gastronomi turizmi kapsamında samsun mutfağına Özgü turistik

Download Gastronomi Turizmi Kapsamında Samsun Mutfağına Özgü Turistik

Post on 09-Feb-2017

223 views

Category:

Documents

9 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 75

    Gastronomi Turizmi Kapsamnda Samsun Mutfana zg Turistik Bir rn: Bafra Pidesi (A Touristic Product Peculiar to Samsun Cuisine in the Context of Gastronomy Tourism: Bafra Pita)

    *Eren CANBOLATa, Yasin KELEb, Yusuf Ziya AKBAa a Ondokuz Mays University, Faculty of Tourism, Department of Gastronomy and Culinary Arts, Samsun/ Turkeyb Ondokuz Mays University, Faculty of Tourism, Department of Tourism Guiding, Samsun/ Turkey

    Makale Gemii

    Gnderim

    Tarihi:19.09.2016

    Kabul Tarihi:12.12.2016

    Anahtar Kelimeler

    Turizm

    Alternatif turizm

    Gastronomi

    Trk mutfak kltr

    Bafra pidesi

    z

    Yemekler ya da daha genel bir ifadeyle mutfak kltr, milletlerin kltrel

    zenginliini ortaya koyan unsurlarn banda gelmektedir. Bu balamda dnyadaki en

    zengin mutfaktan biri olan Trk mutfa turistler iin ilgi ekici olarak nitelendirebilir.

    Turistlerin yeni tatlar kefetmek amacyla seyahat etmesi olarak adlandrlan gastronomi

    turizmi sayesinde, blgeye zg yemekler sunularak o blgeye ait kltrel kimlik ve miras

    yanstlmakta olup blgenin yemek kltr n plana kartlarak ve dier turizm

    unsurlaryla birletirilerek turistlerin tatmin dzeyleri ve tekrar ziyaretleri

    artrlabilmektedir. Bu kapsamda aratrmann amac, Trk mutfandan Bafraya zg

    tescillenen Bafra Pidesinin besin deerlerinin incelenerek gastronomi arlkl turizm

    asndan nemini ortaya koymak ve Bafra Pidesinin turistik tantmna ynelik ilgili kii,

    kurum ve kurululara neriler getirmektir. Bu aratrma, blgenin yemek kltrnn n

    plana kartlmas, dier turizm trleri ile gastronomi amal turizmi birletirmeye ynelik

    neriler getirilebilmesi ve blgesel kalknma asndan ilgili kii, kurum ve kurululara

    karmlar sunabilmesi asndan nem tamaktadr.

    Keywords Abstract

    Tourism

    Alternative tourism

    Gastronomy

    Turkey culinary culture

    Bafra pita

    "Food" or "cuisine culture" in a general phrase, is one of the elements that puts forward

    nations cultural richness. In this context, Turkish cuisine which is one of the three richest

    cuisine in the world can be described as attractive for tourists. Thanks to gastronomy

    tourism which is called as tourists traveling to discover new flavors presenting regions

    specific dishes, tourists satisfaction levels and their revisits can be increased by combining

    with other tourism element and reflecting the cultural identity and heritage of the region

    and subtracting the forefront of the region's food culture. The aim of research in this

    context is to reveal the importance in terms of gastronomy tourism and provide

    suggestions to people, institutions and organizations about promoting in tourism of Bafra

    Pita through examining the nutritional value of registered Bafra Pita which is peculiar to

    Bafra. This research is important as it provides inferences to people, institutions and

    organizations in terms of regional development, emphasizing the food culture of the

    region and making recommendations for combining gastronomy tourism with other types

    of tourism.

    * Sorumlu Yazar.

