 5,1 Malatya 10 4,2 Edirne 9 3,8 Elazığ 9 3,8 Batman 7 3,0 Çanakkale 7 3,0 Şanlıurfa 5 2,1

    Toplam 236 100

    3.1.2. Öğretmenlerin Görev Yaptıkları Okullar Öğretmenlerin görev yaptıkları okullara göre dağılımı Tablo 3.2’de yer

    almaktadır.

    Araştırma kapsamına alınan öğretmenlerin, % 14.9’u İzmir’de, % 14.3’ü

    Ankara’da, % 13.2’si İçel ve Eskişehir’de, % 6.4’ü Trabzon’da, % 5.9’u Denizli ve

    Hatay’da, % 5’i Zonguldak’ta, % 4.3’ü Malatya’da, % 3.8’i Elazığ ve Edirne’de, % 3’ü

    Batman’da, % 2.9’u Çanakkale’de, % 2.1’i oranında Şanlıurfa’da görev yaptıkları

    görülmektedir.

  • 13

    TABLO 3.2

    ÖĞRETMENLERİN GÖREV YAPTIKLARI OKULLARA GÖRE DAĞILIMI

    Okul adı Öğretmen f %

    Eskişehir Yunus Emre ML 16 6,8 Mersin Atatürk EML 15 6,4 Trabzon merkez EML 12 5,1 İzmir Çınarlı EML 11 4,7 İzmir Atatürk EML 9 3,8 İçel And. EML 9 3,8 Hatay TML 9 3,8 Ankara Yapı ML 9 3,8 Eskişehir Gazi Anadolu Meslek ve ML 8 3,4 Denizli Şehit EML 8 3,4 Malatya Yunus Emre EML 7 3 Ankara İskitler EML 7 3 Zonguldak Anadolu KML 6 2,5 Denizli KML 6 2,5 Edirne KML 6 2,5 Zonguldak Anadolu EML 6 2,5 Ankara Elmadağ METEM 6 2,5 İzmir Bornova KML 6 2,5 Elazığ 100 EML 6 2,5 Çanakkale Biga TL ve EML 5 2,1 Şanlıurfa EML 5 2,1 Eskişehir Atatürk EML 4 1,7 Ankara Yıldırım Beyazıt KML 4 1,7 Batman EML 4 1,7 İçel And. KML 4 1,7 Ayrancı Ticaret Meslek Lisesi 3 1,3 Tire KML 3 1,3 Antakya TML 3 1,3 Eskişehir TML 3 1,3 İzmir Cumhuriyet TML 3 1,3 Malatya KML 3 1,3 İzmir Şehit Fethibey TML 3 1,3 Elazığ TML 3 1,3 Denizli TML 3 1,3 İçel Mezitli TML 3 1,3 Batman TML 3 1,3 Trabzon KML 3 1,3 Edirne Uzunköprü EML 3 1,3 Antakya AKM ve KML 2 0,8 Çanakkale Armator ML 2 0,8 Ankara Anafartalar TML 2 0,8 Ankara Aliye Yahşi Anadolu Meslek ve ML 2 0,8 Ankara Gaziosmanpaşa KML 1 0,4

    Toplam 236 100,0

  • 14

    3.1.3. Öğretmenlerin Cinsiyeti

    Aşağıdaki Tabloda araştırma kapsamındaki öğretmenlerin, % 74.2’sini erkekler,

    % 25’ini kadınlar oluşturmaktadır. Bu bulgulara göre meslek liselerinde görev yapan

    öğretmenlerin büyük çoğunluğunun erkeklerden oluştuğu söylenebilir.

    TABLO 3.3

    ÖĞRETMENLERİN CİNSİYETLERE GÖRE DAĞILIMI

    Cinsiyet Öğretmen

    f % Kadın 59 25,0 Erkek 175 74,2 Boş/Geçersiz 2 0,8

    Toplam 236 100

    3.1.4. Öğretmenlerin Okuldaki Görevleri

    TABLO 3.4

    ÖĞRETMENLERİN OKULDAKİ GÖREVLERİNE GÖRE

    DAĞILIMI

    Okuldaki Görevi Öğretmen

    f % Müdür Yardımcısı (Meslek Dersi öğretmeni) 6 2,5

    Bölüm/Atölye Şefi 82 34,7 Meslek Dersi Öğretmeni 147 62,3 Boş/Geçersiz 1 0,5

    Toplam 236 100

    Öğretmenlerin okuldaki konumlarına ait dağılım Tablo 3.5’de yer almaktadır.

    Tabloya göre öğretmenlerin, % 62.3’ü meslek dersi öğretmeni, % 34.7’sinin

    bölüm/atölye şefi görevini de sürdürdükleri, % 2.5’nin ise müdür yardımcısı olarak görev

  • 15

    yaptıkları görülmektedir. Anket sonucuna göre, bir kısım öğretmenin, adı geçen okullarda

    idarî görevlerde de çalıştıkları görülmektedir.

    3.1.5. Öğretmenlerin Branşları

    TABLO 3.5

    ÖĞRETMENLERİN BRANŞLARA GÖRE DAĞILIMI

    Branş Öğretmen

    f % Tesviye 45 19,1 Yapı-Yapı Ressamlığı 44 18,6 Muhasebe-İşletme 22 9,3 Ağırlama ve Gıda Teknolojisi 21 8,9 Döküm 17 7,2 Model 13 5,4 Resim-Grafik 11 4,7 Kimya 10 4,2 Makine 9 3,8 Turizm ve Otelcilik 7 3,0 Grafik Tasarım 5 2,1 Ev Yönetimi ve Beslenme 4 1,7 Harita Kadastro 4 1,7 Soğutma ve İklimlendirme 4 1,7 Nakış 3 1,3 Büro Yönetimi 3 1,3 Gemi Makinaları İşletme Mühendisliği 2 0,8 Kalıp 2 0,8 Aile Ekonomisi ve Beslenme 2 0,8 Dokuma 2 0,8 El ve Makine Nakışları 1 0,4 Besin Teknolojisi 1 0,4 Sekreterlik 1 0,4 Boş/Geçersiz 3 1,6

    Toplam 236 100

    Yukarıdaki Tabloda araştırma kapsamına alınan bölümlerdeki öğretmenlerin

    branşlara göre dağılımı yer almaktadır.

  • 16

    3.1.6. Öğretmenleri En Son Bitirdikleri Okul

    Aşağıdaki Tabloda araştırma kapsamına katılan öğretmenlerin en son bitirdikleri

    okullara göre dağılımı verilmiştir.

    Tabloya göre öğretmenlerin % 52.5inin Teknik Eğitim Fakültesi, % 32.6’sinın

    Meslekî Eğitim Fakültesi, % 3.8’inin ise Eğitim Fakültesi mezunu oldukları

    görülmektedir.

    TABLO 3.6

    ÖĞRETMENLERİN EN SON BİTİRDİKLERİ OKULLARA

    GÖRE DAĞILIMI

    En Son Bitirilen Okul Öğretmen

    f % Teknik Eğitim Fakültesi 124 52,5 Meslekî Eğitim Fakültesi 77 32,6 Eğitim Fakültesi 9 3,8 Mühendislik Fakültesi 6 2,5 Kimya Mühendisliği 6 2,4 İktisadi Ticari İlimleri İktisat 4 1,7 Fen Edebiyat Fakültesi 3 1,3 Güzel Sanatlar Fakültesi 3 1,3 İTÜ Denizcilik Fakültesi 1 0,4 Ziraat Fakültesi 1 0,4 İTÜ Denizcilik Fakültesi 1 0,4 Boş/Geçersiz 1 0,7

    Toplam 236 100

    Elde edilen bu verilere göre meslek liselerindeki öğretmenlerin büyük

    çoğunluğunun Eğitim Fakültesi mezunu olduğu anlaşılmaktadır. Ancak meslek liselerinde

    eğitim fakültesi mezunu olmayan fakülte mezunlarının da öğretmenlik yaptıkları

    görülmektedir.

