hafif raylı sistemler

of 129 /129
HRS Tasarım Kriterleri i ĐÇĐNDEKĐLER 1. GENEL .............................................................................................................................. 1 2. GEOMETRĐK TASARIM ................................................................................................ 2 2.1 YATAY GÜZERGAH ...................................................................................................... 2 2.1.1 Genel ...................................................................................................................... 2 2.1.2 Düz Hat Kesimleri (Aliyman) ................................................................................ 2 2.1.3 Kurplar ................................................................................................................... 3 2.1.3.1 Dairesel Kurplar ................................................................................................. 3 2.1.3.2 Bileşik Kurplar ................................................................................................... 3 2.1.3.3 Ters Kurplar ....................................................................................................... 3 2.1.3.4 Dever ................................................................................................................... 3 2.1.3.5 Geçiş Eğrisi ........................................................................................................ 5 2.1.3.6 Dever Rampası ................................................................................................... 7 2.1.3.7 Hız Sınırları ........................................................................................................ 9 2.2 ŞEY GÜZERGAH....................................................................................................... 9 2.2.1 Genel ...................................................................................................................... 9 2.2.2 Eğimler ................................................................................................................... 9 2.2.3 şey Kurplar ....................................................................................................... 10 2.2.4 Hat Ekseni Tespiti................................................................................................. 10 2.3 GABARĐLER ............................................................................................................ 10 2.3.1 Araç Gabarisi........................................................................................................ 11 2.3.1.1 Statik Gabari ..................................................................................................... 11 2.3.1.2 Dinamik Gabari ................................................................................................ 12 3. ĐNŞAAT VE YAPISAL TASARIM ............................................................................... 15 3.1 GENEL ............................................................................................................................ 15 3.2 HATYOLU YAPILARI .................................................................................................. 15 3.2.1 Hemzemin Hatlar ................................................................................................. 15 3.2.2 Yükseltilmiş Hatlar .............................................................................................. 24 3.2.3 Köprüler - Viyadükler .......................................................................................... 25 3.2.4 Tüneller ................................................................................................................ 28 3.2.5 Kablo Kanalları ve Yaya Yürüme Yolları............................................................ 39 3.2.6 Diğer Yapılar ........................................................................................................ 39 4. HAT ĐŞLERĐ TASARIMI ............................................................................................... 41 4.1 ALTYAPI ........................................................................................................................ 41 4.2 ÜSTYAPI ........................................................................................................................ 41 4.2.1 Balastsız Hat ......................................................................................................... 41 4.2.2 Balastlı Hat ............................................................................................................ 41 4.3 MANEVRA VE PARK HATTI...................................................................................... 42 4.4 TAM KORUMALI HATTA ERĐŞĐM YOLLARI .......................................................... 42 4.5 RAYLAR ........................................................................................................................ 42

Author: hoangtram

Post on 31-Dec-2016

241 views

Category:

Documents


1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • HRS Tasarm Kriterleri

    i

    NDEKLER

    1. GENEL.............................................................................................................................. 1

    2. GEOMETRK TASARIM ................................................................................................ 2

    2.1 YATAY GZERGAH...................................................................................................... 2

    2.1.1 Genel ...................................................................................................................... 2 2.1.2 Dz Hat Kesimleri (Aliyman) ................................................................................ 2 2.1.3 Kurplar ................................................................................................................... 3

    2.1.3.1 Dairesel Kurplar ................................................................................................. 3 2.1.3.2 Bileik Kurplar ................................................................................................... 3 2.1.3.3 Ters Kurplar ....................................................................................................... 3 2.1.3.4 Dever................................................................................................................... 3 2.1.3.5 Gei Erisi ........................................................................................................ 5 2.1.3.6 Dever Rampas ................................................................................................... 7 2.1.3.7 Hz Snrlar ........................................................................................................ 9

    2.2 DEY GZERGAH....................................................................................................... 9

    2.2.1 Genel ...................................................................................................................... 9 2.2.2 Eimler ................................................................................................................... 9 2.2.3 Dey Kurplar ....................................................................................................... 10 2.2.4 Hat Ekseni Tespiti................................................................................................. 10

    2.3 GABARLER ............................................................................................................ 10

    2.3.1 Ara Gabarisi........................................................................................................ 11 2.3.1.1 Statik Gabari..................................................................................................... 11 2.3.1.2 Dinamik Gabari ................................................................................................ 12

    3. NAAT VE YAPISAL TASARIM ............................................................................... 15

    3.1 GENEL............................................................................................................................ 15

    3.2 HATYOLU YAPILARI.................................................................................................. 15

    3.2.1 Hemzemin Hatlar ................................................................................................. 15 3.2.2 Ykseltilmi Hatlar .............................................................................................. 24 3.2.3 Kprler - Viyadkler .......................................................................................... 25 3.2.4 Tneller ................................................................................................................ 28 3.2.5 Kablo Kanallar ve Yaya Yrme Yollar............................................................ 39 3.2.6 Dier Yaplar........................................................................................................ 39

    4. HAT LER TASARIMI............................................................................................... 41

    4.1 ALTYAPI........................................................................................................................ 41

    4.2 STYAPI........................................................................................................................ 41

    4.2.1 Balastsz Hat ......................................................................................................... 41 4.2.2 Balastl Hat............................................................................................................ 41

    4.3 MANEVRA VE PARK HATTI...................................................................................... 42

    4.4 TAM KORUMALI HATTA ERM YOLLARI.......................................................... 42

    4.5 RAYLAR ........................................................................................................................ 42

  • HRS Tasarm Kriterleri

    ii

    4.5.1 Ray Tipleri............................................................................................................ 42 4.5.2 Toleranslar............................................................................................................ 42 4.5.3 Ray Kaynaklar..................................................................................................... 43 4.5.4 Karlk Raylar (Kontrray) .................................................................................. 43 4.5.5 Makaslar ............................................................................................................... 44

    4.6 BALANTI ELEMANLARI ......................................................................................... 44

    4.6.1 Dorudan Tespit Ray Balantlar........................................................................ 44 4.6.2 Beton Travers Balant Elemanlar ...................................................................... 45

    4.7 TRAVERSLER ............................................................................................................... 45

    4.8 BALAST ......................................................................................................................... 46

    5. STASYONLAR ............................................................................................................. 48

    5.1 STASYON YOLCU YK.......................................................................................... 48

    5.2 STASYON PERONLARI.............................................................................................. 48

    5.2.1 Peron Boyutlar ..................................................................................................... 49 5.2.2 Peron Yerleimi .................................................................................................... 49

    5.3 STASYON TESSLER................................................................................................. 49

    5.4 STASYON GR TESSLER VE KAPASTE HESAPLARI ................................... 50

    5.5 MERDVENLER, YRYEN MERDVENLER VE ASANSRLER ....................... 51

    5.6 MALZEMELER.............................................................................................................. 51

    5.7 ENGELLLER N EK TEDBRLER.......................................................................... 51

    6. DEPO SAHASI, BAKIM ONARIM ATLYELER VE LETME MERKEZ.......... 52

    6.1 DEPO SAHASI TASARIM GEREKSNMLER ......................................................... 52

    6.1.1 Gvenlik ................................................................................................................. 53 6.1.2 Elektrifikasyon ....................................................................................................... 53

    6.1.2.1 Cer Gc Temini.............................................................................................. 53 6.1.2.2 Enerji Temini.................................................................................................... 53 6.1.2.3 Acil Durum G Kaynaklar ............................................................................ 54 6.1.2.4 Atlyeye G Temini ....................................................................................... 54 6.1.2.5 Aydnlatma ....................................................................................................... 54 6.1.2.6 Acil Aydnlatma ............................................................................................... 54 6.1.2.7 Atlye ve letme Bakm Binas Aydnlatmas ................................................ 54

    6.2 DEPO SAHASI KAPASTES ....................................................................................... 54

    6.3 DEPO SAHASI DZEN VE YERLEM .................................................................. 55

    6.4 DEPO SAHASI TESSLER .......................................................................................... 55

    6.5 ARA BAKIM BNASI VE ATLYELER .................................................................. 55

    6.5.1 Kk Onarm ve nleyici Bakm/Muayene Blm......................................... 56 6.5.2 Ana Onarm Blm ............................................................................................ 56 6.5.3 Temizlik Blm ............................................................................................. 57 6.5.4 Ana niteler Onarm Atlyeleri........................................................................... 57 6.5.5 Hat Yaplar ve Hat Bakm - Onarm Blm ..................................................... 57 6.5.6 Tesisat Alan......................................................................................................... 58

  • HRS Tasarm Kriterleri

    iii

    6.5.7 Boji ve Byk nite Depolama Alan ................................................................. 58 6.5.8 Genel Depo Alan................................................................................................. 58 6.5.9 Ofisler................................................................................................................... 58 6.5.10 Yemek Salonlar, Mutfak, Tuvalet, Du ve Giyim Mekanlar ............................. 58

    6.6 LETME MERKEZ ..................................................................................................... 58

    6.6.1 Depo letmesi...................................................................................................... 58 6.6.2 Servis letme Merkezi......................................................................................... 59

    7. NAAT VE BNA LER ELEKTRK VE MEKANK TESSAT SSTEMLER.... 60

    7.1 ELEKTRK ..................................................................................................................... 60

    7.1.1 Aydnlatma ........................................................................................................... 60 7.1.2 Gvenlik ve Kontrol Sistemleri............................................................................ 61 7.1.3 Telefon Sistemleri ................................................................................................ 62 7.1.4 stasyon Elektrik Sistemleri ................................................................................. 63 7.1.5 Topraklama........................................................................................................... 63

    7.2 MEKANK SSTEMLER ............................................................................................... 63

    7.2.1 Shhi Tesisat (Temiz Su, Atksu, Pissu ve Drenaj) .............................................. 63 7.2.2 Istma, Havalandrma ve Klima ........................................................................... 65 7.2.3 Acil Havalandrma ................................................................................................ 66

    7.2.3.1 Tneller ............................................................................................................ 66 7.2.3.2 stasyonlar ........................................................................................................ 66

    7.2.4 Acil Ka ve Boaltma ........................................................................................ 67 7.2.5 Yangndan Korunma ............................................................................................ 67

    7.2.5.1 Malzeme ........................................................................................................... 67 7.2.5.2 Yangn Yaylmnn Durdurulmas................................................................... 68 7.2.5.3 Sndrme Sistemleri ........................................................................................ 68 7.2.5.4 Dier Hususlar.................................................................................................. 70

    8 ELEKTROMEKANK SSTEMLER ............................................................................. 71

    8.1 ELEKTRFKASYON .................................................................................................... 71

    8.1.1 Enerji Temini.......................................................................................................... 71 8.1.1.1 Enerji Kayna.................................................................................................. 71 8.1.1.2 Sistem Gvenilirlii ......................................................................................... 71 8.1.1.3 Orta Gerilim (O.G.) Enerji Datm ................................................................ 71 8.1.1.4 G Sistemlerinin Kontrol ............................................................................. 71

    8.1.2 Cer Gc Sistemi ................................................................................................... 72 8.1.2.1 Sistem Gerilimi ................................................................................................ 72 8.1.2.2 Sistem Tertibi ................................................................................................... 72 8.1.2.3 Trafo Merkezlerinin Yerleimi......................................................................... 73 8.1.2.4 Cer Gc Sistemi Topraklamas ...................................................................... 73 8.1.2.5 Korozyon Kontrol .......................................................................................... 74 8.1.2.6 Cer Gc Acil Atrma ( Emergency Trip ) Sistemi........................................ 74

