İşle ilgili hastalıklar - halksagligi.hacettepe.edu.tr · İúle ilgili hastalıklar İle ilgili...

Click here to load reader

Post on 21-Mar-2019

218 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

le ilgili hastalklar

Dr. Alpaslan Klarslan

Konunun alt balklar

le ilgili hastalk tanm

le ilgili hastalklarn tipleri

Korunma yntemleri

Salk gzetiminde hekime den grevler

Meslek hastal / le ilgili hastalk

Meslek Hastalklar Meslek ile zel veya gl bir ilikisi bulunur, genellikle yalnzca tek bir etmenden kaynaklanr ve bu zellii ile tespit edilir

le ilgili hastalklar Dier risk faktrlerinin yan sra alma ortamndaki faktrler, karmak bir etiyolojisi olan bu tr hastalklarn

gelimesinde rol oynayabilir (rn. Kas iskelet sistemi hastalklar, stres)

alan nfusu etkileyen hastalklar le arasnda bir nedensellik ilikisi bulunmamakla birlikte, sala ynelik mesleki tehlikeler nedeniyle arlaabilecek hastalklar (rn. Diyabet, Hipertansiyon)

(Kaynak: ILO, 1993)

le ilgili hastalklar

le ilgili hastalklar:dorudan i yerinden

kaynaklanmasa bile, iyerindeki faktrlerden

etkilenir, hastaln seyri deiir.

Meslek hastalklar ise: i yerinden

kaynaklanan ve iin seyri srasnda meydana

gelen hastalklardr.

Koroner kalp

yetmezlii

HT arteriosklerosis

KOAH

Kronik karacier hastal

DM

Peptik ulser

Kronik nefropati

Kronik kan hastalklar

Romatolojik hastalklar

Psikiyatrik hastalklar

Meslek hastal / le ilgili hastalk

le ilgili hastalk

yerinde birok nedensel

faktr var ve baka risk

faktrleriyle birlikte rol

oynuyorlar

Etyoloji kompleks

Dorudan i yerinden

kaynaklanmasa bile,

iyerindeki faktrlerden

etkilenir,hastaln seyri

deiir

Meslek hastal

i yerinden kaynaklanan

ve iin seyri srasnda

meydana gelen

hastalklar

Meslekle spesifik veya

gl iliki var

Genellikle nedensel faktr

tek

Sigara

Hiperkolesterolomi

Hipertansiyon

Obezite

Koroner Kalp

Hastal,

Astm formaldehid

karbondislfr

arsenik

ALIMA

(ASBEST) ASBESTOZS

Hastaln

oluumunu

geliimini

hzlandrc,

kolaylatrc etki

Dorudan

nedensel etki

Meslek Hastal

le ilgili

hastalklar

Avrupada le lgili lmlerin Dalm

(ILO EUROSTAT 2004)

Hastalk izinleri Almanya 2002

Avrupada le ilgili rahatszlklar

LFS 1999

Akcier

hastalklar

8%

Kalp-damar

hastalklar

4%

Baarlar,

gz sorunlar

3%

itme

sorunlar

3%

Bulac

hastalklar

3%

Kas-iskelet

sistemi

hastalklar

52%

Cilt sorunlar

3%

Dier

6%

Stres,

depresyon,

anksiyete

18%

le ilgili hastalklar

Kalp damar hastalklar (KDH), HT

stresi ve psikosomatik bozukluklar

Kas-iskelet sistemi hastalklar

Peptik lser

Malignensiler

DSnn verilerine gre 2005te oluan 58 milyon lmn %30u KVH kaynakl

2020de bu rakamn %36ya ulalmas ngrlmekte

Avrupada KVHlar tm lmlerin %49undan sorumlu

Kalp ve damar hastalklar

Epidemiyoloji

lkemizde, nmzdeki 10 ylda koroner kalp hastas

saysnn 2.8 milyondan 5.6 milyona ulamas

beklenmektedir

Koroner arter hastas saysnn lkemizde her yl % 4.7

orannda artaca ngrlmektedir

KVH-Koroner arter hastal, beyin damar ve periferik

arter hastal, gelimi ve gelimekte olan lkelerde bir

numaral mortalite ve morbidite nedenidir

Aterosklerotik hastalklar;

