ii día da ciencia en galego

Download II Día da Ciencia en Galego

Post on 11-Jul-2015

247 views

Category:

Education

6 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • COMISARIO CIENTFICO

    Bernardo Herradn

    COORDINACIN TCNICA

    Laura Ferrando

    ORGANIZACIN E PRODUCIN

    Vicepresidencia Adxuntade Organizacin e CulturaCientfi ca do CSIC Pilar Tigeras, Mercedes Alonso,

    Laura Ferrando, Laura Llera,Rafael Martnez, Ester Moreno,Violeta Vicente

    ASESORA CIENTFICA

    Jos Elguero, Pilar Goya, Rafael Moliner, Pedro Serena

    ASESORA DIDCTICA

    Covadonga Gutirrez, Susana Martnez, Benigno Palacios, Jos Vicente

    ILUSTRACINS

    Ral Gmez

    DESEO GRFICO

    underbau

    AGRADECEMENTOS

    Jos Luis Garca, Instituto de Catlise e Petroleoqumica (CSIC),Rosa Menndez, Instituto Nacionaldo Carbn (CSIC)

    ENTREMOLCULASAno Internacional da Qumica 2011. CSIC

    mis en www.quimica2011.es

  • A onu declarou o 2011 como Ano Internacional da Qumica, co lema Qumica: a nosa vida, o noso futuro.

    Todo o que nos rodea pode expresarse e explicarse a travs da Qumica. A investigacin cientfi ca actual contribe mellora da nosa calidade de vida, traballando nos grandes retos alimentarios, enerxticos, ambientais, sanitarios, sociais

    A QUMICA:A NOSA VIDA,O NOSO FUTURO

    O ano 2011 coincide co centenario da concesindo Premio Nobel de Qumica a Marie Curie, e constiteunha oportunidade para recoecer a contribucindas mulleres ciencia. Ademais, conmemraseo centenario da fundacin da InternationalAssociation of Chemical Societies, precursora da UninInternacional de Qumica Pura e Aplicada. Celbrasetamn o 350 aniversario da publicacin do libroThe Sceptical Chymist de Robert Boyle, en 1661, quemarca a orixe da Qumica como ciencia moderna.

    1

  • Sade

    Cosmticos

    Alimentos

    EnerxasMateriais

    H H

    Se ollamos ao noso arredor, que vemos? A resposta : Qumica.

    A Qumica est en todas partes: a roupa que levamos, o que comemos, o aire que respiramos, os nosos corposTodo est feito de materia, e toda a materia est formada por molculas; polo tanto, todo Qumica.

    ESTEN TODASPARTES

    2

  • Hidrxeno

    Osxeno

    Carbono

    tomo

    Electrn

    NcleoProtns e neutrns

    A Qumica a ciencia das molculas, os seus compoentes, estruturas, propiedades e transformacins qumicas (reaccins). As propiedades da materia estn determinadas polas molculas, as cales se forman pola unin de dous ou mis tomos.

    A LINGUAXE PECULIAR DA QUMICA

    Os tomos represntanse por smbolos e as molculas por frmulas que indican a sa composicin. Nalgunhas representacins debxanse lias para amosar as ligazns qumicas. Sen embargo, as molculas teen forma tridimensional e ocupan un lugar no espazo. Por esta razn emprganse outras imaxes mis realistas que amosan a sa disposicin espacial.

    MOLCULA

    Partcula con individualidadepropia formada por unhaagrupacin ordenada e defi nidade tomos, que se unen a travs

    de ligazns qumicas.

    TOMOUnidade mis pequena dunelemento qumico que

    mantn a sa identidade.

    ELEMENTO

    Substancia constituda por unhamesma clase de tomos.

    Na tboa peridica hai poucomis dun centenar de elementosque se poden combinar dandolugar aos moitos millns demolculas que se coecen naactualidade e s que se podenpreparar no futuro.

    QUE AQUMICA?

    A molcula de auga estformada por dous tomosde hidrxeno (H) e un deosxeno (O).

    O tomo componse de protns eneutrns situados no ncleo, arredordo cal se moven os electrns.

    As propiedades qumicas estnrelacionadas coa confi guracinelectrnica, mentres que as propiedadesfsicas dependen principalmente do ncleo.

    A molcula dasacarosa (C12H22O11),o azucre comn,pode representarsede varias maneiras.

    3

  • NASORIXES

    As orixes da Qumica remntanse s da humanidade. O primeiro qumico, sen sabelo, foi o ser humano primitivo ao controlar e usar o lume, que se produce pola reaccin qumica da combustin. O lume mellorou considerablemente a calidade de vida, en cuestins como a coccin de alimentos, a fabricacin de ferramentas, como fonte de calor Ademais, posibilitou o desenvolvemento posterior da cermica e da metalurxia do cobre, do bronce e do ferro.

    Desde as primeiras aproximacins conceptuais natureza da materia, a humanidade avanzou moito con descubrimentos que revolucionaron a nosa vida coti.

    Ata o sculo xvii, a qumica estivo dominada pola Alquimia, que signifi ca arte da transformacin. Neste perodo desenvolvronse moitos procesos qumicos, illronse novas substancias qumicas e perfeccionronse os instrumentos de traballo.

    A Qumica converteuse nunha

    ciencia no sculo xvii grazas a Robert Boyle,

    o primeiro en aplicar o mtodo cientfi co

    neste eido.

    Nos laboratorios dealquimistas buscbasea pedra fi losofal, unmtodo hipottico paratransformar calquerametal en ouro. Osalquimistas chinesesbuscaban un elixirque puidese alongar avida e mesmo conferirinmortalidade.

