kardİyovaskÜler sİstemİn gelİŞİmİ

Download KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN GELİŞİMİ

Post on 09-Dec-2016

217 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • KARDYOVASKLER SSTEMN GELM

    Prof Dr. Murat AKKU

  • KARDYOVASKLER SSTEMN GELM

    Geliiminin ilk aamalarnda besin ihtiyacn diffzyonla karlayabilen embriyo, ksa zamanda hzla bymesi nedeniyle hem oksijen ve besin ihtiyacn karlayacak hem de artk rnleri yapsndan uzaklatracak yeni, etkili bir metot oluturmak zorunda kalr. Bu nedenle embriyoda geliimini tamamlayan ilk sistem kardiyovaskler sistemdir.

  • Primitif kalp tpnn oluumu ve pozisyonu:

    Kalbin geliimi yaklak 19. gnde balar. Embriyonik diskin nral tabakasnn kraniyal ve lateralinde yerlemi at nal biimindeki splanknoplevral mezoderm blgesine kardiyojenik blge ad verilir.

  • Geliimin 19. gnnde kardiyojenik blgede bir ift vaskler yap olan endokardiyal kalp tpleri gelimeye balar. 20. gnde embriyonun lateral katlanmas gerekletike, bu iki kalp tp birbirlerine yaklar ve tek bir tp olan primitif kalp tpn oluturacak ekilde birleir.

  • Embriyo, lateral katlanmas ile e zamanl olarak, sefalik ynde de katlanr. Sefalik katlanma ile her iki endokardiyal kalp tp ile bunlarn birlemesiyle oluan primitif kalp tp torasik blgeye yerleir ve sonuta orofarengeal membrann kaudalinde ve n barsan ventralinde lokalize olur.

  • Primitif kalp tp balangta sadece endotelden olumutur. Geliimin 22. gnnde kaln bir splanknoplevral mezoderm tabakas kalp tpn sarar ve iki yeni tabakaya dnr. Bunlardan ilki miyokardiyum tabakasdr ve adndan da anlald gibi kalbin kas tabakasn oluturur.

  • kinci tabaka ise kardiyak jel tabakasdr. Kaln, aseller bir matriks olan kardiyak jel tabakas gelimekte olan miyokardiyum hcreleri tarafndan salglanr ve miyokardiyumu endokardiyal tpten ayrr. Epikardiyum (visseral perikardiyum) ise sinus venozus ve septum transversum blgelerinden kalbin d yzeyine doru g eden mezotelial hcrelertarafndan oluturulur. Mezotel hcreleri de splanknoplevral mezodermden kken alrlar.

  • .splanik mezoderm primordiyum myokard Endotelyal tp kalbin i rts endokard kisi arasnda jelatinz ba dokusu kardiyak jel Perikardiyal kavite perikard kesesi sinus venosus d yznden kken alan mezotelyal

    hcreler epikard

  • Kardiyak halkann oluumu: Geliimin 21. gnnde

    primitif kalp tpnde bir dizi daralmalar ve genilemeler belirir. Geliimin takip eden aamalarnda bu genileme blgeleri kalp odacklarn olutururken daralma blgeleri de sulkuslar oluturur

  • Primitif kalp tpnn en alt ucunda oluan genileme sins venozustur. Sa ve sol sinus boynuzlarndan oluan bu yapya her iki taraftan umblikal venler, vitellin venler ve kardinal venler ile tanan kan boalr.

  • Sins venozusun kraniyalinde yer alan iki genileme srasyla primitif atriyum ve primitif ventrikl olarak adlandrlr. Bu yaplar atriyoventrikler sulkus ile birbirlerinden ayrlmlardr. Geliimin ileri evrelerinde primitif atriyum sa ve sol atriyumun bir ksmn olutururken primitif ventrikl de sol ventrikln byk ksmn oluturur.

  • Ventriklden sonraki genileme bulbus kordistir . Bu yap ile primitif ventrikl arasnda bulboventrikler sulkusbulunur. Bulbus kordisin alt ksm ileride sa ventrikln byk ksmn oluturaca iin bulboventrikler sulkus interventrikler sulkus olarak da adlandrlr.