Koroner arter hastal

nme

Periferik arter hastal

Anevrizma

*Bu hastalklarla mcadelede tek bir risk faktr deil, tm risk faktrleri bir arada ele

alnmaldr

birden fazla risk faktrnn birbiriyle etkileerek ortaya kard patolojilerdir

Koroner Kalp Hastalnn %80indeki

Etkenler

Kardiyovaskler Korumann Amac

Miyokard infarkts, inme ya da periferik arter

hastal gibi aterosklerotik olaylarn skln

azaltmak

Yaam kalitesini artrmak

Yaam sresini uzatmak

RSK FAKTRLER

GELENEKSEL RSK FAKTRLER DER RSK FAKTRLER

-HPERTANSYON -DYABET -SGARA -HPERKOLESTEROLEM -YA (erkek >45, kadn >55) -CNSYET (erkek) -ALE YKS (1. derece akraba erkek

KDH ve le ilgili hastalk risk etmenleri

Kardiyovaskler etki

Kardiyak aritmi

Koroner arter hastal

Hipertansiyon

Miyokardiyal asfiksi

Miyokard zedelenmesi, infarkts

Non-ateromatoz kalp hastal

Periferik arteriel oklzyon

Etken Arsenik, kloroflorokarbon, organofosfat ve karbamat insektisidleri

Karbondislfid, karbonmonoksit,

Karbonmonoksit, siyanid, hidrojen slfid

Antimon, arsenik, arsin, kobalt, kurun

Organik nitratlar(nitrogliserin, etilen glikol dinitrat)

Arsenik, kadminyum, kurun

KDH iin riskli meslekler

Pilotlar

Cerrahlar

Muhasebeciler

Bankaclar

Borsaclar

Gazeteciler

adamlar

stresi ve KDH

stresi, ile ilgili durumlar, sreler ve dier

alanlarla etkileimin neden olduu psikolojik ve

fizyolojik dengenin bozulmas eklinde

tanmlanabilir.

Aratrmalar ,i stresinin fizyolojik, endokrinolojik,

immnolojik ve davransal deiiklikler yaparak,

beynin temel rol oynad homeostatik

mekanizmalar etkilediini gstermektedir

Vcudun strese cevab

3 aamada gerekleir:

Tehlike durumuna hazr olma (Uyank

Olma, Alarm Aamas)

Direnme Aamas

Tkenme (Burn-out) Aamas

yaamnda stres yaratan faktrler

- yk

- in nitelii

- Dk cret

- Vardiyal alma

- Amirlerle atma

- Grevin eitlilii ya da ok ynll

- Monotonluk

- Yetersiz kaynaklar

- Meslektalarla atmalar

Stres sonucunda

Adrenalin ve kortizol salnr

Sinir sistemi aktive olur

Taikardi

Kan basnc artar

Solunum artar

mmn sistem basklanr

stresi

Kardiyovaskler olaylarda presipitan rol oynar

Sk sinirlilik hali KDH riskini artrr

Kronik anksiyete de iskemik kalp hastal ve ani lm

riskini artrr.

Hafif mental stres, geici miyokardiyal iskemiye yol

aabilir.

Akut stres aritmi oluumunda etkilidir

Kronik stres aterosklerotik sreci hzlandrr.

stresi;

alanlarda depresyon sktr.

Depresyonla KDH sk ilikilidir.

Kesitsel aratrmalarda depresyonu olanlarn

%20inde kalp hastal vardr.

Altta yatan koroner bir durum olmasa bile ar

akut stres spesifik olarak miyakordiyal

disfonksiyona yol aar

Vardiyal alma ve KDH

Beslenme bozukluklar

Kolesterol ykseklii

Hipertansiyon

Obezite

Uyku bozukluklar ve KDH

KDH OSAnn en ciddi komplikasyonudur

Kalp yetersizligi

Sol/sa ventrikl disfonksiyonu

Akut miyokard infarkts

Aritmiler

nme

Sistemik ve pulmoner hipertansiyon

Uyku blnmesi otonomik dengeyi ve

hipotalano-hipofizer-adrenal aks zerinden

sirkadyen kortizol konsantrasyonlarn etkiler

Ayrca metabolik sendrom, obezite ve inslin

rezistans ile ilikilidir.

