historija kapitalizma

Download Historija kapitalizma

Post on 18-Dec-2015

68 views

Category:

Documents

6 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

DIF 2014

TRANSCRIPT

JU UNIVERZITET U BIHAUPEDAGOKI FAKULTETODSJEK ZA TJELESNI ODGOJ I SPORT

KAPITALIZAM (Seminarski rad)

Studenti: Mentor:Harlaher Toni prof.dr. Muhidin HaliloviPreljevi Emil

BIHA, april, 2014. god.SADRAJ

1. UVOD32. HISTORIJSKI RAZVOJ KAPITALIZMA43. KARAKTERISTIKE KAPITALIZMA54. HISTORIJSKI RAZVOJ SPORTA ZA VRIJEME KAPITALIZMA74.1. Humanizam74.2. Filantropizam85. NACIONALNI GIMNASTIKI SISTEMI95.1. Njemaki gimnastiki sistem105.2. vedski gimnastiki sistem135.3. Engleski sistem sporta145.4. Francuski gimnastiki sistem165.5. eki - sokolski gimnastiki sistem196. ZAKLJUAK217. LITERATURA22

1. UVOD

U ovom seminarskom radu nastojimo objasniti nastanak i razvoj kapitalistikog drutva u cjelosti, te se specifino osvrnuti na temu razvoja sporta tokom samog razvoja kapitalizma. Kapitalizam je uzrokovao mnogobrojne znaajne promijene u svijetu.

Nama najinteresantije su promijene u sportskim djelatnostima i ponovni preporod sportske kulture koja je zahvaljujui drutvenoj promijeni postala dostupna svim staleima, a ne samo plemstvu.

Opisan je razvoj sporta u veini utjecajnih Europskih zemalja tokom XVIII stoljea. To su:

Njemaka Francuska Engleska vedska eka

Razvoj eke je takoer bio od posebnog interesa pri istraivanju jer je tzv. Sokolski gimnastiki sistem koji je ostvren u ekoj imao velikog uticaja na sve slavenske drave pa tako i na nae prostore.

Postojanje ovog zasebnog gimnastikog sistema je bilo osobito vano za ouvanje patriotizma i indetiteta tadanje nacije.

2. HISTORIJSKI RAZVOJ KAPITALIZMA

U periodu od XV XVIII vijeka, feudalizam u Europi biva polako zamenjivan novim drutvenim i ekonomskim sistemom kapitalizmom. Novi ekonomski sistem nastao je kao prirodni sled dogaaja u razvoju ljudskog drutva i njegovih aktivnosti. Autarhinost feudalizma nikako nije mogla da se uklopi u sve intenzivniju trgovinsku razmenu Europe sa, do tada malo poznatim, ali veoma primamljivim, ostatkom svijeta. Trgovci koji su odravali ive veze sa dalekim predelima na istoku (Bliski istok, Indija i Kina), vremenom se enormno bogate i sve ee izraavaju svoje negodovanje u pogledu nedostatka politikog uticaja, koji je do tada bio u rukama aristokratije. Ekonomska mo zahtevala je i politiku.

Ako bismo eleli prostorno da definiemo mesto raanja kapitalizma, ini se da bi se malo koji prostor mogao nazvati kolevkom prvobitnog kapitalistikog poretka kao to je to sluaj sa severnom Italijom. Gradovi drave u severnoj Italiji (Firenca, Venecija, Piza i enova) bili su kljuni faktori u formiranju novog drutvenog poretka. U njima su se formirale grupe veoma bogatih trgovaca koji su odravali odline veze sa Bliskim Istokom (firentinska porodica Medii imala je nekoliko rudnika srebra, proizvodnju svile i banke). Bogatstvo od trgovine postajalo je jo u vreme starih karavanskih trgovakih ruta, ali je umnogostrueno sa pronalaskom pomorskih puteva do udaljenih podruja svijeta (nakon Velikih geografskih otkria). Ove bogate trgovake porodice uskoro su bile praene i bogatim bakarskim porodicama, gradei na taj nain sloj bogatog graanstva (kasnije nazvan buroazija). Njihova glavna tenja bila je da se, preko ekonomske moi, dograbe i politike vlasti, koju je jo uvijek dralo aristokratsko plemstvo. Istovremeno sa formiranjem gradova-drava u severnoj Italiji, u severnoj Europi razvija se mrea gradova koja se prostirala od Rusije i Skandinavije, preko severne Nemake, pa sve do Severnog mora (Hanseatik liga). I ovdje su bogati trgovci bili glavne figure u oblikovanju novog drutvenog poretka.

