hayat kaynağı kur'ân tefsiri

Download hayat kaynağı kur'ân tefsiri

Post on 30-Jan-2017

276 views

Category:

Documents

6 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • db 12/2

    Din

    bili

    mle

    ri A

    kad

    emik

    Ara

    tr

    ma

    Der

    gisi

    C

    ilt 1

    2, S

    ay 2

    , 20

    12

    ss. 1

    21

    -15

    2

    MEHMET SAD MEKN HAYAT KAYNAI KURN TEFSR

    ZERNE BR NCELEME

    Ali KARATA*

    zet

    Makale Mehmet Said imekin yazd Hayat Kayna Kurn Tefsiri adl eseri-ni deerlendirmeyi hedeflemektedir. Makalede imekin tefsir yntemi, rivayet ve dirayet asndan zellikleri ele alnacak. efaat, Hz. sann nzul, Ehl-i Ki-tabn kurtuluu ve stiva gibi konulardaki yaklamlarna makalede yer verile-cektir.

    Anahtar Kelimeler: Kurn, Tefsir, sa, efaat, Ehl-i Kitap

    A Study On Mehmet Said imeks Tafsir Called Commentary Of

    Quran Of Life Source

    Abstract

    This article aims to evaluate Mehmet Said imeks Tafsir called commentary of Quran of Life Source. in this article, imeks method of the commentary and his sources will be examined in terms of the riwayah and dirayah. it will be pointed to his approachs like intercession, sa's descent, salvation of the people of Scrip-ture and stiva.

    Key Words: the Quran, Tafsir, Jesus, ntercede, People of the Book

    1.Giri

    Kurn, indii dnemden itibaren muhataplarnca anlalmaya alld. Bu aba tefsir ilmi altnda yazlan eserlerle sonraki nesille-re aktarld. Bylece muazzam bir tefsir klliyat ortaya kt. G-nmzde de bu amala eitli tefsirler yazld. Bunlardan birisi de Erbakan niversitesi lahiyat Fakltesi retim yelerinden Prof. Dr. Mehmet Said imekin yazd Hayat Kayna Kurn Tefsi-ridir.

    * Yrd. Do. Dr., Bartn niversitesi Eitim Fakltesi akaratas@bartin.edu.tr.

  • AL KARATA

    DNBLMLER AKADEMK ARATIRMA DERGS CLT 12 SAYI 2

    122| db

    imek, 1951'de Mardin'de dodu. Yksek slam Enstitsn Erzurum'da bitirdikten sonra Mardin merkez vaizliine atand. ki yllk bu grevinden sonra bir sre mam Hatip Lisesi Meslek Ders-leri retmenlii yapt. 1977 ylnda Konya Yksek slam Enstit-snde balad akademik hayatna Erbakan niversitesi lahiyat Fakltesinde devam etmektedir.1 Yaratl Olay, Kurn'n Ana Ko-nular, Gnmz Tefsir Problemleri, Kurn'n Anlalmasnda ki Mesele ve Kurn Kssalarna Giri gibi pek ok telif eserinin yan sra tercme eserleri de mevcuttur.

    Biz bu almamzda imekin yazd Hayat Kayna Kurn Tefsiri adl eserini betimleyici bir tarzda deerlendirmeyi hedefle-yerek mmkn olduu kadar eletirel bir bak asndan eserine yaklamayacaz. ada dnemde tartmalara neden baz konu-larla ilgili deerlendirmelerine hi girmeyeceiz. nk yazar bu tr konular eitli eserlerinde deerlendirmi ve ayrntl bir ekilde tartmtr. Yine makalede imekin tefsir yntemi, rivayet ve di-rayet asndan kaynaklarn inceleyeceiz. Ayrca efaat, Ehl-i Kita-bn kurtuluu ve sann nzul gibi konulardaki yaklamlarna da makalede dikkat ekeceiz.

    2. Hayat Kayna Kurn Tefsiri Hakknda Genel Bilgiler

    Tefsir, Beyan Yaynlar tarafndan 2012 ylnda be cilt olarak yayn dnyasna kazandrlmtr. Yazar tefsirini on bir ylda ta-mamlamtr. Tefsiri hazrlarken imek; nceki dnemlerde ve amzda yazlm tefsirlere mracaat etmi; ancak kendi ifadesi ile okuyucuyu yorup megul etmemek iin ou zaman mracaat ettii kaynaklar isim olarak zikretmemitir. htiya duyulacana dn-d yerlerde ise kaynaklar ismen zikretmitir. Ekol ve ahs olarak kimsenin etkisinde kalmadn ifade etmekle birlikte ada d-nemde yazlm tefsirlerden zellikle Mevdd, Seyyid Kutup, Reid Rza gibi isimlerden uzunca alntlar yapmtr. lk dnem mfessir-lerini de kaynak olarak zikretmi ve bazen uzun nakiller yapmtr.

