kamu-Üniversite-sanayi İŞbirliĞi · temsa yenİlİkÇİlİk ve gİrİŞİmcİlİk platformu...

Click here to load reader

Post on 27-Jul-2018

217 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Kamu-niversite-Sanayi birlii

    2016

    T.C.

    zel Sektr Ar-Ge MerkezleriY UYGULAMA RNEKLER

    2016 T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanl Bilim ve Teknoloji Genel Mdrl yayndr. Tm haklar sakldr

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    www.sanayi.gov.tr

    SUNU

    Trkiye ekonomisi, her geen gn daha da byyor, geliiyor ve gleniyor. Trkiyenin bu bymesinde zel sektrn, zellikle de sanayi sektrnn ok nemli bir rol bulunuyor. Mevcut baarmz srdrmemiz ve daha da ileriye tamamz iin, zel sektrmz ok daha rekabeti bir yapya tamalyz.

    Yeni ve yeniliki fikirler, bulular, projeler, endstriyel aratrmalar, gnmzde modern ekonomilerin en mhim unsuru olmu, bymenin ve gerek refahn kayna haline gelmitir. Kresel rekabet gcmz artrmak iin, biz de Ar-Ge, yenilikilik, teknoloji ve tasarm gibi alanlara odaklanm durumdayz. Zira bu alanlara aktarlan kaynaklar, rekabet gcn ve verimlilii sadece nicelik asndan artrmakla kalmyor, ayn zamanda nitelik sramas yaanmasn da salyor.

    2023 ylna giderken lkemizin bilgi younluu ve katma deeri daha yksek rnler gelitirebilmesi en ncelikli hedeflerimiz arasndadr. Artk nemli bir kresel retim merkezine dnen lkemizi, ayn zamanda bir tasarm ve teknoloji ssne de dntrmek istiyoruz. Bunu gerekletirebilmek iin, Ar-Ge ve yenilik ekosistemini bir btn halinde deerlendiriyor ve gelitiriyoruz.

    2008 ylnda hayata geirdiimiz 5746 sayl Aratrma ve Gelitirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakknda Kanun, Trkiyede reel sektrn ve giriimcilerin Ar-Ge faaliyetlerini desteklemek asndan adeta bir dnm noktas oldu. Bu kanunla hayatmza giren yeniliklerden birisi de Ar-Ge Merkezleridir. Belirli kriterleri karlayan sermaye irketleri bnyesinde kurulan Ar-Ge Merkezlerine ok nemli indirim, istisna, destek ve muafiyetler salyoruz. Ar-Ge Merkezlerinin kurulmas ve iletilmesiyle ilgili sreleri de srekli iyiletiriyoruz. Bylece Ar-Ge Merkezlerinin yenilik potansiyellerini daha da artrmay amalyoruz. Hayata geirdiimiz son Ar-Ge Reform Paketinde bu adan ok kapsaml ve deerli yenilikleri devreye alm bulunuyoruz. Bu reformla birlikte, hem yeni kurulan Ar-Ge Merkezlerinin artacana hem de mevcut Ar-Ge merkezlerinin daha nitelikli hale geleceine inanyoruz.

    Ar-Ge merkezleri, bugne kadar birbirinden nemli Ar-Ge projelerine imza att. Elinizdeki zel Sektr Ar-Ge Merkezleri yi Uygulama rnekleri kitab ile bu baarl uygulamalar ortaya koymay ve kamuoyu ile paylamay amaladk. Bu kitaptaki iyi uygulamalar, ayrca, mevcut ve bundan sonra kurulacak Ar-Ge Merkezleri iin de gzel bir rnek tekil edecektir.

    2023 hedeflerimize ve Ar-Ge Merkezlerimizin kurumsal geliimine katk sunaca dncesiyle, bu kitabn muhataplar iin faydal olmasn diler ve kitabn hazrlanmasnda emei geen herkese teekkrlerimi sunarm.

    Fikri IIKBakan

  • www.sanayi.gov.tr

    YNETC ZET

    Saylar 250ye yaklaan Ar-Ge merkezlerinin kurumsal kapasitelerinin artrlmas ve ynetimsel yetkinliklerinin gelitirilmesi amacyla hazrlanan zel Sektr Ar-Ge Merkezleri yi Uygulama rnekleri kitab ile Ar-Ge Merkezleri arasndaki etkileimin artrlmas, iyi uygulamalarn tm Ar-Ge Merkezlerine yaygnlatrlmas ve gelecekte gerekletirilebilecek uygulama frsatlarnn deerlendirilmesi hedeflenmektedir.

    Kitabn hazrlanmas srecinde tm Ar-Ge Merkezlerinden iyi uygulama rneklerini raporlamalar istenmi, Ar-Ge Merkezlerinden 21 tanesinin iyi uygulama rnei, yaynlanmak zere seilmitir. Seilen Ar-Ge Merkezleri elektronik, makine, otomotiv, tekstil, yazlm gibi farkl sektrlerde faaliyet gstermektedir. Bu Ar-Ge Merkezlerinin uygulamalar be ayr kategoride toplanm ve kitap bu kategorilere uygun ekilde blmlere ayrlmtr.

    Bu blmler; Kamu-niversite-Sanayi birlii, Ar-Ge Ynetimi, Giriimcilik, Proje Ynetimi ile Fikri ve Snai Mlkiyet Haklar olarak sralanmtr.

    Bu kategorilerden Kamu-niversite-Sanayi birlii blmnde be adet iyi uygulama rnei bulunmakta olup dier kategorilerde ise drder adet iyi uygulama rnei yer almaktadr.Birbirinden farkl uygulama rneklerinin yer ald bu kitap araclyla Ar-Ge Merkezleri hem bnyelerinde yrttkleri iyi uygulama rneklerini paylama olanana sahip olacak hem de dier Ar-Ge Merkezlerinin uygulamalarn rnek alma ve bu uygulamalardan yararlanma frsat bulacaktr.

    Kitabn hazrlk srecinde emei geen alanlarmza ve Ar-Ge Merkezlerimize teekkrlerimi sunarm.

    Prof. Dr. Ersan ASLAN Mstear

  • www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    YEN NESL YKSEK GTE OK AMALI TRAKTR SOUTMA MODL GELTRLMESKALE OTO RADYATR SAN. TC. A..

    SAC PARA RETM BLMNDE ENERJ ANALZRLERYLE VERMLL ARTIRMA AMALI EMR TAKP, VER TOPLAMA VE ANALZ SSTEM OTOMASYONUNUN KURULMASIYILDIZ KALIP SAN. TC. A..

    NVERSTE-SANAY BRL LE FRMA BNYESNDE NTERN MHENDSLERLE PROJE GRUPLARI OLUTURARAK AR-GE FAALYETLERNN GEREKLETRLMESESTA EKSANTRK SAN. TC. A..

    7

    SAYFA

    SAYFA

    12

    15

    19

    28

    34

    41

    37

    22

    KAMU- NVERSTE- SANAY BRL

    AR-GE YNETM

    NDEKLER

    BEYELK KAMU-NVERSTE-SANAY BRL MODELBEYELK GESTAMP KALIP SAN. A..

    ST HAYVANCILIINDA EKOSSTEM YARATMAK VE GLOBAL VERY YNETMEKTRODOR TC. LTD. T.

    TUSA PROJELERNDEK AR-GE ERNN BELRLENMES TUSA TRK HAVACILIK VE UZAY SANAY A..

    ORTAK ETM PROTOKOLECE BANYO SAN. TC. A..

    TEMSA YENLKLK VE GRMCLK PLATFORMUTEMSA GLOBAL SAN. TC. A..

    NVERSTE-SANAY BRL DESTEKL YENLK MODELDEA TEKNOLOJ ZMLER BLGSAYAR SAN. TC. A..

  • www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    KULUKA MERKEZAVEA LETM HZMETLER A..

    AR-GE MERKEZ VE PROJE YNETM PROGRAMIBETEK BOYA VE KMYA SAN. A..

    FKR VE SINA MLKYET HAKLARI YNETMARELK A..

    AR-GE ALIMALARI TEVK SSTEMNORM CIVATA SAN. TC. A.

    HEKSAGON STUDO ENTEGRE PROJE YNETM SSTEMHEKSAGON MHENDSLK VE TASARIM A..

    FKR VE SINA MLKYET HAKLARI UYGULAMALARI LE ENTEGRE EDLM PROJE YNETM YAKLAIMIVKO SAN. TC. A..

    BENM PROJEM MY PROJECTTOFA TRK OTOMOBL FAB. A..

    RN BLG YNETM (PRODUCT DATA MANAGEMENT)VESTEL BEYAZ EYA A..

    TURKCELL TEKNOLOJ FKR HAKLAR YNETMTURKCELL TEK. AR-GE A..

    AR-GE MERKEZLERGENEL BLGLER

    KSEL GELM ASSTANI UYGULAMASITRK DEMRDKM FAB. A..

    VESTEL ELEKTRONK PROJE YNETM MODELVESTEL ELEKTRONK SAN. TC. A..

    ECOTORQ MOTOR TEKNOLOJ LSANS ANLAMASI VE TRKYEDEN NE MOTOR TEKNOLOJS HRACATIFORD OTOMOTV SAN. A..

    44

    60

    75

    48

    63

    80

    52

    67

    86

    96

    56

    70

    92

    GRMCLK

    PROJE YNETM

    FKR VE SINA MLKYET HAKLARI

    NDEKLER

    SAYFA

    SAYFA

    SAYFA

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    6

    www.sanayi.gov.tr

    KAMU - NVERSTE - SANAY BRL

  • 7

    www.sanayi.gov.tr

    NVERSTE-SANAY BRL DESTEKL YENLK MODEL

    DEA TEKNOLOJ ZMLERBLGSAYAR SAN. TC. A..

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    8

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Ar-Ge Merkezinin temel stratejileri arasnda mevcut aratrma disiplinlerini snr olarak kabul etmeden, ileri teknolojilere zemin oluturacak ncl aratrmalar gerekletirme fikri yer almaktadr. Firma bu kapsamda yeniliki proje fikirlerini yksek nitelikli rnlere dntrebilmek iin niversite-Sanayi ibirliklerine nem vermektedir. Bu maksatla belirlenen;

    Ar-Ge projelerinde farkl niversitelerden alannda uzman akademisyenler ile ibirlikleri gerekletirmek,

    Her ay farkl bir akademisyeni alma alan ile ilgili gncel bilgileri aktarmak zere firma ii akademik eitime davet etmek,

    niversitelerin Teknoloji Transfer Ofisleri, Teknoloji Merkezleri ve Teknoloji Gelitirme Blgeleri gibi uygulamalar yoluyla akademisyenlerden ve bu ofislerin bnyesinde yer alan Ar-Ge firmalarndan hizmet alm gerekletirmek,

    niversitelerde dzenlenen altay, seminer, kariyer gnleri gibi aktivitelere destek olmak, katlm gerekletirmek, firmay ve projelerini tantmak,

    Aratrmac personelin akademik eitimlerini ve aratrma performanslarn destekleyecek tevik mekanizmasnn srekliliini salamak

    gibi yntemler firma sreleri ile btnlemitir.

    2012 ylnda hayata geirilen "niversite-Sanayi birlii Destekli Yenilik Modeli" uygulamas, yeniliki ynleri sayesinde biliim sektrnde Ar-Ge nitelii yksek yazlm ve sistem gelitirmek isteyen firmalar iin rnek tekil etmektedir. Biliim sektrnde Ar-Ge nitelii yksek projeler gelitirmek, sektrn hzl dinamikleri ve know-how korunumunun blgesel anlamda dzenlenme srecinde olmas sebebi ile zorluklar iermektedir. Bu alanda yeniliki ve nc bir firma olmak iin gncel bilgiyi doru kaynaktan temin etmek, yeniliki proje fikirlerini en uygun zamanda rne dntrerek kullanma sunmak zorunluluk haline gelmitir. Bu sebeple gelitirilen proje fikirlerinin hem yksek ticarileme potansiyeline hem de yksek aratrma niteliine sahip olmas avantaj salamaktadr. Bahsedilen problemleri zen modelin baz yeniliki yaklamlar u ekilde ifade edilebilir:

    Gncel yeniliki bilginin doru kaynaktan temin edilmesi iin niversiteler ile srekli ibirlii halinde kalarak ihtiya duyulan alanda ileri seviyede aratrma yapan akademisyenleri projelere davet etmek.

    Yazlm rnlerinin patent ve faydal model ile korunmas Amerika (USPTO) blgesi haricinde henz mmkn olmamakla birlikte, Avro (Avrupa Birlii) blgesinde hem donanm hem de yazlm yenilii ieren rnlerin koruma altna alnabilmesi mmkn olduu iin bulu basama ieren fikirleri donanm kstlamalar ile sistemletirerek rnletirmek, koruma altna almak.

    Akademisyenler iin hazrlanan TBTAK ARDEB 1003 destek programlarn takip ederek niversiteler ile ortak bavuru gerekletirmek.

  • yi Uygulama rnekleri

    9

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Kk ve orta lekli iletmeler kategorisinde olmasna ramen ok sayda aratrma projesi ile kurumsal tevik alarak ileri aratrma kabiliyetini teyit etmek.

    Baarl akademik personele cretli akademik izin ve maddi yardm vererek baarl akademik personeli firma bnyesine katmak,

    Patent Bavurusu, Proje nerisi, Akademik Yayn, stn Akademik Baar dl gibi eitli tevik programlar sayesinde zel sektr alanlarnn akademik eitimine devam edebilmesini salamak.

    Yukarda belirtilen yeniliki yaklamlar bir btn olarak incelendiinde dea Teknoloji zmler alanlarnn akademik eitimlerine devam etmek istedikleri, eitimine devam eden baarl akademisyenlerin firma bnyesine katlmak istedikleri, bilgi ve birikimlerini uygulamak iin uygun alma ortamn bulduklar ve bu sebeple tercih ettikleri bir firma olmay hedeflemektedir. Birincil gider unsurunun personel istihdam olduu sektrde personel aratrma niteliinin artrlmas, Ar-Ge niteliini dorudan artrmak anlamna geldii iin uygulamann temelini ve yeniliki ynn niversite ibirlikleri ve akademik tevik sistemi oluturmaktadr.

