Het ontwerpen van Speelprikkels

Download Het ontwerpen van Speelprikkels

Post on 11-Jan-2017

224 views

Category:

Documents

8 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Het ontwerpen van Speelprikkels

    Jeske Nijmans0194875UT begeleider: H. Schuurman-HemmerBegeleider bedrijf: E, Oost-MulderTweede Examinator: W. PoelmanDatum: 17-07-2012

  • InhoudsopgaveSamenvattingInleiding Stagebedrijf Opdracht1. Analyse buitenspelen 1.1 Waarom buitenspelen 1.2 Formele speelruimte 1.3 3% Norm speelruimte 1.4 Informele speelruimte 1.5 Speelweefsel en kindlint2. Analyse speelprikkels 2.1 Wat zijn speelprikkels 2.2 Categorien3. Analyse gebruikers 3.1 Hoofdgebruiker 3.2 Speciale gebruiker 3.3 Ongewenste gebruiker4. Het WAS 4.1 Wat is het WAS 4.2 Uitzonderingen 4.3 Richtlijnen 4.4 Risicos 4.5 Keurmerkinstituten5. Programma van eisen6. Idee fase 6.1 Uitwerken bestaande ideen 6.2 Schetsen 6.3 Concept keuze7. Conceptuitwerking 7.1 Interesse onderzoek 7.2Concepthighfive 7.3 Concept dop dr op 7.4 Concept draaien maar 7.5 Conceptkeuze8. Detailuitwerking 8.1 Materiaalkeuze 8.2 Afmetingen 8.3 Modulairiteit9. Prototype bouwen 10. Conclusie en aanbevelingen

  • Bachelor verslag Jeske Nijman

  • 5Bachelor verslag Jeske Nijman

    SamenvattingInditverslagstaatdebacheloropdrachtvanJeskeNijmanbeschreven.Deopdrachtis uitgevoerd bij het adviesbureauOBB inDeventer, in samenwerkingmet StedoninLeeuwarden.OBBiseenadviesbureaugespecialiseerdinspelenindeopenbareruimte.ElskeOost,medeeigenaressevanOBBisbezigmeteenprojectwaarbijspeel-prikkelswordentoegevoegdaanniet-speeltoestellen.Stedoniseenbedrijfgespeci-aliseerdinhetmakenvanproductenvoordeopenbareruimte.Erwordtvoornamelijkgewerkt met beton en staal.

    Allereerstzijnerverschillendeanalysesuitgevoerd.Zo isergekekennaarwaaromkinderenbuitenmoetenspelen,watdeverschillendemogelijkhedenzijnombuitentespelenenwaarkinderenbuitenkunnenspelen.Hierbijkwamnaarvorendatdeinfor-melespeelruimtebelangrijkerisdanmeneerderaltijddacht.Vervolgensisergekekennaar de redenen dat kinderen spelen, hoe kinderen spelen en hoe dit de ontwikkeling vanhetkindstimuleert.Spelenblijkteenpositieve invloed tehebbenopdegeheleontwikkelingvanhetkind.OokisergekeknnaarhetWAS,hetwetsbesluitattractiespeeltoestellen.Hetproductmaghiernietondervallen,maarermoetwelgekekenwordennaardeontwerprichtlijnen.Uitdezegeheleanalyseiseenprogrammavaneisen opgezet. TijdensdeideefasezijndebestaandeideenvanStedonenOBBverderuitgewerkten zijn er ook nieuwe ideen bij bedacht. De originele ideen bestonden uit een paal met draaielementen, een bord om mee te spelen en een waterpaal. Met de waterpaal isbewustnietverdergewerkt.Uiteindelijkisernadeideefasebeslotendoortegaanmethetideevooreenproductmetverticalespeelprikkels,eenideevooreenproductmet allerlei draaielementen en een idee dat bestond uit palen met doppen.