    8.1.3 Yardmc G Sistemleri ........................................................................................ 74 8.1.3.1 Alak Gerilim Datm.................................................................................... 74 8.1.3.2 Aydnlatma ....................................................................................................... 75 8.1.3.3 Kritik Ykler .................................................................................................... 75 8.1.3.4 A.G. Kumanda ve Kontrol Kablolar ............................................................... 75 8.1.3.5 Kesintisiz G Kaynaklar ............................................................................... 75

  • HRS Tasarm Kriterleri

    iv

    8.1.3.6 Yedek Elektrojen Gruplar ............................................................................... 76 8.1.3.7 Topraklama ve Yldrmdan Korunma ............................................................. 76

    8.1.4 Katener Sistem ....................................................................................................... 76 8.1.4.A Normal (Klasik) Katener Sistem .................................................................... 76 8.1.4.A1 Kontak Teli.................................................................................................... 76 8.1.4.A2 Ask Teli ........................................................................................................ 77 8.1.4.A3 Katener Tellerinin Aslmas .......................................................................... 77 8.1.4.B Rijit Katener ................................................................................................... 77

    8.1.5 nc Ray Sistemi ............................................................................................... 77 8.1.6 Dn Hatt ............................................................................................................ 78

    8.2 SNYALZASYON VE HABERLEME....................................................................... 78

    8.2.1 Sinyalizasyon ......................................................................................................... 78 8.2.1.1 Sinyalizasyon Genel Prensipleri....................................................................... 78 8.2.1.2 Sistemin Grevi................................................................................................ 79 8.2.1.3 Sinyalizasyon Sistemi Otomasyon Seviyesi .................................................... 79 8.2.1.4 Sinyalizasyon Sistemi ve Kontrol .................................................................... 79 8.2.1.5 letme Modlar ................................................................................................ 79 8.2.1.6 Ray Devreleri ................................................................................................... 80 8.2.1.7 Hat Boyu Sinyal Iklar ................................................................................... 80 8.2.1.8 Makaslar ........................................................................................................... 81 8.2.1.9 Hz Kontrol Tehizat....................................................................................... 81 8.2.1.10 Kontrol niteleri ............................................................................................ 81

    8.2.2 Haberleme Sistemleri............................................................................................ 82 8.2.2.1 Telsiz Sistemi ile Haberleme .......................................................................... 82 8.2.2.2 Telefon Sistemi ile Haberleme ....................................................................... 82 8.2.2.3 Anons Sistemi ile Haberleme ......................................................................... 83

    8.3 KAPALI DEVRE TELEVZYON SSTEM ( CCTV ) ................................................. 84

    8.3.1 Genel ...................................................................................................................... 84 8.3.2 Kamera Kontrol ve zleme stasyonlar ............................................................... 84 8.3.3 Kameralar ............................................................................................................... 85 8.3.4 Peron Monitrleri ................................................................................................... 85

    8.4 TELSZ SSTEM ........................................................................................................... 85

    8.4.1 Genel ...................................................................................................................... 85 8.4.2 Sistem Bileenleri................................................................................................... 86

    8.4.2.1 Anahtarlama Birimi ( Switcher) ....................................................................... 86 8.4.2.2 Baz stasyonu ................................................................................................... 86 8.4.2.3 A Ynetim Sistemi (Network Management System NMS) ......................... 86 8.4.2.4 Dispe nitesi ( Operatr Konsolu)................................................................. 86 8.4.2.5 Ses Kayt Cihaz ............................................................................................... 86 8.4.2.6 Mobil Ara Telsiz Terminali............................................................................ 86 8.4.2.7 Mobil (El) Telsiz Terminali ............................................................................. 86

    8.5 STASYON BLG GSTERME (IIKLI PANO) SSTEM ....................................... 86

    8.6 SCADA SSTEM ( Supervisory Control and Data Acquisition System )..................... 87

    8.6.1 Genel ...................................................................................................................... 87 8.6.2 Sistem Elemanlar .................................................................................................. 87 8.6.3 SCADA Sisteminin zleyecei veya Denetleyecei Noktalar ............................... 87

    8.6.3.1 Hat Kenarnda .................................................................................................. 87

  • HRS Tasarm Kriterleri

    v

    8.6.3.2 Trafo Merkezlerinde......................................................................................... 88 8.6.3.3 Yolcu stasyonlarnda....................................................................................... 88

    8.7 GR GVENLK SSTEM ........................................................................................ 88

    8.8 CRET TOPLAMA SSTEM ....................................................................................... 88

    8.8.1 Sistem Elemanlar .................................................................................................. 89 8.8.2 Sistem alma Kavram........................................................................................ 89

    8.9 SAAT SSTEM .............................................................................................................. 89

    8.10 LETM AI (COMMUNICATION NETWORK) .................................................... 90

    8.10.1 Genel .................................................................................................................... 90 8.10.2 Sistem Kapsam.................................................................................................... 90 8.10.3 Sistem Yaps........................................................................................................ 90

    9. ARALAR...................................................................................................................... 91

    9.1 TASARIM....................................................................................................................... 91

    9.2 ARA GVDES ........................................................................................................... 91

    9.2.1 Ara Gvdesi malat zellikleri ............................................................................ 92 9.2.2 Krk Blm........................................................................................................ 93 9.2.3 Camlar ve Pencereler ............................................................................................. 93 9.2.4 Ara Zemini............................................................................................................ 94 9.2.5 Ara Koltuklar....................................................................................................... 94 9.2.6 Ara zolasyonu...................................................................................................... 94 9.2.7 Istma, Havalandrma ve Klima ............................................................................. 94 9.2.8 Yangn Sndrme................................................................................................... 95 9.2.9 Krikolama ve Kaldrma.......................................................................................... 95 9.2.10 Kaplar .................................................................................................................. 95 9.2.11 Dikmeler, Trabzanlar, Tutamaklar ...................................................................... 96 9.2.12 Aralarda Engelliler in Ek nlemler................................................................. 96

    9.3 AYDINLATMA.............................................................................................................. 96

    9.3.1 Aydnlatma......................................................................................................... 96 9.3.2 Yedek Aydnlatma.................................................................................................. 97 9.3.3 D Aydnlatma ...................................................................................................... 97

    9.4 OTOMATK KOUM TAKIMLARI............................................................................. 98

    9.5 CER SSTEMLER ......................................................................................................... 98

    9.5.1 Yol Verme Dzeni ................................................................................................. 98 9.5.2 Akm Toplama Elemanlar ..................................................................................... 98 9.5.3 Hat Kesicisi ............................................................................................................ 99 9.5.4 Cer Motoru ............................................................................................................. 99 9.5.5 Ana Kontrolr ........................................................................................................ 99 9.5.6 Performans Karakteristikleri .................................................................................. 99 9.5.7 Fralklar ............................................................................................................. 100

    9.6 FRENLER ..................................................................................................................... 100

    9.6.1 Dinamik Fren........................................................................................................ 100 9.6.2 Disk Fren .............................................................................................................. 100 9.6.3 Manyetik Frenleme .............................................................................................. 100 9.6.4 Yolcu Acil Durdurmas ........................................................................................ 100

  • HRS Tasarm Kriterleri

    vi

    9.6.5 Park Freni ............................................................................................................. 101 9.6.6 Patinaj/Kzaklama nleme Sistemi...................................................................... 101 9.6.7 Kumlama Sistemi ................................................................................................. 101 9.6.8 Hat ve Ray Temizleme......................................................................................... 102

    9.7 YARDIMCI ELEKTRK SSTEMLER ...................................................................... 102

    9.7.1 Alternatif Akmla Besleme................................................................................... 102 9.7.2 Dk Gerilimli G Temini ve Batarya arj Cihaz .......................................... 102 9.7.3 Batarya ................................................................................................................. 102 9.7.4 Elektrik Kuplrleri ............................................................................................... 102

    9.8 BOJ VE BALI TEHZATI ..................................................................................... 103

    9.8.1 Boji ....................................................................................................................... 103 9.8.2 Amortisrler ......................................................................................................... 103 9.8.3 Haval Ask Sistemi.............................................................................................. 104 9.8.4 Tespit Mili ............................................................................................................ 104 9.8.5 Tekerlekler ........................................................................................................... 104

    9.9 HAVA KOMPRESRLER ......................................................................................... 104

    9.10 DER HUSUSLAR..................................................................................................... 105

    9.10.1 Ekipman Seri Numaralar ve Para Tanmlar ................................................... 105 9.10.2 Titreim Kstaslar .............................................................................................. 105 9.10.3 Titreim lme Usulleri..................................................................................... 106

    10. EKLER........................................................................................................................... 107

    EK- 1: Gabari Hesaplar ......................................................................................................... 109

    EK- 2: Kpr Tasarmnda Yararlanlacak Standart ve Kurallar ........................................... 112

    EK- 3: Hafif Rayl Sistem Tasarmnda Yararlanlacak Standartlar, Ynetmelikler ve Teknik artnameler............................................................................................................................. 113

    EK- 4: Ksaltmalar ................................................................................................................. 121

  • HRS Tasarm Kriterleri

    vii

    EKLLER

    ekil 2.1: Gei Spirali (Klotoid)............................................................................................ 6 ekil 2.2: Dever Rampas........................................................................................................ 8 ekil 2.3: HRS Arac Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direi Ortada ......................... 13 ekil 2.4: HRS Arac Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direi Yanda.......................... 14 ekil 3.1.A: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Ortada - Kurpta............................... 16 ekil 3.1.B: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Ortada - Aliymanda ........................ 17 ekil 3.2.A: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Kenarda - Kurpta ............................ 18 ekil 3.2.B: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Kenarda - Aliymanda...................... 19 ekil 3.3: Hemzemin Hat Enkesiti - Enerji Rayl ................................................................ 20 ekil 3.4.A: Yarmada Hat Enkesiti - Kurpta......................................................................... 21 ekil 3.4.B: Yarmada Enkesiti - Aliymanda ........................................................................ 22 ekil 3.5: Yarmada Hat Enkesiti - Enerji Rayl .................................................................... 23 ekil 3.6: Ykseltilmi Hat Enkesiti - stinat Duvarl........................................................... 24 ekil 3.7.A: Viyadk Hat Enkesiti - Kurpta.......................................................................... 26 ekil 3.7.B: Viyadk Hat Enkesiti - Aliymanda ................................................................... 27 ekil 3.8.A: A-Kapa Enkesiti- Tek Hat (Havai Hat Ask Sistem)-Kurpta.......................... 29 ekil 3.8.B: A-Kapa Enkesiti - Tek Hat (Havai Hat Ask Sistem)-Aliymanda .................. 30 ekil 3.9: A-Kapa Enkesiti - Tek Hat (Enerji Rayl)........................................................... 31 ekil 3.10: A-Kapa Enkesiti - ift Hat Tek Gzl (Havai Hat Ask Sistem) ..................... 32 ekil 3.11.A: A-Kapa Enkesiti - ift Hat Tek Gzl (Enerji Rayl) - Kurpta .................... 33 ekil 3.11.B: A-Kapa Enkesiti - ift Hat Tek Gzl (Enerji Rayl) - Aliymanda.............. 34 ekil 3.12: A-Kapa Enkesiti - ift Hat ift Gzl (Havai Hat Ask Sistem) .................... 35 ekil 3.13: A-Kapa Enkesiti - ift Hat ift Gzl (Enerji Rayl) ...................................... 36 ekil 3.14: Delme Tnel Enkesiti -1 ..................................................................................... 37 ekil 3.15: Delme Tnel Enkesiti -2 ..................................................................................... 38

  • HRS Tasarm Kriterleri

    viii

  • HRS Tasarm Kriterleri

    1

    1. GENEL

    Bu blmde kentii toplu tam sistemleri ierisinde yer alan Hafif Rayl Sistemlere ilikin uyulmas gereken asgari tasarm kriterleri verilmektedir. Ancak, alma alanndaki yerel artlar, toporafik zellikler, tarihi ve doal sit alanlarn bulunmas gibi etkenlerden kaynaklanan kstllklarda; alternatif gzergahlar da incelenmi olmak kaydyla, hat eimi ve kurp yarap kriterlerinde farkl deerlerin kullanlmas durumunda, gereke raporu ile birlikte DLHnn onayna sunulabilecektir.