    Bu model, dea Teknoloji zmleri Ar-Ge Stratejisinin her bir maddesini destekleyecek ve uygulanmasn garanti altna alacak ekilde kurgulanmtr. dea Teknoloji zmleri Ar-Ge Stratejisi yllk olarak olumakta ve her bir strateji iin hedefler, yllk olarak belirlenerek ylbanda tm alanlara duyurulmaktadr. Hedef deerlere uyum, aylk dnemlerle takip edilmekte ve ylsonunda her hedef iin baar oran lmlenerek, iyiletirici aksiyonlar alnmakta ve bir sonraki yla ait yeni hedefler belirlenmektedir. Yrrlkte olan strateji;

    Global pazarda yer bulan, rekabeti ve yeniliki teknoloji zmleri retmek,

    Ulusal ve uluslararas ibirlikleri gelitirerek, Ar-Ge ve yenilik kaynakl ekonomik kazanmlar artrmak,

    alanlarn aratrma yetkinliklerini artrarak ve Ar-Ge yaklamn iselletirmelerini salamak,

    irket performansn sre, rn ve alan baznda lerek srekli iyiletirmek,

    niversite ibirliklerini derinletirerek, mevcut aratrma disiplinlerini snr olarak kabul etmeden, ileri teknolojilere zemin oluturacak ncl aratrmalar gerekletirmek,

    ncl aratrmalar ile uluslararas ne sahip yurt dndaki Trk ve uluslararas bilim insanlar ile aratrmalar gerekletirmek,

    Bilginin yaylmn ve ticarilemesini artrmak amacyla, sektrler ve disiplinler aras bilginin yaylmn destekleyecek ekilde ok paydal Ar-Ge projelerini artrmaktan olumaktadr.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    10

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    2014'te nc ylna giren uygulamada belirtilen bileenler dorultusunda nemli ktlar sunulmutur. Elde edilen bu sonular, niversite-Sanayi birlii Program ve beraberinde yrtlen Ar-Ge Performans Tevik Sistemi Program sonucunda elde edilmitir. Buna gre uygulama metrikleri ve 2014 faaliyet yl ktlarna dair istatistikler u ekildedir:

    28 eitim tevii, akademik izinler ve zel tevikler sayesinde 48 kiilik aratrmac ekibinde 8 doktora, 16 yksek lisans ve 24 lisans mezun eitim seviyesine ulamtr.

    Faaliyet yl ierisinde balatlan, yrtlen ve bitirilen kurumsal tevikli proje says 11'e (7 TEYDEB, 2 SANTEZ, 1 ARDEB 1003, 1 KOSGEB) kmtr.

    Destek personeli hari 71 kiilik Ar-Ge Merkezinde 6 farkl niversiteden 15 farkl akademisyen ile proje baznda alma ortam salanmtr. Ayrca yl ierisinde 10 farkl akademisyen, firma ii akademik eitim vermitir.

    Ar-Ge niteliinin artmas ile birlikte gerekleen yksek nitelikli proje ktlarnn koruma altna alnmas ve yaylm iin faaliyet yl ierisinde 3 patent bavurusu ve 15 bilimsel yayn yaplmtr.

    niversite-Sanayi birlii Destekli Yenilik Modeline uygun atlan admlarla, bugn beklenilenden daha iyi bir alan altyapsna ulalm, yeniliki Ar-Ge projeleriyle baarl rnler gelitirilmi (firma iin bir ilk olan), patent almalarna balanm ve yurt iine ek olarak yurt d satlarda da byme salanmtr.

    Uygulamann firmaya olan etkisi; Ar-Ge nitelikli proje says, aratrmac personel nitelii, akademik yayn, patent, faydal model says ve bunlara bal olarak gelitirilen rn niteliindeki art ile rekabet ve pazar paynn desteklenmesi balklar ile zetlenebilir.

    Ayrca Ar-Ge personelinin aratrmac niteliinde nemli artlar olmutur. 76 kiilik personelin 28'i bir st seviye eitime devam etmek iin yllk 2000 TL'ye kadar eitim tevik demesi ve cretsiz izin olana salayan eitim tevik programndan yararlanmtr. Bu kapsamda yararlanclarn 5'i doktora, 6's yksek lisans ve 17'si de lisans eitimine devam etmektedir.

    Nitelikli rn ve zmler gelitirmek iin ulusal/uluslararas teknoloji firmalar, niversiteler ve ulusal Ar-Ge merkezleri ile i ortaklklar kurulmutur. Ar-Ge Merkezinde yrtlen/planlanan projeler kapsamnda 6 farkl niversiteden 15 akademisyen ile almalara devam edilmektedir. Ayrca, niversitelerdeki farkl akademisyenlerin alanlarndaki son gelimeleri renmek amacyla, aylk dzenli eitim alnmaya devam edilmektedir.

    dea Teknoloji zmleri Ar-Ge Merkezi, "niversite-Sanayi birlii Destekli Yenilik Modeli"ni uygulayarak nitelikli personel ile Ar-Ge proje kapasitesini arttrm, nitelikli Ar-Ge rnleriyle rekabet gcn arttrm ve bu kazanmlar ticari baarya dntrebilmitir. Bu modelle elde edilen Ar-Ge kazanmlar, lkemizdeki Ar-Ge

  • yi Uygulama rnekleri

    11

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Merkezlerimiz iin ok iyi bir rnek olmutur. Elde edilen kazanmlarn katma deerli rn modeli oluturan firmaya ticari anlamda dnnn ilerleyen yllarda artarak devam etmesi beklenmektedir.

  • 12

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    TEMSA YENLKLK VE GRMCLK PLATFORMU

    TEMSA GLOBAL SAN. TC. A..

  • yi Uygulama rnekleri

    13

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Temsa Yenilikilik ve Giriimcilik (YG) Platformunun amac, firmann pazardaki rekabeti konumunu korumak ve glendirmek iin gerekli yeniliki Ar-Ge projelerinin giriimci alanlarla rne dnmesini salamaktr. Bu kapsamda kapal ve ak YG platformlarla eitli metot ve etkinliklerle fikirlerin toplanmas, gelitirilmesi ve Ar-Ge projeleri ile hayata geirilmesi sreleri yrtlmektedir.

    Kapal YG Platformu, Temsa alanlarna ynelik yaplan faaliyetleri kapsamaktadr. Bu dorultuda alanlarn yeniliki ve giriimci fikirleri yiletirme Sistemi Veritabannda toplanmakta, fikirlerin deerlendirilmesinden sonra fikir sahipleri ve Ar-Ge alanlar birlikte kurumsal giriimcilik ekibi kurulmakta ve fikrin hayata gemesi iin yeniliki Ar-Ge projeleri oluturulmaktadr.

    Ak YG Platformu ile ise tedarikilerle, servislerle, mterilerle, farkl irketlerle, niversitelerle, otobs ofrleriyle ve kullanclar ile birlikte ibirlii yaplmaktadr. Bu platformun etkinlikleri http://www.yenilikciyiz.biz/ internet sitesi araclyla duyurulmakta ve gelen fikirler [email protected] adresine iletilmektedir.

    Ak ve Kapal YG Platformu ile firmann tm paydalar; tedarikiler, giriimciler, akademisyenler ve tasarmclar, Ar-Ge ile birlikte deer yaratan projeleri hayata geirmektedir. YG etkinlikleri kapsamnda irket ii blten yaynlar, yeniliki gsterimler ve eitimler dzenlenmektedir.

    YG uygulamalar, 2015 yl itibari ile balam ve devam etmektedir. Ynetimsel hedefler, YG srelerinin tm organizasyona yaylmnn salanmasdr. Finansal adan, Ar-Ge harcamalarnn cirosal olarak artrlmas hedeflenmitir. Pazarlama hedefleri, fark yaratan yenilenebilir enerji, akll ulam alanlarnda ni rnler yaratarak pazar paynn artrlmasdr. 2015 Ekim ayna kadar olan srede toplam 3922 fikir bavurusu alnm ve 1390 fikir hayata gemitir.

    Temsa Akll Mobilite Programlar ile birlikte tm rnler (seyahat, ok amal, ehir ii segmentleri) mterilerin ihtiyalarn karlamay ve gelecein dijitalleme, verimlilik, srdrlebilirlik ve gvenlik ihtiyalarn karlamay ve standartlarn oluturmay hedeflemektedir.

    Temsa, Ar-Ge faaliyetlerinin tmnde yeniliki ve giriimci inisiyatifi n plana karlmtr. Ar-Ge projelerinin kollektif olmas, tm organizasyonun ve paydalarn katlm ile salanmtr. zellikle Smart Mobility program ile oluturulan gvenlik, dijitalleme, srdrlebilirlik ve verimlilik platformlarnda projeler gelitirilmektedir. Yeni Ar-Ge projeleri ile retilen aralarn cirosal orann artrlmas hedeflenmitir. Ayrca yenilikiliin ve giriimciliin sadece rn odakl olmamasna dikkat edilmi ve zellikle insan kaynaklar alannda yaplan sre yenilikleri sayesinde tm birimlerin platforma katks salanmtr.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    14

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Bu uygulamann ynetimsel ve organizasyonel olarak en nemli katks, YG platformu ile birlikte yenilikiliin ve giriimciliin bir irket kltr haline gelmesidir. Bununla birlikte paydalarn da katklar ile fikirlerin yaratclklar artarak firma rnlerine olan katks geliecektir.

    YG platformu sayesinde ortaya kacak yeniliki ve teknolojik gelimeler firmann fikri mlkiyet kapasitesinin artmasnda da nemli bir rol oynamaktadr.

  • 15

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    ORTAK ETM PROTOKOLECE BANYO SAN. TC. A..

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    16

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Ortak Eitim Protokol uygulamas; Ece Banyo Gereleri San. ve Tic. A..nin Ar-Ge Merkezi olarak Hitit niversitesi Mhendislik Fakltesi Kimya Mhendislii Lisans Programlarna kaytl rencilerin, eitimlerini belirli bir sre Ar-Ge Merkezinde gerekletirmesine imkn bularak ortak eitim anlayyla daha iyi yetitirilmeleri iin gerekli kural ve esaslardan olumaktadr.

    Hitit niversitesi Mhendislik Fakltesi Kimya Mhendislii Blm lisans programlarna kaytl belli saydaki rencilerinin Ar-Ge Merkezinde alma imkn bularak daha iyi yetitirilmeleri iin gerekli ortamn salanmasn kapsayan uygulama, drt aylk bir srete olumaktadr. Bu dorultuda rencilere; mezun olmadan i disiplininirenebilmeleri adna, kurum tarafndan retim ve pratik bilgi destei salanmaktadr.

    rencilere ilk olarak iba eitim program uygulanm olup, mesleki deneyimi veya i tecrbesi olmayan kiilere, mesleki deneyim ve i tecrbesi kazandrlarak bu kiilerin istihdam edilebilirlikleri artrlmtr. Bylece nitelikli igc temin etmekte zorlanan iverenlere ie alacaklar kiileri iyerinde belli bir sre gzlemleyerek ve eitim vererek kiiler hakknda ayrntl bilgi sahibi olma ve ie alma konusunda isabetli karar verme imkn sunulmaktadr.

    Programa katlan niversite rencileri, gz dneminde almalar gereken dersi bu program araclyla renme ansna sahip olarak bu deneyimlerin zgemilerinde yer vermek suretiyle i bulma srecinde yaanan deneyim eksiklii engelini amaktadr. Program sresine bal olarak katlmclara net asgari cret dzeyinde gelir elde etme imkn da verilmektedir. Gnlk 36,5 TL zaruri gider demesi ise KUR tarafndan yaplmaktadr.

    Dier yandan niversite rencilerinin program sresince burs veya renim kredileri kesilmediinden renciler burs veya kredilerini almaya devam edebilmektedir. Ayrca program sresince katlmclar adna i kazas ve meslek hastal ile genel salk sigorta primleri kurum tarafndan karlanarak, katlmclarn salk hizmetlerinden faydalanmalar salanmaktadr.

    Uygulamann ilk ayann balang tarihi Kasm 2015 olup sonulanma tarihi ubat 2016 tarihi olarak belirlenmitir. Gz dnemi Fabrika Uygulamalar dersinin devam ettii 14 hafta boyunca uygulama devam etmi ve uygulama sonunda dersi gren renciler, kurumun eitim amiri ve dersi veren retim yesi arasnda ortak eitim protokol hakknda nceden belirlenen hedeflere ne kadar yaklald konusunda bir toplant yaplmtr. Bu toplantda ayrca yaanan olumsuzluklar ve bunlarn zm hakknda gr alveriinde bulunulmutur.

    Uygulama kapsamnda 2020 ylna kadar her yl 5 adet olmak zere toplam 40 rencinin staj yapmas salanacaktr. Nihayetinde dersi alp mezun olan renciler iin, uygulama srecinde gerekleen durumlara bal olarak rencilerin ie alnma ihtimali sz konusudur. Finansal ktdan ziyade nitelikli personel yetitirme anlamnda uygulama ktlar elde edilmektedir. Uygulamann ktlarnda llebilir bir hedef olarak Tablo 1'de verilen baar lt kriterleri kullanlmaktadr.