  • 17

    3.1.7. Öğretmenlerin Mezun Oldukları Öğrenim Düzeyi

    Aşağıdaki Tabloda araştırma kapsamına alınan öğretmenlerin eğitim düzeyleri

    yer almaktadır.

    Araştırma kapsamındaki öğretmenlerin % 90.7’sinin lisans, % 4.7’sinin yüksek

    lisans, % 3.8’inin ise ön lisans eğitimi aldıkları görülmektedir.

    Elde edilen bulgulardan öğretmenlerin büyük çoğunluğunun lisans eğitimi aldıkları ve mezuniyetten sonra eğitim düzeylerini yükseltmedikleri söylenebilir.

    TABLO 3.7

    ÖĞRETMENLERİN EĞİTİM DÜZEYİNE GÖRE DAĞILIMI

    Öğrenim Düzeyi Öğretmen

    f % Ön Lisans 9 3,8 Lisans 241 90,7 Yüksek Lisans 11 4,7 Boş/Geçersiz 2 0,8

    Toplam 236 100

    3.1.8. Öğretmenlerin Kıdemi

    TABLO 3.8

    ÖĞRETMENLERİN KIDEM DAĞILIMI

    Kıdem Öğretmen

    f % 5 yıl veya daha az 17 7,2 6-9 yıl 28 11,9 10-14 yıl 53 22,5 15-19 yıl 58 24,6 20 yıl veya daha fazla 80 33,8 Boş/Geçersiz - -

    Toplam 236 100

  • 18

    Tablo 3.8’de öğretmenlerin kıdemlerine ait bulgular yer almaktadır. Araştırma

    kapsamındaki öğretmenlerin; % 33.8’inin 20 yıl veya daha fazla, % 24.6’sının 15-19 yıl,

    % 22.5’nin 10-14 yıl, % 11.9’unun 6-9 yıl, % 7.2’sinin 5 yıl veya daha az hizmet

    süreleri olduğu anlaşılmaktadır.

    Meslek liselerinde görev yapan öğretmenlerin hizmet sürelerinin 6 yıl ve üzeri bir

    dağılım gösterdiği söylenebilir.

    5 yıl ve daha az hizmet süresi olan öğretmenlerin azlığı nüfus artışına paralel

    olarak meslekî eğitimde okullaşma oranının olmadığı, bu nedenle de öğretmen alımının

    düşük olduğu ya da son yıllarda meslekî eğitime talebin azaldığı şeklinde yorumlanabilir.

    3.1.9. Öğretmenlik Dışı Meslekî Tecrübe

    Tablo 3.9’da öğretmenlerin öğretmenlik dışı meslekî tecrübelerinin dağılımı yer

    almaktadır.

    TABLO 3.9

    ÖĞRETMENLİK DIŞI MESLEKÎ TECRÜBE DAĞILIMI

    Öğretmenlik Dışı Meslekî Tecrübe

    Öğretmen

    f % Hiç 114 48,3 5yıl ve daha az 79 33,5 6-9 yıl 18 7,6 10 yıl ve daha fazla 19 8,1 Boş/Geçersiz 6 2,5

    Toplam 236 100

    Anket sonuçlarına göre öğretmenlerin, % 48.3’ü öğretmenlik dışında meslekî

    tecrübeye sahip olmadıklarını belirtirken, % 33.5’inin 5 yıl ve daha az yıl, % 8.1’inin

    10 yıl ve daha fazla, % 7.6’sının ise 6-9 yıllık meslekî tecrübeye yani iş piyasası bilgisine

    de sahip oldukları görülmektedir.

  • 19

    Araştırmadan elde edilen verilere göre öğretmenlerin büyük bir kısmının iş

    piyasasındaki uygulamaları ve gelişmeleri yakından takip etmedikleri söylenebilir.

    Ancak işletmede meslekî eğitimi koordinatörlük görevini meslekî tecrübe olarak

    değerlendirmeyen öğretmenlerde olacağından Tablodaki verileri kesin yargılamak doğru

    olmayabilir.

    3.1.10. Öğretmenlerin Uygulamada Kazandıkları Tecrübeleri Derslere

    Yansıtma Derecesi

    Tablo 3.10’da öğretmenlerin öğretmenlik dışı kazandıkları meslekî tecrübelerini

    derslere yansıtma derecesine ait veriler yer almaktadır.

    TABLO 3.10

    ÖĞRETMENLİK DIŞI MESLEKÎ TECRÜBENİN DERSLERE

    YANSITILMASI

    Meslekî Tecrübenin Derslere Yansıtılma Derecesi

    Öğretmen

    f % Çok 49 41,8 Oldukça 46 44 Kısmen 14 11,5 Çok az 3 2,7

    Toplam 112 100 Aritmetik Ortalama 4,26 Standart Sapma 0,98

    Anketi cevaplandıran öğretmenlerin; % 41.8’i çok, % 44’ü oldukça, % 11.5’i

    kısmen, % 2.7’si çok az düzeyinde görüş belirtmişlerdir. Öğretmen görüşlerinin aritmetik

    ortalaması 4,26 ile oldukça düzeyinde ve standart sapması 0.98’dir.

    Elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin iş piyasasından kazandıkları meslekî

    tecrübelerini eğitime yansıttıkları anlaşılmaktadır.

  • 20

    3.1.11. Önceki Yıllara Göre Bölümlerdeki Öğrenci Mevcudu

    Araştırma kapsamında yer alan meslek lisesi bölümlerindeki öğrenci

    mevcudunun 2002-2003’den önceki öğretim yıllarına göre azalma durumunu gösteren

    bulgular aşağıdaki Tabloda yer almaktadır.

    Öğretmenlerin, % 54.2’si önceki yıllara göre araştırma kapsamında yer alan

    bölümlere öğrenci talebinde düşüş olmadığını ifade ederken, % 42.3’ü öğrenci talebinde

    düşüş olduğunu belirtmişlerdir.

    TABLO 3.11

    ÖNCEKİ YILLARA GÖRE BÖLÜMLERDEKİ ÖĞRENCİ SAYISINDAKİ DEĞİŞİM

    Öğrenci Sayılarında Yıllara Göre Düşüş Durumu

    Öğretmen

    f % Evet 100 42,3 Hayır 128 54,3 Boş/Geçersiz 8 3,4

    Toplam 236 100

    Araştırma kapsamındaki yarıdan fazla öğretmenin önceki yıllara göre öğrenci

    sayısında düşüş olmadığını belirtmesi, bölümlerde öğrenci sıkıntısının yaşanmadığını

    göstermektedir.

    3.1.12. Önceki Yıllara Göre Öğrenci Sayısındaki Düşüşün Nedenleri Tablo 3.12’de Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin

    Tespiti Araştırma’sına katılan öğretmenlerin, araştırma kapsamındaki bölümlerde önceki

    yıllara göre öğrenci sayısında ki düşüş sebeplerine ait görüşleri yer almaktadır.