    Mevcut rayl sistem hatlarnn uzantlarnn planlanmas durumunda ise; Ray Akl, Depo Sahas Ray leri (betona tespitli veya travers-balastl hat yapm) gibi kriterler mevcut sistem zellikleri ile uyumlu olacaktr. Hafif Rayl Sistemlerde tek ynde saatlik yolcu kapasitesi 15.000 ila 35.000 arasndadr. Enerji temini, alttan beslemeli (3. Ray) ve havai hattan (katener veya rijid katener eklinde) olabilecektir. Sistem, dier ulam sistemleriyle hibir ekilde kesimeyecek ve tam korumal olacaktr. Sistem tasarm; ekte yer alan ulusal-uluslararas standartlar ile kamu kurum ve kurulularnn ilgili ynetmelik ve teknik artnameleriyle uyumlu olacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    2

    2. GEOMETRK TASARIM

    Projelerde kullanlacak lekler Bayndrlk Bakanl Yap leri Genel Mdrl Mimari Proje Dzenleme Esaslarna ve ilgili TS Standartlarna uygun olacaktr. 2.1 YATAY GZERGAH 2.1.1 Genel Bu kriterler hatyolu yatay gzergahnn btn tasarm aamalarnda ana hat ve depo alan zerindeki btn ray ilerine uygulanacaktr. Ana hatlarn yatay gzergah, gei erileri, dz hat (aliyman) kesimleri ve daire yaylarndan (kurplardan) oluacaktr. Ana hat zerindeki yatay gzergah, dairesel kurplara spiral geilerle balanan doru blmlerden olumaktadr. Tasarm hz, ana hat zerindeki gelir getiren iletme hatt iin 80 km/saat, depo ve atlye alan zerindeki hatlar (ana hattan depo alanna giden hatlar hari) iin ise 15 km/saattir. Tasarm 80 km/saate gre hazrlanmal, fakat konfor kriterlerine uyulduunu garantilemek iin 88 km/saatlik test hzna gre kontrol edilmelidir. Uygun olduu takdirde, maksimum 150 mm (%10) ile snrl tutulacak olan dever uygulamas suretiyle hattn kurplu ksmlarnda maksimum hz korunacaktr. 2.1.2 Dz Hat Kesimleri (Aliyman) a) Hatlar Ana hattn kurplu kesimleri arasndaki minimum aliyman uzunluu, (mevcut ters kurplar da dahil olmak zere) aada verilen deerlerde olacaktr. Tercih edilen: L=30 m veya L= V/2 (hangisi bykse) Mutlak minimum: L=boji aral+aks aral V: tasarm hz (km/saat) b) stasyonlar Yatay gzergah, ok zorunlu haller dnda (bkz. madde 2.1.3.1) peron boyunca dz hat olacaktr. Peron ile ara arasnda sabit bir mesafe bulundurmak iin dz hat kesimi, peronun her iki ucundan da ileriye uzanacaktr. Bir peronun ucunu aan spiral geilerin uzunluu 17msi deversiz olmak zere minimum 25 m olacaktr. c) zel Hat leri Btn zel hat ileri dz hat zerinde yaplacaktr. Gerek ana hatta gerekse letme ve Bakm Merkezinde, bir makas noktasndan nce bulunan dz hattn minimum uzunluu 5,0 m olacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    3

    2.1.3 Kurplar 2.1.3.1 Dairesel Kurplar Dairesel kurplar, metre olarak yaraplarna gre tanmlanacaktr. Rahat ve gvenli bir seyir salamak iin kurplarda imkan lsnde daha byk yaraplar kullanlacaktr. Ana hattn minimum kurp yarap tasarm hzna ve dever limitlerine bal olacak, ancak 180 mden az olmayacaktr. stasyon peronlar aliymanlarda ina edilecektir. ok zorunlu hallerde, peronlarn kurp zerinde ina edilmesi durumunda minimum kurp yarap 600 m olacaktr. Depo ve atlye alanndaki hatlara uygulanacak olan minimum kurp yarap 50 m olacaktr. Dairesel bir kurbun istenen minimum uzunluu metre olarak V/2 olacaktr. Burada V deeri, km/saat olarak ifade edilen tasarm hzdr. ift hatl kurplarda, boluk pay gereklerinin ve hat merkez izgileri arasndaki minimum akln seiminde, iki yaraptan en kk olan esas alnacaktr. 2.1.3.2 Bileik Kurplar Bileik kurp kullanm tavsiye edilmemekle birlikte, maddi veya iletmeyle ilgili zorlamalarn stesinden gelmek iin gereken yerlerde kullanlabilecektir. Yaraplar 1600m veya daha az olan iki veya daha fazla dairesel kurp, bileik kurp oluturmak zere birbirine balanacak olduu takdirde, dairesel kurplar gei erileri ile biletirilecek ve her kurbun deveri, msaade edilebilir maksimum hz bileik kurbun btn ksmlarnda ayn kalacak ekilde ayarlanacaktr. 2.1.3.3 Ters Kurplar

    Ters kurplar kullanm, seyir konforunu ve aralarn yapsal zelliklerini olumsuz ynde etkilediinden tercih edilmeyecektir. Ancak gerekli durumlarda, ters kurplar 2.1.2.ada belirtilen kriterlere uygun uzunlukta bir aliyman ile birbirinden ayrlacaktr. Ar derecede kstlayc geometrik koullar nedeniyle ters kurplar arasnda dz hat oluturulmasnn olanaksz olduu durumlarda ters kurplar spirallerle birbirine balanacaktr. 2.1.3.4 Dever Dever, merkezka kuvvetleri karlamak ve zararsz hale getirmek amacyla kurp merkezinin d rayna, i raya nazaran verilmi olan dikey yksekliktir. Gerekli olan yerlerde btn kurplardaki raylara aadaki formllere gre bir dever verilecektir. Depo alan, atlye ve istasyonda denmi bulunan raylara normal olarak dever uygulanmayacaktr.

    Yatay kurplar ivmenin azalp oald blgelerde bulunuyorsa, deien hzlarn sebep olduu dengesizlii minimuma indirmek iin, kurp dahilindeki deverde deiiklik yaplmas gz nnde bulundurulacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    4

    Dengelenme (Teorik) Dever Dengelenme deveri (Ee), belli bir V hznda araca yklenen merkezka kuvvetine eit dengeyi salamak ve a1 yan ivmesini bylece sfra indirmek iin belli kurp dahilinde bulunan d raya, i raya kyasla verilmesi gereken teorik dever miktardr. Ee deeri aadaki denkleme gre hesaplanacaktr: Ee = 11,83 . V/R

    Ee: dengelenme deveri (mm)

    V: tasarm hz (km/saat)

    R: kurp yarap (m) Normal Dever (En) Elverililik amacyla, Ee deeri, yolcu rahatln etkilemeksizin, En deerine drlebilecektir. En deeri, belli bir kurp dahilindeki d raya, i raya kyasla verilen kabul edilebilir ykseltmedir. En deeri aadaki denklemle hesaplanacaktr: En = [(V / 12,96 . R . g)-z] 1504

    En: normal dever (mm)

    V: tasarm hz (km/saat)

    R: yarap (m)

    g: yerekiminden kaynaklar ivme (9,81 m/s2)

    Z: yan ivmenin g olarak deeri (normalde 0-0,05 arasndadr, maksimum deeri 0,1'dir)

    Hesaplanm En deeri 20 mm'nin altna derse dikkate alnmayacaktr. Msaade edilebilir maksimum dever 150 mm olacaktr. Normal dever 0,05 g veya daha az bir yanal ivme salar. Gzergah boyunca maksimum tasarm hz uygulanrken, dever seiminin ilk tekrarnda Z deeri sfr alnacaktr. Bundan sonra Z; czi artlarla 0,05 (maksimum 0,1) deerine kartlacak, uygun deverin elde edilmesi iin hz ayarlanmas yaplacaktr. Mutlak Minimum Dever (Emin) Zor tasarm artlarnda, dengelenmemi dever gerekli minimum miktar lsnde arttrlabilecektir. Dengelenmemi deverdeki bu art, yanal ivmede maksimum 0,1g deeriyle snrl olacak bir arta yol aacaktr (Emin deerinin snrlayc deerlerine tekabl eder.) Emin deeri aadaki formlden hesaplanacaktr:

  • HRS Tasarm Kriterleri

    5

    Emin = 150.83,11 2

    R

    V

    Emin: minimum dever (mm)

    V: tasarm hz (km/saat)

    R: yarap (m)

    Hesap neticesinde 1 ila 20 mm arasnda bulunan Emin deeri 20 mm'ye yuvarlanacaktr. Dengelenmemi Dever Dengelenmemi dever u formle gre hesaplanacaktr:

    Eu = Ee-E

    Eu: dengelenmemi dever (mm)

    Ee: dengeleme deveri (mm)

    E: fiili dever (mm)

    Tasarmda yukardaki formller kullanld zaman meydana gelecek yan ivmenin, belirtilen V=88 km/saatlik hznda 0,1g deerini amamas salanacaktr. Dever Uygulamas Belli bir kurp iin gerekli deverin seimi aadaki kriterlere tabi olacaktr: a) Maksimum hzn kurp boyunca muhafazas,

    b) stenilen dzeyde yolcu rahatlnn salanmas,

    c) Minimum dever deerinin seimi. 2.1.3.5 Gei Erisi Gzergahta dz hattan kurplu kesimlere geite ya da bileik kurplarda yolcu konforunu, st yapnn ve aracn korunmasn salamak zere gei erileri uygulanacaktr. Gei erisi olarak spiral (klotoid), kbik parabol, sinsoid ve benzeri eriler kullanlabilecektir. En ok tercih edilen gei erisi, spiral (klotoid) erisidir.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    6

    ekil-2.1 Gei Spirali (Klotoid)

    B : some noktasnn sapma as (derece)

    C.P.I : dorularn dairesel kavisle kesime noktas

    C.S. : dairesel bir kurbun spiral bir kurba dnm noktas

    Et : daire merkezinden kan dairesel kurp ile P.I arasndaki mesafe

    Ls: fiili spiral uzunluu (m)

    p: dairesel kurp yarapnn spiralin uzun dorusuna (l.t) dik olduu nokta ile T.S.

    arasndaki ordinat mesafe (m)

    P.l. : iki anal dorunun kesime noktas

    P.O.S: spiral zerindeki nokta

    q: dairesel kurp yarapnn spiralin uzun dorusuna (l.t.) dik olduu nokta ile T.S.

    arasndaki absis mesafe (m)

    R: dairesel kurbun veya spiral nihayetinin yarap (m)

    S.C.: spiral kurptan dairesel kurba dn noktas

    S.P.l .: uzun ve ksa dorularn kesime noktas

    S.T.: spiral eriden doru durumuna deiim noktas

  • HRS Tasarm Kriterleri

    7

    s.t.: ksa doru

    Ts : T.S. veya S.T. ile P.I arasndaki ana doru uzunluu (m)

    T.S. : doru durumundan spiral kurp haline gei noktas

    X: T.S. ile S.C. veya S.T. ve C.S. arasndaki absis mesafesi (m)

    x: T.S. ile P.O.S. arasndaki absis mesafesi (m)

    Y: T.S. veya S.C. ile S.C. arasndaki ordinat mesafesi (m)

    y: T.S. ile P.O.S. arasndaki ordinat mesafesi (m)

    r : P.O.S.'deki spiralin doru ile uzun doru arasndaki radyan olarak ifade edilen a.

