ivan miljak analiza kompleksnosti zraČnog prostora u · pdf file sveučilište u...

Click here to load reader

Post on 06-Jul-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Sveučilište u Zagrebu

    Fakultet prometnih znanosti

    Ivan Miljak

    ANALIZA KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROSTORA U

    EUROPI

    DIPLOMSKI RAD

    Zagreb, 2013.

  • Sveučilište u Zagrebu

    Fakultet prometnih znanosti

    DIPLOMSKI RAD

    ANALIZA KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROSTORA

    U EUROPI

    Mentor: dr. sc. Tomislav Mihetec

    Student: Ivan Miljak

    JMBAG: 0135199780

    Zagreb, 2013.

  • SADRŽAJ

    1. UVOD .................................................................................................................................... 2

    2. PARAMETRI KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROMETA ........................................... 4

    2.1. FAKTORI KOMPLEKSNOSTI .......................................................................................................... 4

    2.1.1. Karakteristike prometa ................................................................................................ 5

    2.1.2. Struktura zračnog prostora .......................................................................................... 7

    2.1.3. Vanjska ograničenja .................................................................................................... 8

    2.2. KOGNITIVNA KOMPLEKSNOST .................................................................................................. 9

    3. INDIKATORI KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROSTORA ....................................... 12

    3.1. POLAZNE PRETPOSTAVKE ANALIZE KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROSTORA 12

    3.1.1. Ćelije zračnog prostora.............................................................................................. 13

    3.1.2. Terminologija interkacija zrakoplova ........................................................................ 14

    3.2. PRILAGOĐENA GUSTOĆA ............................................................................................................ 15

    3.3. INDIKATOR VERTIKALNE KOMPLEKSNOSTI ..................................................................... 18

    3.4. INDIKATOR HORIZONTALNE KOMPLEKSNOSTI .............................................................. 19

    3.5. INDIKATOR BRZINSKE KOMPLEKSNOSTI ........................................................................... 21

    3.6. REZULTAT KOMPLEKSNOSTI .................................................................................................... 22

    3.7. PROMJENJIVOST INDIKATORA KOMPLEKSNOSTI S VISINOM LETA ...................... 27

    4. ANALIZA KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROSTORA PRIMJENOM

    ANALITIČKOG PROGRAMA SAAM ................................................................................ 29

    4.1. FAB CE ................................................................................................................................................... 29

    4.2. OPIS ANALITIČKOG PROGRAMA SAAM................................................................................ 31

    4.3. POSTUPAK ANALIZE KOMPLEKSNOSTI U SAAM-U ........................................................ 32

    4.3.1. Provedba funkcije Airspace/Traffic Intersection ........................................................ 32

    4.3.2. Funkcija Queries ....................................................................................................... 33

    4.3.3. Airspace Load funkcija ............................................................................................. 34

    4.3.4. Primjena Airspace PRU Complexity funkcije ............................................................ 35

    4.3.5. Funkcija Conflict ..................................................................................................... 37

    4.3.6. Funkcija 3D Densities ............................................................................................... 39

  • 4.4. INTERPRETACIJA REZULTATA KOMPLEKSNOSTI FAB-A CE ...................................... 40

    4.4.1. Analiza opterećenja sektorskih grupa ........................................................................ 40

    4.4.1.1. Scenarij za donji zračni prostor prema planovima leta ................................... 40

    4.4.1.2. Scenarij za donji zračni prostor prema podacima radarske slike ..................... 43

    4.4.1.3. Scenarij za gornji zračni prostor prema planovima leta .................................. 45

    4.4.1.4. Scenarij za gornji zračni prostor prema radarskim podacima ......................... 47

    4.4.2. Analiza indikatora kompleksnosti sektorskih grupa .................................................. 49

    4.4.2.1. Scenarij za donji zračni prostor prema planovima leta ................................... 49

    4.4.2.2. Scenarij za donji zračni prostor prema radarskim podacima........................... 50

    4.4.2.3. Scenarij za gornji zračni prostor prema planovima leta .................................. 51

    4.4.2.4. Scenarij za gornji zračni prostor prema radarskim podacima ......................... 53

    4.4.3. Analiza konflikata po sektorskim grupama ................................................................ 54

    4.4.3.1. Scenarij konflikata za donji zračni prostor prema planovima leta................... 54

    4.4.3.2. Scenarij konflikata za donji zračni prostor prema radarskim podacima .......... 55

    4.4.3.3. Scenarij konflikata za gornji zračni prostor prema planovima leta ................. 56

    4.4.3.4. Scenarij konflikata za donji zračni prostor prema radarskim podacima .......... 58

    5. ZAKLJUČAK ..................................................................................................................... 60