    ErisopeeninteressemarktinSteenwijkgekekenwatdereactiesvanmensenwarenopde3verschillende ideen.Welkwamenergoedevragenoverde leeftijd,houd-baarheidendiefstalgevoeligheidvanhetproduct.Tijdensdeconceptuitwerkingzijndecomponentenendevormgevingvande3conceptenuitgewerkt.Bijhetverticaleconcept,genaamdhighfivebleekvooraldehoogtevanhetproductendedriehoeks-constructie belangrijl. Bij het borddraai concept, concept draaien maar, bleek de mo-dulairitieit, maar ook het beknellen en afknellen een probleem. Bij het palen met dop-penconcept,conceptdopdrop,bleekvooraldediefstalgevoeligheidendistributiedegrootsteknelpunten.Naeenkeuzemomentiserbeslotenomhetconcepthighfiveuitte werken.

    Bijdeuitwerkingvanhetconceptisvooralgeletopafmetingen,materiaalkeuzeenmo-dulairiteit.Deafmetingenvanhetproductzijngebaseerdop90%vandebevolking.Demateriaalkeuzeisbepaaldaandehandvanhetprogrammavaneisenendemodulai-riteitaandehandvaneeneerdereanalyse.Uiteindelijkisergekozenvooreenproductmeteensimpelframemet2bogendataandemuurkanhangen.Hieraankunnenver-schillendevoorwerpengehangenworden,passendbijdelocatieendoelgroep.Ookisdemodulairiteitopgedeeldbinnendedoelgroep.Hetuiteindelijkeproductvoldoetaande meeste eisen en bijna alle wensen.

  • 6 Bachelor verslag Jeske Nijman

    InleidingDeopleidingIndustrieelOntwerpenaandeUniversiteitTwentewordtaanheteindevanhetderdeleerjaarafgeslotenmeteenBacheloreindopdracht.Voordezeopdrachtwordtdestudentgeachtzelfeenbedrijfoforganisatietevinden,waarbijeenopdrachtkanwordenuitgevoerd.Hetinvullenvandeopdrachtisvrij,maarermoetwelvoldoen-deraakvlakzijnmetdeaangeleerdevaardighedengedurendedeBachelor.

    IkhebgekozenvooreenontwerpgerichteopdrachtenikhebdezeuitgevoerdbijhetadviesbureauOBBinDeventer.DitisgebeurdinsamenwerkingmethetbedrijfStedonstedelijkeproducteninLeeuwarden.HieronderismeerinformatietevindenoverOBB,Stedonenookdeuittevoerenopdracht.

    Stagebedrijf

    OBBiseenadviesbureauvoorallesoverspelenindeopenbareruimte.Zeadviserenen helpenmet het beleidsbeheer van spelvoorzieningen in openbare speelruimtesvooronderanderescholen,gemeentes,stichtingenenanderebelangenorganisaties.Zegevenadviesoverspreidingliggingeninrichtinginrelatietotwijkopbouwendoel-groepen.

    VolgensOBBisveelspeelruimteisvannaturealaanwezig,denkhierbijaangras,bo-men,struiken,stoepenenwater.Speeltoestellenzijnslechtseenvervangingvandezevannatureaanwezigespeelmogelijkheden.Speelruimteechterneemtsteedsverderaf door (auto)verkeer, verdichting vanwoningen, voorzieningen voor volwassenen,hondenpoep,bezuinigingen,criminaliteitenvandalisme.Hierdoormoetdespeelruim-te die wel beschikbaar is zo effectief mogelijk ingedeeld worden. OBB heeft normen ontwikkeldomdekwaliteitenkwantiteitvanspeelruimtestemetenentecontroleren.Een belangrijk element waar OBB mee werkt zijn de speelprikkels, elementen die aan-leidinggeventotspel.Ditkaneenspeeltoestelzijnofeenbewustgeplaatstspeelele-ment,maarookniet-speeltoestellenkunneneenspeelprikkelgeven.

    Naast afname van speelruimte is er ook een afname in budget voor speelruimtes.Door de economische crisis moet er steeds meer geld bespaard worden waardoor ook gemeentes steeds minder te besteden hebben. Een gemeente zal dus niet snel meer eengrootbedraguitgevenaaneengrootspeeltoestelofklimrek,maarzalandereop-lossingen moeten zoeken. OBB denkt dat kinderen geen speeltoestellen nodig hebben omhunfantasieteprikkelen,metkleinetoevoegingenofaanpassingenaanruimteskan er een leuke speelruimte gecreerd worden.