    Öğretmenlerin, % 45.3’ü öğrencilerin üniversite sınavında istedikleri başarıyı

    kazanamadıklarından, % 8.6’sı mezuniyetten sonra yörelerinde istihdam

  • 21

    edilmediklerinden dolayı araştırma kapsamındaki bölümlerin öğrenci sayılarında düşüşün

    yaşandığını ifade etmişlerdir.

    TABLO 3.12

    ÖNCEKİ YILLARA GÖRE ÖĞRENCİ SAYISINDAKİ

    DÜŞÜŞ NEDENLERİ

    Evet Cevabına Göre Önceki Yıllara Göre Öğrenci Sayılarındaki Düşüş

    Öğretmen

    f *Satır % Üniversite Sınavındaki Başarısızlık 107 45,3 *İstihdam Yetersizliği 21 8,6 Okulların Teknolojinin Gerisinde Kalması 7 2,9

    ML Eğitim Seviyesinin Düşüklüğü 6 2,5 ML Mezunlarının İş yerlerince Tercih Edilmemesi 4 1,7

    İş Piyasasına Uygun Yetişmemek 4 1,7 Vasıfsız İşçilerin Tercih Edilmesi 4 1,7 Yeni Bölümlerin Tercih Edilmesi 4 1,7 İlde Aynı bölüm ve Aynı Okul Sayısının Fazlalığı 4 1,7

    Staj Yerinin Olmaması 3 1,3 İdarenin Bölümlere Eşit Dağılım Yapmaması 3 1,2

    Yabancı Dil Bilen Üniversite Mezunlarının Tercih Edilmesi 2 0,8

    İlde Kadının Çalışmasının Hoş Karşılanmaması 2 0,8

    Okulun Merkez Uzak Olması 2 0,8 İlde İstihdam Olmadığında İl Dışına Göç 1 0,4

    Toplumun ML Küçümsemesinden 1 0,4 • Tabloda satır yüzdesi alınmıştır.

    Elde edilen verilere göre araştırma kapsamındaki bölümlerde öğrenci

    sayılarındaki düşüşte birçok neden görülse de üniversite sınavındaki başarı düşüklüğü ve

    istihdam yetersizliği en önemli nedenler olarak belirtilmektedir.

    Yüksek öğrenim görmek isteyen başarılı öğrencilerin bu okulları tercih etmeleri

    için; üniversiteye giriş sisteminde meslek lisesi mezunlarına avantaj sağlayacak

  • 22

    değişikliklerin yapılması, yetkili birimlerin bu okul mezunlarının istihdam edilmelerini

    kolaylaştırıcı tedbirleri alması ve öğrencilere verilen eğitimin iş piyasasına uygun hale

    getirilmesi gibi kararların alınması gerektiği söylenebilir.

    3.2. MEZUNLARA AİT KİŞİSEL BİLGİLER

    Bu bölümde, adı geçen meslek liselerinde istihdam özelliğini kaybetmiş

    bölümleri tespit etmek amacıyla yapılan “Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini

    Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti Araştırma’sına” ilişkin mezunlara ait bulgular ve

    yorumlar yer almaktadır.

    3.2.1. Mezunların Cinsiyetleri

    Tablo 3.13’te ankete katılan mezunların cinsiyetlerine göre dağılımı yer

    almaktadır.

    Araştırma kapsamına alınan illerde 2002 -2003 yılında meslek liselerinden mezun

    olanların; % 71.4’ünün erkek, % 27.5’inin kadın olduğu görülmektedir.

    TABLO 3.13

    MEZUNLARIN CİNSİYETLERİNE GÖRE DAĞILIMI

    Cinsiyet Mezun

    f % Kadın 204 27,5 Erkek 529 71,4 Boş/Geçersiz 8 1,1

    Toplam 741 100

    Elde edilen bulgulara göre, meslek liselerinin kapsama alınan bölümlerinden

    mezun olanların büyük çoğunluğunu erkeklerin oluşturduğu anlaşılmaktadır. Bunun da

    mesleklerin cinsiyete göre ayrılması, kız kapsam dışındaki bölüm yada okulları tercih

  • 23

    etmesi veya kız çocuklarının toplum olarak zorunlu eğitimden sonra okula

    gönderilmemem eğiliminden kaynaklandığı söylenebilir.

    3.2.2. Mezunların İllere Göre Dağılımı

    Aşağıdaki Tabloda ankete katılan mezunların katıldıkları illere göre dağılımına ait veriler yer almaktadır.

    2002 - 2003 yılına ait mezunların; 16.7’sinin Ankara’dan, % 14.6’sının

    İzmir’den, % 13.2’sinin Eskişehir’den, % 12.4’ünün İçel’den, % 7.6’sının Denizli’den,

    % 6.1’inin Trabzon’dan, ,% 5.’inin Hatay’dan, % 4.5’inin Çanakkale’den, % 4.3’ünün

    Zonguldak’tan, % 3.8’inin Elazığ’dan, % 3.4’ünün Şanlıurfa’dan ve Batman’dan,

    % 2.6’sının Edirne’den, % 2.2’sinin Malatya’dan katıldıkları görülmektedir.

    TABLO 3.14

    MEZUNLARIN İLLERE GÖRE DAĞILIMI

    İl Adı Mezun f %

    Ankara 124 16,7 İzmir 108 14,6 Eskişehir 98 13,2 İçel 92 12,4 Denizli 56 7,6 Trabzon 45 6,1 Hatay 38 5,1 Çanakkale 33 4,5 Zonguldak 32 4,3 Elazığ 28 3,8 Batman 25 3,4 Şanlıurfa 25 3,4 Edirne 19 2,6 Malatya 16 2,2 Boş/Geçersiz 2 0,3

    Toplam 741 100

  • 24

    3.2.3. Mezunların Alanlarında Ücretli İşte Çalışma Durumu

    Tablo 3.15’de mezunların alanları ile ilgili işte çalışıp çalışmadıklarına ait

    bulgular yer almaktadır.

    Araştırma kapsamındaki mezunların, % 40.2’si alanlarında çalışmadıklarını,

    % 34.2’si hâlen çalıştığını, % 23.8’i ise önceden çalıştığını belirtmektedir.

    Bu verilere göre, örneklem kapsamındaki meslek liselerinden mezun olanların

    yarıya yakının yörelerinde eğitim aldıkları meslek alanlarında istihdam edilemedikleri

    görülmektedir.

    TABLO 3.15

    MEZUNLARIN ALANLARINDA ÜCRETLİ İŞTE ÇALIŞMA DURUMLARI

    Mezuniyetten Sonra Alanla İlgili Ücretli İşte Çalışma

    Durumu

    Mezun

    f % Evet Çalıştım 176 23,8 Evet Çalışıyorum 254 34,2 Hayır Çalışmadım/ Çalışmıyorum 298 40,2 Boş/Geçersiz 13 1,8

    Toplam 741 100

    3.2.4. Mezunların İş Bulma Süreleri

    Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti Araştırması kapsamındaki meslek lisesi mezunlarından, mezuniyetten sonra hâlen çalışan

    ve daha önce çalışmış olanların iş bulma sürelerine ilişkin veriler Tablo 3.16’da yer

    almaktadır.

