hayvansal gıdalarda veteriner İlaç kalıntılarıenderyarsan.net/eyarsan_vesba_bursa2014.pdf ·...

of 45/45
Hayvansal Gıdalarda Veteriner İlaç Kalıntıları

Post on 03-Mar-2018

221 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Hayvansal Gdalarda

    Veteriner la Kalntlar

  • Ruhsatl Mstahzar

    2014 Yl (Mart) : 2006

    Mstahzar; 1449 Yerli + 557 thal

    Yerli Firma: 210

    Yabanc Firma: 280

    Etkin Madde: 1166

    Kullanmda Olan: 500-600 Antibakteriyel: 908

    Vitamin-mineral: 318

    Antelmintik: 193

    Ektoparaziter: 118

    Hormon: 74

    Antiprotozoon: 67

    Antiseptik: 17

    Antifungal: 16

    Homeopatik: 72

    www.gkgm.gov.tr

  • Hayvan tr / ruhsatl ila (Mart 2014)

    3

    Hayvan Tr /

    la Grubu

    Ruhsatl Antibakteriyel Antelmintik Anestezik Antiseptik Hormon Vitamin, mineral,

    aminoasit

    Sr 1079 602 138 4 10 58 290

    At 646 154 13 9 9 41 220

    Koyun

    Kei

    935 347 138 3 8 24 260

    Kanatl 475 357 12 1 4 - 70

    Balk 45 39 - - - - -

    Ar 27 - - - - - 3

  • Veteriner Hekimlii / nsan HekimliiAntibiyotik Kullanm

    4

    Avusturyada 2011 ylnda:

    nsan hekimlii 45 ton

    Veteriner hekimlii 60 ton

    Almanya 2005 ylnda:

    nsan hekimlii 360 ton

    Veteriner hekimlii 784 ton

    Fransa 2005 ylnda:

    nsan hekimlii 760 ton

    Veteriner hekimlii 1.320 ton

  • Veteriner lalarnn Kullanm

    Amalar

    Her hayvan yaamnda ilaca bir ya da birok kez

    maruz kalr;

    1. Hastalklarn Saaltm ve

    nlenmesi

    2. Davranlarn Deitirilmesi

    3. Gelimenin Hzlandrlmas

    4. Verimin Artrlmas

    5. Gda kalitesinin Artrlmas

    6. Beslenmenin desteklenmesi 5

  • Veteriner lalarnn Etkileri

    Yararl etkiler Hastalklar iyileebilir, hafifleyebilir Hastalklarda koruyucu/nleyici etki Gelimenin hzlanmas, verimin artmas, gda

    niteliinin iyilemesi

    Zararl etkiler Doku-organlar iin zararl etkiler Direnli Mikroorganizma Sular Ortaya kabilir Baklk Sistemi Etkilenir Bask yada Uyar lalarn Dorudan Etkileri Mevcuttur Gdalarda la Kalntlar

    6

  • Hayvansal Gdalardaki la Kalntlar

    Gda maddelerindeki ila kalntlar Tketici saln ve refahn

    Hayvan refahn

    lke ekonomisini ilgilendiren

    Uluslararas boyutu olan bir husustur

    la kullanld srece, hayvansal kaynakl gdalarda ila kalntlar bulunacaktr; nemli olan kalntlarn skln ve dzeyini kontrol altnda tutmaktr

    Gdalarda bulunmasna izin verilen miktarn zerindeki kalntlar toksikolojik ynden tketiciler iin potansiyel tehlike olutururlar

    7

    Hayvan

    refah

    Tketici

    sal -

    refah

    Ekonomi

    Uluslararas

    ticaret

  • Kalntyla lgili Baz Tanmlar

    Kalnt

    lalarn gda deeri olan hayvanlarda doku/organ ya da besin unsurlarna geen deimemi veya metabolitleri eklindeki miktar

    Toplam kalnt

    Belirte kalnt

    Bal kalnt

    Ekstre edilebilir kalnt

    Ekstre edilemeyen kalnt

    Biyoyararlanlabilir kalnt

    8

  • Kalntyla lgili Baz Tanmlar

    Etkisiz dzey

    Etki iin ilalar belli bir sre ve dzeyde bulunurlar

    Duyarl hayvan trlerinde 2 yl yedirme denemeleri

    Herhangi bir olumsuz etkiye yol amayan miktar

    Fizyoloji-biyokimyasal olaylara

    Gelime hz, organ/doku arlklarna

    Hcrelerde enzimatik etkinlik, yapsal bozukluk

    Kabul edilebilir gnlk alm (KGA)

    (Acceptable Daily Intake, ADI)

    Tketici sal zerinde olumsuz etki olmakszn yaam boyunca ve gnlk olarak alnabilecek miktar

    mg/ kg c.a / gn

    100 gven faktr

    9

  • Tolerans (Gvenli) Dzeyi

    nsanlar ve hayvanlar tarafndan tketilene kadar besinler ve yemlerde bulunmasna izin verilen en fazla miktar/younluk

    Snrl tolerans (llebilir kalnt miktar)

    hmal edilebilir tolerans (zehirlilik bakmndan nemsiz miktar)

    Sfr tolerans (zehirli/karsinojenik etkili ilalar iin)

    Geici tolerans

    Toleransn belirlenmesi

    Etkisiz dzey Gven faktr

    60 kg c.a. ; 1.5 kg kat besin ; 1.5 L st

    T= KGAx60 kg.c.a / TF

    T= Etkisiz miktar x 60 kg c.a. / TF x GF10

    Kalntyla lgili Baz Tanmlar

  • Gda Tketim Miktarlar

    Yetikin bir insan iin (Ort 60 kg c.a.)

