inzet op maat

Click here to load reader

Post on 11-Jan-2017

217 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Inzet op Maat

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 1

  • bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 2

  • Inzet op Maat

    Onderzoek naar kenmerken en mogelijkheden van duurzame inzetbaarheidvan oudere medewerkers

    H. de Blouw MScDr. I.R. Kolkhuis TankeDr. C.C. Sprenger

    m.m.v.Prof. dr. J.G.L ThijssenDr. E. Knies

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 3

  • In opdracht van:Programma Politie & Wetenschap

    Foto omslag:Hollandse Hoogte/Reyer Boxem

    Ontwerp:Vantilt Producties & Martien Frijns

    ISBN: 978 90 3524 698 0NUR: 800, 624

    Realisatie: Reed Business, Amsterdam

    2013 Politie & Wetenschap, Apeldoorn

    Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een

    geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij

    elektronisch, mechanisch, door fotokopien, opname of enige andere manier, zonder voorafgaande

    schriftelijke toestemming van de uitgever.

    Voor zover het maken van kopien uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16b Auteurswet

    1912 juncto het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij Besluit van 23 augustus 1985,

    Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen

    te voldoen aan de Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp).

    Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere

    compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden.

    No part of this publication may be reproduced in any form, by print, photo print or other means

    without written permission from the authors.

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 4

  • 5

    Inhoud

    Woord vooraf 9

    Samenvatting 11

    1 Inleiding 15

    1.1 Vergrijzing als gegeven 15

    1.2 Inzetbaarheid als vraagstuk binnen de politie 16

    1.3 Inzet op Maat: focus op individu n context 18

    1.4 Duurzame inzetbaarheid: verkenning van het begrip 19

    2 Doelstelling en vraagstelling 21

    2.1 Doelstelling 21

    2.2 Vraagstelling 21

    3 Opzet en methode van onderzoek 23

    3.1 Literatuur- en praktijkverkenning 23

    3.2 Survey-onderzoek 25

    3.3 Verdiepend praktijkonderzoek 33

    3.4 Op elkaar voortbouwende fasen 38

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 5

  • 4 Literatuur- en praktijkverkenning 39

    4.1 Individuele medewerker 39

    4.2 Medewerker - leidinggevende 51

    4.3 Medewerker in team/met collegas 57

    4.4 Medewerker - organisatie en beleid 63

    4.5 Conclusie 68

    5 Survey 71

    5.1 Inzetbaarheidsmaten in het kader van de loopbaanspiegel 71

    5.2 Achtergrondkenmerken en hun samenhang met inzetbaarheid 74

    5.3 Politiespecifieke factoren en hun samenhang met inzetbaarheid 76

    5.4 Deelvraagoverstijgende uitkomsten 80

    5.5 Conclusie 82

    6 Verdiepend praktijkonderzoek 85

    6.1 Oudere politiemedewerkers: van stereotypering naar waardering 85

    6.2 Psychisch-emotionele belastbaarheid als kern voor duurzame 90

    inzetbaarheid

    6.3 Informeel leren en formele scholingsactiviteiten 98

    6.4 Belang van inzetbaarheid in en als team 106

    6.5 Leidinggevenden: van opdracht naar aandacht en de medewerker zien 111

    6.6 Loopbaan: van functiewisseling naar vakmanschapsontwikkeling 119

    6.7 Organisatie en beleid; van alles of niets naar ruimte voor differentiatie 122

    6.8 Conclusie 126

    7 Samenvattende analyse en conclusie 129

    7.1 Perspectief op het thema en verschuiving van focus 129

    7.2 Patronen van inzetbaarheid 131

    7.3 Drie samenhangende velden 135

    Politiekunde 56 | Inzet op Maat

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 6

  • 8 Richtingen voor vervolg suggesties en aanbevelingen 137

    8.1 Collegaschap 138

    8.2 Vakmanschap 139

    8.3 Leiderschap 140

    8.4 Van oude concepten naar nieuwe praktijken 142

    Literatuur 145

    Bijlagen 153

    1 Terugkoppelingsinfo survey voor teamchefs 153

    2 Interviewprotocol verdiepend praktijkonderzoek 160

    3 Itemkaartjes en score 167

    4 Codering van de data uit verdiepend praktijkonderzoek 169

    5 Deelnemers spiegelbijeenkomst 175

    6 Leden Begeleidingscommissie 176

    Inhoud

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 7

  • bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 8

  • 9

    Woord vooraf

    In de Call 2009 van het Onderzoeksprogramma Politie & Wetenschap is ver-grijzing bij de politie als thema opgenomen. Het Lectoraat Lerende Politie-organisatie van de Politieacademie heeft samen met een tweetal partners eenonderzoeksvoorstel op dit thema ingediend (Sprenger, De Blouw, Thijssen & Van Roekel-Kolkhuis Tanke, 2009). Oorspronkelijk onder de titel Vergrijzing:probleem of kans?, die we later veranderd hebben in Inzet op Maat.

