jerzy kosinski-bir-yerde

Download Jerzy kosinski-bir-yerde

Post on 17-Aug-2015

91 views

Category:

Education

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  1. 1. BR YERDE
  2. 2. BR YERDE roman Jerzy Kosinski Birinci bask
  3. 3. E yaynlar : 75
  4. 4. JERZY KOSNSK, 1933 ylnda Polonyada dodu; 1957 ylnda Amerikaya gitti; BOYALI KU / The Painted Bird adl kitabyla byk bir ne kavutu. Hemen btn dnya dillerine evrilen BOYALI KUu (e yaynlar 1) ADIMLAR (e yaynlar 18) izledi. lk romanyla Fransada 1966 En yi Yabanc Roman armaann ADIMLARla da Amerikann en nemli edebiyat armaan olan National Book Award kazand.
  5. 5. BRYERDE/Beingthorejerzykosinski'ninromaneyaynlar:75 yaynhaklar:jerzykosinski1970/onkcopyrightajans,eyaynlar1972 kapak:a.lehmden dizgi-bask:meleksilematbaas,cilt:alibabaciltevi eyaynlaridare:ankaracaddesi13/2tel268142 datm:narlbahesokak19/3telefon278720 ksayazmaveistekleriinadres:eyaynlarp.k.12stanbul birincibask:eyll1972 trkesi : aydil balta
  6. 6. jerzy kosinski BR YERDE roman e yaynlar
  7. 7. Akn birlikte olma isteinden de te bir ey olduunu bana reten Katherina v. F iin
  8. 8. Bu eser tmyle hayal rndr, kiileri ve olaylar da yle. Yaayan ya da yaam olan kii- lerle, olmu ya da olmaktaki olaylarla her trl benzerlik bir raslantdr ve yazarn sorumluluu- na yol aamaz. YAZAR
  9. 9. BR
  10. 10. BR Pazar gnyd. Chance, suyun akn dik- katle gzleyip yeil bahe hortumunu aalkl yollarn birinden dierine srkleyerek ar ar yer deitiriyordu. Yavaa, fkran suyun her bitki sapn, her iei, her dal iyice slatmasn bekliyordu. Bitkiler de insanlar gibiydi; yaamak iin, hastalklarn yenmek iin, ve huzur iinde lmek iin bakma ihtiyalar vard. Yine de, bitkilerle insanlar birbirlerinden ayrlyorlard. Hi bir bitki kendisi hakknda yargya varmak, kendini dnmek yeteneine sahip deildir; yzn tanyabilmesini salayacak ayna yoktur; bymesine engel olamaz ve bir bitki dnp d gremiyecegine gre bymesinin de anlam yoktur.
  11. 11. Sarmak kapl krmz tuladan yksek bir duvarla sokaktan ayrlan bu bahede, insan kendini gvenli, korunmu hissediyordu; trafik grlts bile huzurunu bozmuyordu. Chance sokaklar hakknda birey bilmezdi. Evin ve bahenin snrlarn hi amad halde, duvarn br yannda srp giden hayata kar en ufak bir merak duymuyordu. Yal Adamn oturduu evin cephesi, duvarn ya da sokan bir baka blm de olabilirdi. Chance iin burada birinin yaayp yaamadn sylemek imknsz olurdu. Arkada, baheye bakan ilk katta hizmeti oturuyordu; giriin br yannda, Chancein odas, banyosu ve baheye giden koridoru vard. Bahede zellikle ho olan, Chancen iler- leyip ilerlemediini asla bilmeksizin, nceki admlarnn nnde mi yoksa arkasnda m ol- duunu kestiremeden, darack yollarda ve a- llklarla aalar arasnda dolamaya bala- yabilmesiydi. nemli olan, byyen bitkiler gibi, kendi uyumuna gre hareket etmekti. Bazan Chance suyu keser, otlara oturur ve dnrd. Ynn umursamayan rzgr, ara ara allklarla aalar sallard. ehrin tozu bitkilerin stne konar, sabrla yamurda ykanmay ve gnete kurumay bekleyen iekleri donuklatrrd. Yine de, iinde kapal kalan tm hayata ramen, canlln doruuna vard sralar bile bahe kendi kendinin mezaryd. Her aacn, her alln altnda kurt-