    Et: 500 g

    Kas eti: 300 g

    Karacier: 100 g

    Bbrek: 50 g (kanatllarda 10 g)

    Ya : 50 g (kanatllarda doal oranlarda 90 g)

    Balk eti: 300 g

    Yumurta: 100 g (2 yumurta)

    St: 1.5 L

    Bal: 20 g

    11

  • Kalntlarn Sebepleri

    1. lacn Vcuttan

    Arnma Sresine

    Uyulmamas

    2. lala lgili Sebepler

    3. Kullanm Sorumluluu

    4. Hastalk Hali

    12

  • 1. lacn Vcuttan Arnma Sresine Uyulmamas

    Et Hayvannn Kesim ncesi Bekletme Sresi (28 gn)

    Yumurtann Tketilmeme Sresi (7 gn)

    Stn Tketilmeme Sresi (7 gn)

    Su Canllarnn Avlanmama Sresi (500/Ortalama su

    scakl=.....Gn)

    Baln Tketilmeme Sresi (Bir kayt yok)

    13

    http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://www.cankayagazetesi.com/common/wp-content/uploads//et_urunlerimiz_300.jpg&imgrefurl=http://www.cankayagazetesi.com/common/2010/01/kirmizi-et-fiyatlari-50-liraya-yukselecek/&usg=__h9RpHrBJ3wOiwkTWFzKOfGpeIOg=&h=600&w=600&sz=148&hl=tr&start=2&itbs=1&tbnid=7SJJV-dJGoxYsM:&tbnh=135&tbnw=135&prev=/images%3Fq%3Det%26hl%3Dtr%26gbv%3D2%26tbs%3Disch:1http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://www.cankayagazetesi.com/common/wp-content/uploads//et_urunlerimiz_300.jpg&imgrefurl=http://www.cankayagazetesi.com/common/2010/01/kirmizi-et-fiyatlari-50-liraya-yukselecek/&usg=__h9RpHrBJ3wOiwkTWFzKOfGpeIOg=&h=600&w=600&sz=148&hl=tr&start=2&itbs=1&tbnid=7SJJV-dJGoxYsM:&tbnh=135&tbnw=135&prev=/images%3Fq%3Det%26hl%3Dtr%26gbv%3D2%26tbs%3Disch:1http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://img2.blogcu.com/images/a/s/k/askineynida/bal_7.jpg&imgrefurl=http://askineynida.blogcu.com/PROF_DR%2B_IBRAHIM%2BSARA_OGLU/sayfa/1&usg=__L-V_97topfsqdPeSXGc3FwYVwY4=&h=600&w=600&sz=108&hl=tr&start=2&itbs=1&tbnid=aERsZmC0UrE3JM:&tbnh=135&tbnw=135&prev=/images%3Fq%3Dbal%26hl%3Dtr%26gbv%3D2%26tbs%3Disch:1http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://img2.blogcu.com/images/a/s/k/askineynida/bal_7.jpg&imgrefurl=http://askineynida.blogcu.com/PROF_DR%2B_IBRAHIM%2BSARA_OGLU/sayfa/1&usg=__L-V_97topfsqdPeSXGc3FwYVwY4=&h=600&w=600&sz=108&hl=tr&start=2&itbs=1&tbnid=aERsZmC0UrE3JM:&tbnh=135&tbnw=135&prev=/images%3Fq%3Dbal%26hl%3Dtr%26gbv%3D2%26tbs%3Disch:1http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://www.mailce.com/wp-content/uploads/balik17.jpg&imgrefurl=http://www.mailce.com/sagliginiz-icin-balik-yiyin-neden-mi.html&usg=__t5GfNvxrdVGbm9byHU_Pg0qmjyI=&h=333&w=500&sz=127&hl=tr&start=12&itbs=1&tbnid=0mapOx8ssrbXxM:&tbnh=87&tbnw=130&prev=/images%3Fq%3Dbal%25C4%25B1k%26hl%3Dtr%26gbv%3D2%26tbs%3Disch:1http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://www.mailce.com/wp-content/uploads/balik17.jpg&imgrefurl=http://www.mailce.com/sagliginiz-icin-balik-yiyin-neden-mi.html&usg=__t5GfNvxrdVGbm9byHU_Pg0qmjyI=&h=333&w=500&sz=127&hl=tr&start=12&itbs=1&tbnid=0mapOx8ssrbXxM:&tbnh=87&tbnw=130&prev=/images%3Fq%3Dbal%25C4%25B1k%26hl%3Dtr%26gbv%3D2%26tbs%3Disch:1