  • yi Uygulama rnekleri

    17

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Tablo 1. Personel Hakknda Baar lt Deerlendirme Kriterleri

    KSEL DAVRANI PUAN* MESLEK DAVRANI PUAN*

    RKET NDEK UYUMU

    BLGS VE U Y G U L A Y A B L M E YETENE

    AMRLERE SAYGISI SORUMLULUK ALMASI

    RKET ALIANLARI LE UYUMU

    ZN, RAPOR VE GE GELME DAVRANII

    RENME VE ALIMA STE

    N S Y A T F KULLANABLMES

    GVENLRL VERMLL

    LETM KURABLME YETENE

    SALII GVENL KURALLARINA UYMA DZEY

    DSPLN DURUMU SALII GVENL KORUYUCU EKPMAN TEDAR

    FZKSEL YETERLL ST/AST LKLER

    *Kt (0), Orta (1), yi (2), ok yi (3)

    Yukardaki tablo kiisel ve mesleki davranlar olarak belli bir puan deerlendirmesi yaplmakta ve 36 puann zerine ulaan renci firma iin baarl grlmektedir. Bununla birlikte;

    0-36 aras puan alan renciler, herhangi bir takip sistemine maruz braklmadan kontrol dna alnmakta,

    36-42 aras puan alan renciler, ile okul bitiminde tekrar grme yaplmakta ve

    42-48 aras puan alan renciler ise okul hayat boyunca sk takibe alnmakta ve okul bitiminde bu rencilere i garantisi imkn sunulmaktadr.

    Ayrca, Ar-Ge Merkezi tarafndan dersi alan renciler iin i disiplini, i etii, meslek etii edinmeleri konusunda bir geliim sz konusu olurken, firma tarafndan tecrbesi olmayan rencilere orta dzey ynetici vasfnda i imkn verme olasl domaktadr. Bylece 4857 sayl Kanununun 15. maddesinde belirtilen deneme sresine ynelik sre hzlanm olmaktadr. Firmann protokole ynelik i baar lt, program sonunda belli olacaktr. Bunu belirleyecek faktrlerin banda dersi alan rencilerdeki verimlilie bal olarak daha sonraki dnemlerde szleme kapsamnda firmada dersi grecek renci says artrlabilecektir.

    Firmalar, deien dinamik teknolojik evrede stratejilerini pazarda genel teknolojik gidiat takip ederek oluturmaktadr. Kurumsal evre de teknolojik renme iin kaynak

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    18

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    salamakta ve bu anlamda kamu aratrma enstitleri, niversiteler ve dier firmalar nemli katklar sunmaktadr. Bu dorultuda firmann tecrbesi olmayan rencileri yetitirip uygulama sonunda firma bnyesine orta dzey ynetici olarak alabilmesi uygulamann baarl olduunun bir gstergesidir.

    Uygulama srecinde renciler alma ortamn izleyerek ilgi duyduklar kariyer alanlarn ve altklar alana uygunluklarn inceleme frsat bulmutur. Bu alma teorik bilgilerini alma ortamnn gerektirdii bilgiler ile sentezleyerek rencilere ileride karlaacaklar muhtemel sorunlar asndan pratiklik ve vizyon edinme imkn salanmtr. Yine bu kapsamda rencilere; iyeri alanlaryla etkili iletiimi salama, ynetim ve idarede etkin olabilme becerileri kazandrmtr.

  • 19

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    BEYELK KAMU-NVERSTE-SANAY BRL MODEL

    BEYELK GESTAMP KALIP SAN. A..

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    20

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Otomotiv sektrnde, kullanlan scak ekillendirme teknolojisi dnyada nem arz eden bir teknoloji olarak, yeni ve aratrmaya ak bir alandr. Nihai rnler elde etmek adna, scak ekillendirme srecinden sonraki ilemler de nemlidir. Gerekletirilen bu uygulama ile; scak ekillendirme sonrasnda; paralarn lazerde gerekletirilen kesme ilemlerinin kalplarda yaplabilirlii aratrlmtr.

    Uygulamann yeniliki ynleri unlardr:

    Trkiyede scak ekillendirme konusundaki akademik ve endstriyel boyuttaki aratrmalar snrldr.

    Firma iin, scak ekillendirilmi saclardan retilmi otomotiv paralar yeni bir platform rndr.

    Scak ekillendirilmi nihai rnn iyiletirilebilmesi iin, scak ekillendirilmi paralarn kesme ilemleri nemlidir. Dolaysyla, bu proje, yeni bir platform rn ortaya karmak iin gerekli olan projeler zincirinin bir halkasdr.

    Bunun yan sra proje kapsamnda Atlm niversitesi ve Bursa Teknik niversitesi retim yeleri ile de birlikte allmtr. Scak ekillendirilmi paralarn kesme ilemlerinde tel erezyon, lazer ve kalpta kesilen numunelerin yorulma testleri gerekletirilerek literatrde benzeri olmayan hem akademik hem de sanayi boyutu olan yeniliki bir alma ortaya kartlmtr.

    Projede kapsamndaki malzeme aratrmalar sayesinde firma piyasada nerilen kalp elikleri ve kaplamalar hakkndaki bilgi daarcn gelitirmi, rekabetiliini Artrmtr.

    Uygulamann ktlar unlardr:

    Lazer kullanlan prosesler yerine kesme kalb kullanmyla lazer de kesme maliyetlerini azaltlabilecei ile ilgili prototip deneme almalar gerekletirilmitir.

    Kalpta kesme ilemleri gerekletirilen paralar iin lazer yntemi ile gerekletirilen kesmeye gre 5 kat daha verimli sonular elde edilmitir.

    Kesme yzeylerinde kalpta kesmelerde lazerde kesilen numunelerin kalite seviyesine yakn kalite dzeyleri elde edilmi durumdadr.

    Kesme parametreleri ile ilgili bilgi birikimi artrlmtr.

    Uygulamann salad kazanmlar unlardr:

    Proje kapsamnda karlalan problemlerin zlmesi ile ilgili yaplan almalar, proje alanlarn Ar-Ge bakn zenginletirmitir.

    Proje ile birlikte yeni nesil yksek mukavemetli sac malzemelerin kesme / delme ilemleri ile ilgili bir aratrma alan kaps aralanm ve yeni Ar-Ge projelerinin balamasna sebep olmutur.

    Scak ekillendirme alan yeni ve aratrmaya ak bir alandr dolays ile proses ile ilgili almalar firmamzn ilk defa lkemizde bu almalara nclk yaplmas asndan da nemlidir.

  • yi Uygulama rnekleri

    21

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    niversite sanayi ibirlii asndan;

    Yksek mukavemetli paralarn kesme ilemlerine ynelik gerekletirilen uygulama Tel erezyon, Lazer ve Kalpta kesme yntemlerinin birlikte kullanlmas ve karlatrmalar literatrdeki boluu dolduracak nitelikte olmas asndan yeniliki yn yksektir.

    lkemizde sadece endstriyel uygulamas olan bu alan ile ilgili akademisyenler akademik anlamda bilgi daarcklarn gelitirebilecek imkn firma sayesinde edinmitir.

    Atlm niversitesi ve Bursa Teknik niversitesi retim yeleri ile de birlikte allmas suretiyle, scak ekillendirilmi paralarn kesme ilemlerinde sre iyiletirme almalarn yaplabilirlii aratrlmtr.

    Atlm niversitesi'nde yksek lisans almalarn yapmakta olan 2 adet renci kaplama almalarnda yer alm ve desteklenmitir.

    Projeden elde edilen ktlar deerlendirilmi ve ulusal/uluslararas sempozyum/konferanslarda sunulmutur. Bylelikle akademik yaynlara katk salanmtr. Proje kapsamnda yaplan almalar genel olarak deerlendirilmekte ve bir SCI dergiye gnderilmek zere almalar srmektedir.

    Proje ile birlikte niversite laboratuvarlar etkin bir ekilde kullanlmas salanmtr.

    Beyelik Gestamp Ar-Ge Merkezi, bu gibi projelerle birlikte hem sanayinin problemine zm hem de niversiteye katk salayacak almalarn artrarak devam ettirme gayreti ierisindedir.

  • Kamu-niversite-Sanayi birlii

    www.sanayi.gov.tr

    22

    NVERSTE-SANAY BRL LE FRMA BNYESNDE NTERN MHENDSLERLE

    PROJE GRUPLARI OLUTURARAK AR-GE FAALYETLERNN GEREKLETRLMES

    ESTA EKSANTRK SAN. TC. A..

  • yi Uygulama rnekleri

    23

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Bu uygulamann temel amac, niversite-sanayi ibirliinin gelitirilmesi, rencilere blmlerini tamamlamadan nce sanayi tecrbesi, proje ynetimi ve organizasyonu tecrbesi kazandrlmas ve sanayinin az gelitii blgelerde tecrbeli personel eksikliinin giderilmesidir. Bu uygulamann balatlmas iin Esta A.. Ynetim Kurulu tarafndan alnan karar Resim 1 de verilmitir. Alnan bu karar dorultusunda Cumhuriyet niversitesi ile protokol yaplmtr (Resim 2). Yaplan bu protokol ile intern mhendis uygulamasnn, teknoloji fakltesi ile yrtlebilmesi iin Cumhuriyet niversitesi Teknoloji Fakltesi ile de protokol yaplm (Resim 3) ve yllk olarak alnacak renciler belirlenmitir.

    Balatlan bu uygulama, sanayinin bir problemini zmeye ynelik almalarda uzman akademisyenleri iin ierisinde tutarak niversite-sanayi ibirliinin gelitirilmesi adna faydal bir almadr. Firma bnyesinde intern mhendis ve proje grubu olarak altrlacak son snf rencileri, blmlerine gre mlakata alnarak seilmektedir. Seilen renciler, firma bnyesinde blmlerine uygun departmanlara yerletirilmekte ve gelimeleri birebir takip edilmektedir. Her retim ylnda blmlerine uygun proje konular, firma ve akademisyenler ile yaplan toplantlarda alnan karar dorultusunda belirlenmekte ve proje bavuru formlar hazrlanmaktadr. Proje almalar retim yl sonuna kadar yaylarak firma ierisinde ve laboratuvar destekli olarak yrtlmektedir.

    Elde edilen proje ktlar sonucunda her proje iin makale almas yaplmaktadr. Makaleler, uluslararas hakemli dergilere veya sempozyumlara gnderilmektedir. Kabul edilen makaleler iin rencilerin almalarn desteklemek ve onlar motive edebilmek amac ile belirli oranlarda tevik verilmektedir. Kabul edilen projelerin almalarnda ek maliyet olmas durumunda firma, kendi finansal kaynaklarndan destek salamaktadr.

    Resim 1. ntern Mhendis Uygulamas in Alnan Karar

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    24

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Resim 2. Cumhuriyet niversitesi Esta A.. Arasnda Yaplan Protokol

    Resim 3. Cumhuriyet niversitesi Teknoloji Fakltesi Esta A.. Arasnda Yaplan Protokol

  • Kamu-niversite-Sanayi birlii

    www.sanayi.gov.tr

    Uygulamann zgn ynleri, stnlkleri, faydalar ve teknolojik gelimeye katklar aada belirtilmitir:

    ntern mhendislerin ve proje gruplarnn Ar-Ge alanlarna ynlendirilmesi.

    Kariyer imknlarnn gelitirilmesi.

    Firmann Ar-Ge ihtiyalar dorultusunda bilim-teknoloji, insan kayna yetimesine ynelik programlarn tasarlanmas.

    Aratrmaclarn yeteneklerinin gelitirilmesini salayan mekanizmalarn tasarlanmas.

    niversite-sanayi ibirlii ile niversitelerdeki Ar-Ge altyapsnn gelitirilmesi.

    Firmadaki aratrmaclarn alma koullarnn iyiletirilmesi.

    Ar-Ge personeli istihdam kapasitesinin gelitirilmesi.

    Genlerde bilim-teknoloji kltrnn yaygnlatrlmas.

    Firmada yaplan almalarn sonucunda elde edilen bilginin paylalmas.

    Firmann farkl sektrlerdeki almalarna Ar-Ge Merkezi kapsamnda destek verilmesi.

    rencilerin, mezun olmadan blmleri ile ilgili teknik altyaplarnn gelitirilmesi.

    Firmann toplam cirosundan Ar-Ge almalarna ayrlan btenin artrlmas.

    ntern mhendislerin ve proje grubu rencilerinin mezun olmalar durumunda firma bnyesinde alma imknnn salanmas ve lisansst eitimlerine destek verilmesi.

    Uygulamaya, Ar-Ge Merkezinde, 2012-2013 eitim retim ylnda intern mhendislik uygulamas ile balanmtr ve bu uygulama her eitim retim ylnda tekrarlanmaktadr. 2013-2014 eitim retim ylnda ise son snf rencileri ve firma bnyesinde alan intern mhendislerin bitirme projeleri iin, TBTAK 2241-A kapsamnda bavuru yaplarak destek alnmtr.

    ntern mhendislerin ve proje gruplarnn Ar-Ge alanlarna ynlendirilmesi ile teknik altyaps gl mhendisler yetitirerek, firma bnyesine kazandrlmas hedeflenmektedir.

    Yaplan bu uygulamada, Ar-Ge Merkezi bnyesindeki aratrmaclarmzn ve proje gruplarnn beraber almas salanarak, hem rencilerin hem de aratrmaclarn yeteneklerinin gelitirilmesini salayan mekanizmalar tasarlanmaktadr.

    Her yl, Ar-Ge Strateji Planlamas ve Ar-Ge Stratejik Yol Haritas dorultusunda balatlan ve devam ettirilen bu uygulama iin 8 adet intern mhendisin firma bnyesinde istihdam edilmesi hedeflenmektedir. niversitelerin metalurji ve malzeme mhendislii, makine mhendislii, elektrik ve elektronik mhendislii, imalat mhendislii, evre mhendislii blmlerinden rencilere, firmada intern mhendis ve proje grubu olarak alma imkn salanmaktadr.