    Limit deeri s'dir.

    : toplam merkez as (derece)

    c: dairesel kurbun merkez as (derece)

    s: toplam spiral as (derece)

    : spiral kurbun T.S. veya S.T. ile spiral zerinde bulunan herhangi bir nokta (P.O.S.)

    arasndaki ksmi uzunluu. Limit deeri Ls'dir (m).

    Minimum spiral uzunluu (Ls) u formllere gre hesaplanan en yksek deer olacaktr.

    (1) Ls=1000

    ..3,5 EV

    Ls = minimum spiral uzunluu (m)

    V= tasarm hz ( km/saat)

    (2) Ls= 1000

    ..7,3 EuV E= fiili dever (mm)

    (3) Ls= 0,2 . E Eu= dengelenmemi dever (mm)

    (4) Ls= 17 m veya boji akl (hangisi bykse) 2.1.3.6 Dever Rampas

    Dever rampas, ekil 2.2de grld gibi, gei erisi uzunluunun iinde tamamlanacaktr. Dever rampas dorusal olup, yumuak bir gei oluturmak amacyla rampa balangc (Ts noktas) ve rampa sonunda (Sc noktas) Tv mesafesinde gei erisi uygulanacaktr. Lr = L E/Ls orannn 0,5 deerini amakta olduu dever knn ba ve sonunda parabolik bir dikey kurp kullanlacaktr. Dikey kurbun ilk V.P.'si T.S. noktasnda, ikincisi de S.C. noktasnda olacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    8

    Dey kurbun gerekli doru uzunluu (Tv) aadaki gibi olacaktr: Tv(minimum) =2,0 m

    Tv(arzu edilen) =4,0 m

    E: fiili dever (mm)

    Lr: dever rampasnn uzunluu (m)

    Ls: fiili spiral uzunluu (m)

    Tv: dikey kurbun dorusal uzunluu (m)

    Parabolik kurp formllerinde kullanlmak zere, dikey kurbun uzunluu (L) iin, L=2 Tv olarak yaklak bir deer alnabilir.

    ekil-2.2: Dever Rampas

    E: gerek dever (mm)

    Lr: dever rampa blmnn uzunluu (m)

    Ls: fiili spiral uzunluu (m)

    S.C.: spiral kurptan dairesel kurba dn noktas

    T.S.: doru durumundan spiral kurp haline gei noktas

    Tv: dey kurbun doru uzunluu (m)

    V.P.l.: doru ile dey kurbun kesime noktas

    Yatay gzergah Ls=

  • HRS Tasarm Kriterleri

    9

    2.1.3.7 Hz Snrlar Yukardaki formller sayesinde tasarmda; yolcu rahatl ve ara dengesi iin aranlan standartlar bozmadan, kk yaraplarn, alak deverin veya ksa spiral uzunluklarnn egemen olduu kesimlere hz snrlamalar koymak imkanna sahip olunacaktr. Dairesel bir kurpta maksimum hz u formlle belirlenecektir.

    2/1

    83,11

    )150(

    += REV

    V: maksimum hz (km/saat)

    E: fiili dever (mm)

    R: yarap (m)

    2.2 DEY GZERGAH 2.2.1 Genel Hat profili, alak kottaki rayn st kotunu hat merkezinde gsteren boyuna kesittir. 2.2.2 Eimler a) Ana Hatlar stasyon Hatt stasyon alanlarnda ve ayrca peron ularnn 10ar metre tesine kadar eim deiimine izin verilmeyecektir. stasyon alanlarnda %0,0 eim tercih edilecektir. Zorunlu hallerde maksimum eim yerst istasyonlarda %0,5, yeralt istasyonlarnda %0,3 olacaktr. stasyonlar Aras Hat Maksimum devaml eim %4,5 olacaktr. Devaml eimin minimum uzunluu 25 m olacaktr. Ancak, uygun bir drenaj temini iin tatbikatta en etkin yntem olarak hat boyunca aliymanda %0,5'lik uzunlamasna eimler dzenleyerek alak noktalara boaltma mecralar konulmas tercih edilecektir. Ard ardna gelen eimler kullanldnda hat estetii (zellikle viyadk hatt) olumsuz ynde etkilenmeyecektir. Geometrik mecburiyetler altnda %4,5'i aan (%5'e kadar ve yalnz ksa mesafelerde) eimler kullanlabilecektir. Dalma (vadi) istasyon oluturan eimlerden kanlacaktr. b) Depo Sahas ve Bakm Atlyeleri Depo alanndaki istenilir eim %0,0'dr. Zorunlu hallerde Maksimum eim %0,3 olacaktr. Atlyedeki btn hatlar %0,0 eimli olacaktr. Depo ve atlye hatlarnn ana hat ile balants k ynnde rampal olacaktr. Alan dahilinde, depo hatlarn atlyelere balayan irtibat

  • HRS Tasarm Kriterleri

    10

    hatlar maksimum %1,5 eime sahip olabilecektir. Depo-atlye, ak-kapal bakm hatlar ve/veya park hatlarnda dever olmayacaktr. Atlyede ray st yer tabanyla ayn dzeyde olacak ve gmlm ray evreleyen beton, asfalt ya da baka bir malzemede flan yolu tesis edilecek veya oluklu ray kullanlacaktr. Depo giri hatlar tasarm, minimum 125 mlik bir yarapn kabul edildii kurp dnda ana hat standartlarn izleyecektir. 2.2.3 Dey Kurplar Hat eiminde deiiklikler olmas halinde dey kurplar ile yumuak bir gei salanacaktr. Uygulanacak ak veya kapal dey kurplar mmkn olduu kadar byk seilecektir. Dey kurplar dairesel veya parabolik erilerle oluturulacaktr. Dey Kurp Yarap: Ana hatta minimum dey kurp yarap: R=V/2 R2000 m V: tasarm hz (km/saat) Dey Kurp Uzunluu: Ana hatlarda minimum dey kurp uzunluklar aadaki formlle hesaplanacaktr. L=30 (G1-G2) L >60 m

    (G1-G2): Bitiik eimlerin cebirsel fark (mutlak deer) Yatay ve dey kurplarn bir arada olduu yerde minimum dey kurp boyu aadaki formlle hesaplanacaktr. L= 60 (G1-G2) Dey kurpta makas tercih edilmeyecektir. Ancak zorunlu hallerde, makas blgesinde minimum kurp yarap R=5000 m olacaktr. 2.2.4 Hat Ekseni Tespiti Aliymanlarda minimum 50 m, kurplarda minimum 30 m aralklarla yan rperler kullanlarak hattn merkez ekseni rperlenecektir. 2.3 GABARLER Ray akl 1435 mm olacaktr. Hatlarda ve hat boyu yaplarda uygulanacak minimum gabariler ve dier zellikler, ara ve gzergah zellikleri dikkate alnmak suretiyle belirlenecektir.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    11

    Tnel gabarileri, araca enerji besleme sisteminin 3. ray, esnek katener veya rijit katener olmas durumuna gre deiiklik gsterecektir. Esas alnacak ara zellikleri: Aralar mafsall veya mafsalsz, n raydan ald 750 V DA, ya da pantograf ile katenerden ald 750 veya 1500 V DA ile alacaktr. Tekli ara veya oklu aratan oluan diziler kullanlabilecektir.

    Aralarla ilgili l ve arlklar:

    Ara ykseklii 3,66 m (maksimum)

    Genilik 2,65 m (minimum)

    Uzunluk 18 m - 30 m

    Pantograf alma ykseklii 4 m - 6 m

    Dingil Yk (W3te) 14 ton (maksimum)

    Dingil aral ( * )

    Performans Parametreleri:

    Maksimum hz

    Hzlanma ivmesi

    Yavalama ivmesi

    80 km/saat

    TS EN 13452-1e uygun

    TS EN 13452-1e uygun

    (*): Dingil aral, yolculuk saysna gre hesaplanm W3 ykndeki toplam arln izin verilen dingil ykn gemeyecek ekilde, aralarn alaca en dar kurp yarap dikkate alnarak tespit edilecek dingil saysna gre belirlenecektir. TS EN 13452 - 1: Demiryolu Uygulamalar Frenleme - Ktle letimli Fren Sistemleri - Blm 1: Performans Kurallar Bu maddede belirlenen kriterler depo ve atlye alanlarn ieren btn sistemin tasarmlanmasnda uygulanacaktr. 2.3.1 Ara Gabarisi Ara gabarisi; dinamik gabarinin etrafna 100 mm'lik bir yedek pay ilavesiyle, aracn igal ettii mekan olarak tanmlanr. Yedek pay, sistemin herhangi bir yerinde sabit bir yapnn cephesi ile ara arasnda kalan minimum boluk mesafesini ifade eder. stasyon peronlar bunun dnda braklmtr. (llendirmeler iin bkz. EK -1) 2.3.1.1 Statik Gabari Aracn statik gabarisi ekil -2.3 ve 2.4te gsterilmitir.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    12

    2.3.1.2 Dinamik Gabari ekil 2.3 ve 2.4'te gsterilen dinamik gabari, aracn eitli durumlardaki dey, yanal ve dner kaymalarn etkileyen tm glere ve artlara cevap verecek ekilde tasarmlanacaktr. Dinamik gabari, karoseri kenar hattnn maksimum kaymasdr. Dinamik gabari, ara genilii ve ykseklii asndan olabilecek en kt durumda ara tarafndan igal edilen maksimum yer olarak tanmlanmaktadr. Yeri deitirilemez herhangi bir yapnn bu zarfa olan mesafesi 100 mmden az olmayacaktr. Duran bir aracn perona olan uzakl 50 mm - 80 mm arasnda olacaktr. Ara dinamik zarflar arasndaki minimum uzaklk (en kt durumda) 20 mm olacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    13

    ekil- 2.3: HRS Arac Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direi Ortada (rnektir)

    Not: llendirmeler EK-1de yer almaktadr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    14

    ekil- 2.4: HRS Arac Statik ve Dinamik Gabarisi - Katener Direi Yanda (rnektir)

    Not: llendirmeler EK-1de yer almaktadr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    15

    3. NAAT VE YAPISAL TASARIM

    3.1 GENEL Yapsal tasarm genel olarak Bayndrlk ve skan Bakanl Yap leri Genel Teknik artnamesi ve ilgili ulusal-uluslararas standartlarla uyumlu olacaktr. 3.2 HATYOLU YAPILARI 3.2.1 Hemzemin Hatlar Hemzemin hat;

    a) Mevcut yamur drenaj kanalna balanan eksiksiz bir drenaj sistemi, b) Yaya yrme yolu, c) Kesintisiz kablo hatt, d) Gerekli gei elemanlar ile travers ve balastlar, e) Yerleim birimlerinden geen hemzemin hatlarn gerektiinde her iki yannda ses

    tutucu duvarlar, f) Karayolu yaplarna yakn yerlerde yol ile hat arasna gvenlik bariyeri, g) Hattn her iki yannda, yetkisiz kiilerin hatta giriine engel olmak zere tesis edilecek

    emniyet parmakl gibi yaplardan oluacaktr (parmaklk, trmanlmayan tipte, en yksek yerden veya bordrden 2,0 m ykseklikte, st ksm dikenli standart galvanizli tel olacaktr).