  • 2. lala lgili Sebepler

    la eidi

    Gentamisin, Neomisin, Oksitetrasiklin, Penisilin,

    Streptomisin, vermektin, Doramektim gibi

    Farmastik ekil

    Enjeksiyonluk zeltiler, Tablet, Yem-katk maddeleri,

    Uygulama Yolu

    Enjeksiyon, Az yolu, Meme-ii uygulama

    Doz -lacn yar mr

    Etiket-D la Kullanm

    Beeri lalarn Kullanlmas

    14

  • 3. Kullanm Sorumluluu

    Veteriner Hekimler

    %10-15 arasnda sorumlu

    Hayvan Yetitiricileri-Hayvan

    Sahipleri

    %60-70 sorumlu

    Dierleri: lal yem veya

    katkl yem hazrlayan

    fabrikalar vb

    15

  • 4. Hastalk Hali

    zellikle Bbrek Yetmezlii

    Karacier Yetmezlii

    Vcutta ilalarn dalmn

    deitiren durumlar

    16

  • Kalntlarn Yol Aabilecei Etkiler

    1. la Alerjisi

    2. Farmakolojik-Toksikolojik Etki

    3. Karsinojenik-Teratojenik-Mutajenik Etki

    4. Cinsiyet zelliklerinde Deime

    5. Direnli Bakteri SularnnOrtaya kmas-Gda Zehirlenmeleri

    6. Gda retimi Hatalar

    7. Tketicilerde Sindirim Sistemi Bozukluklar

    8. Ruhsal-Psikolojik etki17

  • 1. la Alerjisi

    Baklk sisteminin uyarlmasna bal olarak

    Gda kaynakl ila alerjisi son derece seyrek

    Penisilin 3 g (5 ) alerjiye yol aabilir

    Penisilin alerjisinden lm oran 1/65.000

    Kloramfenikol

    Aplastik anemi oran

    1/20.000-100.000

    18

  • 2. Farmakolojik-Toksikolojik Etki

    Genellikle farmakolojik etkiye

    yol aacak miktarlarda

    bulunmazlar

    Klenbuterol

    Anabolik olarak kullanlabilir

    1990da Fransa; buza

    karacieri yiyen 22 kii 100 g dokuda farmakolojik etkiye yol aabilecek miktarlarda

    (35.7-50 g/60 kg) bulunabilir

    19

  • 3. Karsinojenik Etki

    Deney hayvanlarnda karsinojenik olanlarn kullanmna izin verilmez

    Kloramfenikol, nitrofuranlar, imidazol bileikler, progestinler, baz slfonamidler, baz ar kesiciler (ksilazin gibi), baz insektisidler

    Furazolidon

    Fare: 12-47 mg/kg c.a./13 ay; >24 mg/kg c.a; bronsiyal adenokarsinom sklnda art

    Slfadimidin

    Sanlarda 1200-2400 mg/kg yem, farelerde 4800 mg/kg yem; 24 ay; tiroid bezi tmr sklnda %16-33 art

    20

  • 4. Cinsiyet zelliklerinde Deime

    Anabolik hormonlar (doal, yar-sentetik ve

    sentetik trevleri) normal ekilde

    kullanldklarnda dii ve erkeklerde cinsiyet

    zelliklerinde deiiklie yol aabilecek

    miktarlarda etlerde kalnt halinde bulunmazlar

    St, st rnleri ve bitkilerle de alnrlar

    stradiol

    500 g etin tketilmesiyle

    Erkeklerde: 1/15.000

    Diilerde: 1/birka milyon

    21

  • 5. Direnli Bakteri Sularnn Ortaya

    kmas ve Gda Zehirlenmeleri

    Direnli bakteri sularnn ortaya

    kmas hususunda yeterli bilgi yok

    E.coli, Salmonella, Campylobacter gibi

    mikroorganizmalarda direnli sular

    ortaya kabilir

    Antibiyotik kullanlm

    hayvanlardan elde edilen gdalarn

    gda kaynakl zehirlenme yapma

    ihtimali yksek

    22

  • 6. Gda Endstrisinde retim Hatalar

    Antibiyotikler st ve ete geebilir;

    St endstrisi

    Stn ilenmesinde sorunlar (st / yourt

    yapm)

    Ekonomik kayp

    Et endstrisi

    zellikle sucuk retimi

    Nitrat redktazn etkinliinin

    engellenmesiyle

    23

  • 7. Tketicilerde Sindirim Sistemi Bozukluklar

    Sindirim kanalnda >400 bakteri tr

    Bacteroides, Clostridium, Eubacterium

    Normal bakteri says: 1x1011/g

    nemli fizyolojik grevler stlenirler

    1 kg etteki >1 mg antibiyotik bakteri

    topluluunu olumsuz etkiler

    24

  • 8. Ruhsal-Psikolojik Etki

    Ruhsal-psikolojik endie

    Et, st, yumurta gibi gdalar eskisi kadar doal deil

    Eskisi kadar gvenli deil

    Hayvan nerede yetiiyor ?, Ne ile besleniyor ?