    Stedonstedelijkeproducten,iseenbedrijfdatzichrichtophetproducerenvanproduc-tenvoordeopenbareruimte.OpditmomentheeftStedonalmeerderespeeltoestelleninhetassortimentenleverenzijonderandereschommels,glijbanen,draaitoestellen,zandbakkenenkabelbanen.Stedonwildeexpertisediezehebbenophetgebiedvanmateriaalkeuze,technischeuitwerkingenhethufter-proofmakenvanproductenge-bruikenomdeideenvanOBBteverbeterenenopdemarkttebrengen.

  • 7Bachelor verslag Jeske Nijman

    De opdracht

    ElskeOost,medewerkstervanOBBisophetmomentbezigmeteenprojectwaarbijzespeelprikkelswil toevoegenaanniet-speeltoestellen.De termspeelprikkelwordtinhoofdstuk2vanditverslagnoguitgebreideruitgewerkt.Hetideeachterditprojectis dat gemeentes goedkope producten kunnen aanschaffen, die ze na aanschaf naar eigenwenskunnenaanpassenenveranderen.

    Deprijsvaneenspeeltoestelwordtnietalleenbepaalddoordeproductiekosten,maarookdoordeonderhoudskostenendekostenvoorhetWAScertificaat.HetWAS ishetwetsbesluitattractieenspeeltoestellenenbevatnaastontwerprichtlijnenenNENcodesookonderhoudvoorschriften.Hierovermeerinhoofdstuk3Indieneenspeeltoe-stelonderhetWASvalt,zalereenhalfjaarlijksecontroleuitgevoerdmoetenwordenenmoet er ook een logboek bijgehouden worden. Deze controles kosten tijd en geld. Om deaanschaf-endeonderhoudskostenvanhetproductzolaagmogelijktehouden,isergekozenomeenproductteontwikkelendatnietonderhetWASvalt.

    Wanneer een product eenmaal geplaatst is in de openbare ruimte, kan het niet snel meerveranderdworden.Denkhierbijaanbankjes,speeltoestellen,lantaarnpalenetc.Hetvoordeelhiervan is,datdeproductennietsnelgestolenworden.Hetnadeel isechter,datwanneerdeomgevingveranderdofernieuwemogelijkhedenzijn,hetheleproduct vaakaangepast of verwijderdmoetworden.Omhet project zo interessantmogelijktemaken,iservoorgekozenomhetproductmodulairtemaken.Dithoudtindatonderdelenvanhetproductnaareigensmaakveranderdkunnenworden,ooknaplaatsing.

    Zoalseerderbeschreven,heeftOBBeensamenwerkingscontractmetStedon.Stedonheeftopditmomenteenredelijkgrootassortimentproductenvoordeopenbareruimte.Hetbedrijfwerktzelfvoornamelijkmetstaal,RVSenmetbeton.Dezeproductenkun-nenzezelfverwerken.Anderematerialenzullenexterngeproduceerdmoetenworden,maarwordenwel bijStedongeassembleerd.Devoornaamstebewerkingenbinnenstedonzijnhetwalsen,lassen,snijdenenbuigenvanstaalenRVS.Indieneranderebewerkingenplaatsmoetenvinden,zalditookexterngedaanworden.ErisgekozenomhetproductzoveelmogelijktelatenproducerendoorStedon.

    Alshoofdgebruikervanhetproductisgekozenvoorhetbuitenspelendekind.Omdeopdrachttebeperkenisergekozenvoordedoelgroep3tot14jarigen.Hetproductwordt echter in de openbare ruimte geplaatst, dus zal er wel rekening gehouden moe-tenwordenmetoverigegebruikers.