    E-posta: canbolat.eren@gmail.com (E. CANBOLAT)

    DOI: 10.21325/jotags.2016.49

    mailto:canbolat.eren@gmail.com

  • Journal of Tourism and Gastronomy Studies 4/4 (2016) 75-87

    76

    GR

    lk alardan itibaren yaayan uygarlklar, bulunduklar corafyann doal koullarna gre yemekler yapm ve

    doann sunmu olduu eitlilie gre bu yemekleri gelitirmilerdir. Toplumlar bu yemekleri gelitirirken, g,

    sava, dn, snr komuluu, ticaret yollarnn almas ve zellikle 19. yzyldan itibaren turizmin gelimeye

    balamas ile birlikte gibi eitli yollarla farkl kltrlerden etkilenmi, bu kltrlerden tedarik edilen deiik gda

    maddeleri ile yerli gda maddelerini bir araya getirerek yeni piirme yntemleri araylarna balamlardr. Bu

    sre, toplumlara ait mutfak kltrlerinin olumasn beraberinde getirmi; blgesel, hatta yresel mutfaklar ortaya

    kmtr (Delemen, 2001, s.1).

    Yemekler ya da daha genel bir ifadeyle mutfak kltr, milletlerin kltrel zenginliini ortaya koyan

    unsurlarn banda gelmektedir. Byk devletler, imparatorluklar kurmu olan Trk milletinin de gerek gemite

    gerek gnmzde zengin bir mutfak kltrne sahip olduu bilinmektedir. Trklerin Orta Asya bozkrlarndan

    batya doru sren gleri, onlarn farkl milletlerle karlamasna sebep olmu ve bu karlama sonucunda ortaya

    kan etkileimle mutfak kltr de zenginlemitir (Arvas, 2013, s.232).

    Turistlerin bir lkeyi ziyaret etmelerinde nemli faktrlerden biri olarak lkenin mutfak kltrn tanma istei

    olarak kabul edilmektedir (Cmert, 2014, s.65). Bu erevede, bir blgenin yerel mutfak kltrn farkl insanlara

    tantmak ve farkl blgelerden insanlarla etkileim halinde olmak gastronomi turizmi sayesinde gereklemektedir

    (Koda, 2012, s.55). Dnyann en zengin mutfaklar arasnda yer alan Trk Mutfann doru bir konumlandrma

    ve oluturulacak ekici bir imajla, destinasyonlarn markalamasna byk katklar salayaca

    deerlendirilmektedir (Cmert, 2014, s.65). Bu bilgiler dorultusunda Trk mutfak kltrne zg yerel rnlerin

    turizm tr olan ve son yllarda nemli bir turizm tr haline gelen gastronomi turizmi kapsamnda

    deerlendirilmesinin lke turizmini ve tantmn olumlu ynde etkileyecei mutlaktr. Bu alma kapsamnda

    Trk mutfak kltr, gastronomi turizmi kapsamnda deerlendirilmi olup Trk Mutfana zg bir rn olan

    Samsun ilinin Bafra ilesine ait corafi iaretli Bafra Pidesinin yapl aamalar srasyla anlatlp, enerji ve besin

    esi deerleri hesaplanmtr. Son olarak Bafra Pidesinin Samsunun gastronomi turizmi asndan nemi

    zerinde durulmutur.

    Gastronomi Turizmi

    Uluslararas Bilimsel Turizm Uzmanlar Birlii tarafndan 1980 ylnda yaplan tanma gre turizm, insanlarn

    devaml ikamet ettikleri, altklar ve her zamanki olaan ihtiyalarn karladklar yerlerin dna seyahatleri ve

    buralardaki genellikle turizm iletmelerinin rettii mal ve hizmetleri talep ederek, geici konaklamalarndan doan

    olaylar ve ilikiler btn olarak tanmlanmaktadr. Dnyann en byk sektrlerinden biri olarak bilinen turizm,

    dinamik byme yaps, yeni aktiviteler, yeni destinasyonlar, yeni teknolojiler, yeni pazarlar ve hzl deiim

    sayesinde srekli canl kalan bir olgu olarak nitelendirilmektedir (Gne, 2013, s.19-22).