    Gelime-byme hzlandrc-verim artrc madde kullanlm m ?

    Veteriner, tarm ilac, hormon, bulaan-kirletici madde kalnts ieriyor mu ?

    Kesim-hazrlama-tama-depolama srasnda temizlik-hijyen kurallarna uyulmu mu ?

    Ruhsal durum, Sosyal yaam ve Beslenmeyeolumsuz etki

    25

  • Antibiyotiklerin

    Kullanmndan leri Gelen Sakncalar

    26

    1. Direnli Mikroorganizma Sular Ortaya kabilir

    2. Baklk Sistemi Etkilenir

    Bask eklinde

    Uyar eklinde

    3. lalarn Dorudan Etkileri Mevcuttur

    4. Gdalarda la Kalntlar

    5. la alerjisi

    6. Endotoksik ok

    7. Msbet Coombs testi

  • Kalntlarn Yol At ve

    Hekime ntikal Eden Olgular

    Kalnt skl lkelere gre farkl

    olacak ekilde %

  • Trkiyede Durum

    Mevzuat

    Ulusal Kalnt zleme Plan - 1999

    lgili mevzuat AB ile uyumlu hale getirilmitir

    TGK Ynetmelii (16.11.1997 tarih, 23172 sayl RG; 29.12.2012 tarih, 28157 sayl RG)

    Kalnt bildirimleri (Ekler halinde)

    Kabul edilebilir gnlk alm miktarlar

    TGK Hayvan Kkenli Gdalarda Veteriner lalar Maksimum Kalnt Limitleri Teblii (2002/30 - EEC/2377/90)

    Ek 1. Kalnt bildirimi gereken maddeler

    Ek 2. Kalnt bildirimi gerekmeyen maddeler

    Ek 3. Kalnt bildirimi geici olarak gereken maddeler

    Ek 4. Yasak maddeler (EEC/2377/90da Ek IV)

    TGK Hayvan Kkenli Gdalarda Veteriner lalar Maksimum Kalnt Limitleri Tebliinde Deiiklik Yaplmas Hakknda Tebliler (2004/4; 2005/28; 2007/17; 2011/20)

    En sonuncusu (Tebli No: 2011/20)

    zinli Maddeler: 636

    Yasak Maddeler: 10

    28

  • Uluslararas Kanser Aratrma Kurumunun (IARC)

    Listesinde Olan Maddeler

    Grup 1 (nsanlar iin karsinojen)

    DES, siklofosfamid, steroid ve steroid olmayan strojenler, tamoksifen

    Grup 2A (nsanlar iin muhtemel karsinojenler)

    Kaptafol, kloramfenikol, etilendibromr, formaldehid, fenasetin, trikloroetilen

    Grup 2B (nsanlar iin olas karsinojenler)

    Asetaldehid, aramit, BHA, dantron, diklorvos, grizeofulvin, heptaklor, karbontetraklorr, klordan, kloroform, ksilazin, metronidazol, niridazol, nitrofen, oksazepam, p-diklorobenzen, progestinler

    Grup 3 (Mevcut bilgilere gre insanlar iin karsinojenik olarak kabul edilmeyenler)

    Aldikarb, aldrin, ampisilin, fenilbutazon, furosemid, metilksantinler, karbaril, malatiyon, nitiazid, nitrovin, oksifenbutazon, slfametoksazol, triklorfon gibi

    29

  • Trkiyede Durum

    Mevzuat

    Veteriner Hizmetleri, Bitki Sal, Gda ve Yem Kanunu - 5996 sayl. 13.6.2010 tarih, 27610 sayl RG

    Canl Hayvanlar ve Hayvansal rnlerde Belirli Maddeler ile Bunlarn Kalntlarnn zlenmesi in Alnacak nlemlere Dair Ynetmelik. 17.12.2011 tarih, 28145 sayl RG (96/23/EC esas alnm)

    2012 Yl Kalnt zleme Genelgesi. 2012/9 numaral Canl Hayvan, Hayvansal Birincil rn ve Etlerde Kalnt zleme Genelgesi

    Hayvansal Gdalarda Bulunabilecek Veteriner lalarna Ait Farmakolojik Aktif Maddelerin Snflandrlmas ve Maksimum Kalnt Limitlerinin Belirlenmesi Hakknda Tebli. 2011/20. RG 29.04.2011 tarih, 27919 sayl RG (Mkerrer)