    Samenvattendisditdeopdracht:Hetontwerpenvaneenmodulairproductmetspeelprikkelsvoorindeopenbareruim-te,gerichtopkinderenvan3-14jaar.HetproductmagnietonderhetWASvallenenzalinspelenopdehuidigemarktvraagnaarkleineengoedkopeproducten.Hetonder-zoekzalbegonnenwordenmeteenanalysevandebestaandeideen.Dezewordenuitgebreiden totconceptverwerktDezeconceptenzullengetoetstwordenaaneenlijstvaneisenenwenseneneenconceptwordtvervolgensgebruiktommetdekennisvanStedonuitgewerkttewordentotproduct.Vervolgenszalereenprototypegemaaktworden waarmee naar het keurmerk gegaan kan worden.

  • 8 Bachelor verslag Jeske Nijman

    1. Analyse buitenspelenVoordat er begonnen kan worden met ontwerpen, moet eerst goed onderzocht zijn wat hetnutisvanbuitenspelen.Hieronder,eenoverzichtvanhetliteratuuronderzoek.Eris eerst gekeken naar waarom buiten spelen belangrijk is, daarna is er gekeken naar deverschillendespeelruimtes.Ookdelandelijke3%speelruimteregelendebegrip-pen speelweefsel en kindlint worden uitgelegd. Deze informatie kan later weer gebruikt wordenvoorhetopstellenvanhetplanvaneisen.

    1.1 Waarom buiten spelen?

    Wiekenthetniet,samenmeteenpaarvriendeneenlekkerpotjevoetballen,metdekinderenuitdebuurtjeverstoppenindestraatofeenwedstrijdjewiezohetsnelstnaarbenedenkanglijden.Ditzijnslechtseenpaarvoorbeeldenvandevelebuitenspelac-tiviteitendieiedereeninzijnjeugdweleensgedaanheeft.Buitenspelenisnietalleenleuk,maarooknogeensontzettendleerzaam.Zoleerjeonderanderesamenspelenenhetmakenvanrolverdelingen,dingenmakenenveranderen,jestimuleertjefan-tasie en je leert omgaan met materialen. Toch wordt er tegenwoordig steeds minder ruimtevrijgemaaktvoorbuitenspelenenkomenersteedsmeerregelswaarspeeltoe-stellenaanmoetenvoldoen.Speeltuinenmoetenplaatsmakenvoorparkeerplaatsen,schoolpleinenwordennaschooltijdafgeslotenomdatmenbangisvoorvandalismeendeaanwezigespeeltoestellenmoetenregelmatigwordengecontroleerdofzenogvol-doenaanwettenennormen.Demarktvoorbinnenspellenzoalspcgamesenallerleispelcomputers wordt echter steeds groter en uitgebreider. Het lijkt alsof buitenspelen een stuk minder belangrijk is geworden.

    Nietsisechterminderwaar.VolgensRonaldBuitenhuis(2009)isbuitenspelennood-zakelijk voor eengezondeontwikkeling.Het stimuleert essentile aspecten vandelichamelijke ontwikkeling zoals motoriek en cordinatie. Ook mentale processen als hetlerenvansocialevaardigheden,hetkennenenverleggenvaneigengrenzenenruimtelijk inzicht komendoormiddel vansport enspel tot ontwikkeling.Daarnaastzorgtmeerbuitenspelenervoordatkinderenzichlangerenvakerperdagbewegen.HetNederlands instituut voor sport enbewegen (NISB) zegtdatmensenminstens30 minuten per dag moeten bewegen om een gezonde leefstijl te hebben. Door meer speeltuinenenspelgelegenheidtecrerenkunnenkinderenbetergemotiveerdwor-denomtebewegen.UiteenonderzoekvanTNOinsamenwerkingmetVUMedischisgeblekendatmeerdan80.000kindereninNederlandovergewichthebben.Daarnaastworden ze ook jonger te dik, zijn er meer kinderen met obesitas en blijft het aantal kinderenmetovergewichtstijgen(TNO,2006)OokBenAdmiraal,voorzittervanbran-cheverenigingSPELENvindtbuitenspelenendeaanlegvanspeelplekkenuiterstbe-langrijk.Investereninkindvriendelijkheidvergrootdeleefbaarheidvanwijken,houdtgezinnenindegemeente,vergrootwelzijnenversterktdeconcurrentiepositievandegemeente.Buitenspelenisessentieelvoordeontwikkelingvankinderenenheefteenpositiefeffectofdepsychischeenfysiekegezondheid.Buitenspeelruimteisdusweldegelijkbelangrijk,voordeontwikkelingendegezondheidvanhetkind,maarookvoorhetwelzijnvandehelewijk.