    4

  • a masa non se creanin se destres se transforma

    DE BOYLE ALAVOISIERA QUMICA ESTABLCESECOMO CIENCIA

    A investigacin de Robert Boyle (1627-1691) e dos seus discpulos proporcionou rigor investigacin qumica, ao demostrar a diferenza entre elemento e composto (formado este por dous ou mis elementos). Estableceu a relacin entre o volume e a presin dun gas e que o aire unha mestura de gases na que, polo menos un dos seus compoentes, responsable das reaccins de oxidacin e da respiracin en animais. Non puideron avanzar mis nestas hipteses ao non dispor de tcnicas experimentais adecuadas.

    Sen embargo, a Qumica do sculo xviii seguiu dominada por teoras sen base cientfi ca, sendo necesarios case cen aos para que se convertese nunha ciencia moderna. Antoine Laurent Lavoisier (1743-1794) desempeou un papel fundamental e considrase o pai da Qumica moderna. Con experimentos rigorosos, demostrou o papel do osxeno nas reaccins de combustin, comprobou a conservacin da masa nunha reaccin qumica e estableceu o concepto de elemento qumico, as como contribuu a fi xar un sistema de nomenclatura.

    John Dalton(1766-1844)

    Propuxo en 1808 aprimeira teora atmica con

    fundamento cientfi co, na que o tomo a partcula

    elemental indivisible.

    A mellora instrumentalpermitiu a Lavoisierformular a sa clebre lei daconservacin da masa.

    5

  • Os progresos tericos deron lugar comprensin de numerosas reaccins qumicas. Obtivronse numerosas substancias tiles previamente descoecidas, como medicamentos, tinturas, tecidos, deterxentes, etc.

    O seguinte grande avance foi, en 1869, a publicacin da Tboa Peridica dos Elementos Qumicos, proposta por Dimitri Mendeleiev (1834-1907). Esta tboa ordena os elementos en funcin dos seus nmeros atmicos e valencias, e permite deducir as sas propiedades qumicas. unha das maiores contribucins conceptuais da historia da Ciencia.

    No sculo xix producronse numerosos avances no eido da Qumica, especialmente grazas ao novo enfoque da teora atmica. A industria neste eido atinxiu unha gran relevancia. Durante este perodo adquiriu especial importancia a producin da sosa, o cloro, o cido sulfrico, os colorantes, etc.

    Unha vez aceptado o concepto de tomo, quedaba por resolver como se combinan. O primeiro intento foi realizado por Amedeo Avogadro (1776-1856), que postulou o concepto de molcula e a sa relacin coas propiedades da materia.

    CONSOLIDACINE MADUREZDUNHA CIENCIAA QUMICA DO SCULO XIX

    Mendeleiev

    TBOA PERIDICA DOS ELEMENTOS

    GRUPO

    LANTNIDOS

    ALCALINOS ALCALINOTRREOS LANTNIDOS ACTNIDOS

    METAIS DO BLOQUE P METALOIDES NON METAIS HALXENOS GASES NOBRES E TRANSACTNIDOS

    METAIS DE TRANSICIN

    PERODO

    ACTNIDOS

    Mendeleiev

    TBOA PERIDICA DOS ELEMENTOS

    GRUPO

    LANTNIDOS

    ALCALINOS ALCALINOTRREOS LANTNIDOS ACTNIDOS

    METAIS DO BLOQUE P METALOIDES NON METAIS HALXENOS GASES NOBRES E TRANSACTNIDOS

    METAIS DE TRANSICIN

    PERODO

    ACTNIDOS

    A tboa axuda a predicir as

    propiedades detodas as substancias

    qumicas.

    6

    En 1869, Mendeleiev deduciu a existencia de novos elementos qumicos descoecidos ata entn, polo que deixou ocos vacantes na sa tboa peridica. Por exemplo, o galio e o xermanio.

  • PROTAGONISTASDO SCULO XX

    Linus Pauling (1901-1994)

    Aplicou as teoras e mtodos da Mecnica Cuntica

    Qumica, e estableceu a base conceptual da ligazn

    qumica.

    Wallace Hume Carothers(1896-1937)

    Descubriu o neopreno e o nilon, que se empregan amplamente na industria

    txtil.

    Karl Ziegler (1898-1973)Giulio Natta (1903-1979)

    Obtiveron polmeros lineais, como o polietileno, empregando catalizadores

    organometlicos.

    Marie Curie (1867-1934)

    Descubriu os elementos qumicos radioactivos, o radio e o polonio, que foron cruciais para o desenvolvemento da Qumica. Realizou achegas sobresalientes

    en radioactividade.

    Robert B. Woodward (1917-1979)

    Sintetizou e determinou a estrutura de molculas orgnicas moi complexas

    como o colesterol.

    Leo Hendrick Baekeland (1863-1944)

    Inventou a bakelita, un polmero sinttico con propiedades excepcionais que supuxo

    unha autntica revolucin no eido dos materiais.

    7

    Ata os anos 30, o radio empregouse en numerosas medicinas, entre elas o Radithor (auga destilada con radio), considerado unha solucin para todos os

    males. Usbase en pinturas luminescentes, gomas de mascar, cremas, etc. Naqueles tempos, todo o que conta radio signifi cabaavance.

    No sculo xx, a Qumica fundamntase nos conceptos de tomo, ligazn qumica e molcula, baseados na Mecnica Cuntica. O progreso cientfi co atinxido evidente en todo o que nos rodea.

    RADITHOR

    Radioactive WaterC E R T I F I E D

    Contains

    *Radioactive WaterC E R T I F I E D

    ContainsRadioactive Water

    ContainsRadioactive Water

    ContainsRadioactive WaterRadioactive WaterRadioa