    Pestisitlerin Maksimum Kalnt Limitleri Ynetmelii. 29.12.2011 tarih, 28157 sayl RG (3. Mkerrer) TGK Bulaanlar Ynetmelii. 29.12.2011 tarih, 28157 sayl RG (3. Mkerrer) Gda Deeri Olan Hayvanlara Uygulanmas Yasak Olan Maddeler Hakknda Tebli. 2002/68. 19.12.2002 tarih, 24968

    sayl RG Sr Somatotropin Hormonunun Yasaklanmas Hakknda Tebli. 2003/21. 26.07.2003 tarih ve 25180 sayl RG Gda Deeri Olan Hayvanlara Uygulanmas Yasaklanan ve Belli artlara Balanan Hormon ve Benzeri Maddeler

    Hakknda Tebli. 2003/18. 19.06.2003 tarih, 25143 sayl RG) lal Yem Teblii. 2005/12. 24.03.2005 tarih, 25765 sayl RG Karma Yemlere Katlmas ve Hayvanlara Yedirilmesi Yasak Olan Maddeler Hakknda Teblii. 2005/24. 16.06.2005

    tarih, 25847 sayl RG Yemlerde stenmeyen Maddeler Hakknda Tebli. 2005/3. 05.02.2005 tarih, 25718 sayl RG TGK Bal Teblii. 2005/49. 17.12.2005 tarih, 26026 sayl RG Gda Olarak Deerlendirilen Hayvanlarn Bulundurulduu Hayvanclk letmelerinde la Kullanm Kontrolleri

    Genelgesi. 2005/74. 09.12.2005 tarih, 15597/027676 sayl yaz Veteriner la Sat Hakknda Genelge. 2002/5. 25.01.2002 tarih, 002229 sayl yaz la Kalntlarnn Arnma Sreleri Talimat. 2003/11 Ruhsatsz la Kullanm ve Yasaklanm Maddeler Genelgesi. 2007/18. 23.02.2007 tarih, 006939 sayl yaz Ruhsatsz Veteriner lac Sat Yerleri Tamimi. 2007/25. 11.06.2007 tarih, 023386 sayl yaz Veteriner Tbbi rnler Ynetmelii. 24.12.2011 tarih, 28152 sayl RG Prospekts/Etiket bilgilerinde uyum. 2.3.2004 tarihli deiiklikle ruhsatl ilalar 31.12.2004e kadar uyumlu hale

    getirildi

    30

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme

    1999 ylndan itibaren Ulusal Kalnt zleme Plan uygulanmaktadr - 2005 ylna kadar mevzuat yoktur

    Canl Hayvanlar ve Hayvansal rnlerde Belirli Maddeler ile Bunlarn Kalntlarnn zlenmesi in

    Alnacak nlemlere Dair Ynetmelik. 17.12.2011 tarih, 28145 sayl RG

    Yetkili merkezi makam (GKGM - Gda Kontrol ve Laboratuvarlar D.Bakanl)

    evrede sorumlu birimler: l ve le Mdrlkleri

    Kalnt izleme plan kapsamnda izlenecek maddeler (Madde 5)

    Kalnt izleme plannn hazrlanmas ve erevesi (Madde 7)

    Kalnt izleme planndaki rnekleme seviyesi ve skl (Madde 8)

    Kalnt izleme plannda yer alacak hususlar (Madde 9)

    letmecilerin kendi kontrolleri ve sorumluluklar (Madde 11, 12)

    letmecilerin sorumluluklar (Madde 11)

    iftlikte tutulacak kaytlar (Madde 12)

    Yetkili makamca yaplacak kontroller ve kapsam (Madde 15)

    Ulusal referans laboratuvarlarnn belirlenmesi ve sorumluluklar (Madde 16)

    Yetkili laboratuvarlar (Madde 17)

    Pozitif numuneler (Madde 18)

    zin verilmeyen uygulamann tespiti (Madde 19)

    Maksimum kalnt limitlerinin almas (Madde 20)

    hlal halinde alnacak tedbirler (Madde 23, 24)

    Mezbahalarda yaplacak kontroller ve alnacak nlemler (Madde 25)

    letmelerin ruhsat ve onaylarnn askya alnmas veya iptali (Madde 26)

    Yksek risk ileme tesisi (Madde 30)

    31

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme

    Kalnt zleme Plan Kapsamndan aranmas gereken maddeler (17.12.2011 tarih, 28145 sayl RG; 96/23/EC)

    Madde 5. Canl hayvanlar, bunlarn dklar ve vcut svlar, dokular, hayvansal rnler, hayvan yemleri ve ime sularnda Ek-1deki listede yer alan maddeler ve kalntlarn varln tespit etmek amac ile hayvanlar ve hayvansal birincil rnlerin retim sreci bu blmde yer alan hkmlere uygun olarak izlenir