  • 9Bachelor verslag Jeske Nijman

    1.2 Formele speelruimte

    Buitenspelen kun je op allerlei plekken en manieren doen. Wie wel eens goed om zich heen heeft gekeken heeft gezien dat kinderen niet alleen op de speeltuin of in de achtertuin,maaroveralindeopenbareruimtespelen.Ruimtediespeciaalvoorspelenis aangelegd, wordt formele speelruimte genoemd. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen particuliere en openbare ruimte. Particuliere ruimte is een ruimte die nietdoor iedereengebruiktkanworden,bijvoorbeelddeachtertuin.Gedeeltelijkge-opendespeeltuinen,schoolpleinenenspeelruimtesmetopeningstijdenvallennieton-derparticuliereruimte.Ondanksdatzenietvooriedereentoegankelijkzijn,zijnzewelgeopendvoorgrotegroepenkinderenenvallendaarmeeonderdeopenbareruimte.Zievoorbeeldhieronder

    1.3 3% norm voor formele speelruimte

    In1998kwamenervoorheteerstklachtenoverdehoeveelheidformelespeelruimte.BenRensen, jeugdartsbijdeGGDinUtrechtstelde toendater indegrotestedensoms per wijk slechts 4 m speelruimte beschikbaar is, hierdoor komen kinderen nooit aanhundagelijksehoeveelheidbeweging.EenpartijdieinNederlandergpleitvoorregelsbetreffendeformelespeelruimteisdeSP.MededoortoedoenvanAgnesKantvandeSP is er in 1999een landelijke normvoor speelruimte aangenomen.DezenormisontwikkelddoordeNUSO,deLandelijkeOrganisatievoorSpeeltuinwerkenJeugdrecreatie,enNationaalJeugdfondsJantjeBeton.Dezetweeorganisatiesheb-benindecember1999inhetHandboekspeelruimtebeleidgemeentengeadviseerddevoorgesteldenormtehanterenvooreengoedspeelruimtebeleid.Denormkomtindepraktijkneerop300m2buitenspeelruimteperhectare,of3%.Voorvelegemeenteswasditeenwatonduidelijkenorm,wantwatvalterformeelonderdespeelruimteenwat niet.

    ElskeOostvanOBBhelptgemeentenbijhetuitvoerenvandenormensteltdatvooralindenieuwewijkendenormvaaknietgehaaldwordt. IkhebprojectengedaaninArnhem, Utrecht en Almere waarbij in sommige wijken de 3% norm niet gehaald werd. Juistindenieuwewijkenvanna2000zaktehetpercentageweg.OokdegemeenteRotterdamhadproblemenmethethalenvande3%norm.Degemeentevindtdatde3%normnietvolledigisennietszegtoverdeliggingenhetfunctionerenvandespeel-ruimte.Omditteverbeterenhebbenzedenormherschrevenenhierbijookrekeninggehoudenmetdegrootteen locatievandespeelruimte. In2011heeftministervanvolksgezondheidEdithSchippersechtereendefinitiefeindegemaaktaandelande-lijkenorm.Volgensdeministerisdenormmoeilijkuitvoerbaar,omdaternietduidelijkaangewezenkanwordenwatwelennietonderspeelruimtevalt.

    informele speelruimte

  • 10 Bachelor verslag Jeske Nijman

    1.4 Informele speelruimte

    Ruimtedieineersteinstantienietvoorspelenisaangelegd,maardaarwelvoorge-bruiktkanworden,wordtdeinformelespeelruimtegenoemd.Eenbekendvoorbeeldvandeopenbareruimteishetstrand,waarzandkastelengebouwdkunnenwordenenspellengespeeldkunnenwordenindegolven.RonaldBuitenhuiszegtda...

Recommended

View more >