İŞ saĞliĞinda epİdemİyolojİ

Click here to load reader

Post on 27-Jan-2016

84 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

İŞ SAĞLIĞINDA EPİDEMİYOLOJİ. Dr.Melikşah Ertem. İZMİR HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ Çalışan Sağlığı Hizmetleri Şubesi. Amaç ve Öğrenim Hedefleri. Bu dersin sonunda katılımcılar iş sağlığında epidemiyoloji kullanımı hakkında bilgi edineceklerdir. Öğrenim hedefleri - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • SALIINDA EPDEMYOLOJDr.Melikah ErtemZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Ama ve renim HedefleriBu dersin sonunda katlmclar i salnda epidemiyoloji kullanm hakknda bilgi edineceklerdir.renim hedefleri salnda epidemiyolojinin tanmn yapabilecek salnda epidemiyolojinin kullanm alanlarn aklayacak salnda epidemiyoloji ilkelerini sayabilecek salnda kullanlan aratrma yntemlerini ve kullanlan ltleri sayabilecek ve aklayabilecek.ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Salnda Epidemiyoloji

    yerinde maruz kalnan etkenlerin etkilerinin, ve alanlarda meydana gelen hastalklarn ve yaralanmalarn nedenlerini, dalmn ve skln inceleyen bilim daldr.ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Salnda Epidemiyolojialanlarda hastalk nedenlerini, salk/hastalk belirleyicilerini saptamakHastalklar tanmak, lmek ve deerlendirmek iin yeterli destek salamak ve Her trl etkene kar mesleki maruziyet snrlarn saptamakZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Salnda Epidemiyolojinin Amac yerinde risk altnda bulunan kiileri saptamak, hastalar saptamak, hastalk etkenini belirlemek, mevcut risk etmenlerinin yol at salk sorunlarn saptamak, i yerinde olas riskleri ve yol aabilecekleri sorunlar ngrmek, alnan koruyucu nlemlerin etkinliini ve i yeri salk biriminin etkinliini deerlendirmeyi amalamaktadr. ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Bireye Ynelik Hizmetlerle Epidemiyolojik Yaklam Arasndaki FarklarBireye ynelikBireylerle yaplan grme ve muayenelerBireyin semptom ve ikayetlerinin alnmasBireylerin maruz kaldklar d etkenleri sorgulamaFizik muayene ve tan testleriKlinik karar vermeTehis Hastaln tedavisiPrognozYaplan iin sonucunda hastann durumunda iyilemeEpidemiyolojik yaklamBir grup iiyle yaplan grmeler ve gzlemlerBir anket yada form araclyla bilgi toplamayeri ortam lmleri evresel etkenlerin saptanmasSalk kaytlar, srveyansVerilerin analiziilerin salk durumunun tanmRisklere mdahaleRisklerin tahmin edilmesialanlarn salk durumlarnn yada hastalk sklklarnda azalmaZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Salnda Kullanlan Baz Aratrma YntemleriTanmlayc almalarBir fabrikada bir salk sorununun kayt edilip kii yer ve zaman zelliklerine gre dalmn gsteren almalardr. Paydaya o iyerinde alan toplam ii says konarak yzdeler hesaplanr. Buna gre karlatrmalar yaplabilir.Neden sonu ilikisi aranmaz, istatistiksel analiz yaplamaz.

    ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Tanmlayc EpidemiyolojiSorun nedir? Sorunun skl nedir?Kimleri etkiler?Nerede grlr?Ne zaman grlr?ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Epidemiyoloji le Elde Edilen BilgilerNe? : Salk sorunu hastalk veya durum nedir? Bulgular veya belirtileri nelerdir?Kim?: Ya, cinsiyet, sosyal durum, etnik grup, meslek, kaltm ve kiisel alkanlklara gre kimler etkilenir?Nerede? : Yerleim yerine, corafi dalma ve maruziyet blgesine gre sorun nerede olumaktadr?Ne zaman? : Gn, ay, mevsim veya yllara gre ne zaman olmaktadr?ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Tarm Kolunda Kaza EtkenleriZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Traktr Kaza Nedenleri:kaynak: Ahiolu S. Tarmda i sal ve gvenlii. SGM dergisi, 2009, 9(41): 11-15ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Salnda Kullanlan Baz Aratrma YntemleriVaka kontroller:Bir grup hastann maruz kalnan riskli durumla ilgili olarak uygun ekilde eletirilmi bir dier grupla karlatrlmasrnein adenokarsinomlu bir grup hastann parkecilik ilerinde alma durumunun ayn ya ve cinsiyetteki bir baka grup hastayla karlatrlmas

    ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Erkek Meme Kanseri178 meme kanseri olgusu salkl 1041 kiiyle karlatrlm. Sosyoekonomik durum, eitim gibi faktrler kontrol deikeni olarak alnmtr. ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

    koluMeme kanseri lm iin TRRyksek frnlar, elik ileri ve haddehaneler3.4; (95% CI= 1.1-10.1)Motorlu ara retimi3.1; (95% CI= 1.2 -8.2)

  • Salnda Kullanlan Baz Aratrma YntemleriKesitsel almalarBir fabrikada yada alan grupta bir zaman dilimi iinde bir hastaln yada salk sorununun ne sklkta olduunun saptanmasYaplan tarama sonucu saptanan hasta saysnn taramaya alnan toplam kiiye blnmesi prevalans hzn verir.ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Metal Boyaclar le naat Mhendislerinde Yaplan almaAraba boya sanayide alan 102 iide prenarkoz, irritasyon, itahszlk ve unutkanlk sklklar mhendislerinki ile karlatrlm. Ortamda llen zc dzeyleri kabul edilebilir dzeyin altnda olsa bile tm semptomlarn skl boya ii yapanlarda ok daha yksek bulunmutur. ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

    zcC/TToluen0,15Xylene0,06Butyle acetate0,05Beyaz ruh0,03Dier zcler0,04Toplam0,33C= zcnn ortamdaki miktarT= Kabul edilir snr deere gre miktar