    Ek 1

    Grup A. Anabolik etkiye sahip maddeler ve kullanlmasna izin verilmeyen maddeler

    1. Stilbenler, stilben trevleri, bunlarn tuzlar ve esterleri

    2. Antiroid maddeler

    3. Steroidler

    4. Zeranol ieren rezorsilik asit laktonlar

    5. Beta-agonistler

    6. Hangi seviyede olursa olsun tketici saln tehlikeye sokan ve gdalarda hibir seviyede bulunmamas gereken farmakolojik etkin maddeler (Aristoloiyatrleri ve bunlardan hazrlanan preparatlar, dapson, dimetridazol, furazolidon, kloramfenikol, kloroform, klorpromazin, kolisin, metronidazol, nitrofuranlar, ronidazol: EEC/3277/90de Ek 4; 2011/20 Teblide Blm 2)

    32

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme

    Grup B. Veteriner ilalar ve bulaanlar

    1. Slfonamidler ve kinolonlar da ieren antibakteriyel maddeler

    2. Dier veteriner ilalar

    a. Antelmintikler

    b. Nitroimidazollar da ieren antikoksidiyaller

    c. Karbamatlar ve piretroidler

    d. Sedatifler

    e. Steroid olmayan ate drc ilalar

    f. Dier farmakolojik etkin maddeler

    3. Dier maddeler ve evresel bulaanlar

    a. PCBleri de ieren organik klorlu bileikler

    b. Organik fosforlu bileikler

    c. Kimyasal elementler

    d. Mikotoksinler

    e. Boyalar

    f. Dierleri (Naftalen gibi)

    33

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme

    Madd

    e

    grupl

    ar

    Sr, koyun,

    kei, domuz, tek

    trnaklKana

    tl

    Su

    kltr

    hayvanl

    ar

    S

    t

    Yumu

    rta

    Tavan, yabani

    hayvanlar, iftlik

    av hayvanlarBal

    A1 X X X x

    2 X X X

    3 X X X X X

    4 X X X

    5 X X X

    6 X X X X X X

    34

    Madde 7/1. Yetkili merkezi makam, ulusal nlemleri ve nceki yllardaki

    uygulamalarn sonularna gre gncelletirilmi plan en ge 31 Mart tarihine kadar

    hazrlar ve ilgili yerlere sunar.

    Ek 2

    Hayvan tr ve hayvansal birincil rnlere gre aranacak madde gruplar

    Madde

    grupla

    r

    Sr, koyun,

    kei, domuz,

    tek trnaklKanat

    l

    Su

    kltr

    hayvanl

    ar

    St Yumur

    ta

    Tavan, yabani

    hayvanlar, iftlik

    av hayvanlarBal

    B1 X X X X X X x

    B2a X X X X x

    b X X X x

    c X X X x

    d x

    e X X X x

    B3a X X X X X X

    b X X x

    c X X X X X x

    d X X X x

    e x

    f x

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme

    Kalnt izleme plannda olan hayvansal gda gruplar

    Kanatl hayvan etleri (ayrca, canl hayvan ve yem)

    i st

    Bal

    Su kltr canllar

    Yumurta

    Krmz et (2012de pilot uygulama olarak balatld)

    35

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme

    Alnacak asgari rnek says (Madde 8)

    Sr cinsi hayvanlar

    Her yl kontrol edilecek hayvanlarn asgari says nceki yl kesimi yaplan hayvanlarn en az %0.4ne denk olmal

    Koyun-kei

    Her yl kontrol edilecek hayvanlarn asgari says bir nceki yl ayn zerinde kesim yaplan koyun ve keilerin en azndan %0.0ine denk olmal; numune says 100 hayvandan az olmamal

    Tek trnakl hayvanlar

    Numunelerin says, yetkili makam tarafndan tespit edilen problemlere gre belirlenecektir

    Broiler, tavuk, hindi ve dier kmes hayvanlar

    Her kanatl hayvan tr iin yllk asgari numune says her 200 tok et iin 1 numune alnacak; yllk retim >5000 ton ise, her bir grup madde iin en az 100 numune alnacak

    St

    nek st: En az 300 numune olmak zere, her 15.000 ton iin bir numune alnacak

    Koyun, kei, manda st: retim miktar ve tespit edilen sonulara gre belirlenecek

    Bal

    lk 3000 ton retim iin en az 100 numune; ek olarak her 300 ton iin bir numune alnacak

    Su kltr rnleri

    Yzgeli balk iftlii rnleri: Yllk retimin her 100 tonu iin bir numune alnacak

    Dier su rnleri: Yetkili makam tarafndan retimleriyle orantl olarak olarak numune alnr

    Yumurta

    Tavuk yumurtas: Yllk 1000 ton retim iin 1 numune; say 200den az olamaz

    Dier kanatl hayvanlarnn yumurtas: retim miktar ve tespit edilen sorunlara gre belirlenir

    Tavan eti ve yaban av ve iftlik av hayvanlarnn eti

    Tavan: Yllk retimin ilk 300 tonu iin 10 numune; ilave her 300 ton iin bir numune

    iftlik av hayvanlar: Her yl en az 100 numune

    Yaban av hayvanlar: Her yl en az 100 numune

    Domuz

    Her yl kontrol edilecek hayvanlarn asgari says nceki yl kesimi yaplan hayvanlarn en az %0.05ine denk olmal