    LITERATURA: ...................................................................................................................... 62

    POPIS PRUŽATELJA USLUGA ZRAČNE PLOVIDBE U EUROPI ....................................... 63

    POPIS KORIŠTENIH OZNAKA I KRATICA .......................................................................... 64

    POPIS SLIKA ........................................................................................................................... 66

    POPIS TABLICA ...................................................................................................................... 67

    POPIS GRAFIKONA ................................................................................................................ 68

  • ANALIZA KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROSTORA U EUROPI

    2

    1. UVOD

    Kompleksnost se općenito može definirati kao stanje koje je teško razriješiti i analizirati,

    odnosno kao stanje težine neke operacije ili zadatka. U zračnom prometu, kompleksnost

    predstavlja pojam koji se najčešće veže uz zadaće pilota i kontrolora zračnog prometa, koji su

    izloženi većim psihofizičkim radnim uvjetima. Iako se kompleksnost vrlo često koristi kako bi se

    opisale težine pojedinih radnji ili niza povezanih radnji, još ne postoji općenito prihvaćena

    definicija kompleksnosti u okviru upravljanja zračnim prometom (ATM 1 ).

    Poznata je činjenica da kompleksnost ima znatan utjecaj na radno opterećenje kontrolora

    zračnog prometa (engl. workload). Pretpostavka je da će radno opterećenje kontrolora još dugo

    ostati najveće operativno ograničenje kapaciteta ATM sustava. Stoga je, s obzirom na predviđeni

    porast prometa, kao i razvoj tehnologije i procedura u kontroli zračnog prometa, vrlo važno

    razumijevanje kognitivnih kapaciteta kontrolora zračnog prometa te identifikacija sigurnosnih

    granica njihovog radnog opterećenja. Jedan od faktora koji najviše ograničava sigurnosne limite

    radnog opterećenja je kompleksnost zračnog prometa. Zračni promet se odvija u zračnom

    prostoru, gdje taj prostor predstavlja resurs kojim raspolaže kontrolor. Osim karakteristika

    prometa, postoji još čitav niz faktora koji utječu na korištenje zračnog prostora što vodi do

    zaključka da kompleksnost zračnog prometa čini samo dio cjelokupne kompleksnosti zračnog

    prostora.

    Tek se početkom prošlog desetljeća, prateći nagli rast prometa, došlo do ideje o potrebi

    definiranja kompleksnosti zračnog prometa i zračnog prostora. Relativno nova ideja

    kompleksnosti vođena je pretpostavkom da unapređenje mjerenja kompleksnosti kontrole zračne

    plovidbe može doprinijeti procjeni i poboljšanju ATM produktivnosti, efektivnosti troškova,

    procjeni utjecaja novih alata, sigurnosnih mreža i procedura kao i poboljšanju dizajna zračnog

    prostora.

    Ovaj rad podijeljen je u tri strukturne jedinice. Prvi dio, pod nazivom Parametri

    kompleksnosti zračnog prometa, služi kao uvod u definiciju kompleksnosti zračnog prometa.

    Definirat će se svi potencijalni faktori za praćenje kompleksnosti zračnog prometa s naglaskom

    na unutarnje i vanjske faktore kompleksnosti koji su podijeljeni na karakteristike prometa,

    1 ATM – Air Traffic Management

  • ANALIZA KOMPLEKSNOSTI ZRAČNOG PROSTORA U EUROPI

    3

    strukturu zračnog prostora te vanjska ograničenja. Ukratko će se opisati i matematički model

    evaluacije radnog opterećenja kontrolora zračnog prometa ko