    Verilere göre, mezuniyetten sonra çalışmış ama şu an çalışmayanların, % 56.5’i

    3 ay veya daha az sürede, % 20’isi 4-6 ay süre içinde, % 14.1’i 10 ay veya daha fazla

    sürede, % 9.4’ü ise 7-9 ay gibi bir sürede iş bulduklarını, hâlen çalışıyor olanların

    % 56.4’ü 3 ay veya daha az sürede, % 21.2’i 4-6 ay içinde, % 14.4’ü 10 ay veya daha

    fazla sürede, % 8’i ise 7-9 ay içinde iş bulduklarını belirmişlerdir.

  • 25

    Tablodaki dağılımda da görüldüğü gibi daha önce çalışmış ama şu anda

    çalışmayan ve hâlen çalışmakta olan katılımcıların yarıdan fazlası kısa sürede iş bulma

    imkânına sahip olmuşlardır. Ancak bu oran tüm mezunları dikkate aldığımızda yarıya

    yakın için geçerli olduğu görülmektedir. Mezunların yarısının ise işsiz olduğu

    anlaşılmaktadır.

    TABLO 3.16 MEZUNİYETTEN SONRA ÇALIŞANLARIN İŞ BULMA

    SÜRELERİ

    Mezuniyetten Sonra İş Bulma Süresi

    Mezun

    f %

    Hâlen Çalışmayanlar

    3 ay veya daha az 96 56,3 4-6 ay 34 20 7-9 ay 16 9,4 10 ay veya daha fazla 24 14,1

    Toplam 170 100

    Çalışmakta Olanlar

    3 ay veya daha az 141 56,4 4-6 ay 53 21,2 7-9 ay 20 8 10 ay veya daha fazla 36 14,4

    Toplam 250 100

    3.2.5. Mezun Çalışanların İş Bulmalarındaki Etkili Yöntem Tablo 3.17’de araştırmaya katılan mezunlardan çalışanların ya da daha önce

    çalışmış olanların iş bulma yöntemlerine ilişkin görüşler yer almaktadır.

    Mezunlardan daha önce çalışmış olanların; % 34.1’i arkadaş/tanıdık aracılığıyla,

    % 24’ü mezun olduğu okulun yöneticileri ve öğretmenleri aracılığıyla, % 22.8’i kendi

    çabasıyla, % 10.8’i ilanlarla, % 6.6’sı ailesinin yardımıyla, % 1.7’si stajla, hâlen çalışıyor

    olanların ise % 35.7’si mezun olduğu okulun yöneticileri ve öğretmenleri aracılığıyla,

  • 26

    % 22.7’si arkadaş/tanıdık aracılığıyla, % 19.7’si kendi çabasıyla, % 12.2’si ailesinin

    yardımıyla, % 6.3’ü ilanla, % 2.2’si stajla, % 0.8’i İŞKUR aracılığıyla, % 0.4’ü devlet

    memurları sınavıyla iş bulduklarını ifade etmişlerdir.

    TABLO 3.17

    MEZUN ÇALIŞANLARIN İŞ BULMA YÖNTEMLERİ

    İş Bulmada Etkili Yöntem Mezun

    f %

    Hâlen Çalışmayanlar

    İlanla 18 10,8 Arkadaş/Tanıdık Aracılığıyla 57 34,1 Mezun Olduğum Okulun Yönetici ve Öğretmenleri Aracılığıyla 40 24,0

    Kendi Çabamla 38 22,8 Ailem Yardımıyla 11 6,6 Stajla 3 1,7

    Toplam 167 100

    Çalışmakta Olanlar

    İlanla 15 6,3 Arkadaş/Tanıdık Aracılığıyla 54 22,7 Mezun Olduğum Okulun Yönetici ve Öğretmenleri Aracılığıyla 85 35,7

    Kendi Çabamla 47 19,7 Ailem Yardımıyla 29 12,2 Stajla 5 2,2 DMS Sınavıyla 1 0,4 İş ve İşçi Bulma Kurumuyla 2 0,8

    Toplam 238 100

    Araştırma kapsamındaki hâlen çalışan ya da daha önce bir işte çalışmış olanların

    büyük çoğunluğu mezun oldukları okul yönetici ve öğretmenleri ya da arkadaş ve tanıdık

    vasıtasıyla iş bulabildiklerini belirtmişlerdir. Bu bulgular iş yerlerinin genellikle ikili

    ilişkilerle personel alma eğiliminde olduğunu göstermektedir.

  • 27

    3.2.6. Mezunların Alanlarında İş Bulamama Nedenleri

    TABLO 3.18

    MEZUNLARIN ALANLARINDA İŞ BULAMAMA NEDENLERİ

    İş Bulamama Nedenleri Mezun

    f % İstihdamın Olmamasından (Trabzon ve Elâzığ Tesviye bölümü) 84 45,2

    Üniversiteye Devam Ettiklerinden 46 24,4 Lise Mezunu Alınmadığından 19 10,2 Üniversiteye Gitmek 12 6,4 Okulda Bölümle İlgili Yetirli Bilgi ve Beceriyi Alınmamak ( Eğitim Yetersizliği) 10 5,3

    Alan Dışı İş Bulabildiğimden 5 2,6 Çalışmak İsteğinin Olmaması 4 2,1 Okulların Teknolojinin Gerisinde Kalmasından 3 1,6 Yabancı Dil Eksikliğinden 2 1,1 Bilgisayar Bilgisinin Yetersizliği 2 1,1

    Toplam 187 100

    Araştırma kapsamında olup alanlarında iş bulamayan mezunlara ait veriler Tablo

    3.18’de yer almaktadır.

    Alanlarında iş bulamayan mezunların; % 45.2’si illerinde bölümleri ile ilgili iş

    sahasının olmadığından dolayı iş bulamadıklarını belirtirken, % 24.4’ü hâlen üniversitede

    okudukları için iş bulamadıklarını, % 10.2’si alanlarındaki iş yerlerine lise mezunu

    almadıkları için işe giremediklerini, % 6.4’ü üniversiteye gitmek istedikleri için,

    % 5.3’ü okullarında ki eğitimin yetersizliğinden, % 2.6’sı alan dışı iş bulabildiklerini,

    % 2.1’i çalışmak istemediğinden, % 1.6’sı okulların teknolojinin gerisinde kalmasından,

    % 1.1’i ise yabancı dil ve bilgisayar bilgilerinin yetersizliğinden dolayı iş bulamadıklarını

    belirtmişlerdir.

    Alanlarında iş bulamayan mezunların yarıya yakını neden olarak yörelerindeki

    istihdam yetersizliğini ifade etmişlerdir.

  • 28

    3.2.7. Mezunların Bölümlerini Tercih Nedenleri

    Tablo 3.19’da Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin

    Tespiti Araştırma’sında mezunların bölümleri tercih sebeplerine ilişkin veriler yer

    almaktadır.

    Araştırma kapsamına alınan illerdeki mezunların; % 78.3’ü meslek sahibi olmak,

    % 35.8’i kısa sürede iş bulmak, % 19.8’i lise diploması almak, % 1.7’i aile isteğiyle,

    % 1.3’ü kendi isteğiyle, % 0.5’i tanıdık tavsiyesiyle, % 0,2’i mecburiyetten % 9.3’ü

    yüksek okula gitmek istemediklerinden mezun oldukları bölümü tercih ettiklerini ifade

    etmişlerdir.