    36

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme

    Yetkili Laboratuvarlar (Madde 17)

    Adana Vet.Kontrol Enstits: Charm II ile makrolidler, streptomisin, tetrasiklinler

    Elaz Vet.Kontrol Enstits: Charm II ile beta-laktamlar, slfonamidler

    Adana Gda Kontrol Laboratuvar: GC-MS ile naftalen

    Kayseri Gda Kontrol Laboratuvar: ELISA ile kloramfenikol

    Konya Gda Kotrol Laboratuvar: ICP-MS ile metaller

    Yetkili-Referans Laboratuvarlar (Madde 16)

    Etlik Vet.Kont. Merkez Ara.Enstits. Ankara

    A1 (Stilbenler), A3 (Steroidler), A4 (Zeranol dahil rezorsilik asit laktonlar), B2c (Karbamatlar, piretroidler), B3a (PCBlerde dahil organik klorlular), B3b (Organik fosforlular)

    Pendik Vet.Kont.Enstits. stanbul

    A6 (Nitroimidazollar), B2a (Antelmintikler), B2b (Nitroimidazollar da dahil antikoksidialler), B2e (Steroid olmayan ar kesiciler), B2f (Dier maddeler)

    Bornova Vet.Kont.Enstits. zmir

    B1 (Slfonamidler ve kinolonlar da dahil antibakteriyel maddeler), A6 (Kloramfenikol)

    TUBTAK-Marmara Aratrma Merkezi

    A1 (Stilbenler), A3 (Steroidler), A4 (Zeranol dahil rezorsilik asit laktonlar), A5 (Beta-agonistler), B2c (Karbamatlar, piretroidler), B3e (Boyalar)

    Ankara l Kontrol Laboratuvar

    B3c (Stte kurun, Yumurtada ar metaller), B3d (Mikotoksinler)

    zmir l Kontrol Laboratuvar

    B2c (Karbamatlar, piretroidler), B3c (Kimyasal elementler), B3f (balda naftalen)

    37

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme - Cezalar

    Veteriner Hizmetleri, Bitki Sal, Gda ve Yem Kanunu. 5996 Sayl Kanun. 13.6.2010/27610 RG

    Madde 37/c. Gda deeri bulunan hayvanlara uygulanmas yasaklanan veya bu ynde uyarlar tayan maddeleri ihtiva eden veteriner tbb rnlerini, gda deeri bulunan hayvanlara uygulayanlara bebin TL idar para cezas verilir. Yasakl maddeler ve yasakl maddelerin uyguland hayvanlardan elde edilen rnler hakknda mlkiyetinin kamuya geirilmesine karar verilir.

    Madde 40/a. nsan tketimine uygun olmayan gdalar, masraflar sorumlusuna ait olmak zere piyasadan toplatlr ve mlkiyetinin kamuya geirilmesine karar verilir. Bu rnleri reten veya piyasaya arz edenler hakknda kamunun salna kar sular kapsamnda Cumhuriyet savclna su duyurusunda bulunulur.

    Madde 40/d. 21 inci maddenin beinci fkrasna aykr hareket edenlere onbin TL idar para cezas verilir. rnlerin, insan sal iin risk oluturmas durumunda rnler masraflar sorumlusuna ait olmak zere piyasadan toplatlr ve mlkiyetinin kamuya geirilmesine karar verilir. Aykrlk sadece etiket bilgilerinden kaynaklanyor ise idar para cezas bebin TL olarak uygulanr.

    Madde 40/g. 22 nci maddenin nc fkras gerei tutulmas zorunlu kaytlar tutmayanlar ve Bakanla bildirimi zorunlu olan bilgileri vermeyenler hakknda bebin TL idar para cezas verilir.

    Madde 40/i. 24 nc maddenin birinci fkrasnda Bakanlk tarafndan istenen bilgileri vermeyenlere ikibin TL idar para cezas verilir.

    Madde 41/1a. 29 uncu maddenin ikinci fkras gereince Bakanlk tarafndan belirlenen hijyen esaslarna aykr hareket eden birincil retim yapanlara bin TL, perakende iyerlerine ikibin TL, dier iyerlerine bebin TL idar para cezas, nc fkrasnda belirtilen esaslara uymayan yem ve gda iletmecilerine ikibin TL idar para cezas verilir.

    38

  • Trkiyede Durum

    Kalnt zleme Plan Sonular

    Kalnt zleme Plan sonular kamuoyu ve ilgili kurulularla dzenli olarak paylalmaldr

    Mevzuat bunu zorunlu klmaktadr

    lk kez 2006 sonular tam metin olarak Bakanlk internet sayfasndan aklanmtr; ama, sonraki yllarda aklama olmamtr.