Vremenom je bogati graanski sloj (trgovci, bankari) na razliite naine uspjeo da se domogne i formalne politike vlasti (buroaskim revolucijama kao u Francuskoj, mirnim putem kao u Britaniji ili kroz pokrete ujedinjenja kao u Italiji).

3. KARAKTERISTIKE KAPITALIZMA

Novoformirani drutveni sistem nosio je sa sobom mnogo novina, izmeu ostalog, i novi sistem proizvodnih odnosa. Posljedice oblikovanja kapitalistikog poretka nisu bile prisutne samo na neposrednim akterima tog procesa, ve i na celokupnoj drutvenoj nadogradnji. Kapitalizam je, poput svih prethodnih ekonomskih sistema, imao odreene odlike, koje su vie ili manje uticale na privredu, drutvo i prostor.

Za razliku od robovlasnitva i feudalizma u kome je glavni princip vladavine nad prirodnim bogatstvima i korienjem istih bio vladavina preko drave, u kapitalizmu najvanija institucija postaje trite (Sl.1.). Trite se sastoji od prodavaca i kupaca robe i usluga koji se kupuju i prodaju za odreenu cenu. Privatno vlasnitvo postaje kljuni element u proizvodnom sistemu i privatni sektor doivljava procvat i puni trijumf. Zbog toga se uvodi jaka pravna regulativa iji je osnovni cilj bilo jasno definisanje i ureivanje odnosa na tritu (trite niti postoji, niti moe dobro funkcionisati bez dobre pravne osnove).

Iako se kapitalizam trudi sebe da prikae kao drutvo bez klasa, trite je svojim mehanizmima formiralo odreeni klasni sistem. Meutim te klasu su formirane na bazi bogatstva i klasni status se nije nasleivao ve sticao (pojava buroazije).

Osim to je uspostavio novi vladajui sloj, kapitalizam je promjenio i status radnika. Radna snaga postaje predmet trgovanja na tritu rada. Radnici u kapitalizmu prodaju svoj rad za odreenu nadoknadu, a kroz razliite vidove sindikalnog organizovanja stupaju u pregovore sa vlasnicima kapitala oko uslova rada.

Rast i razvoj kapitalizma doneo je potpuno novu ulogu novcu, koji je ubrzo postao merilo vrednosti. U ranijim sistemima vladala je robna razmena i razmena rada za robu; novac je imao sporednu ulogu. Meutim u kapitalizmu, novac je merilo vrednosti robe i usluga, a pored ekonomske, dobija i socijalnu i politiku dimenziju.

Zbog injenice da je proces kretanja kapitala u prostoru kontinuiran moemo govoriti o povezanosti bogatih i siromanih regiona, a nejednak razvoj karakteristian je za sve prostorne nivoe.Mogunost da se trguje na velikim udaljenostima bila je jedna od fundamentalnih osnova kapitalizma. Trgovina je oslikavala geografsku organizaciju razmene, povezujui proizvoae i potroae koji se moda nikada nisu videli, niti upoznali.

Trgovina je uzrokovala jae povezivanje samog evropskog kontinenta, ali i povezivanje Europe sa ostatkom svijeta. Tokom XVI, XVII i XVIII vijeka u Europi se razvija saobraajni sistem puteva, kanala, a kasnije i eljeznice. Brzina razmene ljudi, robe i informacija se vremenom ubrzavala i dovela do onoga to danas nazivamo prostorno-vremenska kompresija. Razvoj pomorskog saobraaja je Europljanima omoguio da sigurno i relativno brzo prevaljuju velike distance.