  12. 12. lanm gvdeler, rmekte olan, dalm kkler yatard. Neyin daha nemli olduunu anlamak gt: Yzeydeki bahenin mi, yoksa zn ald ve eninde sonunda koynuna dnd mezarln m? zellikle, duvarn dibinde, dier bitkileri hie sayarak ykselen baz bitkiler vard; bunlar doyumsuzca geliiyor, kk iekleri eziyor ve daha clz allklarn alanna tayordu. Chance eve girdi ve televizyonu at. Ara kendi n, kendine zg rengini, kendi zamann yaratt. Durmakszn bitkileri topraa doru eken yerekimi yasalarn iniyordu. Televizyonda her ey birbirine gemiti, karmt, ve yine de birleikti: Gece ve gndz, byk ve kk, scak ve souk, uzak ve yakn. Bu renkli dnyada, bahvanlk krn beyaz deneiydi. stasyon deitirirken, kendi de deiebilirdi. Bahedeki bitkilerin eitli dnemlerden gemesi gibi, o da eitli dnemlerden geebilirdi, ama dmeyi saa ya da sola evirmekle diledii kadar abuk deimesi de mmknd. Baz kereler, televizyondaki kiilerin yapt gibi, ekrana yaylabilirdi. Dmeyi oynatmakla Chance bakalarn gzkapaklarnn altna ekebilirdi. Bylece, varln baka hi kimseye deil sadece kendine, Chancea borlu olduuna inanmaya varyordu. Ekrana den glge, bir aynada seilen kendi grntsnn yansmas gibi geliyordu.
  13. 13. Chance okuma yazma bilmedii halde, tele- vizyondaki adama, ayrlmaktan ok benziyordu. rnein, sesleri aynyd. Ekranda kayboluyordu. Gne, temiz hava, yamur isentisi gibi, baheye yabanc olan d dnya da Chancen iine doluyordu ve Chance, bir televizyon grnts gibi, grmedii ve adlandramyaca bir gle srklenerek, yznde yzyordu. Birden st katta alan pencerenin gcrtsn ve kendisini aran iman hizmetinin sesini iitti. stemiyerek yerinden kalkt, televizyonu dikkatle kapad ve kt. Pencereden sarkan hizmeti kollarn sallyordu. Chance onu sevmezdi. Kara Louisein hastalanp Jamaikaya dnmek zorunda kalndan ksa sre sonra gelmiti. ikoydu. Yabanc bir lkeden geliyordu ve konuurken garip bir ekilde dili alyordu. Odasnda seyrettii televizyonda sylenenleri anlamadn itiraf ediyordu. Genellikle Chance kadnn abuk abuk konumasna, ancak yiyeceini getirdii ve ihtiyar Adamn yedikleriyle iittiini sand szlerini anlattnda dikkat ederdi. imdi de, kadn hemen yukar gelmesini istiyordu. Chance iki kat trmanmaya koyuldu. Kara Louise saatler boyu iine hapsolal beri asansre gveni yoktu. Evin n tarafna varana dek uzun koridoru izledi.
  14. 14. Evin bu blmne son geliinde, imdi yksek ve grkemli olan bahedeki aalarn bazlar ok kkt, anlamszd. O sralar daha televizyon yoktu. Giriteki byk aynada kendi grntsn kefettiinde, kck bir ocuk olduu sralardaki hali ve sonra kocaman bir koltukta oturan htiyar Adamn grntsyle yeniden karlat. ihtiyar Adamn salar kr, elleri buruuk ve kr krt. Konuurken grltyle soluk alyor, sk sk duralamak zorunda kalyordu. Chance bombo grnen odalar geti; kaln perdelerle kapl pencereler gn n belli belirsiz szdryordu. Yavaa eski klflarla kapl ar eyalara, rtl aynalara bakt. lk grdnde htiyar Adamn syledii szler salam kkler gibi girmiti belleine. Chance yetimdi ve ok kk yandan beri htiyar Adam onu evinde barndrmt. Chancem annesi, onu dnyaya getirirken lmt. Hi kimse, htiyar Adam bile babasnn kim olduunu syleyemezdi. Bazlar okuma yazma renebildii halde, Chance asla bunu baaracak yetenekte deildi. Bakalarnn kendisine syleyeceklerini ya da evresinde konuulacaklar anlayacak yetenekte olmad gibi, Chance, sakin sakin byyen bitkilere, otlara ve aalara bakaca bahede almalyd. Onlar gibi olmalyd: Sakin, gne nlarnda geli-