    Kalnts aranan ilalar da dahil, veteriner ilalarnn datm, pazarda yer almas, piyasa kontrol ve denetimini kapsayan yeterli uygulama yoktur

    Yasak, ruhsatsz, kaak ilalarla etkili mcadele

    Yetkisiz yerlerde ila sat yaplmakta

    39

  • Baz Bilimsel almalar - Ulusal

    TEZ ALIMALARI

    Ankara Blgesi Kanatl Karma Yemlerinde Fumonisin B1 Varlnn Aratrlmas. 2006

    Trkiyenin Dou Anadolu Blgesindeki Baz llerden Toplanan Bal rneklerinde Metal Dzeylerinin Belirlenmesi. 2007.

    ukurova Yresinden Toplanan Stlerde Sentetik Piretroid nsektisid Varlnn Aratrlmas. 2008.

    Trkiyenin Farkl Blgelerinden Toplanan St rneklerinde Baz Metal Dzeyleri. 2009.

    Akdeniz Antalya Krfezinde Avlanan Barbunya (Mullus Barbatus, Linnaeus, 1758), Kefal (MugilCephalus, Linnaeus, 1758) ve Yeil Kaplan Karidesi (Panaeus Semisulcatus, De Haan, 1844) Trlerinde Baz Ar Metal Dzeylerinin Belirlenmesi. 2012.

    PROJE

    ok ynl hayvan yetitiriciliinde karma yem ve yem hammaddelerinden kaynaklananolumsuzluk faktrlerinin aratrlmas. TAGEM-HSA-04-MT-37 Kod Numaral Bakanlk Projesi. (1994-1996).

    Van Glnden avlanan inci kefali rneklerinde organik klorlu insektisid dzeyleri zerindearatrmalar. Y.Y..Aratrma Fonu. Proje No: 94VF306. (1994-1995).

    Etlik pililerde kullanlan eitli veteriner ilalarnn kalntlar zerine piirme, dondurma vebenzeri ilemlerin etkilerinin aratrlmas. 1. Slfonamid grubu baz antibakteriyellerinincelenmesi; 2. Kinolon grubu baz antibakteriyellerin incelenmesi. TAGEM - HS/98/16/02 KodNumaral Bakanlk Projesi. (1998-2000). 40

  • AB lkelerinde Durum

    - 2008 Yl 27 ye lke verileri (EFSA journal - 2010)

    - 707 058 rnek (sr, domuz, koyun-kei, at ve kanatl)

    - 1923 rnek uygun bulunmad (%0.27)

    - Bulaanlar - %0.87

    - Veteriner tbbi rnler (%0.42

    - Antibakteriyel %0.29

    - Hormonlar %0.26

    - Yasakl maddeler %0.07

    - Beta agonistleri %0.0052004 Yl; 10 lke

    Analiz edilen numune: nceleme 807.000; pheli 61.000

    Anabolik hormonlar: Sr: %0.12; Domuz: %0.3

    Glukokortikoidler: 68 numune

    Beta-agonistler: Sr: %0.02

    Yasak maddeler: Sr: %0.05

    Antibakteriyel maddeler: %0.22

    Antikoksidialler: lasalosid, nikarbazin, salinomisin

    Antelmentikler: vermektin

    Ar kesiciler: Karprofen, fenilbutazon

    Yattrclar: Asepromazin, ksilazin, azaperon, karazolol

    Ar metaller: Arsenik, cva, kadmiyum, kurun, krom

    Organik klorlular: HCH, DDT

    41

  • Kalntlarn nlenmesi

    1. Veteriner Hekimler

    2. Hayvan Yetitiricileri

    3. Gda reticileri

    4. la malatlar-Datclar-Satclar

    5. Kamu

    Her kademede kayt tutulmas

    la datm-sat-kullanmnn takibi-izlenmesi

    Hayvan ve hayvansal birincil rnlerin izlenmesi

    42

  • Hastaln doru tans, doru ila kullanm, ilacn zamannda kullanlmas

    lacn zararl etkilerinin de olabilecei bilinci

    Bireysel tedavi uygulamas

    la prospekts bilgilerine uyulmas

    Kontrolsz ve ar ila kullanmndan kanlmas

    Koruyucu hekimlik, iyi-bakm beslenme uygulamalar

    Kalnt riskinin deerlendirilmesi

    Reetenin uygun ekilde dzenlenmesi

    Miad dolmu ilalar

    Kullanlan ilaca ilikin kayt tutulmas

    lacn uygun ekilde saklanmas ve bertaraf edilmesi

    Uygulayc personele ynelik riskin gz nnde tutulmas

    Veteriner Hekimin Sorumluluklar (Bilinli ve Gvenli la Kullanm)

    42

  • Kalnt eren Gdalarn Deerlendirilmesi

    Piirme

    Kzartma

    Kavurma

    Soukta-dondurarak saklama

    Salamura

    Istma bazen tehlikeli - Oksfendazol

    44

  • Salkl Hayvan

    Salkl Gda

    Salkl Toplum

    Teekkrler

    Prof.Dr.Ender YARSAN

    A..Veteriner Fakltesi Farmakoloji ve

    Toksikoloji Anabilim Dal

    Veteriner Hekimlie Sektrel Bak - VESBA

    13-16 Mart 2014

    BURSA