    Hatyolu ilgili rnek hemzemin ve yarmada kesitler ekil 3.1.A, 3.1.B, 3.2.A, 3.2.B, 3.3, 3.4.A, 3.4.B ve 3.5te gsterilmitir.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    16

    ekil- 3.1.A: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Ortada - Kurpta - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    17

    ekil- 3.1.B: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Ortada - Aliymanda - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    18

    ekil- 3.2.A: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Kenarda - Kurpta - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    19

    ekil- 3.2.B: Hemzemin Hat Enkesiti - Katener Direi Kenarda - Aliymanda - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    20

    ekil- 3.3: Hemzemin Hat Enkesiti - Enerji Rayl (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    21

    ekil 3.4.A: Yarmada Hat Enkesiti - Kurpta - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    22

    ekil 3.4.B: Yarmada Hat Enkesiti - Aliymanda - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    23

    ekil 3.5: Yarmada Hat Enkesiti - Enerji Rayl - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    24

    3.2.2 Ykseltilmi Hatlar

    Ykseltilmi hatyolu ile ilgili rnek enkesit ekil 3. 6da gsterilmitir

    ekil- 3.6: Ykseltilmi Hat Enkesiti - stinat Duvarl - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    25

    3.2.3 Kprler Viyadkler Kpr/viyadk hesaplarnda, HRS trafii yk ve buna ait kuvvetler dahil tm ykler gz nne alnacaktr. Derayman nlemek iin kprler ve viyadkler zerinde hattn her iki ray boyunca kontrray kullanlacaktr. Kpr/viyadklerde, yaya yolundan dme tehlikesi olan yerlerde 1 m yksekliinde korkuluk yaplacaktr. Kpr/viyadklerdeki orta peronlu istasyonlarda, ters taraf kaplarnn alma ve yolcu dme ihtimaline kar nlem alnacak veya kpr/viyadn her iki tarafna yaya yolu yaplacaktr. Kpr ve viyadklerde, mevcut yamursuyu drenaj kanalna balanan eksiksiz bir drenaj sistemi tesis edilecektir. Kpr/viyadk ayaklar, tat trafii ile yan yana olan hatlarda herhangi bir ara arpmasnda salam kalacak ekilde tesis edilecek ve yan destekler, yer seimi veya zel nlemlerle arpmalara kar korunacaktr. Kpr/viyadkteki gerek sehim, hesaplanan sehimi amayacaktr. Kpr iletmeye almadan nce ykleme deneyine tabi tutulacaktr. 10 m'den ksa aklklar iin ykleme deneyine gerek yoktur. HRS aralarn tayacak yap ve yap ksmlarnn hesaplarnda alnacak ykler unlardr: a) l yk Yapnn kendi arl ile birlikte yap zerinde srekli bulunan yol malzemesi, kablo, direk, elektrifikasyon tehizat, refj, parapet vb. dir. b) Hareketli Yk HRS aralarnn dingil yk; dingil aral, ara boyu ve dizi boyu dikkate alnarak gayri msait yklenmesidir. Dinamik Etki Katsays:

    - 40 m'ye kadar olan basit mesnetli kprlerde 1,30

    - Srekli kiri kprlerde, mesnetlerde ve negatif moment blgesinde 1,45

    - Sreklilik gstermeyen mesnet ve pozitif moment blgesinde 1,30 alnacaktr. Lase Kuvveti: Dingil yknn %10'u alnacaktr.

    Etki noktas, en dk ray st seviyesinden 1,10 m yksekliinde hat eksenine dik alnacaktr.

    Fren ve Demeraj Kuvveti: Dingil yknn % 20'sidir.

    Kprlerin ve viyadklerin yapmnda EK-2'de verilen standart ve kurallara uyulacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    26

    Hatyolunun rnek viyadk enkesitleri ekil 3.7.A ve 3.7.Bde gsterilmitir.

    ekil- 3.7.A: Viyadk Hat Enkesiti - Kurpta - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    27

    ekil- 3.7.B: Viyadk Hat Enkesiti - Aliymanda - (rnektir)

  • HRS Tasarm Kriterleri

    28

    3.2.4 Tneller Tnel hesaplarnda aadaki esaslar dikkate alnacaktr:

    - Statik ve dinamik gerilmeler emniyetli olarak absorbe edilecektir,

    - Yeralt su seviyesi yksek olsa bile kaldrma kuvveti yap stabilitesini etkilemeyecektir,

    - Tneller ina edilirken zemin yaps, su aknts, zemin parametreleri ve kimyasal etkiler incelenecektir,

    - Zararl gaz msaade edilebilir seviyeyi amayacaktr,

    - Nemden dolay iletme etkilenmeyecektir,

    - Yeralt suyu sznts miktar, kaplamann 1 m si iin saatte 5 mililitreyi gemeyecektir (5 ml/ m/saat),

    - Herhangi bir yangnda tneli tayc elemanlarn zellii ve salaml bozulmayacaktr,

    - Tnelde, istasyonlarda tnel azlarnda ve acil klarda hava deiimi yeterli deilse ek nlemler alnacaktr,

    - Sistemin su szntlarna ve aralarn getirebilecei kar ve yamur sularna kar eksiksiz bir drenaj sistemi yaplacaktr.

    Tnellerin istasyonlara yaklat blgelerde aracn piston etkisini yok etmek veya bu etki ile oluacak hava hzlarn minimize etmek iin nlem alnacaktr. Aracn piston etkisi ile oluan hava hzlar aadaki snrlar ierisinde olacaktr: - Peronlar (yatay) 3,0 m/s ortalama 5,0 m/s maksimum

    - Merdivenler ve yryen merdivenler 1,8 m/s ortalama 2,5 m/s maksimum Yolcu kalar iin yrme yollar ve acil aydnlatma yaplacaktr. Gerekli olan hallerde hattn durumuna gre ortada veya yanda korunma hcresi tekil edilecektir. Dorudan tespitli ray hatt metodunun kullanld tnellerde, tnel duvarlarnda ses emici malzemeler kullanlacaktr. Hatyolunun rnek tnel enkesitleri ekil 3.8.A, 3.8.B, 3.9, 3.10, 3.11.A, 3.11.B, 3.12, 3.13,

    3.14 ve 3.15te gsterilmitir.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    29

    ekil- 3.8.A: A-Kapa Enkesiti - Tek Hat (Havai Hat Ask Sistem) - Kurpta - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    30

    ekil- 3.8.B: A-Kapa Enkesiti -Tek Hat (Havai Hat Ask Sistem) -Aliymanda - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    31

    ekil- 3.9: A-Kapa Enkesiti -Tek Hat (Enerji Rayl) - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    32

    ekil- 3.10: A-Kapa Enkesiti - ift Hat Tek Gzl (Havai Hat Ask Sistem) - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    33

    ekil- 3.11.A: A- Kapa Enkesiti - ift Hat Tek Gzl (Enerji Rayl) - Kurpta - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    34

    ekil- 3.11.B: A-Kapa Enkesiti - ift Hat Tek Gzl (Enerji Rayl) - Aliymanda - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    35

    ekil- 3.12: A-Kapa Enkesiti - ift Hat ift Gzl (Havai Hat Ask Sistem) - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    36

    ekil- 3.13: A-Kapa Enkesiti - ift Hat ift Gzl (Enerji Rayl) - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    37

    ekil- 3.14: Delme Tnel Enkesiti 1 - rnektir

  • HRS Tasarm Kriterleri

    38

  • HRS Tasarm Kriterleri

    39

    3.2.5 Kablo Kanallar ve Yaya Yrme Yollar Ana hat boyunca hat yatann bir yannda kablo kanallar ve yrme yollar ile manevra alannn balantlarn tesis edecektir. Kablo kanallar; iletiim ve kontrol iin ayr blml ve kendinden tahliyeli olacak, yrme yollarnn desteklenmesi iin kullanlabilecektir. stasyon peronlarnn i alt ksmlar, personelin giriine ve srnerek ilerleyebilmesine yetecek genilik ve ykseklikte olmas durumunda kablo kanallar olarak dzenlenecektir. Kablo kanallar ve yaya yollar makaslarn, makas makinelerinin, kablo eklerinin ve dier ray hattna monteli tehizatn bakmn kolaylatracak ekilde tasarmlanacaktr. Hat yaplarnda yrme yollar; yolcular ve personel iin emniyetli, rahata geii salayacak seviyede, ortada en az 90 cm, yanlarda ise en az 70 cm genilikte olacaktr. Yrme yolu zerindeki gvenli blgenin temiz ykseklii minimum 200 cm olacaktr. Yrme yollar beton veya elik kafesli olabilecek ve kablo kanallar ile kombine gerekletirilebilecektir. Ray hatlarndan uzakta yolcu tutunma trabzanlar temin edilecektir. Kablo kanallar zerine konulan kapaklar, vibrasyon etkisiyle kanal iine dmeyecek ekilde tasarlanacaktr. ift hatl kesimlerde yrme yolu iki hat arasna yaplabilecektir. Yrme yolunda ksa mesafede olmak kaydyla kolon, sinyal tesisi gibi engeller bulunmas halinde minimum 45 cm eninde serbest gei olana salanacaktr. 3.2.6 Dier Yaplar Bunlar tneller boyunca yer alan Acil k Yaplar ve Acil Havalandrma Yaplar, tnel ve yarma hat kesimlerinde Drenaj Pompa stasyonlar ile hatyolu boyunca ihtiya gerei yerletirilen Cer Gc Trafo Yaplardr. Acil k Yaplar Acil k yaplarnn boyutlandrmas doruk saatte tnelde mahsur kalan bir aracn yolcu yk dikkate alnarak yaplacaktr. Hibir art altnda merdiven genilii 1,20 metreden az olmayacaktr. Havalandrma Yaplar Acil havalandrma hesaplar gerei, tnellerde ilave acil havalandrma fanlar yerletirme ihtiyac duyulmas durumunda havalandrma aftlar tesis edilecektir. Tasarmda; havalandrma aftlarnn azlarnn maksimum su basma seviyesinin zerinde olmas, aftlarn tepesinde gerekli yk tayacak bir zgarann yer almas ayrca havalandrma bacasndan girebilecek sularn hatyoluna ulamadan nce drenaj sistemine kanalize edilmesi hususlar gz nne alnacaktr. Bu yaplarn gereksinimleri madde 7.2.3.1de belirtilen artlara uygun olarak karlanacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    40

    Cer Gc Trafo Yaplar stasyonlara yerletirilmesi mmkn olmayan trafolar ve hat boyunca ihtiya duyulacak ilave cer gc trafolar, yzeyde ina edilecek Cer Gc Trafo Yaplar ierisinde yer alacaktr. Bu yaplarn gereksinimleri madde 8.1.2de belirtilmitir. Tasarmda, bu yaplarn istasyonlarn yannda veya mmkn olduunca yaknnda, yangna dayankl, sugeirmez, yeterli havalandrma ve aydnlatmaya sahip ve drenajnn salanm olmas gzetilecektir. Drenaj Pompa stasyonlar Sistem drenaj k kotunun, sistemin baland mevcut drenaj hattnn en alt seviyesinde veya daha altnda bulunduu tm alak noktalarda Drenaj Pompa stasyonu tasarmlanacaktr. Arzalara kar yeterli sayda pompa tesis edilerek pompalama kapasitesinin belli bir seviyenin altna dmemesi salanacaktr (bkz. madde 7.2.1).