  • Bulbus kordisin st ucundaki genileme ise kono trunkusdur . Primitif kalp tpnn bu blgesi sa ve sol ventrikllerin kanlarn boalttklar konus kordis ve trunkus arteriozus dan oluur.

  • Geliimin ileri evrelerinde konus kordisin sa duvar sa ventrikln yapsna, sol duvar ise sol ventrikln yapsna katlr. Trunkus arteriozus ise kan aortay ve pulmoner traktusu oluturmak zere ikiye blnr .

  • Endokardiyal Kalp Tp

    IIIIII

    aortik arklar

    Bulbus cordis

    Primitif ventrikl

    Primitif atrium

    Sol sins boynuzuSa sins boynuzu

    Trunkus art.

    Aortik kese

    Konus kordis

  • Bulboventrikler sulkusAtrioventrikler sulkus

    Bulbus kordisPrimitif ventrikl

    Primitif atriumSinus venozus

  • Geliimin 23. gnnde kalp tp uzamaya ve saa doru katlanmaya balar. Yaklak 28. gnde tamamlanan bu hareket sonunda primitif kalp tpn oluturan genileme blgeleri yer deitirirler ve ileride yapsna katlacaklar kalp ksmlarnn anatomik yerleimlerine otururlar.

  • leri dnemlerde sa ventrikln yapsna katlacak olan bulbus kordis inferiyorda, nde ve sada yerleir. Sol ventrikl oluturacak olan primitif ventrikl ise sola kayar. Atriyumlarn oluumunda rol oynayacak olan primitif atriyum da arkaya ve speriyora yerleir.Bu aamada kalp tpnn saa doru deil de sola doru katlanmas dextrokardi geliimine neden olur.

  • Primer kalp tpnn bklmesi sonucunda,Bulbus kordis aaya, ventrale ve saa doru,Primitif ventrikl sola, atriumun kaudaline,Primitif atrium ve sinus venozus arkaya, yukarya ve sola doru yer deitirir.Trunkus arteriyozus bulbus kordis ve primitif ventrikln dorsalinde ve zerinde lokalize olur.

    Primer KalpTpnn Bklmesi- Kardiyak halka

  • Sins venozusda meydana gelen deiiklikler:

    Sins venozus balangta primitif atriyumun dorsal duvarnn merkezine alr ve boyutlar birbirine eit olan sa ve sol boynuzlardan oluur. Ancak, sa ve sol boynuzlara kan tayan umblikal, vitellin ve kardinal venlerde embriyonik gelime esnasnda oluan deiiklikler sonucunda, 4. haftann sonunda sa boynuz sol boynuza oranla nemli derece byr.

  • SNUS VENOZUSKoryondan, vitellus kesesinden ve embriyodan gelen umblikal, vitellin ve ortak kardinal venlerin getirdii kan alr.

  • Sa boynuzun bymesi ile sino atriyal aklk saa doru kayar ve primitif atriyumun ileride sa atriyumu oluturacak ksmna alr. Sol sins boynuzu ise, bymesindeki durma sonucu kalbin arka duvarnda kk venz bir keseye dnr ve koroner sins ile sol atriyumun kk oblik venini oluturur.

  • Sa sins boynuzu kalbin byme hzna ayak uydurmak iin geniler. Geniledike sa atriyumun duvarna katlarak, atriyumun sins venarum olarak isimlendirilen ksmn oluturur.

  • Geliimin bu aamasnda sins venozusun sa atriyumun duvarna tam olarak katlmamas ve/veya septum sekundumun defektif gelimesi atriyumlar arasndaki septumun st seviyelerinde, sperior vena kavann atriyuma alma blgesinde yerleen bir atriyal septal defekt (ASD) geliimine neden olur. Bu tip ASD ye sins venozus tipi ASD ad verilir.

  • Primitif atriyumdan kken alan sa atriyum blm ise ventrale itilir ve aurikulay oluturur. Sins venarum dz bir yapya sahiptir; auriklann ise trabekll bir yaps vardr. Bu iki blm iten krista terminalis ile dtan ise sulkus terminalis ile birbirlerinden ayrlr.