    Ayrca bu uygulama ile vizyon ve misyon bilincine sahip mhendisler yetitirerek, firmann ilerleyen srelerde farkl sektrlere (medikal, toz metalurjisi vb.) ynelmesi durumunda ynetici ihtiyalarnn karlanmas hedeflenmektedir. 25

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    26

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    www.sanayi.gov.tr

    Mevcut uygulama, Ar-Ge Merkezinde her eitim- retim ylnda tekrarlanmaktadr. 2012-2016 retim yllar arasnda, yllara gre uygulamann saysal verileri ekil 1 ve ekil 2 de verilmitir.

    ekil 1. Yllara Gre ntern Mhendis, Proje Gruplar, TBTAK Projeleri ve Bilimsel Yayn Saylan

    0

    5

    10

    15

    20

    2015-20162014-20152013-20142012-2013

    7

    4 4 4

    11

    2

    1011

    1211

    8

    16

    20

    ntern Mhendis Proje GruplarTBTAKBilimsel Yayn

    0 0

    ekil 2. Yllara Gre ntern Mhendis ve Proje Gruplarna Verilen dller

    Uygulamann dier amac; Sivas blgesinin nisbeten az gelimi bir sanayi ehri olmas sebebiyle yetimi personel skntsnn zlmesidir. Staj ve proje yapma imkn verilen son snf rencilerine, mezun olmalar sonrasnda firmada alma imkn da salanmaktadr. Bylece Ar-Ge Merkezinin nitelikli insan kayna ihtiyacnn karlanmas amalanmaktadr.

    niversite-sanayi ibirlii kapsamnda yrtlen uygulamada son snf rencileri, firmann retim hatlarnda alabilmekte, laboratuvarlarn kullanmakta ve retim sreleri ile ilgili bilgi sahibi olabilmektedir. Sorunlar ile sahada karlaarak zm gelitirme kabiliyeti kazanmaktadrlar. renciler edindikleri tecrbe ile farkl bak alaryla olaylar gzlemleyebilmekte, sorunlarn zm noktasnda retim srelerine katk salayabilmektedirler.

    renciler, hazrlanan bitirme projeleri ile Ar-Ge kapsamnda rn ve sre yenilii almalarna katk salayarak, inovatif yeni fikirleri Ar-Ge bnyesindeki almalara adapte edebilmektedir.

  • yi Uygulama rnekleri

    27

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    AR-GE YNETM

  • 28

    www.sanayi.gov.tr

    TUSA PROJELERNDEKAR-GE ERNN BELRLENMES

    TUSA TRK HAVACILIK VE UZAY SANAY A..

  • yi Uygulama rnekleri

    29

    www.sanayi.gov.tr

    Ar-Ge Ynetimi

    Uygulama, bir Ar-Ge Ynetimi uygulamas olup TUSAta yrtlen projelerin Ar-Ge ieriinin belirlenmesi iin bir metodoloji gelitirilmesi ve sistematik bir ekilde kurumsal olarak uygulamaya alnmasn kapsamaktadr.

    Uygulamann amac, TUSAta yrtlen projelerin kapsam ynetiminin ve TUSA Ar-Ge merkezi ynetiminin etkin bir ekilde yaplmas, 5746 Sayl Aratrma ve Gelitirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Kanunu kapsamnda desteklere, istisnalara, indirimlere ve teviklere konu olabilecek Ar-Ge faaliyetlerinin belirlenmesi ve UFRSye (Uluslararas Finansal Raporlama Standartlarna) uygunluk gerei aratrma ve gelitirme faaliyetlerinin ayrtrlmasnn salanmas iin TUSAta yrtlen projelerin Ar-Ge ieriinin kapsamnn ve sz konusu kapsamn Ar-Genin hangi tr olduunun belirlenmesidir. Uygulama aadaki aamalar kapsamaktadr:Faz 1: Metodolojinin Gelitirilmesi

    1. Ar-Genin dnyadaki ve havaclk ve uzay sanayisindeki tanmlar konusunda kaynak ve literatr taramas

    2. Ar-Genin TUSAtaki tanmnn oluturulmas

    3. TUSA projelerinde Ar-Genin snrlarnn belirlenmesi iin temel ilkelerin oluturulmas

    3.1 TUSAta yrtlen proje trlerine gre inceleme ve temel ilkelerin oluturulmas

    3.2 TUSA projelerinde yrtlen temel faaliyetlere gre inceleme ve temel ilkelerin oluturulmas

    4. TUSA projelerinde Ar-Genin trlerinin belirlenmesi iin temel ilkelerin oluturulmas

    5. Belirlenen temel ilkeler dorultusunda TUSA proje portfynde yer alan projelerin Ar-Ge ieriklerinin kayt altna alnmas ve bu bilginin kurumsal paylam metodolojisinin belirlenmesi

    5.1 Halihazrda portfyde yer alan projeler iin metodolojinin belirlenmesi

    5.2 Yeni balatldklarnda portfye eklenecek projeler iin metodolojinin belirlenmesi

    5.3 TUSA kurumsal uygulamasnda ilgili ilevlerin gelitirilmesi

    Faz 2: Uygulamann cras

    1. Belirlenen temel ilkeler kapsamnda TUSA proje portfynde yer alan projelerin Ar-Ge ieriinin TUSA kurumsal uygulamas araclyla kayt altna alnmas ve bu bilginin kurumsal paylamnn salanmas

    1.1 TUSA kurumsal uygulamasnda ilgili ilevlerin uygulamaya alnmas

    1.2 TUSA kurumsal uygulamasnn yaygn bilgilendirme eitiminin yaplmas

    1.3 TUSA proje portfynde yer alan projelerin Ar-Ge ieriinin TUSA Kurumsal uygulamas araclyla kayt altna alnmas ve bu bilginin kurumsal olarak paylalmas

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    30

    www.sanayi.gov.tr

    Uygulamann birinci faznda ncelikle Ar-Genin dnyadaki ve havaclk ve uzay sanayisindeki tanmlar konusunda kaynak ve literatr taramas gerekletirilmektedir. Bu kapsamda UFRS'de, MSS76-1 Savunma Tedarik Terimleri Szlnde ve SSM Proje Ynetim Ynergesinde yer alan Ar-Ge projesi tanmlar incelenmektedir. Ardndan konu hakknda 5746 sayl, 4691 sayl kanunlardaki ve BTYK kararlarndaki ilgili hususlar incelenmektedir. Son aamada ise OECD taraf yaynlanan Frascati ve Oslo klavuzlar incelenmektedir.

    almann ikinci aamasnda, firmann ana faaliyet alannn ierisinde youn ileri teknoloji barndran Havaclk ve Uzay Sanayii olduu ve bu alann Ar-Ge almalarnn kesintisiz yrtlmesini gerektirdiinden hareketle, Firmann kresel lekte srdrlebilir rekabeti avantaj salamas iin teknolojinin temel kaldra olarak konumlandrlmas olarak belirlenmi teknoloji politikas ile uyumlu bir Ar-Ge tanm oluturmaktadr.

    nc aamada, projelerde Ar-Genin snrlarnn belirlenmesi iin temel ilkeler oluturulmaktadr. Frascati Klavuzunda, Ar-Genin dier faaliyetlerden ayrlmas ile ilgili sorunlarn ayn kurulu ierisinde birden fazla faaliyet gerekletiinde ortaya kt, zellikle savunma, havaclk ve uzay gibi geni lekli sanayilerde neyin Ar-Ge olarak tanmlanp neyin tanmlanmayacann kesin olarak belirlenmesinin zorlat belirtilerek irketin yaayabilecei bir zorluk adreslenmektedir. Frascati Klavuzundaki ynlendirmeler dorultusunda, Ar-Ge merkezindeki farkl proje trlerinin (Szlemeli, Bamsz, rn Gelitirme, Sre Gelitirme, Modernizasyon vb.) yan sra tipik bir havaclk projesinin mr dngs ve tipik bir uzay projesinin mr dngs Ar-Genin tanm ve snrlar asndan incelenmektedir. Proje trlerine gre incelemenin tamamlanmasn mteakip projelerde yrtlen temel faaliyetler (fizibilite, gereksinim analizi, n tasarm, detay tasarm, test, sertifikasyon/kalifikasyon, imalat, seri retim vb.) Ar-Genin tanm ve snrlar asndan incelenmekte incelenen her bir proje ve faaliyet tr iin Ar-Genin snrlarnn belirlenmesine ynelik temel ilkeler oluturulmaktadr.

    Drdnc aamada, Ar-Ge olarak snflandrlan bir proje ve faaliyetin Ar-Ge trnn belirlenmesine ynelik temel ilkeler oluturulmaktadr. Ar-Genin farkl trleri arasnda ayrm yaplmasnn nemi projelerin kapsam ynetimi balamnda grlmektedir. Birok en iyi uygulamada teknoloji gelitirme srecinin rn gelitirme srecinden ayr tutulmas nerilmekte, projelerin takvimsel ve mali baarm asndan kapsam ynetimi dahilinde Ar-Ge faaliyetlerinin aratrma, teknoloji gelitirme, rn gelitirme kapsamlarnn iyi belirlenerek rne entegre edilecek teknolojilerin belirli bir olgunluk seviyesine ulatktan sonra rn gelitirme projesine dahil edilmesi tavsiye edilmektedir. Bu dorultuda, Ar-Ge merkezindeki proje ve faaliyetlerinde Ar-Ge trnn belirlenmesine ynelik temel ilkeler oluturulurken Frascati Klavuzunda yer alan ynlendirmelerin yan sra Teknolojik Hazrlk Seviyeleri (THS) tanmlarndan da faydalanlmaktadr. TUSAta kullanlan THS ksa tanmlar ile Ar-Ge trleri arasndaki iliki de bu alma kapsamnda oluturulmaktadr.

    Beinci aamada, Ar-Ge Merkezinin proje portfynde yer alan projelerin Ar-Ge ieriklerinin kayt altna alnmasna ve bu bilginin kurumsal paylamnn salanmasna ynelik bir metodoloji gelitirilmesi hususunda allmaktadr. Sz konusu metodoloji, her bir proje iin portfye eklenme aamasnda ilgili proje paydalarnn katlmyla projenin kapsam

  • yi Uygulama rnekleri

    31

    www.sanayi.gov.tr

    Ar-Ge Ynetimi

    ve i dalm aac zerinden belirlenen temel ilkeler dorultusunda inceleme yaplarak hem proje hem de proje i paketlerinin Ar-Ge ieriinin belirlenmesini, bu belirlemenin yaplmasn mteakip, proje portfynn ynetildii kurumsal sisteme projenin Ar-Ge ieriinin kayt edilmesini, kayt edilmi bu bilginin de ilgili paydalar tarafndan istenilen zamanda raporlanabilir olmasn kapsamaktadr. Sz konusu metodolojiyi tarifleyen ak emalar da oluturulduktan sonra proje portfynn ynetildii kurumsal sistemde ak emasna uygun olarak ilgili ilevler gelitirilmektedir.

    Uygulamann icras faznda ncelikle proje portfynn ynetildii kurumsal sistemde ilgili ilevler deneme ortamnda uygulamaya alnmakta ve test edilerek dorulanmaktadr. Proje portfynn ynetildii kurumsal sistemin Ar-Ge Merkezindeki tm kullanclarna yaygn bilgilendirme eitimi verilmekte ve sz konusu sitem uygulamaya alnmaktadr.

    Uygulamann devreye alnmas ile birlikte TUSAn proje portfy iindeki Ar-Ge faaliyetleri belirlenmi, kayt altna alnm ve bu bilginin kurumsal paylam salanmtr. Bununla birlikte Ar-Ge portfy ynetiminin, projelerin kapsam ynetiminin dolaysyla Ar-Ge merkezi ynetiminin daha etkin yaplmas mmkn olmutur. 5746 Sayl Kanun kapsamnda desteklere, istisnalara, indirimlere ve teviklere konu olabilecek Ar-Ge faaliyetlerinin belirlenmesi iin bir ara ortaya km ve UFRSye uygunluk gerei Ar-Ge faaliyetlerinin ayrtrlmasnn salanmas iin altyap oluturulmutur.

    Uygulamann yeniliki ynlerinden biri farkl kaynaklardaki Ar-Ge tanmlarnn incelenerek firmaya zg bir Ar-Ge tanmnn belirlenmi olmasdr. Bu adan bakldnda; lkemizin en geni lekli sanayilerinden savunma ve havaclk sanayiinde faaliyet gsteren, yapsal, helikopter, uak, HA Sistemleri, uzay sistemleri, entegre lojistik destek gibi geni bir faaliyet yelpazesi bulunan ve dnyadaki dier savunma, havaclk ve uzay firmalarnda olduu gibi kendi terminolojisine eilimli olan merkezimizdeki Ar-Ge tanmnn oluturulmu olmas, uygulamann temel zgnl olarak dikkati ekmektedir.

    Uygulamann bir dier yeniliki yn ve mevcut uygulamalara gre stnl, TUSA projelerindeki Ar-Ge ieriinin gelitirilen kurumsal sistem araclyla kayt altna alnmas ve bu bilginin kurumsal paylamnn salanmas olup, kurumsal yenilik snfndadr.

    Uygulamann teknolojik gelimeye katks, teknoloji ynetimi srelerine etkisi ile balantldr. TUSA Ar-Ge ve Teknoloji Ynetimi Sistemi kapsamnda, firmann tm faaliyetlerinde olduu gibi Ar-Ge ve Teknoloji Ynetimi almalar da bata stratejik planlama olmak zere stratejik ynetim sreleri ile tetiklenmektedir. Firmann teknolojik ncelikleri ve teknoloji yol haritasnn oluturulduu teknoloji ynetimi sreleri; Ar-Ge projeleri ve akademik faaliyetlerin balatlmas, yrtlmesi ve sonulandrlmasnda temel girdileri oluturmaktadr. Ar-Ge projeleri ve akademik faaliyetler sonucu elde edilen ktlar, rn mr devri srelerine katk vermektedir. Tm bu sreler tek ynl deil, etkileimli ve yinelemeli olarak gerekletirilmektedir. Tm bu sreler nde gelen akademisyenlerden oluan TUSA Teknoloji Danma Kurulu tarafndan da deerlendirilmektedir.