  • HRS Tasarm Kriterleri

    41

    4. HAT LER TASARIMI 4.1 ALTYAPI Altyap tasarmnda yerel jeolojik ve hidrolik zellikler gz nne alnacak, yamur ve sel sularnn iletmeyi etkilemeyecek ekilde ynlendirilmesi salanacaktr. 4.2 STYAPI Aralarn zerinde hareket ettii raylar, bunlar traverslere ve birbirlerine balayan balant malzemesi, mevcut ise travers ve balast styapy tekil eder. styap, aadaki fonksiyonlar emniyetle yerine getirilecek ekilde tasarmlanacaktr: a) Projede belirtilen en fazla ara yknde ve maksimum hzda statik ve dinamik

    kuvvetlerin etkisinden dolay kalc ekil deiiklikleri olmayacaktr,

    b) Hat boyutlar ile ara lleri birbiriyle istenen hzda ve kabul edilen anma paylarnda, gvenli bir seyir salayacak ekilde uyuacaktr,

    c) Kurp yarap, sistemin maksimum hzn snrlamayacak kadar byk tutulacaktr,

    d) Kurplar; msaade edilen hza ulaldnda, dengeleme, yan ivme ve onun zamanla deiimi en az olacak ekilde tesis edilecektir. Gerekli olduu takdirde deverler, dever rampalar ve gei erileri kullanlacaktr,

    e) Yzey sular st yapdan kolayca uzaklatrlacaktr. Standart rayl sistem st yapsnn balastl ve balastsz olmak zere iki yapm ekli vardr. 4.2.1 Balastsz Hat Balastsz hat; raylarn balant malzemesi ile dorudan ana yapya balanmas, tek ya da ikierli blok halinde elastik tabana oturan prefabrik beton traverslere balanmas veya prefabrik levhalarla balanmas eklinde olabilecektir. Ray hatt gmme ankastreler kullanlarak beton yataa direkt olarak tespit edilecektir. Ana tnel yaps ile beton ray hatt yata arasnda yeterli bir ba temin edilecektir. Direkt tespit ray hatt ve balastl ray hatt arasndaki balant yerinde transfer dilimleri tesis edilecektir. Balastsz hatlarda; yol elastikliinin salanmas, titreim ve grltnn azaltlmas iin gerekli nlemler alnacak, beton ve ray temel kaidesi arasnda elastik malzeme kullanlacaktr. 4.2.2 Balastl Hat Balastl hat; raylarn balast tanmna uyan, gerektii gibi tesviye edilmi agrega ierisine oturtulmu beton veya ahap traverse monte edildii hattr. Hattn gerekli olan kesimlerine titreim ve grlt yaltm yaplacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    42

    4.3 MANEVRA VE PARK HATTI Manevra ve Park Hatt, sinyalize edilmi tama hattnn dnda kalan, yolcu tama amacnda kullanlmayan, manevra ve park alannn belirlenmi snrlar iindeki hat kesimidir. 4.4 TAM KORUMALI HATTA ERM YOLLARI Acil durumlarda karayolundan gerekli ekipmann hatta eriimi iin uygun aralklarla eriim yollar tasarlanacaktr. 4.5 RAYLAR 4.5.1 Ray Tipleri Raylar, UIC Standartlarna ve EN 13674 - Railway Applications - Track - Rail - Part 1: Vignole Railway Rails 46 kg/m and Above - Demiryolu Uygulamalar - Blm 1:Vignole Demiryolu Ray 46 kg/m ve st - Standardna uygun ekilde, R 260 kalitesinde olacaktr. alan tm raylar, UIC Standartlarnn veya dengi standartlarn en yeni versiyonlarnn gereklerine uygun olarak imal, monte, muayene ve test edilecektir. Raylarn her trl kesilii ve aktarl, UIC Standartlarnn veya dengi standartlarn gereklerine uygun olacaktr. Raylar kaynakl olacak ve mmkn olduu kadar uzun tutulacaktr. Kaynaa ait teknik zellikler ise madde 4.5.3te verilmitir. Raylara cebire delikleri delinmemi olacaktr. Ray eimi tasarm ayrntlarna uymak iin eimin sfr veya daha az olduu zel hat almas dnda, ieriye doru 1/40 olacaktr. 150 m veya daha kk yarapl kurplarda kullanlacak olan raylar, standart atlye yntemleri ya da dier onaylanm yntemlerle nceden bklm veya kavislendirilmi olacaktr. 4.5.2 Toleranslar Tm hat ve hat donanm aksam, scaklk deimelerini karlayan ve yapm hassasiyetini salayan hat yapm toleranslarna uyan asgari toleranslara gre monte edilecektir. Ana hat ve depo hat donanmna ilikin tm yapm toleranslar, aadaki tabloda verilmitir.

    Hat Yapm Toleranslar Ana Hatta Depoda Hat Boyunca 16 m ray boyunda, ray

    eksenleri arasnda 3mm 20 m ray boyunda, ray eksenleri arasnda 3 mm

    Ekartman (Ray Akl) 1435 mm 3 mm 1435 mm 3 mm Boyuna Kot Fark 50 mde 3 mm 50 mde 10 mm Enine Kot Fark 2 mm 3 mm

  • HRS Tasarm Kriterleri

    43

    4.5.3 Ray Kaynaklar Ray kayna ilemleri, UIC ve TS EN 14730 -1- Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu -Raylarn Alumino Termik Kayna - Blm 1: Kaynak lemlerinin Onay- Standartlarna uygun olacaktr. Raylar; seyyar diren ray kaynak makinesi veya sabit diren ray kaynak makinesi ile aln kayna veya alminotermit ray kayna ile kaynaklanacaktr. Kaynaksz ek mecbur kalnmadka kullanlmayacaktr. Kullanlmas gerekirse, kaynaksz tm ekler, ilgili standartlara gre, her ekte en az 4 delik alp, ll torkta sktrlacak, yksek ekme mukavemetli en az 25 mm apl cvatalarla tespit edilmi, epoksi yaptrmal ubuk cebireler (ray tespit demirleri) kullanacak ekilde tasarmlanacaktr. Bu eklerin kullanm, zel hat balantlaryla ve kaynakl nominal 450 m uzunluktaki kesintisiz ray boylaryla yahut balantl ek gereken yerlerle snrl tutulacaktr. Bu ekler ray mantarnda 0 mm tolerans ile yaplacak, gerekirse elektrik yaltmlar salanacaktr. Kaynak Yaplacak Minimum Ray Uzunluklar Kaynakla birletirilebilecek minimum ray uzunluu; 50

  • HRS Tasarm Kriterleri

    44

    4.5.5 Makaslar Makaslar sistemin iletme hzlarn karlayacak ekilde tasarlanp yerletirilecektir. Ana hatlarda ve depo/atlyeler alanna giri hatlarnda kesime as 1/7, 1/9 olan hat deitirme makaslar, depo hatlar, bekleme hatlar gibi tali hatlarda ksa makaslarda ise kesime as 1/4, 1/6 ve 1/7 olan makaslar kullanlabilecektir. Makaslarn, sabit eimli aliyman blmlerinde kullanlmas tercih edilecektir. Oluklu ray kullanlan gzergah blmlerinde makas kullanlmayacaktr. Yerel iklim artlarnn gerekli kld durumlarda, tnele yerletirilmi makaslarla depo alanndaki manel makaslar hari btn zel hat donanm, buz oluumunun makasn hareketini engellemesine mani olmak iin stc elemanlarla tehiz edilip monte edilecektir. 4.6 BALANTI ELEMANLARI Balant elemanlar aada verilen standartlardaki zelliklere uygun olacaktr:

    - TS EN 13481-1: Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Balant Sistemleri in Performans zellikleri - Blm 1: Tarifler

    - TS EN 13481-2: Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Balant Sistemleri in Performans zellikleri Blm 2: Beton Traversler in Balant Sistemleri

    - TS EN 13481-3: Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Balant Sistemleri in Performans zellikleri Blm 3: Ahap Traversler in Balant Sistemleri

    4.6.1 Dorudan Tespit Ray Balantlar Ray balant elemanlar; raya ara tekerlek yklerinden, ray uzamasndan ve rayn mesnetlendii yaplardan ortaya kan yklere kar bir diren salayacaktr.

    Dorudan tespitli hat kesimlerinde hattn tm esneklii esnek ray pedi veya styapda alnan dier fiziki nlemler ile salanacaktr. Balant Elemanlarnn zellikleri a) Ray Mantar Yanal Sapmas Balant eleman; s genlemesi ve doluluk oran izdiham hali kriterindeki (W4 yk durumu- bkz. madde 9.2) aratan (buz yk dahil) gelen dey ve yatay ykler altnda en fazla 6 mmlik bir gabari almasndan daha fazla bir almaya meydan vermeyecek ekilde seilecektir. Normal merkezka kuvvetinin maksimum deerini seyir konforu kriteri belirleyecektir (yanal 0,1xg). b) Rayn Dey Sapmas Hatyolunun dinamik dey deformasyonu deiik ara ykleri ve seilen ray ile belirlenen ray aral esas alndnda aadaki mertebelerde olacaktr:

  • HRS Tasarm Kriterleri

    45

    - W3 statik ara yk altnda (bkz. madde 9.2), 200Cde 0,65 mm'nin zerinde,

    - W4 ara yk altnda (bkz. madde 9.2) (buz dahil), 200Cde 1,8 mmnin altnda. c) Boylamasna Snrlama TS-EN 13146-1- Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Balant Sistemleri in Deney Yntemleri - Blm 1: Boylamasna Ray Tutulmasnn Belirlenmesi - Standardna gre bir ray balant seti iin rayn boyuna direnci minimum 7 kN olacaktr. d) Krlma Sonucu Oluan Boluk

    Balant elemannn boylamasna oluturduu diren, minimum ray scaklnda hesaplanan

    alma aralnn 50 mm'den daha az olmasn salayacak mertebede olacaktr. Bu almann hesaplanmasnda rayn balant dzeni ierisindeki kayma miktar ile viyadk yapsndaki deformasyon dikkate alnacaktr. e) Balant Eleman Aral