  15. 15. mi ve yamurda arlam. Ad Chancet (*) nk raslant sonucu domutu. Ailesi yoktu. Annesi ok gzeldi, ama akl olununki gibi geli- memiti; btn dncelerinin yeerdii alan, beyninin kolayca ilenebilecek topra bir daha dzelmemek zere bozulmutu. Dolaysyla, insanlarn evin dnda ve bahe kapsnn tesinde srdkleri hayatta bir yeri olamazd. Chance, hayatn bulunduu yerle, baheyle snrlamak zorundayd; evin dier blmlerine giremiyecek ve sokaa kamyacakt. Onu tek grecek ve konuacak kii olan Louise tarafndan yemei hep odasna getirilecekti. Louisein dnda, kimsenin odasna girmesine izin verilmiyecekti. Yalnz htiyar Adam gelip ara sra bahede dolaacak ve oturacakt. Chance kendisine syleneni aynen yapmak zorundayd, aksi halde deliler evine gnderilecek ve, htiyar Adamn dediine gre, orada bir hcreye kapatlp unutulacakt. Chance kendisine syleneni yapt. Kara Louise de. * * * Chance elini ar kapnn tokmana koyduu an, hizmetinin tiz sesini iitti. eri girdi ve kendini btn dierlerinden iki kat yksek bir odada buldu. Duvarda gml, kitaplarla dolu raflar duvarlar boyunca gidiyordu. (*) ngilizce Chance bir anlamda rastlantdr.
  16. 16. 1 7 / 2 Byk masann zerine ince deri dosyalar ya- ylmt. Hizmeti telefonda haykryordu. Dnd ve onu grnce yata iaret etti. Chance yaklat. Srt bir dizi sert yastkla desteklenen htiyar Adam, olua akan incecik bir suyun hafif mrltsn dinlercesine, byk bir dikkat iinde donup kalm gibiydi. ken omuzlar dik alar meydana getiriyor ve ba, daln ucundaki ar bir meyva gibi yana sarkyordu. Chancen bak htiyar Adamn yzne dikildi. Bembeyazd, st enesi alt dudandan tayor, gzlerinden yalnz biri ak duruyordu, tpk Chancen ara sra bahede bulduu l bir kuun gz gibi. Hizmeti, doktoru ardn ve adamn hemen geleceini syleyerek ahizeyi yerine koydu. Chance son bir kere bakt htiyar Adama, mrldanarak veda etti, kt. Odasna dnd ve televizyonu at.
  17. 17. K 1919
  18. 18. K Daha sonra, televizyon seyrederken, Chance evin st katlarndan gelen grltler duydu. Odasndan kt ve giriteki byk heykelin ardna gizlenerek, htiyar Adamn lsn tayan adamlar gzledi. htiyar Adam gittiine gre, evin, yeni hizmetinin ve kendisinin ne olacana birinin karar vermesi gerekiyordu. Televizyonda, biri ld m sryle deiiklik olurdu - lnn ailesinin, bankaclarn, avukatlarn ve i adamlarnn yapt deiiklikler. Ama gn geti ve kimse gelmedi. Chance hafif bir yemek yedi, bir televizyon program seyretti ve yatt. * * * Her zamanki gibi, erken kalkt, hizmeti-
  19. 19. nin kapsnn nne brakt kahvalty yedi ve baheye kt. Bitkilerin altndaki topra inceledi, iekleri gzden geirdi, kuru yapraklar temizledi ve yeillikleri makasla dzeltti. Herey dzenliydi. Gece yamur yamt ve bir sr yeni tomurcuk beliriyordu. Oturdu ve gnete uyuklad. nsanlara baklmad srece, yaamazlard. Televizyondaki gibi, gznz onlara diktiniz miydi balarlard yaamaya. O zaman, ancak o zaman, tpk televizyondaki gibi yeni grntlerle kenara itilene dek gelip adamn kafasna aklabilirlerdi. Ayn ey kendisi iin de gerekti. Ona bakarken, bakalar onu ak seik belirleyebilir, onu aabilir ve yayabilirlerdi; grlmemek bulanklkta erimekle, kaybolmakla e anlamdayd. Belki bakalar tarafndan grlmeksizin televizyonda onlara bakmakla yetindii iin ok ey yitiriyordu. htiyar Adamn lmnden sonra, o gne dek varlndan habersiz kiiler tarafndan grleceini dndke mutlu oluyordu imdi. * * * Odasnda telefonun aldn iitince, ieri dald. Bir erkek sesi ktphaneye gelmesini istedi. Chance i giysilerini en gzel elbiselerinden biriyle deitirdi. Tarand, san zenle d-
  20. 20. zeltti, sonra bahede alrken kulland geni gne gzlklerini takt ve yukar