    TABLO 3.19

    MEZUNLARIN BÖLÜMLERİNİ TERCİH NEDENLERİ

    Bölüm Tercih Sebebi Mezun

    f % Meslek Sahibi Olmak 580 78,3 Kısa Sürede İş Bulmak 265 35,8 Lise Diploması Almak 147 19,8 Yüksek Okula Gitmek İstemediğimden 69 9,3

    Tanıdık Tavsiyesi 4 0,5 Kendi İsteği 10 1,3 Aile Mesleği 13 1,7 Mecburiyetten 2 0,2

    Toplam 1086 100

    • Bu soruda birden fazla seçenek işaretleme imkânı verilmiştir.

    Elde edilen verilere göre meslek liselerinin kuruluş amacı doğrultusunda

    mezunların büyük çoğunluğunun okulu bitirdikten sonra meslek sahibi olmak ve

    kazandıkları meslekî bilgi ve beceriye dayalı olarak kısa sürede iş bulmak için okudukları

    bölümü tercih ettikleri söylenebilir.

  • 29

    3.2.8. Mezunların Bölümlerini Tavsiye Etmeleri

    Tablo 3.20’de mezunların bölümlerini başkalarına tavsiye etmelerine ilişkin

    cevapların dağılımı yer almaktadır.

    Mezunların verdiği cevapların % 77.3’ü bölümlerini başkalarına tavsiye

    edeceğini ifade ederken, % 20.3’ü ise tavsiye etmeyeceklerini ifade etmişlerdir.

    TABLO 3.20

    MEZUNLARIN BÖLÜMLERİNİ BAŞKALARINA TAVSİYE ETMELERİNE GÖRE DAĞILIMI

    Bölümü Başkalarına Tavsiye Etme

    Mezun

    f % Evet 573 77,3 Hayır 151 20,3 Boş/Geçersiz 17 2,4

    Toplam 741 100

    Bu bulgulara göre araştırma kapsamına alınan mezunların büyük çoğunluğunun

    bölümlerin başkalarına tavsiye edecek kadar okullarından (bölümlerinden) memnun

    oldukları ifade etmişlerdir.

    3.2.9. Mezunların Bölümlerini Tavsiye Etmeme Nedenleri

    Tablo 3.21’de mezunların bölümlerini başkalarına tavsiye etmeme nedenleriyle

    ilgili bulgulara yer verilmiştir.

    Eldeki verilerde mezunların; % 48.6’sı alanlarında iş bulamadıkları için, % 34,3’ü

    üniversiteye girişteki farklı katsayı uygulamasından, % 12,4’ü eğitim programlarının

    yetersizliğinden, % 3,9’u öğretmenlerin sayıca yetersizliğinden, % 0.8’i iş yerlerince

    tercih edilmedikleri için bölümlerini başkalarına tavsiye etmediklerini belirtmişlerdir.

  • 30

    Eğitim aldıkları alanda iş bulmakta sıkıntı çeken mezunların bölümlerini

    başkalarına tavsiye etmedikleri anlaşılmaktadır.

    TABLO 3.21

    MEZUNLARIN BÖLÜMLERİNİ BAŞKALARINA TAVSİYE ETMEME NEDENLERİ

    Bölümün Tavsiye Edilmeme Nedenleri

    Mezun

    f % Eğitim Programlarının Yetersizliği 31 12,4 Mezunların İş Bulamaması* İstihdam Edilememek 122 48,6

    Öğretmenlerin Sayıca Yetersizliği 10 3,9 Üniversiteye Girişteki Farklı Katsayı Uygulaması 86 34,3

    İş yerlerince Tercih Edilmemesi* 2 0,8

    Toplam 251 100

    * Bu soruda birden fazla seçenek işaretleme imkânı verilmiştir.

    3.3. İŞ YERİ SORUMLUSUNA AİT KİŞİSEL BİLGİLER

    Bu bölümde, adı geçen meslek liselerinde istihdam özelliğini kaybetmiş

    bölümleri tespit etmek amacıyla yapılan “Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini

    Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti Araştırma’sına” ait iş yeri sorumlularının bulguları ve

    yorumları yer almaktadır.

    3.3.1. İş Yerinin Bulunduğu İl

    Tabloda araştırma kapsamındaki iş yeri sorumlularının iş yerlerinin bulunduğu

    illere ait veriler yer almaktadır.

  • 31

    TABLO 3.22

    İŞ YERİNİN BULUNDUĞU İLLERE GÖRE DAĞILIMI

    İl Adı İş Yeri Sorumlusu

    f % İzmir 35 15,5 Ankara 33 14,6 Eskişehir 32 14,2 İçel 29 12,8 Denizli 18 8,0 Trabzon 16 7,1 Hatay 12 5,3 Edirne 9 4,0 Elazığ 9 4,0 Çanakkale 8 3,5 Zonguldak 8 3,5 Batman 7 3,1 Şanlıurfa 6 2,7 Malatya 2 0,9 Boş/Geçersiz 2 0,8

    Toplam 226 100

    Tablo 3.22’de iş yerlerinin; % 15,5’i İzmir’den, % 14.6’sı Ankara’dan, % 14.2’si

    Eskişehir’den, % 12.8’i İçel’den, % 8’i Denizli’den, % 7.1’i Trabzon’dan, % 5.3’ü

    Hatay’dan, % 4’ü Edirne’den ve Elazığ’dan, % 3.5’i Çanakkale’den ve Zonguldak’tan,

    % 3.1’i Batman’dan, % 2.7’i Şanlıurfa’dan, % 0.9’u Malatya’dan yer aldığı

    anlaşılmaktadır.

    3.3.2. İşletme Sorumlularının İş Yerindeki Görevi Tablo 3.24’de iş yeri sorumlularının işletmedeki görevlerine ilişkin bulgular yer almaktadır. İş yeri sorumlularının % 38.9’u iş yeri sahibi, % 27.4’ü iş yeri sorumlusu, %

    19.9’u bölüm şefi ve yine Tabloda da görüldüğü gibi değişik yüzdeliklerde işletmenin

    farklı bölümlerinde çalışan görevlilerden oluştuğu anlaşılmaktadır.

  • 32

    TABLO 3.23

    İŞ YERİ SORUMLULARININ İŞLETMEDEKİ GÖREV DAĞILIMI

    İş Yerindeki Görev İş Yeri Sorumlusu

    f % İş Yeri Sahibi 88 38,9 İş Yeri Sorumlusu 62 27,4 Bölüm Şefi 45 19,9 Personel Şefi 4 1,8 Teknisyen 3 1,3 İşçi 3 1,3 Ustabaşı 3 1,3 Muhasebeci 2 0,9 Yönetmen 1 0,4 Eğitim Md. 1 0,4 Sosyal Hizmetler Memuru 1 0,4 Personel Memuru 1 0,4 Mühendis 1 0,4 Servis Yetkilisi 1 0,4 Mekanik Ustabaşı 1 0,5 Laborant 1 0,4 Memur 1 0,4 Müşteri Yardımcısı 1 0,4 Müdür 1 0,4 Eğitim Sorumlusu 1 0,4 Boş/Geçersiz 4 1,8

    Toplam 226 100

    3.3.3. İş Yeri Sorumlusunun Cinsiyeti

    Tablo 3.24’de ankete katılan iş yeri sorumlularının cinsiyetlerine ilişkin dağılıma

    ait veriler bulunmaktadır.

    Tabloya göre iş yeri sorumlularının; % 86.8’i erkek, % 11.9’u kadındır. Bu

    alanlarda örnekleme alınan dağılıma bakıldığında iş yeri sorumlularının çoğunluğunun

    erkeklerden oluştuğu görülmektedir.