    Yukarda belirtilen Teknoloji Ynetim Sistemi kapsamnda TUSAta kullanlan THS ksa tanmlar ile Ar-Ge trleri arasndaki ilikinin belirlenmesi (ekil 1) sz konusu Ar-Ge ve Teknoloji Ynetimi Sisteminin geliimine katkda bulunmutur.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    32

    www.sanayi.gov.tr

    ekil 1. THS Tanmlar ve Ar-Ge Trleri likisi

    Uygulamayla ulalmak istenen hedefler ynetimsel olup uygulama sonucunda firmann proje portfy iindeki Ar-Ge faaliyetlerinin kurumsal sistem zerinde kayt altna alnm olmas ve bu sistem zerinden raporlar alnmas yntemiyle bu bilginin kurumsal paylamnn salanmas hedeflenmitir. Uygulama sonucunda retilmesi hedeflenen tm ktlar retilmitir. Bu ktlar;

    Firma projelerinin Ar-Ge ieriinin belirlenmesi ve,

    Tm proje portfynn Ar-Ge ieriinin firma kurumsal sistemi zerinde kaytl bir ekilde yer almas ve bu kaytlarn istenilen zamanda raporlarnn alnabilir durumda olmasdr.

    Uygulamann Ar-Ge Merkezine ynetimsel ynden katks bulunmaktadr. Bu uygulama ile 5746 Sayl Aratrma ve Gelitirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Kanunu kapsamnda desteklere, istisnalara, indirimlere ve teviklere konu olabilecek Ar-Ge faaliyetlerinin belirlenmesi konusunda teknik adan yanl snflandrma riski azaltmtr. Uygulamann devreye alnmas ile birlikte Ar-Ge merkezinde yrtlen projelerin henz balang aamasnda firma kurumsal sistemine kaytlar yaplrken Ar-Ge ierikleri tm ilgili paydalarn katlm ile belirlenmi temel ilkeler dorultusunda znellikten uzak olarak deerlendirilerek belirlenmekte ve sisteme kayt edilmektedir.

    Ar-Ge Merkezindeki Ar-Ge projeleri makro dzeyde portfy yaklam ierisinde merkezi birimler olan Strateji ve Teknoloji Ynetimi Bakanl ve Kurumsal Ynetim Sistemleri Bakanl katlm ile oluturulan ekip tarafndan izlenmekte ve deerlendirmeye tabi tutulmaktadr. Uygulamann gelitirilip devreye alnmasyla deerlendirmeye tabi tutulacak Ar-Ge portfynn belirlenmesi, dolaysyla kurumsal dzeyde portfy ynetimi ve takibi kolaylamtr.

  • yi Uygulama rnekleri

    33

    www.sanayi.gov.tr

    Ar-Ge Ynetimi

    Uygulamann firmaya etkisi, Ar-Ge Merkezinin kurumsal kapasitesine etkisini iermekle birlikte daha yaygn bir dzeydedir. Yalnzca Ar-Ge Merkezinde deil tm TUSAta yrtlen projelerin Ar-Ge kapsamndaki faaliyetlerinin ne olduuna eriimi kolaylatrarak kurumsal dzeyde portfy ynetimi ve takibi, stratejik ibirimleri dzeyinde de projelerin kapsam ynetimi faaliyetleri kolaylatrlmtr.

    Mali sreler asndan, UFRSye uygunluk gerei Ar-Ge faaliyetlerinin ayrtrlmasnn salanmas iin bir altyap oluturulmutur. Teknoloji ynetimi sreleri asndan da teknolojik yetkinlik ve olgunluk lmlerinin yaplabilecei faaliyet baz oluturulmutur. Sz konusu srelerin gerekletirilmesi iin gerekli olan zaman ve igc azaltlarak verimliliin artmas salanmtr.

    TUSA'n Ar-Ge yoluyla geliiminde, yeni rn ve teknolojileri gelitirerek hayata geirmesinde TUSAn proje portfy iindeki Ar-Ge faaliyetlerinin belirlenmesi, kayt altna alnmas ve bu bilginin kurumsal paylam nemli mihenktalardr.

  • 34

    www.sanayi.gov.trwww.sanayi.gov.tr

    ST HAYVANCILIINDA EKOSSTEM YARATMAK VE GLOBAL VERY YNETMEK

    TRODOR TC. LTD. T.

  • yi Uygulama rnekleri

    35

    www.sanayi.gov.tr

    Ar-Ge Ynetimi

    Dnya nfusunun artmas, buna karlk global gda kaynaklarnn azalmasyla tarm ve hayvanclk sektr ekonomik ve siyasi adan giderek daha nemli hale gelmektedir. Bu balamda, kstl kaynaklardan elde edilen verimi artrmak iin hassas uygulamalar, evre duyarl yntemler, otomasyon ve mekanizasyona ynelik stratejilerin hayata geirilmesi gerekmektedir.

    Ar-Ge Merkezimiz, 2007 ylndan beri st retim sektr iin yeniliki ve zgn projeler retmektedir. Bu sistemlerden ilki, tamamen firmamz Ar-Ge mhendisleri tarafndan gelitirilmi ve bugn dnya genelinde 12.500 civar iftlikte kullanlan T4C isimli robotik st retim iftlii otomasyon yazlmdr. Modern st retim iftliklerinde kullanlan st sama ve konsantre yem verme robotlarnn otomasyonunu salamak amacyla gelitirilmi web tabanl bu iftlik ynetim sistemi halihazrda dnyann 40'tan fazla lkesinde gnde yaklak 1.5 milyon inei takip etmektedir.

    Dnyada robot iletiimli iftlik otomasyonu ve sr ynetim sistemini ayn anda ieren ilk ve tek uygulama olan T4C ile balayan projeler bugn robot tasarmndan mobil ve giyilebilir zmlere, oyunlatrmadan bulut biliime uzanan geni bir yelpazeyi kapsamaktadr.

    Mobil iftilik projesindeki en nemli ama, st iftliklerindeki gnlk ileri alanlara gnlk grevler olarak gstererek hem yaplacak yanllar nlemek hem de gnlk ilerin zamannda ve eksiksiz yaplmasn salamaktr. Ayrca ilerin zamannda veya doru yaplmad durumlarda iftlik sahibini/iletmecisini alarmlarla uyararak gerekli nlemlerin alnmas salanmaktadr. Sistem, modern st retim iftliklerinde verileri ve ayarlar yneterek daha verimli ve kaliteli st retimini salamak amacyla gelitirilmitir.

    Ayn kapsamdaki Benchmark projesi ise iftilerin ve iftlik ynetimde uzman kiilerin ortak bir noktada bulumas ve iftliklerden toplanan verilerin paylalp deerlendirilmesi amacyla tasarlanm ve hayata geirilmitir. k noktas; iftlik ynetimi sistemini kullanan dnyann farkl yerlerindeki st iftliklerine ait kritik verilerin tek bir merkezde toplanp, deerlerin global dzeyde analiz edilebilecei, bunlar zerinde karlatrmalar ve veri madencilii benzeri eitli teknikler kullanlarak iftliklerin verimini/performansn arttrc ktlara ulalabilecei bir veri havuz oluturulmasdr.

    iftliklerden ekilen verilerin (hayvan bilgileri, st retimi, robot istatistikleri, vb.) merkezi bir noktada toplanarak uzmanlarn iftlikleri analiz etmesi ve iftilere verimlilik hakknda destek olmas amalanan Benchmark sistemi, zaman iinde iftilerin ve iftlik ynetiminde uzman kiilerin ortak bir platformda bulutuu sosyal a zelliklerini ve ok daha fazlasn barndran global bir sistem haline gelmitir.

    Projeye paralel olarak, Ik niversitesi Enformasyon Teknolojileri Blm ile ortak bir SANTEZ projesi yrtlmtr. MilkMiner isimli bu proje, Benchmark zerindeki verinin veri madencilii teknolojileri ile ilenmesi ve iftlik srelerine etki eden farkl rntler karlmasna dayanmaktadr.

    Ar-Ge Merkezinde oluan bilgi birikimi ve pratikler, vizyoner bir biliim anlayyla birletirilerek dnya apnda daha uzun soluklu bir yenilik ynetim srecine evrilmi; yukarda saylan projeler ise bu vizyonun ilk aya haline gelmitir. Bu vizyon, uluslararas lekte sektrn genel anlamda daha yetkin hale getirilmesi iin iftlik sistemlerinden

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    36

    www.sanayi.gov.tr

    kan verinin anlaml ve faydal bilgiye dntrlmesi ve bu dorultuda ynetilmesi esasna dayanmaktadr. Bu kapsamda, st hayvancl sektrnde, global veriyi yneterek bir ekosistem yaratlmas ve bu ekosisistem bnyesinde st hayvancl sektrnn Google olmay hedefleyen bir yenilik ynetim sreci planlanmaktadr.

    Yukarda ortaya konan vizyon kapsamnda, sadece st iftlikleri deil; st iftlikleriyle entegre dier aktrler (veterinerler, yem irketleri, zooteknisyenler, sperm ve dllenme danmanlar, akademisyenler, vb.) de btncl bir bilgi sistemi ann birimleri halini almaktadr. Bylece mekanik ve geleneksel pratiklere dayanan sektr; iletiim kanallarnn etkili bir ekilde alt, bilgi youn bir endstriye dnebilecektir. Veri ynlarnn byk veri analiz teknik ve aralaryla anlaml bilgi olarak depolanabiliyor olmas, bu adan gzel bir kaynak oluturma potansiyeline sahiptir. Nihai hedef, st retimi dnyasnda gl ve proaktif yaklamlarla kendini besleyen bir ekosistem oluturmaktadr.

    Bu uygulama, st retim iftlii otomasyonunda tamamen yepyeni bir yaklam olan ve uluslararas dzeyde sre yenilii olarak tanmlanabilecek maliyet drc ve standart/kalite ykseltici yenilikler ieren zmler btndr. Bu adan bakldnda dnyada scak bir aratrma konusu olan tarmsal mobil bulut hizmetleri alannda hayata geirilen nc projeler arasndadr.

    Teknoloji yenilii balamnda ise; makine-makine/makine-insan otomasyonu, gda izlenebilirlii, mobil ve giyilebilir teknolojiler, eylerin interneti, oyunlatrma ve veri madencilii aralar ile allmaktadr. Bununla beraber, srecin ierdii teknik zorluklarda riskleri azaltmak ve aratrma bileenini glendirmek iin, Boazii niversitesi, Ik niversitesi, Namk Kemal niversitesi ve Wageningen niversitesi retim yeleri ile ortak faaliyetler yrtlmektedir. Hayvanclk sektrndeki projelerde uzun yllardr, robotik st sam pazarnn dnya lideri Lely firmas ile stratejik ortaklk iinde almaktadr. Vizyonun btnn oluturan projelerden byk bir ksm TBTAK-TEYDEB tarafndan desteklenmitir.

    Sre iinde hayvanclk sektrne ynelik drt uluslararas patent bavurusu yaplmtr. Yazlm sektrnn doas gerei patentlenemeyen yeniliki yazlmsal almalar ise yaymlanan ulusal ve uluslararas bildiri ile pek ok akademik tezde kabul edilerek onaylanm ve dokmante edilmitir.

    Bilgi birikimi, sosyokltrel faydalar ve ekonomik getirisinin yan sra srecin irketimize katklardan biri de nitelikli igc istihdam olmutur. Proje ekibi, zaman iinde byyerek lisans/yksek lisans mezunu mhendis ve yazlm uzmanlarndan oluan 40'tan fazla kiilik bir kadroya dnmtr. Ayrca proje srecinde, ekipte alanlardan bir ksm yksek lisans programlarn tamamlamtr. Proje, Ar-Ge konusunda bilgi birikimine ve uzmanla sahip igc oluturmas asndan, gerek Ar-Ge Merkezimiz gerekse uluslararas niteliiyle lkemiz iin rekabet avantaj salamaktadr.

    Ar-Ge Merkezinde, projelerin yeni Ar-Ge almalar dourmas vazgeilmez bir i yaklamdr. Yenilik ynetimi sreci boyunca gerekletirilen baarl projelerin sektrde salad fayda ve kazand finansal baar, Ar-Ge srekliliine ve yeni projelerin domasna zemin hazrlamaktadr.

  • 37

    www.sanayi.gov.tr

    SAC PARA RETM BLMNDE ENERJ ANALZRLERYLE VERMLL ARTIRMA

    AMALI EMR TAKP, VER TOPLAMA VE ANALZ SSTEM OTOMASYONUNUN

    KURULMASIYILDIZ KALIP SAN. TC. A..

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    www.sanayi.gov.trwww.sanayi.gov.tr

    letmelerin gittike byyerek daha karmak bir yapya ulamas, hzla deien dinamik pazar yaps, youn rekabet ortam, srekli deien ekonomik koullar ve gelien teknoloji, gnmzde planlamann ve veri analizinin nemini daha da artrmaktadr. Operasyonel problemler olarak; hatal Malzeme ve retim htiya Planlama (MP) sonular, stok yanllklar, maliyet hatalar, teslim tarihlerine uyulamamas vb. unsurlar karmza kmaktadr. Bu sorunlar ortadan kaldrmak iin, Ar-Ge Merkezinde tm sreci iine alan bir veri otomasyon projesi gelitirilmitir.

    Gelitirilen projenin faydalarn daha iyi ve doru anlatabilmek iin proje ncesi dnemden bahsedilmesi doru olacaktr. Proje balatlmadan nce seri retim hatlarnda manuel ilemler ile ynetilen bir retim takip sistemi bulunmaktayd. retim hatt takibi, operatrlere retim planlama blmnden gnderilen retim Takip Formu sayesinde yaplabilmekteydi. Bu formda; retim balama saati, biti saati, para numaras, operasyon ad ve sras, ka adet para basld gibi bilgilerin girilerinin yaplmas iin ilgili alanlar bulunmaktayd. Formda yer alan bu bilgilerden balama-biti saati ve ka adet para basld gibi bilgiler operatrler tarafndan doldurulmaktayd. Sonrasnda bu formlar retim planlama blmne iletilmekte ve burada bulunan bir personel tarafndan Kurumsal Kaynak Planlama (KKP) sistemimize manuel giri yaplarak kayt ve takip altna alnmaktayd. Sonucunda da yaplan analiz ve hesaplamalar tamamen operatrlerin girdii bilgilerin doruluuna bal olarak raporlanabilmekteydi.