    We hebben het onderzoek in drie fasen uitgevoerd in de periode 2010-2012, met als doel het genereren van kennis en inzicht over inzetbaarheid vanoudere medewerkers bij de politie. We beogen daarmee extra voeding te biedenvoor beleid en activiteiten om goed in te spelen op de toenemende vergrijzingbinnen de politieorganisatie. We richten ons daarbij op management, beleids-makers, HR-professionals, maar vooral ook op medewerkers zelf en hun lei-dinggevenden.

    Het vraagstuk van inzetbaarheid van oudere politiemedewerkers is breed en kan vanuit meerdere invalshoeken en posities onderzocht worden. In ditonderzoek hebben we dit ook gedaan, maar wel met een focus op medewer-kers die werkzaam zijn in de primaire processen, met name in de basispolitie-zorg.

    Op deze plaats willen we de vele politiemensen in zes deelnemende regio-korpsen, die in verschillende fasen hebben bijgedragen aan dit onderzoek,bedanken. In de eerste verkennende fase betrof dit ruim 10 mensen, in de survey-fase ruim 600 en in de verdiepende praktijkonderzoeksfase zon 40 collegas.

    Het onderzoek is grotendeels door ondergetekenden uitgevoerd, maar wewillen op deze plaats onze dank en waardering uitspreken voor de onderzoekersvan de Universiteit Utrecht, departement USBO, prof. dr. J. Thijssen en mevr. dr.E. Knies. Zij hebben de, wetenschappelijk verantwoorde, inhoudelijke opzet vande survey en de analyse van responsdata in fase 2 van het onderzoek voor hunrekening genomen. Daarbij zijn bij de inrichting en toepassing van het enqutetoolmevr. drs. V. Dormans en mevr. drs. L. Vredegoor van de Politieacademie nauwbetrokken geweest. Ook hen danken wij voor hun bijdrage en ondersteuning.

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 9

  • We danken, last but not least, de Commissie Politie & Wetenschap, die alsopdrachtgever het onderzoek mogelijk maakte, en de leden van de begelei-dingscommissie voor hun tijd, interesse, feedback en suggesties.

    Hidde de BlouwIsolde Kolkhuis Tanke

    Politiekunde 56 | Inzet op Maat

    10

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 10

  • 11

    Samenvatting

    Onder de oorspronkelijke titel Vergrijzing: probleem of kans? verkreeg het Lectoraat Lerende Politieorganisatie van de Commissie Politie & Wetenschap de opdracht onderzoek te doen naar kenmerken van duurzame inzetbaarheidvan ouderen en mogelijkheden ter versterking daarvan. De onderzoeksvraagluidde: hoe is, gelet op oudere medewerkers in de basispolitiezorg, de inzet-baarheid te typeren en welke persoonlijke en contextuele factoren zijn daaropvan invloed?

    Het onderzoek kreeg in de loop van zijn uitvoering de titel Inzet op Maat.Vergrijzing wordt op zichzelf niet als probleem neergezet, maar als een

    gegeven dat niet alleen voor de politie geldt, maar ook algemeen maatschappe-lijk een uitdaging is. Het gaat niet alleen om een sterktevraagstuk, maar om devraag welke kwaliteiten nodig zijn voor de uitoefening van de politietaken ineen voortdurend veranderende samenleving. De voorspelling is dat over enigejaren zon 40% van de politiemensen ouder dan 50 jaar is.

    Van medio 2010 tot medio 2012 werd dit onderzoek in drie fasen uitge-voerd (zie hoofdstukken 2 en 3). Een korte literatuur- en praktijkverkenning om een eerste zicht te krijgen op factoren die relevant zijn voor het behoud enonderhoud van inzetbaarheid van oudere politiemedewerkers is te lezen inhoofdstuk 4. Deze verkenning was niet alleen gericht op de inzetbaarheids-factoren van de individuele medewerker, maar ook op de fatoren in de relatievan het individu met leidinggevende, team en organisatie. Dit leverde een aan-tal aandachtspunten op, zoals een te beperkte focus op de fysieke beperkingenvan oudere medewerkers en daarmee samenhangend ontziebeleid. Een verbre-ding daarvan is echter al ingezet, hoewel verouderde stereotypen nog heersen.Andere aandachtspunten die naar voren kwamen, zijn: regelruimte, collegialebetrouwbaarheid, gebruik van compensatiestrategien en relatieaspecten met de leidinggevende.

    Een passend perspectief voor het vervolg van het onderzoek werd gevondenin het concept ervaringsconcentratie, waarbij vooral gekeken wordt naar varia-tie en het up-to-date zijn van ervaring en expertise. Dit concept is vertaald naarhet begrip loopbaanpotentieel, als kern van een meetinstrument: de loopbaan-

    bw.politiekunde56_LR_deel 30.5 03-09-13 09:44 Pagina 11

  • spiegel. Dit meetinstrument is aangevuld met een aantal specifiek voor de poli-tie gevonden factoren.

    Middels een survey is in de tweede fase van onderzoek een meting verrichtin meer dan twintig basispolitiete