  • Primitif atriumun dorsal duvarna alr. Ayn byklkte sa ve sol boynuzdan oluur. 4. haftann sonunda sol boynuz boyutu klr,

    koroner sinus adn alr. Sa boynuz geniler;

    vena cava superiordan ba ve boyun kann, vena cava inferiordan gvde ve plasentadan gelen kan alr ve sa atrium duvaryla birleir.

    Sinus venozusda oluan deiiklikler

  • Pulmoner venlerin geliimi:

    Sa atriyum 4.-5. haftalarda yeniden ekillenirken, sol atriyumda da yeniden ekillenmeye ynelik olaylar geliir. 4. haftann balarnda primitif atriyumun dorsal duvarndan da byme eklinde pulmoner ven gelimeye balar. Ksa sre sonra sa ve sol dallara ayrlan pulmoner venin bir kez daha dallanmas sonucunda 4 adet pulmoner ven oluur. Akciere doru byyen bu damarlar burada gelimekte olan venlerle azlarlar.

  • 5. hafta boyunca, sol atriyum geniledike genileyen pulmoner venler atriyumun duvarna katlr. Sonu olarak atriyumun bu ksmnda nce 2 pulmoner ven bulunurken duvara katlma ilerledike pulmoner venlerin 4' de atriyuma azlar. Yapya katlan bu ksm sol atriyumun dzgn ksmn olutururken, primitif atriyumdan kaynaklanan trabekll ksm da ventrale ve sola yerleerek sol aurikulay oluturur.

  • Sol atriyumda da 4. haftann balarnda primitif atriyumun dorsal duvarndan da byme eklinde pulmoner ven geliimi balar. Sa ve sol dallara ayrlan pulmoner ven bir kez daha dallanr ve 4 adet pulmoner ven oluur.

    5. hafta boyunca, sol atriyum geniledike pulmoner venler atriyumun duvarna katlr. Yapya katlan bu blmsol atriyumun dzgn ksmn oluturur, primitif atriyumdan kaynaklanan trabekll ksm da ventrale ve solayerleerek sol aurikulay oluturur.

    Pulmoner venlerin oluumu

  • Atriyoventrikler kanaln ikiye ayrlmas:

    Atriyoventrikler kanal blgesinde kalp tpnn n ve arka duvarlarnda endokardiyal yastklargeliir. Bu yastklar birbirlerine doru byyerek birleirler. Bu birleme sonucunda oluan septum intermediyum atriyoventrikler kanal sa ve sol atriyoventrikler kanallara ayrr. Bu iki endokardiyal yastn normal ekilde byyp birlememesi atriyoventrikler septal defektin (endokardiyal yastk defekti)gelimesine neden olur.

  • Primitif atriyumun sa ve sol atriyumlara blnmesi:

    Primitif atriyum, iki farkl septumun olumas ve farkllamas ile sa ve sol atriyumlara blnr

  • Bu septumlarn ilki ince, membranz bir yapya sahip olan septum primumdur. Alt ucu yarm ay biiminde olan septum primum , embriyonik geliimin 28. gnnde, primitif atriyumun atsnn kraniyodorsal duvarndan gelimeye balar ve aaya doru byr

  • Septum primum aa doru bymesine devam ederken, endokardiyumda, atriyoventrikler kanal hizasnda, bir ift endokardiyal kalnlama oluur. n ve arka endokardiyal yastklar olarak adlandrlan bu yaplar, birbirlerine yaklarlar ve orta hatta birleerek septum intermediyumu olutururlar. Bu yap ile septum primum arasnda kalan akla da ostium primum (foramen primum)ad verilir.

  • Geliimin ileri evrelerinde septum primum aa doru bymesine devam eder ve sonuta septum intermediyum ile birleerek ostium primumun kapanmasn salar.

  • Eer septum primum, septum intermediyum ile birleemez ise ostium primum tipi ASD geliir. Sklkla, bu birleememenin nedeni n ve arka endokardiyal yastklarn normal ekilde geliip birlememesi (endokardiyal yastk defekti) ve bunun sonucunda da septum intermediyumun defektif olumasdr.