    Operatrlerin retim Takip Formu'' na girdikleri veriler ile yaklak bir evrim sresi hesab yaplabilmekte, ancak yaplan metod analizlerinde girilen bu verilerin metod ekibi lmleri ile farkl olduu grlmekteydi. Ayn zamanda sektrn gerektirdii ihtiyalardan dolay ou retim hatlarnn tamamen hcresel yapda olmay sebebi ile de paralarn evrim zamanlar doru hesaplanamyordu. Dorulama ve analiz iin yaplan metod almalarndan elde edilen verilerin manuel giriler ile karlatrlmas sonucunda ortaya kan deerlerin hedeflenenden ok uzak olduu grlmt. evrim sresinin srekli deiken ve farkl olmasndan dolay da gerek para maliyetlerine mevcut kaynak yaps iinde ulalamyordu. Operasyon blmnn bu durumda para takibini doru yapabilmesi imknsz hale gelmekteydi. Hatal/eksik verilerdeki bu farkllklardan dolay retilen paralarn stok doruluk oranlar, standart ve fiili maliyetlerinin doru hesaplanamamas vb. hatalar karlatmz problemlerin banda gelmekteydi. Tesisimiz ierisinde yaklak 100 i istasyonu (pres, kaynak makineleri, giyotin makas, vs.) bulunduu gz nne alndnda kontrol ve takibinin yan sra ynetimi olduka karmak bir yapya sahip olan bu ortamn, planlanmas ve hakimiyetinin ele alnmas mevcut KKP yazlmlar ve sistemleri ile mmkn olamayacan gstermiti.

    Uygulama ncesinde karlalan bir dier problem ise kalplarda veya preslerde oluacak ani arzalarn nceden anlalamamasyd. Bu arzalar nceden tespit edilemedii iin karlald zaman hem yksek maliyetler oluturmakta hem de retim hattnn aksamasna sebep olarak zaman ve igc kaybna neden olmaktayd. zellikle bu arzalarn nceden anlalabilmesi retim hattmz iin byk avantaj oluturacakt. Uygulamamzdan nce firma pres hatlarnda ve kalplarda oluan arzalar ancak durua sebep olduunda veya rn kalitesine etki ettiinde tespit edilebiliyordu. zellikle bu hatalar periyodik kontrollerde tespit edilemediinde hatal rnlerin sevkiyatlar gerekleebiliyordu. Bu durum hem maliyetleri artrmaktayd hem 38

  • yi Uygulama rnekleri

    39

    www.sanayi.gov.tr

    Ar-Ge Ynetimi

    www.sanayi.gov.tr

    de mteri memnuniyetini drmekteydi. Tm bu sistem ve gnmz teknolojileri dnldnde, gelitirilecek entegre bir yapya sahip proje ile tm bu eksiklikler ve aksaklklarn alabilmesi ihtiyatan te gereklilik halini almt. Sonu olarak yukarda bahsedilen sorunlarn tmnn zm ve veri takibinin personel hatalarndan bamsz gerekletirilebilmesi iin Ar-Ge merkezimizde bir alma balatlmt. Bu fikir ile Sac Para retim Blmnde Enerji Analizrleriyle Verimlilii Artrma Amal Emri Takip, Veri Toplama ve Analiz Sistemi Otomasyonunun Kurulmas isimli projemizin temelleri atlmt.

    Yldz Kalp San. ve Tic. A.. Ar-Ge Merkezi 2013 ylnda T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanl tarafndan belgelendirilmitir. Mevcut durumda Ar-Ge Merkezinde 44 personel istihdam edilmektedir. Ar-Ge Merkezinde makine mhendislii, endstri mhendislii, metalrji ve malzeme mhendislii, elektronik ve haberleme mhendislii gibi farkl uzmanlk alanlar ayn at altnda toplanmtr. Ar-Ge Merkezinin personelleri tarafndan temelleri atlan projenin prototip aamas 2014 ylnda TBTAK TEYDEBe sunulmu ve destek alnmtr. Uygulamann prototip aamas 2015 sonunda baaryla sonulandrlmtr. Daha sonra proje tm i istasyonlarnda uygulanmaya devam edilmitir.

    Uygulamann temeli, enerji analizrleri kullanlarak retim takibinin gerekletirilmesine dayanmaktadr. Trkiyede enerji analizrleri ile retim verimlilii takibi uygulamas bulunmamakta olup, yalnzca tezghlarn veya sistemlerin enerji verimliliklerini len uygulamalar bulunmaktadr. Klasik veri toplama yntemlerinde ise pres vb. tezgahlarn alma ve bota alma sreleri gerek deerlerinde hesaplanamamaktadr. Bu tezghlarn alma ve bota alma srelerinin tespiti, varsaym metoduyla yaplabilmektedir. Bu varsaym metodunda presin alma sresi, iki evrim arasndaki sre; presin bota alma sresi ise planlanan evrimi aan sre ile hesaplanmaktadr. Bu uygulamada klasik yntemlerden farkl olarak enerji analizrleri kullanlmtr.

    Uygulamann amac; i istasyonlar zerinden geen akmn llmesiyle tezghn konum ve durumunu, tezgahta ka adet para retildiinin, tezgahn ne kadar sre durduunu ve ne kadar enerji harcadn tespit etmeye dayanmaktadr. Bunun iin her i istasyonuna akm transformatrleri ve operatr panelleri yerletirilmitir. Her bir i istasyonu teker teker kontrol edilerek akm skalalar oluturulmutur. Bu skalalar tezgh kapal, bota alma, para baslyor, kalpta ya da tezghta arza var durumlarn gstermektedir.

    Uygulama, retim planlama blmnn i emirlerini belirledii sra ile Wi-Fi araclyla i istasyonlarna balanan operatr panellerine gndermesiyle balamaktadr. istasyonunda bulunan operatr, panele parman okutmakta ve bylece i istasyonunda alacak operatr bilgileri firmada yaplan yazlm sayesinde otomatik olarak sistem tarafndan ekrana getirilmektedir. Ayn zamanda operatrn hangi ii ilk yapmas gerektii de panel ekrannda gsterilmektedir. Bylece operatr, retim srecine balamakta ve uygulama tm verileri kayt edilmektedir. Operasyon sonunda elde edilen veriler sayesinde ka para basld, ne kadar elektrik harcand, balama ve biti zaman, evrim sreleri tespit edilmektedir ve bu veriler dorudan (personel kullanlmadan) firma tarafndan yaplan bir yazlm yardm ile KKP sistemine kayt edilmektedir. Bylelikle veriler, retim planlama blm tarafndan anlk olarak ve hatasz bir ekilde gzlemlenebilmektedir.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    40

    www.sanayi.gov.trwww.sanayi.gov.tr

    Ayn zamanda uygulama iin fabrika izleme yazlm gelitirilmitir. Bu yazlm sayesinde ekranda tm retim hattndaki i istasyonlarnn durumu takip edilebilmektedir. retim blmnde yer alan yneticilerin odalarna konulan ekranlar sayesinde kendileri tm retim hatt ile ilgili anlk bilgiye sahip olmaktadr. Bununla birlikte uygulama, her i istasyonunun harcad enerjiyi ve elektrik giderini karar vericilere sunmaktadr. Bylelikle daha gereki para maliyet bilgilerine ulalmtr.

    Gelitirilen uygulamann evre korumasna da byk yarar olmutur. Daha nce bahsedilen retim Takip Formlar kt olarak baslp datlmakta iken firmada yzlerce para retildii ve her parann en az 3-4 operasyonu olduu dnldnde ok byk miktarlarda kt israf gerekletii grlmektedir. Firma gerekletirdii otomasyon ile tm kt tketimini ortadan kaldrmtr.

    Ana Sanayi Otomotiv firmalar ile dorudan allan bir sektrde yer alndndan rekabetilikte bir adm nde olabilmek amacyla her zaman yeniliki ve daha dk maliyetli retim yapma ihtiyac kanlmazdr. Bu uygulama ile birlikte stok doruluunu gvenilir seviyelere ekmek, gereki maliyetlere ulamak, tezghlarn enerji tketimlerini hesaplamak, bununla beraber tezghlarn ektii akm lerek tezgh ve kalplardaki bakm ihtiyalarn arza olumadan ngrebilmek hedeflerine ulalmtr. Verilerin otomatik bir ekilde sahadan toplanmasyla birlikte elle veri girileri iin harcanan zaman, en aza indirilmitir. Ayrca stok doruluk orannn artrlmas ile stok bulundurma ve bulundurmama maliyetleri minimize edilmitir. Patent bavurusu da yaplan projenin tezgh ve kalp arzalar nceden ngrlebilecei iin arza ve bakm maliyetleri azaltlmtr. Toplam ekipman verimlilii lmleri balam ve bylece ekipmanlarn ve personelin verimlilii artrlmtr.

    40

  • 41

    www.sanayi.gov.tr

    YEN NESL YKSEK GTE OK AMALI TRAKTR SOUTMA MODL GELTRLMES

    KALE OTO RADYATR SAN. TC. A..

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    42

    www.sanayi.gov.tr

    Kamu-niversite-Sanayi birlii

    Yeni nesil Tier 4 Motorlar iin daha fazla soutma ihtiyac gerekmektedir. Ancak, soutma modlleri iin ayrlan hacim ayn kalmaktadr. Bu proje ile daha kk alanda daha fazla soutma performans elde edilmitir.

    TEYDEB 1501 projesi olarak gerekletirilen uygulama kapsamnda planl seri rn ihracat balamtr ve artarak devam etmektedir. Gelitirilen kompakt soutma modl (Radyatr+Intercooler+Ya soutucu+Alr/kapanr ereve), tamamen yerli mhendislik bilgisi ile tasarlanan , ayrca dizel 400-450 HP. gcndeki tm traktrler (Tarlada, yol yapmnda ve madenlerde) ve i makinelerinde kullanlabilecek nitelikte benzersiz bir rndr. Sistem alr / kapanr yapda olup , kolayca temizlenme kabiliyetine sahiptir.

    Firma tarafndan 2011-11446 Nolu Modler Is Deitiricilerinde Yenilik ve 2015-01626 Nolu Ara motorlar intercooleri iin scak havay homojen ekilde datan hava ynlendirici ad altnda patentli kalp takmlarndan salanan ve ayn birim alanda daha yksek sl verim ve fiziki artlara dayanan rn elde edilmitir.

    Bu durum ile ayn s yk iin soutucu nitelerin boyutlarnn minimize edilmesi ve radyatr birim maliyetlerinin uluslararas lein altna drlmesi salanmtr.

    Trkiye de imal edilmeyen zel kaplamal alminyum levha haricinde tamamen yerli malzeme ile retilmitir. Sakarya niversitesi ve Gebze Teknik niversitesi gibi bilim kurulular ile malzeme, s transferi, test-deney ve lm konularnda ortak almalar yaplmtr.

    Bu uygulamann firmaya, lkeye salad katklar, avantajlar ve ktlar u ekildedir:

    zgn ve teknolojik rn tasarlama ve retme yeteneini arttrma

    Yksek projeler gelitirme

    Benzerlerinden ucuz ama daha yksek performansl rnler gelitirme

    Yksek (%80) yerlilik oran

    Yeni endstriyel rnlere ynelik retim hatt kurulmas

    Yeni istihdam oluturulmas

    niversite ve teknik merkezlerle ibirliklerinin salanmas

    Fuar konferans ve seminer ve etkinliklere katlmn arttrlmas

    Eitime destein arttrlmas

    Fikri mlkiyet kapasitesinin arttrlmas

    Kurumsal ynetim anlay ile proje esasl takm almasnn oluturulmas

    Uluslararas pazarlarda rekabet gcnn artrlmas

  • Kamu-niversite-Sanayi birlii

    GRMCLK

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    44

    www.sanayi.gov.tr

    KULUKA MERKEZAVEA LETM HZMETLER A..

  • yi Uygulama rnekleri

    45

    www.sanayi.gov.tr

    Giriimcilik

    Avea, Trkiyede giriimcilik ekosisteminin gelitirilmesi iin giriimci irketlere kapsn aarak 2011 ylnda inovasyon ve giriimcilik eksenli bir "zel kuluka merkezi" kurmutur. Bu Kuluka Merkezi ierisinde yer alan giriimcilere eitli destekler salayarak, onlarn rn ve hizmetlerini gelitirmelerine ve bymelerine destek olmaktadr. Giriimci firmalarn gelitirdikleri rn/hizmetleri baka firmalara pazarlamasna herhangi bir kstlama getirilmezken bu rn/hizmetleri satn alma noktasnda nc bir tavr sergilemektedir. Ar-Ge Merkezi bnyesinde destekledii giriimcilik faaliyetleri ile, lkemizdeki giriimcilik ekosisteminin glenmesine ve belirli alanlarda uzmanlk gerektiren projeleri retebilen yerli firmalarn artmasna katk salamakta, kendi Ar-Ge ekosistemini glendirmekte, lkemizde yerli rn/hizmetlerin gelitirilmesini ve istihdamn artmasn desteklemektedir.

    Kuluka Merkezinin ilk dnemi Mays 2011de balam olup, Aralk 2014te sonlanmtr ve toplamda 5 firma mezun edilmitir. Bu proje sreklilik arzettiinden yeni dnemine 3 firma ile birlikte 3 ubat 2015'te balamtr. Kuluka Merkezinin temel amac, zellikle kurumsal zm ortaklar ile almas gereken giriimciler iin zel sektrde gerekli yaplarn olumasna nclk etmektir. Bu amala ofis desteinin yan sra teknik ve ticari mentrlk verilmekte, test laboratuvar olanaklar sunulmaktadr. Bu ekilde Kuluka Merkezi, giriimcilerin rnlerini gelitirme srecinin en bandan itibaren doru konumlandrmalarn ve sonu olarak rnlerinin ticariletirebilmelerini salamaktadr.