  • 33

    TABLO 3.24

    İŞ YERİ SORUMLULARININ CİNSİYETE GÖRE DAĞILIMI

    Cinsiyet İş Yeri Sorumlusu

    f % Kadın 27 11,9 Erkek 196 86,8 Boş/Geçersiz 3 1,3

    Toplam 226 100

    3.3.4. İş Yeri Sorumlularının Öğrenim Düzeyi

    Aşağıdaki Tabloda iş yeri sorumlularının, öğrenim düzeylerine ait veriler yer

    almıştır. TABLO 3.25

    İŞ YERİ SORUMLULARININ ÖĞRENİM DÜZEYLERİ

    Öğrenim Düzeyi İş Yeri Sorumlusu

    f % İlköğretim 16 7,1 Lise 68 30,1 Ön Lisans 24 10,6 Lisans 108 47,8 Yüksek Lisans 10 4,4 Boş/Geçersiz - -

    Toplam 226 100

    Araştırmaya katılan iş yeri sorumlularının % 47.8’i lisans, % 30.1’i lise,

    % 10.6’sı ön lisans ve % 7.1’i ilköğretim bitirdikleri anlaşılmaktadır.

    Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti

    Araştırması kapsamındaki illerde iş yeri sorumlularının büyük çoğunluğunun lisans

    düzeyinde eğitim almış kişilerden oluştuğu görülmektedir.

  • 34

    İş yeri sahiplerinin eğitime önem verdikleri ve ön planda tutukları dolaysıyla da

    İş yerindeki sorumlulukların eğitim düzeyi yüksek kişilere verildiği söylenebilir.

    3.3.5. İş Yeri Sorumlularının Meslekteki Kıdemi

    Aşağıdaki Tabloda ankete katılan iş yeri sorumlularının meslekteki kıdem

    dağılımı görülmektedir.

    Ankete katılan iş yeri sorumlularının; % 36.3’ünü 20 yıl ve daha fazla, % 20.8’ni

    10-14 yıl arası, % 20.4’nü 15-19 yıl arası, % 12.8’ni 6-9 yıl arası, % 9.3’nü ise 5yıl ve

    daha az hizmet yapanların oluşturduğu görülmektedir.

    Elde edilen verilere göre işletmelerde öğrencilerin, meslekî bilgi ve tecrübeye

    sahip uzun yıllar işletmeye hizmet vermiş kıdemli ve alanlarında uzmanlaşmış kişilerin

    sorumluğunda oldukları anlaşılmaktadır.

    TABLO 3.26

    İŞ YERİ SORUMLULARININ KIDEM DAĞILIMI

    Kıdem İş Yeri Sorumlusu

    f % 5 yıl ve daha az 21 9,3 6-9 yıl 29 12,8 10-14 yıl 47 20,8 15-19 yıl 46 20,4 20 yıl ve daha fazla 82 36,3 Boş/Geçersiz 1 0,4

    Toplam 226 100

    3.3.6. Personel Alımında Meslek Lisesi Mezunlarının Tercih Edilmesi

    Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti

    Araştırmasında örneklem kapsamındaki iş yeri sorumlularının iş yerlerine meslek lisesi

  • 35

    mezunlarını ne derecede tercih ederler sorusuna ilişkin bilgiler Tablo 3.27’de yer

    almaktadır.

    İş yeri sorumlularının yarıya yakını kısmının iş yerlerinde meslek lisesi mezunu

    çok düzeyinde çalıştırmak istediklerini belirtirken (% 46.5), % 31.4’ü oldukça düzeyinde,

    % 14.6’ı kısmen düzeyinde iş yerlerinde meslek lisesi mezunu çalıştırmak istediklerini,

    % 6.2’i çok az düzeyinde iş yerlerinde meslek lisesi mezunu çalıştırma düşüncesinde

    olduklarını, % 1.3’ü hiç düzeyinde iş yerlerinde meslek lisesi mezunu çalıştırmak

    istediklerini belirtmişlerdir.

    TABLO 3.27

    PERSONEL ALIMINDA MESLEK LİSESİ MEZUNLARININ TERCİH EDİLMESİ

    İş Yerine Meslek Lisesi Mezunlarının Tercih Edilme

    Derecesi

    İş Yeri Sorumlusu

    f % 1 Çok 105 46,5 2 Oldukça 71 31,4 3 Kısmen 33 14,6 4 Çok az 14 6,2 5 Hiç 3 1,3 Boş/Geçersiz - -

    Toplam 226 100

    Aritmetik Ortalama 4,15 Standart Sapma 0,98

    Görüşlerin aritmetik ortalaması 4.15 ile oldukça düzeyinde, standart sapma ise

    0.98’dir. Ankete katılan iş yeri sorumlularının meslek lisesi mezunlarını iş yerlerinde

    çalıştırabilecekleri hususunda görüş birliğinde oldukları anlaşılmaktadır.

    3.3.7. Personel Alımında Meslek Lisesi Mezunlarının Tercih Edilmeme

    Nedenleri

    Tablo 3.28’de iş yerlerine meslek lisesi mezunlarının personel alımında tercih

    edilmeme nedenlerine ait bilgiler yer almıştır.

  • 36

    Araştırmaya katılan iş yeri sorumlularının büyük kısmının bu soruya cevap

    vermediği görülmektedir. Soruyu genellikle bankacılık bölümü iş yeri sorumluları

    cevaplandırmıştır. Cevap veren iş yeri sorumluları ilgili sınavla ve üniversite mezunları

    arasından personel alındığını belirtmişlerdir.

    TABLO 3.28

    MESLEK LİSESİ MEZUNLARININ TERCİH

    EDİLMEME NEDENLERİ

    Mezunların Tercih Edilmeme Nedeni

    İş Yeri Sorumlusu

    f % Personel Alımının Sınavla Olmasından 3 1,2

    Yönetimin Kararı (Lise Mezunu Alınmamasından) 4 1,7

    Toplam 7 2,9

    Personel alımında meslek lisesi mezunlarını tercih etmeyen iş yeri sorumlularının

    (% 17) büyük çoğunluğu, meslek lisesi mezunlarının işe alınmama nedenini cevapsız

    bırakmıştır. İş yeri sorumlularının küçük bir kısmının bu konuyu fazla önemsemedikleri

    söylenebilir.

  • 37

    BÖLÜM – 4

    ANKETE KATILANLARIN EĞİTİME İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

    Bu bölümde örneklem kapsamına alınan meslek dersi öğretmenleri, 2002-2003

    öğretim yılı mezunları ve bu dönem mezunlarının beceri eğitimi yaptıkları iş yeri

    sorumlularının eğitime ilişkin görüşleri yer almaktadır.

    4.1. ÖĞRETMENLERİN EĞİTİME İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

    4.1.1. Bölümlere Öğrenci Seçiminde Uygulanan Yöntemin Bölüm

    Amaçlarına Uygunluğu

    Aşağıdaki Tabloda bölümlere öğrenci seçiminde uygulanan yöntemin bölüm amaçlarına uygunluk derecesine ilişkin dağılımı görülmektedir.

    Bölümlere öğrenci seçiminde uygulanan yöntemin bölüm amaçlarına uygunluğu

    konusunda öğretmenlerin, % 32.2’si çok az, % 25’i kısmen, % 19.1’i hiç, % 15.3’ü

    oldukça düzeyinde görüş belirtirken % 6.4’ü çok düzeyinde görüş belirtmişlerdir.