Uyku bozukluklar ve KDH

HT

Geleneksel risk

faktrleri

*% 90 esansiyel

Genetik yatknlk

Beslenme- tuz, ya

Obezite

Fiziksel inaktivite

Sigara iimi

le ilgili riskler

Kurun

Kadmiyum

Karbondislfr

stresi

Fiziksel aktivite

dzeyi

Grlt

Kiinin stres duyarlln etkileyen

faktrler;

Kiilik yaps

ve yaam biimi

Baetme mekanizmalar

Emosyonel denge

nceki deneyimler

Beklentiler

zgven

Kas-iskelet sistemi hastalklar

le ilgili Hareket sistemi hastalklar

ortam-iin yapl ekli

Dk scaklk

Basn

Yksek g uygulanmas

Mekanik stres

temposu

Postr

Hareketin iddeti

Vibrasyon

Kiisel faktrler

Ya

Cinsiyet

imanlk

Travma ya da hastalk hikayesi

Vitamin eksiklii

Sigara

Kas-iskelet sistemi hastalklar

Predispozan durumlar

Pozisyon

Uzun sre ayakta alma

Tekrarlanan hareketler

Ar kaldrma

Zorlayc hareketler

Tm vcut vibrasyonu

Bel ars en sk

Kamyon ofrleri, hemireler, malzeme

denetleyicileri, ar i gc gerektiren metal ve

makine iileri v.s..

Ykn arl, kaldrma skl, kaldrma

pozisyonu ve kiinin sahip olduu zayf postral

biyomekanik balca nedenler

Ergonomik dzenleme nemli

Kas-iskelet sistemi hastalklar

Omuz Skma Sendromu

Ba st kol aktivitesi gerektiren, omuzu i rotasyona zorlayan, zor ve statik postr gerektiren

aktiviteler ve vibrasyon.

Bitki ileme fabrikas alanlar, elektrik tesisatlar, inaat ve tekstil iileri v.s.

Tan: Ayrntl i anemnezi, muayene, grntleme

(MRI)

Tedavi: nleyici yaklamlar

Kas-iskelet sistemi hastalklar

Kas-iskelet sistemi hastalklar

Lateral Epikondilit

El bilek ekstansr kas tendonlarnn lateral epikondile yaptklar yerde oluan inflamasyon

n kol arka ksmnda ar vardr.

El bileinin tekrarlayc ekstansiyon/fleksiyon veya supinasyon/pronasyon hareketlerini gerektiren ilerde alanlarda sktr

Et reten fabrikalarda sosis yapan

ve et kesen iilerde;

kk para toplama,

vida evirme veya

eki kullanma gibi aktiviteler v.s

Tedavi: Tekrarlayan stresi nlemek

Kas-iskelet sistemi hastalklar

De Quervain Tenosinoviti

n kol ekstansr yzdeki tendonlarn

tenosinovitidir

Ani ve tekrarlayc strese maruz kalan bireylerde

sk grlr

zellikle radialden unlara doru olan,

tekrarlayc el bilek hareketleri gerektiren ilerde

alanlarda sktr

Garsonlarda, terzilerde, makine

teknisyenlerinde, hemirelerde ve ev

temizlikilerinde grlr

Omuz El Vibrasyon Sendromu

Vibrasyonun neden olduu vaskler ve nromuskler semptomlarla karakterizedir

Kriko, zincir testeresi, yksek basnl hortum, im

kesme aleti, titreimli testere kullanan kiiler v.s

Parmaklarnda renk deiiklikleri, el ve el bileinde ar ve hassasiyet, souk intolerans, deride renk

deiiklii (beyaz parmak)

Tedavi: vibrasyon maruziyetini

ortadan kaldrmak, eldiven v.s.

Kas-iskelet sistemi hastalklar

http://www.allianzrisk.com/wp-content/uploads/2009/09/titreayimmmm1.jpg

Dier bozukluklar

Karpal tnel sendromu

Tetik parmak

Ganglion kistleri

Ulnar nropati

Torasik k sendromu

Kas-iskelet sistemi hastalklar

Peptik lser

Geleneksel risk faktrleri

Ailesel yatknlk

lalar

Sigara

Hastalklar

Cerrahi

Kiilik yaps

Helikobakter

Peptik lser

le ilgili riskler

Ar sorumluluk

Dzensiz vardiya

stresi

rritan gazlar; inhalasyonla alnp

balgamda eriyip yutularak

le ilgili hastalklar - Tan

ilikisinin tanmlanmas ve kurulmas

Farkndalk ve phe

Meslek yks

ilikisini dndren semptomlar;

Meslee baladktan sonra ortaya kmas

Hafta sonu ve tatillerde dzelmesi

e dnnce artmas

Objektif testler

le ilgili hastalklar - Tedavi

*Maruziyetin kesilmesi

Daha fazla etkilenmeyi nlemek

*Spesifik tedavi - varsa

*Semptomatik tedavi

Genel destekleyici tedavi

*Tbbi rehabilitasyon

*Mesleki rehabilitasyon

T e e k k r l e r