    Ayrntl tasarmda aksi gerekmiyorsa, dorudan tespitli hatyolu kesimlerinde, balant elemanlarnn aral kurplu hatlarda 0,650 m, dz hatlarda 0,750 m ve atlye hatlarnda 1,0 mden fazla olmayacaktr. f) Elektriksel Yaltm zellikleri

    Raylarn hatyolu alt yapsndan elektriksel olarak yaltlm olmas depo dndaki btn ray balant elemanlar iin bir gerekliliktir. 4.6.2 Beton Travers Balant Elemanlar Beton traversler zerinde ray balant sistemi ile birlikte kullanlacak olan ray balant elemanlar dorudan tespitli hat kesimleri iin belirlenen hususlara benzer olacaktr. 4.7 TRAVERSLER n Gerilmeli Beton Travers Kullanm Alan: Beton travers, tm hemzemin hatlarda ve balastl kprlerde kullanlacaktr. Aralk: n gerilmeli beton traversler eksenden eksene, dingil yk ve hza bal olarak maksimum 75 cm aralkla yerletirilecektir. zel hallerde aralklar deiebilecektir. Boyutlar: Beton traversler aada yer alan standartlarda belirtilen boyut ve zelliklerde olacaktr:

    - TS EN 13230-1: Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Beton Traversler ve Mesnetler - Blm 1: Genel Kurallar

    - TS EN 13230-2: Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Beton Traversler ve Mesnetler - Blm 2: ngerilmeli Yekpare Traversler

  • HRS Tasarm Kriterleri

    46

    - TS EN 13230-3: Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Beton Traversler ve Mesnetler - Blm 3: Takviyelendirilmi kiz Traversler

    - TS EN 13230-4: Demiryolu Uygulamalar - Demiryolu - Beton Traversler ve Mesnetler - Blm 4: Makaslar ve Kesien Demiryollar in ngerilmeli Traversler

    zel Boyutlarda (uzunluk olarak) Traversler: Sistemde elektriksel veya yapsal gerekliliklerden dolay zel boyutlarda uzun traversler kullanlabilecektir. Ahap Travers Kullanm Alan: Sadece hatlarn zellik gerektiren blmlerinde kullanlacaktr. Tm ahap traverslerin kullanmnda TS 700 EN 13145 - Demiryolu Uygulamalar Demiryolu - Ahap Traversler ve Destekler - Standard ve TCDD artnamelerine uyulacaktr. Boyutlar: Balastl hatlarda kullanlan standart ahap traversler, TSE 700 EN 13145 Standardnda belirtilen zelliklerde ve boyutlarda, iki kenar da elik bant ile sarl olacak ve/veya travers balarna dik aklm elik paslanmaz dikdrtgen veya S taraklar bulunacaktr. Aralklar: Ahap traversler eksenden eksene, dingil ykne ve hza bal olarak maksimum 60 cm aralklarla yerletirilecektir. Makas Traversleri: zel durumlarda kullanlan traversler olup boyutlar konumlarna gre deiecektir. 4.8 BALAST Rayl sistemlerde hat zemini zerine serilen, traverse gelen yk zemine datan, dey deformasyona engel olan, hat dzleminde yatay hareketi nleyerek verilen geometrik ekli koruyan ve drenaj olana salayan bir malzemedir. Kullanlacak Tip: Krma ta balast kullanlacaktr. Granlometrik zellikler

    Elek Delik ap Elekten Geen Malzeme Miktar (in) (mm) (%) 3" 76.2 100 2 63.5 90-100 1 38.10 20-55 19.05 0-15 12.70 0-5 No: 200 elek 0-1

    Balast Derinlii: Balast derinlii; varsa alt balastn st yzeyi, alt balast yoksa, yol yatann st yzeyi ile traversin alt taban yzeyi arasndaki dey mesafe olarak tanmlanr. Derinlik, ray hatt yata ve zemin artlarna gre deimekle birlikte en az 30 cm olacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    47

    Balast Genilii: Balast genilii; travers boyuna R>300 m kurplu hatlarda travers ucundan itibaren 20 cm, R

  • HRS Tasarm Kriterleri

    48

    5. STASYONLAR Yolcularn sirklasyonu basit ve direkt olacak tarzda planlanacak, lzumsuz ve artc dnler, uzun yry mesafeleri, akan yaya akmlar, kmazlar ve darboazlar bulunmayacaktr. stasyon tasarmnda aada verilen standartlar esas alnacaktr:

    - TS 12127: ehir i Yollar - Rayl Tama Sistemleri Blm 1: Yer Alt stasyon Tesisleri Tasarm Kurallar

    - TS 12186: ehir i Yollar - Rayl Tama Sistemleri Blm 2: Yer st stasyon Tesisleri Tasarm Kurallar

    - TS 12460: ehir i Yollar - Rayl Tama Sistemleri Blm 5: zrl ve Yallar iin Tesislerde Tasarm Kurallar

    - TS 12511: stasyonlarda Kullanlacak Olan Tantm Sembollerinin Tasarm ve Yerletirmeleri

    - TS 12527: Platform Oturma elemanlarnn Tasarm ve Yerletirme Kurallar

    - TS 12525: Yangn nleme - Metro ve Hafif Rayl Sistemler - stasyonlar - Genel

    - TS 12574: ehir i Yollar - Rayl Tama Sistemleri - Blm 10: stasyon i aret ve Grafikler

    - TS 12575: Bilgi ve lan Panolarnn Yerleim ve Genel Kurallar

    - TS 12692: ehir i Yollar - Rayl Tama Sistemleri - Blm 13: stasyon Platformu (Peron) Emniyet Kenar Band ve kaz eridi Tasarm Kurallar

    5.1 STASYON YOLCU YK Perondaki yolcu younluu iin, TS 12127 ve 12186da belirtilen deerler alnacaktr. Bu deerler: Yerst istasyonlarnda kii bana 0,35 m - 0,50 m, Yeralt istasyonlarnda ise kii bana 0,50 m - 0,75 m dir. 5.2 STASYON PERONLARI Peron Tipleri a) Karlkl Yan Peronlar: Her biri ayr ana hatta hizmet etmek zere, karlkl olarak

    planlanan peronlardr.

    b) Orta Peron: Her iki yandaki hatlara hizmet vermek zere, ortada olarak planlanan peronlardr.

    Peron tipinin seiminde, istasyonun konumu gz nne alnmaldr. Orta peron yer asndan kullanl olup, dikey sirklasyon ynnden de maliyeti dren faktrlerden biridir. Terminal istasyonlarda orta peron tercih edilecek ve istasyon ncesinde makaslarda ift ynl gei tesis edilecektir.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    49

    5.2.1 Peron Boyutlar Peron boyutlar bir dizi uzunluuna uygun olacaktr. Peron genilii, doruk saatte aralardan inen, binen ve dier hatta gelecek olan arac bekleyen yolcu hacmine, yolcularn peron zeri ve evre tesislerdeki fonksiyonel sirklasyonuna ve peron kapasitesine baldr. Peronlarn ray hatt tarafndaki kenarnda TS 12692ye uygun olarak 0,45-0,50 m geniliinde emniyet kenar band bulunacak, emniyet band kaplamas ve deme kaplamas arasnda da 10 cm geniliinde ikaz eridi yer alacaktr. Peron net genilikleri, emniyet band hari olmak zere orta peronda minimum 6 m, kenar peronda minimum 4 m olacaktr. Dey dolam salayan merdiven, asansr gibi yaplar net genilik dnda kalacaktr. Peron ykseklii yolcunun araca giriini kolaylatrmak zere ara taban seviyesinde olacaktr. Yolcu kapasitesine bal olarak belirlenecek peron boyutlar hesab TS 12127 ve 12186ya gre yaplacaktr. 5.2.2 Peron Yerleimi Peron kenar ile ara aras mesafe 5-8 cm, peron hatta paralel, kurpta tanjantnda olacaktr. Peron Sirklasyonu Genel Prensipleri:

    - Mmkn olan yerde sa geiler tevik edilecek, - Kesien aktan kanlacak, - kmaz sonlardan kanlacak, - Peron dzeni ve iaretler, yolcunun bulunduu yeri bilmesini ve gidecei yeri kolay

    bulmasn salayacak, - Yolcu ak plan, yal ve engelli yolcularn var noktalarna kolaylkla

    eriebilmelerini salayacak ekilde olacaktr. 5.3 STASYON TESSLER Yolcuya yardmc olabilecek istasyon donanmlar genel olarak:

    - Yolcu ve personel iin wcler (*), - Bilet gieleri/makineleri, - Genel telefonlar, - Oturma yerleri, - Gazete ve genel ihtiya malzemeleri sat blmleri, - p kutular, - Yolcu danma brolar, - Yolcu ynlendirme iaretleridir.

    *Bnyesinde personel barndran istasyonlarda personel iin yeterli sayda bay - bayan tuvaletleri yaplacaktr. Yolcu tuvaletleri ile ilgili kararlar ve uygulamalar iin, TS 12127 ve 12186daki koullara uyulacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    50

    5.4 STASYON GR TESSLER VE KAPASTE HESAPLARI stasyon giri tesisleri aadaki temel alt unsurlardan olumaktadr: - Giri kaplar,

    - Bilet hol, - cretli alan, - Genel dolam alan, - Merdiven/yryen merdiven /asansr n birikme blgeleri ve - Halka ak mekanlardr.

    Ykseltilmi ya da yeralt istasyonlarnda dey sirklasyon merdiven, yryen merdiven ve rampalarla salanacaktr. Engelli yolcular iin rampa, asansr vb gibi nlemler alnacaktr. stasyona giriten turnike/asansre kadar ve bu mekanlardan platforma kadar; grme engellilerin ynlendirilmesi iin zeminde 50 cm geniliinde, deiik dokuda bir erit tekil edilecek, bylece beyaz bastonla bu eridin yer demesinden ayrt edilebilmesi salanacaktr. stasyon tesisleri planlamas ve kapasite ile ilgili hesaplamalar TS 12127 VE TS 12186ya gre yaplacaktr. Peron k Kapasitesi Acil durumda perondaki yolcularn maksimum 4 dakikada boaltlmasn salayacak ekilde planlanacaktr. Tasarmda, TS 12127 gereince peron yk, net peron alannn kii bana 0,65 m ye blnmesi, minimum k genilii ise peron yknn 50'ye blnmesiyle hesaplanacaktr. Her peronda en az iki k olacaktr. Dey Sirklasyon Yryen merdiven, rampa, asansr ve merdivenler TS 12127 ve TS 12186da belirtilen kriterler erevesinde planlanacaktr. Acil durumlarda yryen merdivenlerin ka ynnde almas salanacaktr. Hesap Detaylar Hesaplamalarda bir yolcu eridinin 60 cm olaca varsaylacaktr. Planlama asndan yatay yrme hz 64 m/dk., dey hz ise k ynnde 15 m/dk., ini ynnde 18,30 m/dk. dr. Merdivenlerden dakikada bir eritten k ynnde 35, ini ynnde 40 kiinin geecei, koridor ve aklklarda ise 1 m genilikten ayn ynde doruk saatte dakikada 80 kiinin geecei varsaylacaktr. Merdiven genilikleri ve aklklar ile ilgili hesaplar madde 3.2.4 Tneller blmnde belirtilen piston etkisinin yaratt hava hz kriterlerini karlayacaktr. Acil durumlar iin NFPA 130da (National Fire Protection Association - Standard for fixed Guideway Transit and Passenger Rail Transit System) (ABD Ulusal Yangndan Korunma Kurumu - Sabit Hatl Rayl Toplu Tam Sistemleri iin Standart) belirtilen hususlara uyulacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    51