    Kuluka Merkezi iin idari ve teknik birok faaliyet gerekletirilmitir. Bunlardan bazlar aada sralanmtr :

    Kuluka Merkezi fiziki artlar iin bir proje yrtlm ve merkezde desteklenecek firmalarn lojistik ihtiyalar gz nnde bulundurularak uygun bir ofis ortam yaplandrlmtr.

    Firmalarn Avea ile hukuki ilikisini dzenleyecek bir taahhtname metni Hazrlanmtr.

    Firmalarn seimi, merkeze kabul, merkezde bulunduklar sre ierisinde operasyonel ve ticari ekipler ile koordinasyonu, mezuniyetleri ile ilgili srelerin takip edilmesi iin bir ekip kurulmutur.

    Firmalarn yrtecekleri Ar-Ge projeleri kapsamnda TBTAK teviklerinden yararlanabilmeleri iin danman firmalar ile hizmet szlemeleri hazrlanmtr.

    Farkl yatrmc alarna sponsor olunarak, eitli etkinliklere katlm gsterilmitir.

    Firmann farkl fuarlarda am olduu standlarda kuluka firmalarna yer verilmitir.

    Kuluka firmalarnn kamuoyunda bilinirliklerini salamak iin firma medya ekipleri ile koordinasyon mekanizmas kurulmutur.

    Kuluka Merkezine bavuru yapmakta olan giriimciler, irketlemi olmak zorunda deildir fakat, desteklenme srecine balam tm giriimciler destee hak kazanabilmek adna irketlemi olmak zorundadr. Firma tarafndan, Kuluka Merkezi firmalarna dorudan finansal destekte bulunulmamaktadr, fakat salanm olunan yan destekler ile finansal adan firmalaen giderleri azaltarak onlara destek olunmaktadr.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    46

    www.sanayi.gov.tr

    Avea, giriimci firmalar tarafndan Kuluka Merkezinde gelitirilen rnler zerinde ticari hak talep etmemektedir. Fakat, firmann gelitirdii rn/projeyi ncelikli grme hakk bulunmaktadr. Eer firma tarafndan gelitirilen rn/hizmetin Avea tarafndan satn alnmasna karar verilirse, mali adan Avea'nn firmann dier mterilerine kyasla daha avantajl ekilde rn alma hakk bulunmaktadr. birlii anlamas salanmas iin de ilgili i ekipleri ve satn alma ekipleriyle giriimci firmalar grtrerek rnlerini tantabilme olana verilmektedir.

    Giriimciler, genellikle fikirlerine ballklar ile yola balayarak, o projenin mali ve teknik fizibilite almalarn yapmadan fikri hayata geirmeye almaktadr. Sadece fikir aamasnda olan giriimcilerin baarl olabilmeleri iin projelerini olgunlatrmalar beklenmektedir. Firmann i ekipleri bu durumdaki giriimcilere teknik ve pazarlama fizibilitesi konusunda bilgi verip, ynlendirmekte ve desteklemektedir. Bu destek Kuluka Merkezinin giriimci firmalara salayabilecei finansal destekten ok daha deerli bir katk olarak deerlendirilmektedir.

    Kuluka Merkezinin temel hedefi, lkemizde giriimcilik ekosistemini desteklemek, zellikle kurumsal zm ortaklar ile almas gereken giriimciler iin zel sektrde gerekli yaplarn olumasna nclk etmektir. Kuluka Merkezinde yer alan giriimci firmalarn mezun olduklarnda Trkiyenin i ekosisteminde yer almas ve firmann tedariki ekosistemine dahil olabilmesi ve bu sayede tedariki ekosistemimizin daha salkl bymesi uygulamann en nemli kazanmdr. Bu sayede hem giriimci firmalarn bymesi salanp hem de yurt d kaynakl byk firmalara olan tedariki bamllnn azaltlmas hedeflenmektedir.

    Uygulama kapsamnda giriimci firmalara yurt ii ve yurt dnda eitimler aldrrarak onlar giriimlerini ynetme veya yatrm alabilmeleri noktasnda ynlendirmek, profesyonel giriimcilik mentrl salamak ve Kuluka Merkezi i modelini gelitirmek gibi konularda almalar devam etmektedir.

    Kuluka Merkezi sreci temel olarak bavuru, deerlendirme, destek sreci ve mezuniyet olmak zere drt temel admdan olumaktadr. Merkezde yer almak iin bavurular ar bazl olarak yaplmakta olup AveaLabs internet sitesinden* de 7/24 alnmaktadr. Bavuru kabul ltleri arasnda firmalarn faaliyet alanlarnn telekom sektr ile uyumas, firma yetkinlikleri ve firmann i modelleri yer almaktadr. Bavurular zerinden n eleme yaplmasnn ardndan, firmalar arlarak yz yze grmeler yaplmaktadr. Yz yze grmelerin ardndan seilen firmalar ile st ynetimin katlmyla deerlendirme sreci yaplmakta ve st ynetim onaynn ardndan firmalar seilerek destek srecine balanmaktadr. 18 ay sreyle firmalar desteklenmekte ve sonrasnda Merkezden mezun edilmektedir. Projesini baaryla tamamlayan firmalar ile ibirlii kurmak iin ilgili i ekipleriyle bu sre boyunca grlmektedir. birlii zerine anlama salanmas durumunda firma Avea iin tedariki durumuna gemekte ve firma iin hizmet veya proje retmeye balatmaktadr.

    Kuluka Merkezi inovasyon ve giriimcilik kavramlarn firmann kurumsal ats altnda konumlandran bir yaplanmadr. Operatrlere ynelik rn gelitirme veya operatrlerle beraber yeniliki hizmet gelitirme fikri olan giriimcilere kaplarn aan

    * http://avealabs.com

  • yi Uygulama rnekleri

    47

    www.sanayi.gov.tr

    Giriimcilik

    Merkez, teknik ve ticari alanlarda giriimcilere destek vermektedir. Merkezde yer alan giriimciler aadaki olanaklardan yararlanabilmektedir:

    Kuluka Merkezinde ofis olanaklar (ofis alan, ofis mobilyalar, iletiim hizmetleri, teknik destek, toplant salonu, cretsiz yemekhane eriimi ve ulam imknlar),

    Test laboratuvar eriimi ve Aveann teknik altyapsn kullanma ans,

    rn gelitirme safhasnda, yaplacak almalarn teknik adan doru ynlendirilmesi amacyla Avea teknik ekipleri ile ihtiya olduka grme imkn,

    rn pazarlama safhasnda, Avea pazarlama ve satn alma ekipleri ile grme imkn,

    Proje veya rnn tamamlanmasnn ardndan Avea veya Avea anda bulunan firmalar ile ibirlii imkn,

    Farkl destekleme modelleriyle alan yatrmclar a ile tanarak, farkl sektrlerde giriimleri bulunan firmalarn yatrm alabilecekleri alara ynlendirme imkn,

    Lansmanlar yaplarak kurumsal iletiim almalaryla firma bilinirliinin artrlmas,

    Kuluka firmalarna i alanlar ya da giriimcilikle ilgili yararl eitimler verilmesi.

    Telekomnikasyon sektrnde yeni rnler gelitiren bu giriimci firmalar yerli olarak teknolojinin gelimesine ve kullanlmasna katkda bulunmaktadrlar. Bu ekilde ithal olarak alnan baz teknolojiler, yerli giriimci irketler tarafndan gelitirilmektedir. Bu ekosistemin desteklenmesi sadece Avea Ar-Ge ekosisteminin gelimesine deil Trkiyenin teknolojik anlamda geliip ilerlemesine katk salamaktadr.

    Bu uygulama ile Trkiyedeki giriimcilik ekosisteminin daha da bymesine ve daha ok giriimcinin baarl birer irket haline gelmesine yardmc olunmaktadr. Baarl hale gelen giriimci irketlerin rnleri kullanlarak, ithal edilen teknolojilerin yerli retimle yaplmas salanmaktadr. Byyen irketlerin piyasaya rettikleri rn ve hizmetleri sunmas yerli rn pazarn geniletmektedir. Bu ekilde Trkiyenin teknolojiyi ithal eden bir lkeden kendi teknolojisini reten lke yolunda ilerlemesine katk salanmaktadr.

    Uygulamann en byk ktlarndan birisi Kuluka Merkezi'nden mezun olan giriimci irketlerin bymeleri ve birok ibirlii salamasdr. Kuluka Merkezi 1.Dnemi 2011 ylndan 2014 ylna kadar srmtr. 5 firma 1.dnemde mezun olarak irketlerini devam ettirmiler, istihdamlarn artrarak bymeye devam etmilerdir. Bu firmalarn merkezde geirdikleri sre ierisinde, toplam istihdamlar %37 ve toplam cirolar ise %139 artmtr. 18 ay boyunca Kuluka Merkezi firmalar iin yaplan tahmini toplam harcama 1,1 milyon TLdir, yani yllk yaklak 750 bin TL.

    Mezun olan 3 firma Aveann tedarikisi haline gelmitir. 8 firma ierisinden 6s ile i birlii/proje gerekletirmitir. Bu projeler ierisinden 3 tane TEYDEB projesi tamamlanm olur, 1 tane yeni bavuru yaplmtr.

    Kuluka Merkezinde yer alan firmalar ile Ar-Ge projeleri gelitirilerek hem Aveann Ar-Ge Merkezine katk salanmakta hem de giriimci firmann kendi Ar-Ge projelerini yapmas desteklenmektedir.

  • 48

    www.sanayi.gov.trwww.sanayi.gov.tr

    AR-GE ALIMALARI TEVK SSTEMNORM CIVATA SAN. TC. A.

  • yi Uygulama rnekleri

    49

    www.sanayi.gov.tr

    Giriimcilik

    NORM Tevik Sistemi, Ar-Ge Merkezi personelinin aidiyet duygusunu gelitirmek, firma ierisinde var olduklarn ve nemli olduklarn hissettirmek, kiisel ve eitimsel geliimlerine katk salamak, Ar-Ge ve yenilik kltrnn alanmas ile bilgi transferinin hzlandrlmasn salamak iin hayata geirilmitir.

    Bu kapsamda alanlarn mesleki ynden geliimlerinin desteklenmesi amacyla yksek lisans ve doktora eitimlerine maddi destek salanmakta, ayn zamanda yksek lisans veya doktora yaptklar sre ierisinde eitimleri ile ilgili tm harcamalar firma tarafndan karlanmaktadr. Ders aamas, snav sreci ve eitli nedenlerle renim grdkleri niversite veya enstitlerde bulunmalar gerektiinde kendilerine cretli izin verilmektedir. Ayn zamanda yabanc dil renmek veya ilerletmek isteyen personelin deyecei kurs cretinin % 50' si karlanarak firma tarafndan tevik kapsamna alnmakta, ayrca dier kiisel geliime ynelik kurs, eitim ve konferanslar firma tarafndan desteklenmektedir. Bu kapsamda firma tarafndan personel niteliinin artrlmasna ok nem verilmekte ve nitelikli projelerin nitelikli personeller ile gerekletirebileceinin bilinci ile her geen yl nitelikli personel saysnda art yaplmaktadr. Bu kapsamda Ar-Ge Merkezindeki nitelikli personel saysnn 2011-2015 yllarna gre dalm ekil 1'de verilmektedir. Ar-Ge Merkezi aratrmac saysnn %50sinden fazlas yksek renim mezunu veya rencisidir.

    ekil 1. Lisansst Eitimli Aratrmac Saysnn 2011-2015 Yllar Arasndaki Deiimi

    Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri dorultusunda firmann rekabeti gcne katk salayacak bulularnn desteklenmesi amacyla bu bululardan alnacak patent veya faydal model lisanslar ile bilimsel ve teknik dergilerde yaymlanacak makale almalar iin Tevik ve Uygulama Ynetmelii hazrlanarak yrrle konulmutur.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    50

    www.sanayi.gov.tr

    alanlarn rn gelitirme yeteneklerini ortaya karmak, aratrma faaliyetlerine katlmn salamak ve zgn tasarml rnler oluturmaya tevik etmeye ynelik dl politikas hazrlanm ve her ylbanda miktar gncellenen tevik dlleri oluturulmutur. Bu kapsamda;

    Ulusal ve uluslararas platformda kabul gren; saygn enstitlere ait teknik yaynlarda, niversitelerin ilgili mhendislik birimlerinin kongre veya sempozyumlarnda yayn olarak ve ilgili meslek odalarnn teknik yaynlarnda yaymlanan sektrle ilgili teknik makale iin yaync bana 500 TL,

    TBTAK tarafndan snflandrlm aada listelenen dergi snflarnda sektrle ilgili teknik makale iin; C snf dergide yaymc bana 1.000 TL, B snf dergide yaync bana 1.500 TL ve A snf dergide yaync bana 2.000 TL,

    Patent ve faydal model iin buluu bana bavuru sonras 5.000 TL, patent veya faydal modelin alnmas sonras 10.000 TL olmak zere sz konusu bulua ait rnn ve bu rnn patent ierii ile koruma altna alnm ilikili rnlerin toplam sat haslatnn, patent korumas altndaki yllar ierisindeki bir yllk dnem iinde 200.000 TLyi amas durumunda bir defaya mahsus olmak zere buluu bana 15.000 TL tevik dl verilmektedir. Sz konusu ynetmelik kapsamnda bugne kadar alanlara 100.000 TLnin zerinde tevik verilmitir.

    Firma bnyesinde dzenli olarak ylda bir kez Proje Pazar etkinlii dzenlenmektedir. Proje pazarnn amac, Norm Grup irketlerinde ok farkl alanlarda geliime neden olabilecek proje fikirlerini belirlemek ve dllendirmektir. Proje pazarna Norm Grup irketlerinin tm alanlar dahil olabilir. Aday projelerin temel hedefi yenilikilik, kalite, evre, maliyet drme, alan memnuniyeti, iilik maliyetleri, alma yaam vb. alanlardan birinde veya birden fazlasnda etkin bir geliime neden olmak olmaldr. Her geen yl daha fazla ve daha nitelikli projelerin yart bir yarma ekline dnen proje pazar, firma Ar-Ge kltrnn gelimesinde de nemli bir adm olarak karmza kmaktadr. Bylece kiisel ve mesleki eitimlere tam destek ile srdrlebilir bir geliimin salam bir zemin zerinde hayat bulmas salanarak, her alann bir fikrinin olmasna ve bu fikirlerin projelere dnmesine frsat ortam yaratlmaktadr. Oluturulan gven ortam sayesinde birok fikir kk veya byk lekli proje halini alarak katma deerli rn haline dnm ve bu katma deerli rnler, gerek yurt iinde gerekse yurt dnda patent ve faydal model belgeleri ile tescillenmitir. Bu tevik sistemi sayesinde fikir ile balayp katma deeri yksek patentli rn haline dnen projeler, yurt ii - yurt d pazarlara sunularak piyasada kendisine yer Bulmutur.