  • Salnda Kullanlan Baz Aratrma YntemleriKohort almalarBir etkene maruz kalm bir grup iinin bir sre (10 yl gibi) izlenmesi ve etkene maruz kalmam bir dier benzer ii grubuyla karlatrlmas Etkene maruz kalm iilerde hastalk insidanslarnn etkene maruz kalmam iilerdeki insidans hzyla karlatrlmasBaz kohort almalarnda insidans deil mortalite llr ve karlatrlr.Mortalite karlatrlmasnda standardize mortalite hzlar karlatrlmaldr. ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Asbest Ve Sigara Maruziyeti Kohort almasBu alma Saracci-1981 ylnda yaplm ve bir grup ii 20 yl boyunca izlenmitir. iler 4 gruba ayrlmtr. A(-) iiler asbeste maruz kalmayanlar, A(+) iiler asbeste maruz kalanlar, S(-) iiler sigara imeyenler, S(+) iiler sigara ienlerdir. Sigara imeyip asbeste maruz kalmayan iilerde akcier kanser riski 1 olarak alndnda sigara ile asbestin additiv etkisi gsterilmitir. Risk 53,2 kat fazla olmutur. ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

    Gruplarlm hzRlatif riskA(-) S(-)111,0A(+) S(-)585,2A(-) S(+)12310,8A(+) S(+)60253,2Akcier kanseri nedeniyle olan lmler (100 bin kii-yl bana)

  • Emisyon kaynaKirletici kan miktarEkolojik ve evresel lmlerYzeyel sularDerin sularSuHava kirletici (tozlar)BitkilerHayvanlarnek stnsan maruziyetinsan davranlarNumunelerSalk etkileriErken etkilerOrta sredeUzun sredeZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Hastalklarn dalmn, nedenlerini, kaynaklarn saptayabilmek iin epidemiyolojik almaya epidemiyolojik alma yapabilmek iin veriye ihtiyacmz bulunmaktadrVeri kaynaklarna ulamakVerileri toplamakAnaliz etmekHastalk ve salk sorunlarnnDalmn, nedenlerini saptamakZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Veri KaynaklarKaytlare giri muayeneleriPeriyodik muayenelerPoliklinik kaytlarPersonel kaytlarDenetim izleme kaytlarZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Veri KaynaklarBildirimler kazas bildirimleriMeslek hastalklar bildirimleriDier hastalklarlm bildirimleriZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Veri KaynaklarAratrmalarOlgu kontrol almalarKesitsel almalarKohort almalar

    ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Hz - OranHz : Paydada risk altndaki grup vardr.Bebek lm hzNeonatal lm hzAnne lm hzOran : pay ve payda toplam risk altndaki grubu verir.Kadn / erkek oranKrsal / kentsel oranZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Hz Ve Oranlara Neden Gereksinim Duyarz?nemli salk sorunlarn fark etmek ki toplumu karlatrmakKadn ve ocuk hastalklarnn eilimini izlemekBir mdahaleyi izlemekBir hedef dorultusunda gelimeleri izlemeProgram performansn izlemekSalk sorunlarn nceden tahmin etmekHastalklarn gelecekteki etkilerini tahmin etmekZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Hastalklara likin DeerlendirmelerPrevalans = belli bir zaman iinde grlen hastalk says yada salk durumunun gzlendii kii saysnn ayn sre iindeki risk altnda olan kii saysna blnmesiyle elde edilen bir lttr.

    ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Hastalk ltleri

    nsidans hz = belli bir iyerinde ortaya kan yeni olgu saysnn iyerindeki her iinin risk altnda olduu srenin toplam

    ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • W&H Country profiles, FIOH Reports No: 44 Sal GstergesiZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

    SALIK IKTI GSTERGELERBirim KaynakYorum kazalar3 gn ve zerinde igc kaybna yol aan K Yzbinde ulusalYksek ncelik(lkeler aras karlatrma yaplamaz)lmcl i kazalarYzbindeUlusalYksek ncelik Meslek hastalklarYzbindeUlusal(lkeler aras karlatrma yaplamaz)Alglanan alabilirlikBireyin bildirdii 1-10 leine gre alabilirlilii zlemWAI

  • Absenteizm (ie devamszlk)Absenteizm insidans hzBelirli bir srede ie devam etmeyenlerin saysAyn sre iinde ortalama ii saysx 10n= ZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Belirli bir srede devamszlk saysDevamszlk insidans hz = -------------------------------------------------------------x1.000.000 O sre iinde ortalama ii says

    e gelinmeyen toplam gn saysKaba devamszlk hz= ------------------------------------------------------------------- X 100i says x 250

    Hastalk sonucu ie gelinmeyen gn saysHastalk devamszlk hz= ------------------------------------------------------------- X 100i says x 250

    250=bir ylda allan gnZMR HALK SALII MDRL alan Sal Hizmetleri ubesi

  • Belirli bir ylda oluan i kazas says kazas insidans hz =--------------------------------------------------------------x 1,000,000 Ayn ylda allan toplam i saati (kii-saat)

    50-100 arasndadr. 100 n stnde ise iyi olmadnn gstergesidir.Toplam kii i saat: ii says x hafta says(52) x haftalk alma saati

    Belirli bir ylda i kazas nedeniyle oluan lm says kazas arlk hz = -------------------------------------------------------------------------x 10nAyn ylda toplam kaza says

    Belirli bir ylda i kazas nedeniyle kaybedilen i saati kazas arlk hz = -----------------------------------------------------

View more