    Yazar, gnmz insannn megalelerini gz nnde bulundu-rarak tefsirini uzatmamaya alm; bu nedenle de birok meselede genel okuyucuyu ilgilendirmeyen akademik tartmalara girmemi ve herkesin anlayabilecei bir dil kullanmaya zen gstermitir.

    1 Mehmet Said imek, Hayat Kayna Kuran Tefsiri, Beyan Yaynlar, stanbul 2012,

    c.I, s.1.

    http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=7560&sa=108191340http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=7560&sa=108191340

  • MEHMET SAD MEKN HAYAT KAYNAI KURN TEFSR ZERNE BR NCELEME

    DNBLMLER AKADEMK ARATIRMA DERGS CLT 12 SAYI 2

    db | 123

    Tefsirde sure girileri genellikle surenin nerede indiinin belir-tilmesiyle balamaktadr. Daha sonra surenin isminin ne anlama geldii ve verilen ismin verilme sebebi zikredilir. Surenin ierdii temel konular genel hatlaryla verilir. Surenin tefsiri bittiinde su-renin ierii zetlenmektedir. Ayrca surenin bir nceki sure ile olan mnasebeti de zaman zaman zikredilmektedir. Yine bir sure iinde-ki ayet gruplar arasnda da ilikiye dikkat ekilmektedir. rnein imek, Fatiha suresi ile Bakara suresi arasnda mnasebet kurmu-tur. Bakara suresi, Fatiha suresinde bizi doru yola ilet duasnn sanki bir cevab niteliinde Kurnn bir yol gsterme/bir hidayet olduu vurgusuyla balamtr.2 imek, mnasebetle ilgili Rznin Kaffaldan naklettii bir gr naklederek bir rivayet olmasa bile ayetler arasnda mnasebetin aklen olabileceini kabul etmitir.3

    imek gerek grd yerlerde ayetlerde geen kelimelerin k-kn ve anlamn aklayarak tefsirine balamakta ve kelimenin anlamyla ilgili istifade edilen kaynaklara da atflar yapmaktadr. Yazar, eserinde bazen kelimelerin farkl okunularn vermi ve bunlar arasndan da tercihte bulunmutur. 4 Bazen de kraati az olduu gerekesiyle kabul etmemitir.5

    Tefsirde imek, eitli fikir akmlarnn etkisiyle ayetlerin tefsir edilmesine kar kmtr. Hz. dem ve einin yaratlmasyla ilgili konulardaki grleri buna rnektir. Ey insanlar, sizi bir tek nefis-ten yaratan, ondan da eini yaratan ve ikisinden pek ok erkek ve kadn (var edip) yayan Rabbinizden korkun (Nis, 4/1) ayetinde bazlar Hz. dem ve Hz. Havvadan bahsedilmediini, tek nefis ile insan cinsinin kastedildiini sylerler. Onlara gre tm insanlar iin bir asl vardr ve tm insanlk bu zden yaratlmlardr. dem de Havva da bu zdendir.6 imek, bu gre kar km ve bu tr dncelerin kadn haklarn savunmak isteyenler tarafndan ortaya atldn vurgulamtr. Bu grte olanlar Havvann, yani bir ka-dnn ikinci plana atldn iddia etmilerdir. te bu dnceye kar cevap verebilmek gibi sebepler byle bir yoruma neden olmu-tur ki ona gre bu yanl bir yaklam eklidir. nk Hz. Havvann Hz. demden yaratlm olmas ikinci plana itilmesi anlamna gel-

    2 imek, a.g.e., c.I, s.20. 3 imek, a.g.e., c.V, s.353. 4 imek, a.g.e., c.I, s.414.; c.III, s.27. 5 imek, a.g.e., c.II, s.273. 6 rnek olarak bkz. Sleyman Ate, Yce Kurnn ada Tefsiri, Yeni Ufuklar Neri-

    yat, stanbul 1989, c.II, s.189-191.