    Nitelikli almalarn ancak nitelikli alanlarla yaplabilecei bilinciyle hazrlanan Tevik Ynetmelii dorultusunda lisansst eitimine destek verilen personelin sanayi ile niversite arasnda bilgi ak noktasnda kpr vazifesi grmesi; gncel bilimsel son gelimelerin nabznn tutulmasna, fikirlerin projeye dntrlmesi anlamnda bilgi birikimine, tecrbe kazanlmasna ve firmaya ait proje havuzunun oluturulmasna byk katk salamaktadr.

    Bu katknn somut bir gstergesi olarak Ar-Ge Merkezinde niversiteler ile ibirlii nemli lde artrmtr. Ar-Ge merkezimizde yrtlen projeler kapsamnda 6 farkl

  • yi Uygulama rnekleri

    51

    www.sanayi.gov.tr

    Giriimcilik

    niversiteden 4 Profesr, 3 Doent ve 4 Yardmc Doent unvanna sahip 11 alannda uzman bilim insan ile birlikte allm veya allmaktadr.

    Bu katknn somut bir gstergesi olarak Ar-Ge Merkezinde fikir ile balayp tevikler ile ivme kazanan ve TBTAK - SANTEZ vb. mali destekli projeler ile hayat bulan uygulama, alannda uzman bilim insanlar ile birlikte alma imknn sunmu; bylelikle patent tescili, faydal model alm, bilimsel makale yayn, maliyet drc ve verimlilik artrc bulular, patentli rnlerden vergi muafiyetlerinin elde edilmesi gibi gelimelere altyap hazrlamtr.

    alanlarn tmn kapsayan adaletli bir tevik sistemi ile alanlara aidiyet duygusunun kazandrlmas, kendine gvenlerinin artmas, motivasyonlarnn st seviyeye karlmas, alanlar arasnda birlik ve beraberliin salanmas ve bilginin aa karlp faydal rne dnmesi salanmtr.

    Nitelikli eleman saysnda yaanan art sonucunda retim verimliliinde art, maliyetlerde d, kalite anlaynda iyiletirme salamtr.

    Katma deeri yksek, patentlenebilir yeniliki rn ve sreler firmaya kazandrlmtr. Patentli rnler pazarlama faaliyetleriyle piyasada yerini alm, firmann rn gamnn artmasnda ve firmann yeniliki rnlerle bilinirliinde olumlu etkisi olmutur. Bu uygulamann en byk etkisi, Ar-Ge Merkeszine olmutur. Personelin lisansst mhendislik eitimine devam etmesi renilen bilimsel bilginin projeler araclyla firma srelerine uygulanmasyla faydal hale gelmitir. Dolaysyla mali destekli ve akademisyenlerle birebir ibirlii iinde bulunulan proje saysnda da kayda deer bir art salanm, rn arlkl projeler patent ve faydal model belgeleriyle desteklenmitir. Tevik sisteminin devreye sokulmas ile birlikte proje fikri nerilerinde byk artlar tespit edilmi ve bu uygulamann ilk meyveleri olarak 3 patentli rn ortaya kmtr. Ar-Ge Merkezinin 4. faaliyet yl sonunda tamamlanan projeler iinde 50 proje ekonomik katks ngrlebilir projelerdir. Bu projelerin ngrlen birikimsiz toplam ekonomik katks 31.051.815,96 TL/yl dr. Bu rakam 4 yllk srete ortaya kan toplam Ar-Ge harcamamzn 2,75 katdr. Dolaysyla Ar-Ge almalar sadece bilgi birikimi, know-how ve nitelikli tecrbe ile insan kaynandaki art deil; ayn zamanda hesaplanabilir ve srdrlebilir katma deeri de ortaya karmaktadr.

  • 52

    www.sanayi.gov.tr

    BENM PROJEM MY PROJECTTOFA TRK OTOMOBL FAB. A..

  • yi Uygulama rnekleri

    53

    www.sanayi.gov.tr

    Giriimcilik

    Tofa Ar-Ge Merkezinin Benim Projem-My Project uygulamas, kurum ii yenilikilik ve giriimcilik kltrn desteklemesi, fikri haklar anlamnda katk salamas, Ar-Ge alanlarnn motivasyonlarn iyiletirmesi, disiplinler aras ekip almas ve proje ynetim becerilerini gelitirmesi amacyla 2011 ylnda balatlmtr.

    Benim Projemde, alanlara, "hayal ettikleri yolcu ya da yk tayabilen, hareket edebilen tat ya da tat zerinde uygulanabilecek bir kavramn yaratlmas ve alr prototipinin gelitirmesi iin uygun bir ortam salanmaktadr. Bu projeden beklenen temel hedefler ekil 1'de ayrca ortaya konmutur.

    ekil 1. ''Benim Projem'' den Beklenen Hedefler

    Uygulamada, Ar-Ge alanlar, kendi ekiplerini oluturarak, arzu etikleri projeyi gerekletirmek zere, mevcut tasarm, test, laboratuvar ve prototip imknlarn kullanmaktadr. Ekibe projeleri iin gerekli malzeme ve tehizat almlarn gerekletirebilmeleri amacyla bte tahsis edilmektedir.

    En ok 8 kiiden oluan proje ekibinde, en az 2 farkl Ar-Ge fonksiyonundan ye olmas istenmekte ve ekip, ynetici veya uzman kiilerden destek alabilmektedir. Bununla birlikte blmler aras ilikilerin gelitirilmesi ve proje sresince farkl disiplinlerde alan personelin birlikte alma alkanl elde etmesi amalanmtr. Her alann kiisel olarak yalnzca tek bir ekibe dahil olacak ekilde yarmaya katlmasna izin verilmektedir. Ekiplerin proje bavurularnn paras olarak iletmi olduklar plan/takvim dorultusunda almalarn yrtmeleri beklenmektedir.

    Sre her yl ubat aynda balatlmakta ve neriler Mart ay sonuna kadar alnmaktadr. Ar-Ge yneticilerinden oluan 15 kiilik jri, en ge Nisan ay sonuna kadar, desteklenecek almalar belirlemektedir. Projelerin gerekletirilebilmesi iin tahsis edilecek bte bykl, her yl proje bavurular ve nceki yllarda gerekleen harcamalar dikkate alnarak bu aamada kesinletirilmektedir. Projeler her yl Kasm ay sonuna kadar tamamlanmakta ve Ocak aynda tm Ar-Ge alanlarnn davet edildii ve st ynetimin de katld toplantda, proje prototipleri sergilenmekte ve sunular yaplmaktadr. Bu kapsamda uygulamaya ilikin srele ekil 2'de ayrntl olarak ortaya konmutur.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdrl

    54

    www.sanayi.gov.tr

    ekil 2."Benim Projem" Sreci Admlar

    Projelerin deerlendirilmesinde, Ar-Ge alanlarnn grleri, bir anket/deerlendirme formu vastas ile alnmakta; nihai deerlendirme Ar-Ge yneticilerinden oluan jri tarafndan yaplmaktadr. Deerlendirmede projeler ve zmlerin nitelikleri, mteri ihtiyalarnn anlalmas, tasarmn sadelii ve yalnl, alglanan kaliteye etkisi, yeniliki ve zgnlkleri, uygulanabilirlikleri, ekip almasnn baars ve bteye uyum dikkate alnmaktadr (ekil 3). lk sray alan proje ekipleri her yl dzenlenen Ar-Ge gnnde aklanarak, sre balangcnda ortaya konmu olan maddi dl ile dllendirilmekte ve tm ekipler katlm / baar plaketi ile takdir edilmektedir.

    ekil 3. "Benim Projem" Deerlendirme Formu rnei

  • yi Uygulama rnekleri

    55

    www.sanayi.gov.tr

    Giriimcilik

    Uygulama kapsamnda imdiye kadar yaklak 2,5 Milyon TL fon kullanlmtr. Uygulamann temel amac dorudan ticariletirme olmadndan, en nemli katks; hayallerin gerekletirildii bir alma ortam salayarak, tasarmclarn yaratclklarn ve giriimciliklerini desteklemek, tasarm becerilerini gelitirmek, olaan projelerdeki hedefe ulama basks altnda denenmesi mmkn olmayan yeni dncelerin baarszlktan korkmadan denenebilmesi iin uygun bir evreyi desteklemektir. Bu proje ayn zamanda, gen ve giriimci alanlara, irket st ynetimine becerilerini dorudan sunabilmeleri iin bir frsat tanmaktadr.

    Uygulama kapsamnda; 2011 ylndan bu yana, 26 adet projede alma karar alnm ve allan bu projelere 186 kii dorudan katlm salamtr. Bylece blmler aras ibirlii ve proje yapma konusunda ektin bir katlm sz konusu olmutur.

    Sz konusu uygulamann kts olarak, 41 adet patent bavurusu ile fikri haklarn zenginletirilmesine katk salanmtr. 6 adet bildiri / makale almas gerekletirilerek katlmc fikirlerinin yaygnlatrlmas salanmtr. bir konu, daha kapsaml olarak ele alnp rnde kullanm ncesi tm aratrma almalarnn tamamlanmas iin TEYDEB proje bavurusu yaplmtr. bir proje, mevcut rnlerden birinde devreye alnmtr. Bir projenin rn gelitirme almalar devam etmektedir.

    Firma ierisinde balayan bu uygulama iin, getiimiz yl yaplan gzden geirme srasnda proje kapsamna niversiteleri de katmann niversite-sanayi ibirliklerini kuvvetlendirici etkisi olaca dnlmtr. Bu alma ile de niversite-sanayi arasnda bir kpr kurulurken, dorudan mteriler ile aratrma projesi yaparak mteri beklentilerine katk salayacak projelerin ortaya kmas salanacaktr.

  • 56

    www.sanayi.gov.trwww.sanayi.gov.tr

    KSEL GELM ASSTANI UYGULAMASITRK DEMRDKM FAB. A..

  • yi Uygulama rnekleri

    57

    www.sanayi.gov.tr

    Giriimcilik

    Kiisel Geliim Asistan (KGA) uygulamas ile, Ar-Ge Merkezinde en nemli unsur olan alanlarn geliimi iin eitim ihtiyalarnn, doru ekilde belirlendii ve srekli, kapsaml ve irket stratejileri ile uyumlu ekilde planland bir geliim platformu oluturulmas amalanmaktadr.

    KGA uygulamas iin izlenen yntem; ncelikle kiisel bazda mevcut durumun belirlenerek bir matrise ilenmesi ve i tanmna uygun olarak gerekli eitimin planlanarak gncellemelerinin bu matris zerinden takibi eklindedir. Uygulama, irket ii kaynaklarn kullanmyla gerekletirilmekte olup, ayrca bir maliyet gerektirmemektedir.

    KGA uygulamasnn salayaca katma deer; kiiye ihtiyac olan eitimin sistematik olarak salanmas ve stratejik hedefler, sektrel gelimeler gibi konularda bilgi dzeyinin eitlenmesi olarak belirtilebilir.

    KGA uygulamasnn zgn ynleri sistematik bir ekilde geliime olanak salamas ve geliimin anlk olarak takip edilebilmesi, eklinde belirtilebilir.

    Ar-Ge Merkezi personeli iin eitim ihtiyalarnn belirlenmesi ve bu eitimlerin planlanmasnn, alanlarn yetkinliklerini, motivasyon ve performanslarn artrc etkiye sahip olmas hedeflenmektedir. Bu dorultuda KGA uygulamas ile alanlarn geliimlerinin desteklenmesi, bilgi seviyelerinin eitlenerek ortak hedefe odaklanan almalarn ivme kazanmas ve toplam verimliliin artmas ynetimsel olarak hedeflenmektedir. Bununla birlikte KGA uygulamas ile;

    alanlarn geliimi konusunda ilerlii ve ynetilebilirlii kolay bir sistem yerletirilmesi,

    effaf ve ak bir ynetim politikas izlenmesi,

    Baml deil bal alanlar kazanmak adna motivasyon artrc politikalar gelitirilmesi,

    Srekli iyiletirmeye ve verimlilie katk salanmas,

    alanlarn da sisteme dahil olarak ihtiya duyduklar kabiliyet ve bilgi alanlar konusunda katk salayabilmeleri,

    Sistematik olarak tespit edilen eitim ihtiyalar ile takm performansnn artrlmasnn salanmas,

    evrimii ktphane ile gerekli dokmanlara (interaktif eitim dokmanlar, video, resim, yazl dokman, tm personele ait deerleme matrisi v.b.) ulam salanmas ve

    Akll telefon uygulamas ile evrimii ktphaneye ve KGA sistemine istenilen yerde ve zamanda ulam salanmas amalanmaktadr.

    Uygulama ile Ar-Ge merkezi alanlarnn teknik ve kiisel dzeyde yetkinliklerinin artrlmas ile Ar-Ge projelerinde yetkin kiilerin grev almas ve bu sayede projelerde hz ve kalite artm mmkn olacaktr. Ar-Ge merkezi personelinin geliime ak ynlerinin belirlenmesi ve konusunda uzman kiilerden oluan ekiplerin almas ile teknik problemlere yaratc zmler getirilmesi ve patente konu olabilecek almalar yaplmas salanacaktr.

  • T.C.BLM, SANAY ve TEKNOLOJ BAKANLIIBilim ve Teknoloji Genel Mdr