Slika.1. Njujorka burza 1963.g.

4. HISTORIJSKI RAZVOJ SPORTA ZA VRIJEME KAPITALIZMA

4.1. Humanizam

Humanizam kao kuiturm pokret nastao je u Italiji. U njemu se nastojala upoznati, objasniti i obnoviti klasina kultura antikog perioda Grke i Rima. Humanizam vraa antiki pristup cjelovitoj linosti ovjeka zahtjev za harmonino i skladno razvijanje tijela i duha, pa sada sistem tjelesnog odgoja ponovo dobiva odgovarajue mjesto i sadraje.

Reformacija je pokret koji je zahvatio crkvene krugove. U ovom periodu javlja se i razvija nova graanska pedagogija, sa ciljem vaspitanja ovjeka kao cjelovite linosti. Prve buroaske drave stvaraju se u Evropi i to u Nizozemskoj i Engleskoj. Javljaju se novi filozofi reformanti, pedagozi koji u uslovima nastanka buroaskih drava istiu nove misli i zahtjeve o odgoju mladih generacija. Novi nain proizvodnje, pa time i cjelokupnog, ivota i drutvenih odnosa, imperativnije zahtjeva nove profile ljudi, nasuprot dotadanjim profilima feudalnog gospodara, kmeta i graanina.

Meu njima posebnu panju zasluuju:

Don Lok (1632-1704.g.) koji se u djelu Misli o odgajanju djece 1690. godine zalae za tjelesno vjebanje u prirodi u svim vremenskim uslovima.

an ak Ruso (1712. - 1778.g.) poznati i veoma uticajan teoretiar i filozof, veliki zagovara vraanju pnrodi, koji se zalae za jedinstven tjelesni i drutveni odgoj i obrazovanje. Zalae se i za tjelesni odgoj ena, iako vie u smislu razvoja gracioznosti i ljupkosti. Istiui svoje osnovno geslo povratak pnrodi, on mladiima preporuuje plivanje, skakanje, bacanje, tranje i razliite igre za razvijanje spretnosti. (Ali-Parti & Frfljak, 2004)

4.2. Filantropizam

Teorije o odgoju koje su isticali najprije humanisti, a zatim buroaski ideolozi i pedagozi, sve do kraja 18. stoljea bile su uglavnom prilagoene potrebama individualnog odgoja, to je bilo dostupno samo najbogatijim slojevima drutva. Tek pri uticajem filantropista (filantrop-ovjekoljubac), nove pedagoke teorije, osobito one to se odnose na tjelesni odgoj, nastoje se primijeniti na jednoj iroj osnovi. Filantropi su zasluni za razvoj teorije o tjelesnom odgoju, a posebno se zalau tla se u ovoj pedagokoj oblasti treba uvesti neki red i sistem. U tim pokuajima najdalje se otilo u njemakom gradu Dessau gdje je 1774. godine osnovan prvi odgojni zavod prema novim receptima.

Johan Bernard Bazedov (I724.-I790.g.) (Sl. 2.) je osnovao prvi odgojni zavod pod nazivom filantropium ili prva velika osnovna kola za ljudski rod. Sve tada poznate tjelesne vjebe su se sistematizovale u tzv. desavski petoboj koji sainjava: tranje. skakanje, penjanje, noenje tereta i balansiranje. Tjelesni odgoj time ulazi u program nastave za odgoj graanske djece u redovnim kolama. Na osnovu ovog iskustva, u Njemakoj, a i u ostalim zemljama otvaraju se slini zavodi. Naroito se isticao Salomonov filantropijum u nepfentalu u Tiringiji (Njemaka) u kome je djelovao jedan od prvih i najznaajnijih modernih teoretiara i tvorac tjelesnih vjebi, Johan Fridrih Gutsmutz.

Slika 2. Johan Bernard Bazedov

5. NACIONALNI GIMNASTIKI SISTEMI