    Dağılımın aritmetik ortalaması 2.57, standart sapması 1.16’dır.

    TABLO 4.1

    BÖLÜMLERE ÖĞRENCİ SEÇİMİNDE UYGULANAN YÖNTEMİN BÖLÜM AMAÇLARINA UYGUNLUK DERECESİ

    Katılım Düzeyi Öğretmen f %

    5 Çok 15 6,4 4 Oldukça 36 15,3 3 Kısmen 59 25,0 2 Çok az 76 32,2 1 Hiç 45 19,1 Boş/Geçersiz 5 2,0

    Toplam 236 100 Aritmetik Ortalama 2,57 Standart Sapma 1,16

  • 38

    Bulgulara göre aritmetik ortalamanın çok az düzeyinde çıkması okulların

    bölümlere öğrenci seçiminde uyguladığı yöntemin bölüm amaçlarına uymadığını ortaya

    koymaktadır.

    Meslek liselerinin araştırma kapsamındaki bölümlerine öğrenci seçiminde izlenen

    yöntemin bölüm amaçlarına uygunluğu açısından sağlıklı olmadığı anlaşılmaktadır.

    4.1.2. Bölümde Uygulanan Öğretme-Öğrenme Yöntemlerinin Program

    Amaçlarına Uygunluğu

    TABLO 4.2

    BÖLÜMDE UYGULANAN ÖĞRETME-ÖĞRENME YÖNTEMLERİNİN PROGRAM

    AMAÇLARINA UYGUNLUK DERECESİ

    Katılım Düzeyi Öğretmen f %

    5 Çok 39 16,5 4 Oldukça 129 54,7 3 Kısmen 54 22,9 2 Çok az 9 3,8 1 Hiç 1 0,4 Boş/Geçersiz 4 1,7

    Toplam 236 100 Aritmetik Ortalama 3,84 Standart Sapma 0,76

    Tablo 4.2’de bölümde uygulanan öğretme-öğrenme yöntemlerinin program

    amaçlarına uygunluk derecesine ilişkin dağılım yer almaktadır.

    Öğretmenlerin yarıya yakın kısmı bölümde uygulanan öğretme-öğrenme

    yöntemlerinin program amaçlarına uygun olduğu görüşünü belirtirken, % 22.9’u kısmen,

    % 16.5’i çok, % 3.8’i çok az, % 0.4’ü hiç uygun olmadığı görüşünü ifade etmişlerdir.

    Görüşlerin aritmetik ortalaması (oldukça ) 3.84, standart sapması 0.76’dır.

  • 39

    Eğitim-öğretim faaliyetinin gerçekleştirilmesinde okullarda öğretmenlerin

    kullandıkları yöntemin, öğrencilerin kazanması gereken bilgi ve beceriler için yerinde

    olduğu görülmektedir.

    4.1.3. Bölüme Ait Atölye/Laboratuvar Donanımının Öğretme/Öğrenmeye

    Uygunluğu

    Aşağıdaki Tabloda bölüme ait atölye/laboratuvar donanımının öğretme/

    öğrenmeye uygunluk durumuna ilişkin veriler yer almaktadır.

    TABLO 4.3

    BÖLÜME AİT ATÖLYE/LABORATUVAR DONANIMININ ÖĞRETME-ÖĞRENMEYE UYGUNLUK DERECESİ

    Katılım Düzeyi Öğretmen f %

    5 Çok 27 11,4 4 Oldukça 65 27,5 3 Kısmen 62 26,3 2 Çok az 57 24,2 1 Hiç 19 8,1 Boş/Geçersiz 6 2,5

    Toplam 236 100 Aritmetik Ortalama 3,10 Standart Sapma 1,15

    Tablo incelendiğinde; öğretmenlerin yarıdan fazlası bölüme ait atölye/laboratuvar

    donanımının öğretme/öğrenmeye uygun olmadığını, % 27.5’i oldukça, % 11.4’ü çok

    düzeyinde uygun olduğun belirtmişlerdir. Görüşlerin aritmetik ortalaması 3.10 kısmen

    düzeyinde, standart sapması ise 1.15’dir.

    Meslek liselerinin örnekleme alınan bölümlerine ait atölye/laboratuvarlar için

    Bakanlığın gönderdiği donanımın öğretme/öğrenmeyi yeterince destekleyecek düzeyde

    olmadığı öğretmenlerin çoğunluğunun görüşüdür.

  • 40

    4.1.4. Programların Gerçekleştirilmesinde Bölüm İçin Ayrılan Ödeneğin

    Yeterliği

    TABLO 4.4

    BÖLÜM İÇİN AYRILAN ÖDENEĞİN YETERLİĞİ

    Katılım Düzeyi Öğretmen f %

    5 Çok 9 3,8 4 Oldukça 42 17,8 3 Kısmen 63 26,7 2 Çok az 84 35,6 1 Hiç 35 14,8 Boş/Geçersiz 3 1,3

    Toplam 236 100 Aritmetik Ortalama 2,60 Standart Sapma 1,07

    Tablo 4.4’te programların gerçekleştirilmesin de bölüm için ayrılan ödeneğin

    yeterliğine ait değerler yer almaktadır.

    Ödeneklerin yeterliği konusunda öğretmenlerin; % 35.6’sı çok az, % 26.7’si

    kısmen, % 17.8’i oldukça, % 14.8’i hiç ve % 3.8’i çok düzeyinde görüş belirtmişlerdir.

    Dağılımın aritmetik ortalaması 2.60 kısmen düzeyinde, standart sapması 1.07’dir.

    Meslek liselerinin örnekleme kapsamına alınan bölümlerine Millî Eğitim

    Bakanlığı tarafından gönderilen ödenekten, bölümler için ayrılan miktarın eğitim

    programlarına göre öğrencilere meslekî eğitimin verilmesinde yeterli olmadığı

    söylenebilir. Okullarda ödenek sıkıntısı yaşandığı görülmektedir.

    4.1.5. Bölüm Eğitim Programlarının Öğrencileri İş Hayatına Hazırlama

    Yeterliği

    Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin Tespiti

    Araştırma’sında, bölüm eğitim programları öğrencileri iş hayatına hazırlamada ne derece

  • 41

    yeterlidir sorusuna ilişkin olarak, ankete katılan öğretmenlerden elde edilen veriler Tablo

    4.5’te yer almaktadır.

    Verilere göre öğretmenlerin, % 44.9’u oldukça, % 30.1’i kısmen, % 10.2’si çok

    az, % 9.7’i çok, % 0.4’ü hiç düzeyinde programların öğrencileri iş hayatına hazırlamada

    yeterli olduğunu ifade etmişlerdir.

    TABLO 4.5

    BÖLÜM EĞİTİM PROGRAMLARININ ÖĞRENCİLERİ

    İŞ HAYATINA HAZIRLAMA YETERLİĞİ

    Katılım Düzeyi Öğretmen

    f %

    5 Çok 23 9,7 4 Oldukça 106 44,9 3 Kısmen 71 30,1 2 Çok az 24 10,2 1 Hiç 3 1,3 Boş/Geçersiz 9 3,8

    Toplam 236 100 Aritmetik Ortalama 3,54 Standart Sapma 0,87

    Bu soruda öğretmenlerin vermiş olduğu cevapların aritmetik ortalaması 3.54 ile

    “oldukça” düzeyindedir. Standart sapması ise 0.87’dir.

    Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan yürürlükteki eğitim programlarının

    öğrencileri iş hayatına hazırlamada yeterli olduğu ortaya çıkmaktadır. Eğitimin

    programlarının piyasa koşullarına uygun olduğu söylenebilir.

  • 42

    4.1.6. Staj Yapılan İş Yeri Ortamının Eğitim Program Amaçlarına

    Uygunluğu

    Tablo 4.6’da Meslek Liselerinde İstihdam Özelliğini Kaybetmiş Bölümlerin

    Tespit Edilmesinde öğrencilerin staj yaptıkları iş yeri ortamının bölüm eğitim program

    amaçlarına uygunluğu hususunda öğretmen görüşlerine ilişkin bulgular yer almaktadır.

    Konuyla ilgili olarak öğretmenlerin; % 36.9’u kısmen ve % 34.7’si oldukça

    düzeyinde staj ortamının program amaçlarına uygun olduğunu belirtirken; % 16.5’u çok,

    % 7.6’sı çok az, % 1.3’ü hiç düzeyinde staj ortamının program amaçlarına uygun

    olmadığını belirtmişlerdir. Cevapların aritmetik ortalaması 3.59 oldukça düzeyindedir.

    Standart sapması ise 0.90’dır.

    TABLO 4.6

    STAJ YAPILAN İŞ YERİ ORTAMININ

    EĞİTİM PROGRAM AMAÇLARINA UYGUNLUĞU

    Katılım Düzeyi Öğretmen f %

    5 Çok 39 16,5 4 Oldukça 82 34,7 3 Kısmen 87 36,9 2 Çok az 18 7,6 1 Hiç 3 1,3 Boş/Geçersiz 7 3,0

    Toplam 236 100 Aritmetik Ortalama 3,59 Standart Sapma 0,90

    Elde edilen verilerde 3308’e göre araştırma kapsamındaki bölümlerde uygulanan

    beceri eğitimi programı için öğrencilerin gönderildikleri iş yerlerinde, iş yeri sahipleri

    öğrencileri eğitim program amaçlarına uygun ortamlarda çalıştırdıkları anlaşılmaktadır.

    Araştırma kapsamındaki bölüm mezunlarının öğrencilik döneminde mesleklerine

    uygun İş yeri ortamında staj yaptıkları söylenebilir.

  • 43

    4.1.7. Mezunların Yöreleri Dışında Alanlarında İş Bulmaları Tablo 4.7’de öğretmenlere göre bölüm mezunlarının yöreleri dışında alanlarında

    iş bulma imkânlarına ait bulgular sunulmuştur.

    TABLO 4.7

    MEZUNLARIN YÖRELERİ DIŞINDA ALANLARINDA İŞ BULMA DURUMU

    Katılım Düzeyi Öğretmen f %

    5 Çok 14 5,9 4 Oldukça 41 17,4 3 Kısmen 71 30,1 2 Çok az 74 31,4 1 Hiç 22 9,3 Boş/Geçersiz 14 5,9

    Toplam 236 100 Aritmetik Ortalama 2,78 Standart Sapma 1,06

    Yukarıdaki Tablo incelendiğinde, araştırmaya katılan öğretmenlerin, bölüm

    mezunlarının yöreleri dışında alanları ile ilgili işleri iş bulma imkânlarına ilişkin olarak;

    % 31.4’ü çok az ve % 30.1’i kısmen iş bulabildiklerini ifade ederken, % 17.4’ü oldukça,

    % 9.3’ü hiç, % 5.9’u çok düzeyinde iş bulduklarını belirtmişlerdir. Aynı Tabloda

    cevapların aritmetik ortalaması 2.78 kısmen düzeyinde, standart sapması ise 1.06’dır.

    Öğretmenlerin büyük çoğunluğu öğrencilerin mezun olduktan sonra yöreleri

    dışında dahi iş bulamadıkları görüşünde birleşmektedirler.

    Araştırma kapsamındaki bölüm mezunlarının yöreleri dışında bile çalışma

    talebinde bulunmalarına rağmen iş bulamakta zorlandıkları istihdam sorunu yaşadıkları

    söylenebilir.

  • 44

    4.2. MEZUNLARIN EĞİTİME İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

    4.2.1. Bölümlerde Kullanılan Araç-Gereçlerin Eğitim Faaliyetleri İçin

    Yeterliği

    Araştırma kapsamındaki bölümlerde kullanılan araç-gereçlerin eğitim – öğretim

    faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için yeterlilik derecesine ilişkin veriler Tablo 4.8’de

    görülmektedir.

    TABLO 4.8

    BÖLÜMLERDE KULLANILAN ARAÇ-GEREÇLERİN

    EĞİTİM İÇİN YETERLİĞİ

    Katılım Düzeyi Mezun f %

    5 Çok 142 19,2 4 Oldukça 303 40,9 3 Kısmen 192 25,9 2 Çok az 89 12,0 1 Hiç 12 1,6 Boş/Geçersiz 3 0,4

    Toplam 741 100 Aritmetik Ortalama 3,64 Standart Sapma 0,98

    Mezunların; % 40.9’u oldukça, % 25.9’u kısmen, % 19.2’si çok, % 12’si çok az,

    % 1.6’sı hiç düzeyine de bölümlerde kullanılan araç-gereçlerin eğitim - öğretim

    faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için yeterli olduğu görüşlerini ifade etmişlerdir.

    Görüşlerin aritmetik ortalaması 3.64, standart sapması 0.98’dir. Aritmetik ortalama

    oldukça düzeyini göstermektedir.

    Örneklem kapsamında yer alan bölümlerdeki mevcut araç-gereç ve materyallerin

    eğitim programlara göre eğitim-öğretim faaliyetlerini gerçekleştirmek için yeterli

    düzeyde olduğu söylenebilir.

  • 45

    Konu edilen bölümlerdeki donanımın yeterli olduğu, dolayısıyla bölümlerde

    meslekî eğitim öğretimin yerine getirilmesinde sıkıntı yaşanmadığı ortaya çıkmaktadır.

    4.2.2. Mezunların Meslekî Tutum ve İş Alışkanlıklarının

    İş Hayatına Uygunluğu

    Tablo 4.9’da mezunların, eğitim süresince aldıkları meslekî tutum ve iş

    alışkanlıklarının iş hayatına uygunluğuna ait görüşleri yer almaktadır.

    TABLO 4.9

    MEZUNLARIN MESLEKÎ TUTUM VE İŞ ALIŞKANLIKLARININ

    İŞ HAYATINA UYGUNLUK DERECESİ

    Katılım Düzeyi Mezun f %

    5 Çok 200 27,0 4 Oldukça 314 42,4 3 Kısmen 158 21,3 2 Çok az 53 7,2 1 Hiç 14 1,9 Boş/Geçersiz 2 0,2

    Toplam 741 100 Aritmetik Ortalama 3,86 Standart Sapma 0,97

    Mezunların yarıdan fazlası eğitimleri süresince kazandıkları meslekî tutum ve iş

    alışkanlıklarının yeterli olduğunu, % 21.3’ü kısmen, % 7.2’si çok az ve % 1.9’u hiç

    düzeyinde yeterli olmadığını ifade etmişlerdir. Verilerin aritmetik ortalaması 3.86

    oldukça düzeyinde, standart sapması 0.97’dir.

    Mezunların eğitimini aldıkları alanları için hedeflenen meslekî tutum ve iş

    alışkanlıklarının eğiti