    5.5 MERDVENLER, YRYEN MERDVENLER VE ASANSRLER Genel sistemdeki merdiven, yryen merdiven, acil durum merdivenlerinin boyutlar TS 12127deki koullar salayacaktr. Yryen merdivenler tersine evrilebilir trden olacaktr. Yryen merdivenlerin eimi TS 12127 gereince 30-35 dereceden fazla olmayacaktr. Ancak zorunlu hallerde, mevcut yerleim sahasnda zorlayc, kstlayc faktrlerin bulunmas durumunda tasarmda farkl eimler kullanlabilecektir. Yryen merdivenlerin ykleme/emniyet katsaylar EN 115- Yryen Merdiven ve Yryen Bantlar in Gvenlik-Blm 1: Yapm ve Montaj - Standardna uygun olacaktr. Asansr ve asansr bekleme alanlar genel dolam yollar iin engel tekil etmeyecek ekilde konumlandrlacaktr. Asansrlerin en az taraf effaf ve asansrn ii grlebilir olacaktr. Tm merdiven ve rampalarn ve yryen bantlarn balangcnda ve bitiminde; 1,20 m geride, grme engelli kiileri uyarmak zere, dokunmakla fark edilebilecek nitelikte bir uyar band bulunacaktr. 5.6 MALZEMELER stasyonlarda deme, duvar, tavan, merdiven, peron, kap vb. gibi tm elemanlarda kullanlacak malzemeler grn, kullanllk, yangna, anmaya, deformasyona, izilmeye, darbeye, suya, neme, kaymaya kar dayankllk ve emniyetlilik, bakm-onarm ve yenileme kolayl gibi eitli zellikler asndan ilgili ulusal ve uluslararas standartlarla uyumlu olacaktr. 5.7 ENGELLLER N EK TEDBRLER Bu gruba hareket olana kstl olanlar, tekerlekli sandalye kullananlar, duyma ve grme engeli olan kimseler ile yallar dahildir. Bu grup iin istasyon ve tesislerin tasarmnda TS 12460, TS 12692, TS 12574 standartlarndaki kriterlere uyulacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    52

    6. DEPO SAHASI, BAKIM ONARIM ATLYELER VE LETME MERKEZ 6.1 DEPO SAHASI TASARIM GEREKSNMLER Depolama sahas, sistemin ilk aama filosunun depolanma gereksinimleri ve gelecekteki genilemeler gzetilerek tasarmlanacaktr. Depolama sahasnn tasarmnda, tm sistemin bakmyla ilgili aadaki hususlar gz nnde bulundurulacaktr:

    - Gvenlik, - Sistem Elverililii, - lerin Yapmnda Verimlilik, - Tm Sistemin ve Rayl Sistem Aralarnn Temizlii.

    Depolama sahasndaki tm hat ileri travers ve balastl tipte olacaktr. Depolama hatlar, ykama hatlar, ara temizleme/muayene hatlar, dolam hatlar ve atlye giri hatlar zerindeki makaslar depo iletme merkezinden kumandal motorlu makaslar olacaktr. Depolama sahas ve bakm atlyelerinin tasarmnda aadaki hususlar gz nnde bulundurulacaktr:

    - HRS aralarnn zellikleri, - letme artlar, - Vagon ve sabit tesislerinin bakm artlar, - Bakm atlyeleri, hat boyu bakm ve sabit tesislerin ekipman ihtiyac, - Ara srcleri bakm-onarm personeli ve dier personelin sosyal gereksinimleri, - Ekipman ve personelin saha iinde emniyetli ve hzl bir ekilde tanabilmesi.

    Atlye alanlarnda demeler, merdivenler ve rampalar tahmin edilen yaya trafii hacmine gre boyutlandrlacaktr. Atlye demelerindeki yry yollar boya ile iaretlenecektir. Yzey kaplama malzemeleri dayankl ve kaymaya kar emniyetli olacaktr. Atlyenin her tarafndaki yaya yollar, merdivenler ve rampalar en az 1,2 m geniliinde olacaktr. Depo alanlarnda yeterli genilikte yaya yollar olacaktr. Yzeyler ok kullanlan alanlarda asfalt veya betonla, dier sahalarda ise sktrlm granl malzeme ile kaplanacaktr. Bu alanlardaki yaya yollar her trl hava koullarnda kullanma uygun, su birikimi nlenecek ve ksa srede drenaj salanacak ekilde tasarmlanacaktr. Grevlilerin HRS aracna giri kullanmlar iin depo yol eritlerine bitiik, ara zemini seviyesinde 1,5-2,0 m geniliinde, her trl hava artlarna uygun yzeyi olan yry ve bini yollar tesis edilecektir. Nakliye ve alm ilevleri iin datm kamyonetleri vb. ticari aralarn uygun giri ve dolamn teminen gereken nlemler alnacaktr. Bu alan asfaltla kaplanacaktr. Atlye ve iletme personeli ile ziyaretiler iin yeterli kapasitede otopark alan tasarlanacaktr. Bu alan asfaltla kaplanacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    53

    Btn ana giri yol kenarlarn, binalar, ak depo alanlarn, trafo merkezi ve ara depo alann kapsayacak ekilde alan iinde 60 m aralklarla hidrantlar (yangn musluklar) ve hortum makaralar yerletirilecektir. tfaiye aralarnn btn hava koullarnda gvenli bir ekilde hemzemin geitlerden bir yandan br yana gemeleri temin edilecektir. Atlye ve iletme binasnn iindeki btn yerler tesisin ve monte edilmi olan donanmn tipine gre Binalarn Yangndan Korunmas Hakkndaki Ynetmelik hkmlerine uygun olarak yangn dolapl, sprinklerli veya temiz gazl sndrme sistemleri ile donatlacaktr. Yangn yaylmn nleyici tedbirler alnacaktr. pler ve atklar snflarna gre gruplandrlarak ayr ayr toplanacak, atk yalar tanklarda biriktirilecektir. Atklarn standartlara ve yerel ynetmeliklere uygun olarak atm yaplacaktr. Depo sahas ve atlye tesisleri tasarmnda bu alanda ara filosunun servise hazrlanmas ile bakm, onarm ve depolanmasnn salanaca hususu gzetilecektir. Depo sahas ayrca hat, elektrifikasyon ve sinyalizasyon ekipmanlarnn bakmlarnn yaplabilmesini salayacak ekilde planlanacaktr. 6.1.1 Gvenlik Alana giri kontroll olacak; aralarn ve yayalarn giriini denetlemek iin bir kap kontrol binas tesis edilecektir. Baz atlye ve donanm odalar kontroll giri alanlar olarak tasarmlanacaktr. Bu husus, anahtarl veya ifreli giriin teminini gerektirecek olup, mekanik kilitler, deitirilebilir kilit gbekleri ve/veya elektronik gvenlik cihazlarn kapsayacaktr. Kontroll giri alanlarnn tasarm ve gvenlik nlemleri, tesisin tasarm srasnda gelitirilecek iletme gereksinimlerine uygun olacaktr. Yaya giri ve dolam yollar engelsiz, emniyetli ve kullanl, yaya trafii akn salayacak ekilde, gereksinimlere uygun olarak tasarlanacaktr. Yaya dolam yollarnn tasarmnda; boyutlandrmalar, dolam skl ve dolam hacminin yan sra, el arabalar ile tanabilecek aletler ve ekipmanlar da dikkate alnacaktr. 6.1.2 Elektrifikasyon 6.1.2.1 Cer Gc Temini Depo sahasna tesis edilecek cer trafo merkezi, depo sahasndaki cer gc ihtiyacn karlayacak kapasitede olacaktr. 6.1.2.2 Enerji Temini Cer trafo merkezinden temin edilecek O.G. fideri, iletme binas iin tesis edilecek yeterli kapasitedeki transformatr besleyecektir.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    54

    6.1.2.3 Acil Durum G Kaynaklar

    - Kesintisiz g kayna (UPS) - Dizel - jeneratr grubu tesis edilecektir.

    6.1.2.4 Atlyeye G Temini Cer gc besleme tipine (katener veya nc ray) uygun olarak atlye iindeki aralara tahrik g ihtiyac salanacaktr. 6.1.2.5 Aydnlatma Her trl hava artlarnda, depo ve bakm depo sahasnda tm gn gvenli iletimini destekleyecek seviyede aydnlatmas salanacaktr. Depo ve bakm sahasnda minimum aydnlatma dzeyleri aada belirtilen deerlerde olacaktr:

    - Depoya giri yolu, park alan, acil durum giri yollar, dolam hatt alanlar, yol bakm hatlar 22 lks

    - letme binas ve atlye girii ile ykama hatt 200 - 300 lks

    - Depolama alanlar 10 lks 6.1.2.6 Acil Aydnlatma Depo alannda; elektriki g temininde bir problem olduunda veya yavalatlm iletim modunda, bakm alannn emniyetle almasn salamak amacyla, acil durum aydnlatmas temin edilecektir. Acil durum aydnlatmas aada belirtilen deerlerde olacaktr:

    - Depoya giri yolu, park alan, acil durum giri yollar, dolam hatt alanlar, yol bakm hatlar, depolama alanlar, ykama hatt 3 lks

    - letme binas ve atlye girii ile ykama hatt 10 - 20 lks 6.1.2.7 Atlye ve letme Bakm Binas Aydnlatmas Atlye ve iletme binas iindeki aydnlatmalar iin TSE veya EN normlarna uygun aydnlatma seviyeleri seilecektir. 6.2 DEPO SAHASI KAPASTES Depo sahas kapasitesi hedeflenen yla ait yolcu tahminlerine gre ihtiya duyulacak filo bykl esas alnarak belirlenecektir. letmeye girecei yla ait yolcu tahminlerine gre hesaplanan kapasite tesis edilecek, hedeflenen yla ait kalan kapasite iin rezerv alan braklacaktr.

  • HRS Tasarm Kriterleri

    55

    6.3 DEPO SAHASI DZEN VE YERLEM Depo Sahas, depolama ve bakm olmak zere iki ana fonksiyon ierecektir. Depo sahas yerleimi, aralarn yolcu servisine verilmeleri veya servisten alana alnmalar srasnda ters ynde hareketleri ve manevra mesafelerini en aza indirecek ekilde dzenlenecektir. Rayl sistem hatt ve karayolu zerinde hareket eden bakm aralarnn depolanmas, bakm ve onarm iin yeterli saha ayrlacaktr. Ayrca eitli malzeme iin de depo yeri salanacaktr. Ara ykama tesisinin yer tespitinde, tesisin her iki tarafnda da daha sonraki ihtiyalara cevap verebilecek yeterli alann braklmasna dikkat edilecektir. 6.4 DEPO SAHASI TESSLER Depo sahas tesisleri aadakileri kapsayacak ekilde tasarmlanacaktr:

    - Manevra efi ofisinde, ara operatrlerinin rapor ve a