    Dnyadaki ekonomik, sosyal ve teknolojik gelimeler sonucunda turizm sektrnde nemli deiimler

    grlmtr. Bu deiimlerle birlikte turizmin yalnzca lks olarak deerlendirilmedii ve ayn zamanda farkllk

    araylar sonucunda allm turizm merkezlerinden uzaklama ynnde bir eilim yaand

    deerlendirilmektedir. Turistler artk deniz-kum-gne lsnn yannda doayla i ie olmak, doal ve kltrel

  • Journal of Tourism and Gastronomy Studies 4/4 (2016) 75-87

    77

    deerleri yerinde grp tanmak istemektedir (Kaypak, 2012, s.11). Bu duruma ek olarak ky turizminde yaanan

    hzl ve plansz gelimenin ky tahribat ile sonlamasyla birlikte lkemizde alternatif turizm eitlerinin

    oluturulmas iin harekete geilmitir (Nazl, 2006, s.2). Bu ama dorultusunda Turizm Bakanl 1990l yllarda

    alternatif turizm almalarna balam ve bu almalar kapsamnda yayla turizmi, doa yry (trekking), k

    turizmi ve termal turizm gibi birka etkinlik zerinde durulmutur. Trkiye Turizm Stratejisi 2023 Eylem Plannda,

    Trkiyenin ky turizminin yan sra, alternatif turizm (termal turizm, salk, k sporlar, da ve doa turizmi,

    yayla turizmi, krsal ve eko turizm, kongre ve fuar turizmi, golf turizmi, inan turizmi, gastronomi turizmi) gibi

    turizm trleri asndan da esiz imknlara sahip bulunduu bildirilmekte, bununla birlikte bu potansiyelin

    yeterince kullanlamad ifade edilmektedir (Topay ve Parladr, 2014, s.301). Ayn zamanda 2007 ylndan itibaren

    yaplan kamu planlarnda (9. ve 10. Kalknma planlar, zel ihtisas turizm komisyonu raporlar) turizmin

    srdrlebilir erevede ele alnmas ve yln on iki ayna yaylmas zerinde nemle durulmaktadr. Sz konusu bu

    eilimler ve alternatif araylar, turizmin farkl boyutlar kazanmasn beraberinde getirmi ve turizmin

    srdrlebilirlii zerinde durulmasn gerektirmitir.

    Srdrlebilir turizm anlaynda ama, en ksa srede en fazla turistin arlanmas demek deil, yerel halkn

    hayat standartlarnn kimliklerini kaybetmeden ykseltilmesi ve mutluluk dzeyinin arttrlmasdr. Bu durumda

    nerilecek yaklam; turizmin geleneksel yaant ile badatrlmas ve turizm kaynaklarnn bilirkiiler ve blge

    halknn ortak almalar ile korunmas ve gelitirilmesidir (Soykan, 2003, s.8). Kaynaklarn srdrlebilir olmas,

    ekonomik, ekolojik ve sosyokltrel olarak devamllnn salanmas anlam tamaktadr. Yerel deerlere sahip

    kan blgeler rakiplerine gre pazarda ne geebilirler. Turistler iin en nemli ekicilik unsurlarndan biri olan

    yerel kltrn bir parasn, blgedeki yemek kltr oluturmaktadr (Ync, 2010, s.28). Bu noktada gastronomi

    alannn, srdrlebilirlik erevesinde ele alndnda nemli bir noktada bulunduunu ifade etmek mmkndr.

    Gastronomi, yiyecek ve ieceklerin tarihsel gelime srecinden gnmze kadar olan srete, tm zelliklerinin

    ayrntl bir biimde anlalp uygulanmas ve gelitirilmesi almalarn kapsayan, ayn zamanda bilimsel ve

    sanatsal unsurlarla katk salayan bir bilim dal olarak tanmlanmaktadr (Canbolat ve akrolu, 2015, s.528).

    Ayn zamanda gastronomi yiyecek ve iecek kltrnn bilim ve sanata dnmesi olarak nitelendirilebilir (Bucak,

    2013, s.207). Bir blgeye zg yemekler, o blge iin bir fark yaratmaktadr. Gnmzde insanlar sadece alk

    duygusunu gidermek iin deil ayn zamanda farkl deneyimleri yaamak amacyla darda yemek yemektedirler.

    Bu nedenle yemek yemek fizyolojik bir ihtiyatan ok sosyal bir ihtiya haline gelmitir. Turizm davr