  • AL KARATA

    DNBLMLER AKADEMK ARATIRMA DERGS CLT 12 SAYI 2

    124| db

    mez. Nitekim Hz. sann Hz. Meryemden olmas Hz. say ikinci plana atmad gibi Hz. Havvann da ikinci plana atlmas sz ko-nusu deildir. Bilakis ikisinin birbirlerini tamamlad ve birbirleri-ne ihtiyac olduu anlamna gelmektedir. imek, bu grn Tev-rattan da desteklemitir. Tevrata gre kadnn erkekten yaratlm olmas erkein karsna sevgiyle balanacan gndeme getirmek-tedir.7

    Hayat Kayna Kurn Tefsirinde ne kan hususlardan birisi yazarn kelam tartmalara dalmamasdr. Mesela Allahn Hz. Mu-saya nasl seslendii ile ilgili Ehl-i Snnet ve Mutezile arasndaki grleri verdikten sonra unu sylemitir: Bu tr grler ve tar-tmalar, bu tefsirde kandmz konulardr. Bizim burada syledi-imiz: Gayb Allah bilir, gayb konularn nasl cereyan ettiinin tar-tlmas insann kesin sonuca varabilecei bir mesele deildir. Allah nasl seslenmise ylece seslenmitir. O, her eye kadirdir. Bize seslendiini sylemise ylece inanr, nasl gerekletii zerinde durmayz.8

    imek, ayetleri tefsir ederken farkl ihtimalleri deerlendirmi-tir. Bazen bunlarn arasnda tercih yapm, bazen susmu ve bazen de grleri telif etmitir. Mesela Allah dileyeni saptrr eklindeki ayetlere anlam verirken muhtemel manalar birlikte kabul etmitir. Ona gre bir ayet birden fazla anlama gelebiliyorsa ve bu durumda manalar arasnda eliki ortaya kmyorsa ayeti anlalabildii tm manalar zerinden anlamak uygun olacaktr. Bu ayette de gramer asndan farkl manalar birbiri ile elimedii iin kabul edilebilir. nk doruyu bulma ve sapma hem Allaha hem de kiiye nispet edilebilir. Kii, kendisi yoldan ksa veya doruyu bulsa da bu Al-lahn dilemesinin dnda deildir. Bu sebeple gramer olarak hida-yet kiiye nispet edilebilir.9

    Nitekim 10.Yunus suresi 108. ayetinde olduu gibi hidayet ve sapma bakasna izafe edilmeksizin kiiye nispet edilmitir. Allahn dilemesi ise kiinin seecei yola gre olaca iin Allah diledii-ni/dileyeni saptrr ve dilediini/dileyeni doru yola iletir. (Ftr, 35/8) eklinde manalandrlabilir.10 Bununla birlikte ayetin tek anlama yneltilebilmesine bir karine varsa her iki anlam yerine

    7 imek, a.g.e., c.I, s.469. 8 imek, a.g.e., c.IV, s.58. 9 imek, a.g.e., c.III, s.177-178. 10 imek, a.g.e., c.IV, s.239.

  • MEHMET SAD MEKN HAYAT KAYNAI KURN TEFSR ZERNE BR NCELEME

    DNBLMLER AKADEMK ARATIRMA DERGS CLT 12 SAYI 2

    db | 125

    birisi tercih edilebilir. rnein 42.r suresi 8. ayet anlam asn-dan yukardaki rnekte olduu gibi dileyeni/dilediini rahmetine sokar eklinde anlalabilir. Dil asndan mmkndr ve yine yu-karda belirtilen gerekelerden dolay eliki dourmaz; ancak aye-tin bandaki dileseydi tek mmet yapard ifadesinde Allahn insan serbest brakmas ve sonundaki dost edinmenin znesinin insan olmas hasebi ile imeke gre ifadenin dileyeni rahmetine sokard eklinde anlalmas iin iki karinedir.11

    Prensip olarak imeke gre bir ayetin farkl muhtemel anlam-lar arasnda eliki yoksa hepsini birlikte anlamada bir saknca olmayacaktr.12

    3. Kurn ve Tefsir Anlay

    Kurn, ok farkl artlarn yaand bir ortamda indirilmitir. Buna ramen btnlne helal getirecek bir unsura sahip deildir ve her trl elikiden uzaktr. Kurn dnmyorlar m?... (Ni-sa 3/82) ayeti gereince Kurn zerinde dnmenin herkes iin bir gre