# fizika ii.pdf

Post on 16-Jan-2016

155 views

Category:

## Documents

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

F I Z I K A

Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSISNna Terez, 10000 Prishtin, Kosov

Tel: +381-38-244183 URL: http://www.uni-pr.eduFax: +381-38-244187 Mail: rektorati@uni-pr.edu

Rrymat dhe qarqet elektrike

ELEKTRICITETI DHE MAGNETIZMIELEKTRICITETI DHE MAGNETIZMI

Dr.sc.

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Tparamendojm pruesin

V

+-

Tani paramendoni q pruesi i njjt tlakohet n nj qark:

+

-U

- - -

Bateri ose burim tjetr iburimit t fem

-

-

-

RrymaRryma elektrikeelektrike nn pprcjellrcjellss

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Poli pozitiv (+)

Poli negativ (-)

Poli pozitiv (+) Poli negativ (-)

fem - "forc" elektromotore (elektrolvizore)

- Ndryshimi potencial n mes t poleve t burimit t energjis elektrike

fem = 9 V fem = 12 V

RrymaRryma elektrikeelektrike nn qarkunqarkun ee rrymrrymss

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Kahja e rryms mirret se sht e njejt si ebartsit e ngarkuar pozitive

Shnime mbi rrymn:

1) Mos harroni: Ngarkesa elektrike ruhet

Njsia SI = Amper (A) = 1 C/s

2) Rryma sht madhsi skalare jo vektoriale

3) Ka dy lloje t rrymave:Rryma njkahore

Ngarkesat elektrike lvizin n tnjjn kahje tr kohn

Rryma alternative

ngarkesa lviz para mbrapa nmnyr alternative.

Intenziteti i rrymes qIt

+-

+I

+

RrymaRryma elektrikeelektrike nn qarkunqarkun ee rrymrrymss

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

I

Nj rrym e vijueshme prej 5.0 A rrjedh npr kt prues:

Sa sasi e ngarkess elektrike kalon npr kt pik pr 4.0 minuta?

TEST:A do ta zj rryma zogun n pruesin metension t lart? Pse?

Detyr:

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

U Rezistenca RI

Njsia SI: Ohm () = 1 V/A

Tensioni i aplikuar

Rryma elektrike

RezistencaRezistenca elektrikeelektrike

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

(simboli rezistorit: )

Rezistori komponent e qarkut e dizajnuar pr t siguruar nj rezistenc tcaktuar ndaj rrjedhjes s rryms.

RezistorRezistortt

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

+

Rezistenca e filamentit t llamps

Ndrprersi

R

UI

Nd

rpre

si

Detyr:T paraqitet qarku i rryms s bateris

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

9 V 1000 Vizatoni qarkun elektrik, dhe

llogaritni rrymn n kt qark.

Detyr:

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Ndrtimi i rezistorve

Rezistenca = R = veti e rezistorit t dhn (p.sh: 20 , 400 , etj.)

Rezistenca specifike :veti e materialit q prdoret pr ndrtimin e rezistorve.

S

L

(: Njsia SI = m)S

LR

RezistencaRezistenca specifikespecifike

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Nse nj linj energjie alumini meprerje trthore prej 4.9x10-4 m2.Gjeni rezistencn e 10,0 km t ktij teli.

220V

I = 12.4 A

Tel tungstenime rreze

0,045 mmSa sht gjatsia e telit tungstenbrenda llambs s drits?

Detyr:

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

( I U )

I

U

( I U )

A sht me t vrtet ligj?Ligji i Ohm-it

Ai vlen pr rezistort:

U IRLigjiLigji i Ohmi Ohm--itit

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Dioda

I

U

poi elektrik

I

U

Ligji i Ohm-it nukvlen pr t gjitha

rastet!

( I U )

LigjiLigji i Ohmi Ohm--itit

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Njsia SI = 1 Wat (W) = 1 J/sFuqia - shkalla e bartjes s energjis

Nse pajisja sht rezistor:

P = I UU=IR

= I2R

P = I UI=U/R

= U2/REnergjia e shndrruar ngarezistori n energji termike.

Fuqia P IU FuqiaFuqia elektrikeelektrike

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

1500 Wngrohsi

220 VGjeni:a) rezistencn e ngrohsitb) Rrymn elektrike npr ngrohsc) sasia e nxehtsis q prodhon gjat 1 or

DetyrDetyr

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

t kthehemi te dallimi ndrmjet rryms s vijueshme dhe alternative:

Vijueshme ( ):

Tensioni

koha

P.sh:

Altern ( ):

Tensioni koha

P.sh:

Amplituda e tensionit frekuenca koha0U U sin ( 2 f t )

RrymaRryma alternativealternative

Tensioni alternativ:

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Si paraqitet rryma elektrike alternative?Priz tipike shtpiake:

U0 = 220 Vf = 60 Hz

Llamb e drits:Rezistenca R

= I0 = amplituda erryms

It

UUIR

0 sin 2f tR

0I I sin (2 f t)

RrymaRryma alternativealternative

Intenziteti i rryms elektrikealternative:

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

P = I U = ?

P = Ief Uef

P = (Ief)2 RP = (Uef)2 / R

P.sh.:

U0 = 220 V

Vlera maksimale

Kto jan vlerat efektive

efUU 02ef

0II2

Fuqia e rryms alternative

f = 60 Hz

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Nse fuqia e altoparlantit sht 55 vat, dhe rezistenca esaj sht 4.0 , far sht tensionit maksimal?

DetyrDetyr

U0 = 220 Vf = 60 Hz

Sa her n dit endryshon kahjen rryma?

Or alarmi

Sa sht tensioni ef?

f = 60 HzU0 = 220 V

1

3

2

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATHEMATICAL AND NATURALSCIENCESDr.Sadik Bekteshi, UNIVERSITETI I PRISHTINES HASAN PRISHTINA FSHMN, FIZIKA

Elementi ngrohjes srezistencs R

Gjeneratori i rryms alternative

Gjeneratorii rrymsalternative

DetyrDetyrT paraqitet qarku i rryms s figurs

Zgjidhja

• Universiteti i PrishtinsUNIVERSITAS STUDIORUM PRISHTINIENSIS

FAKULTETI I SHKENCAVE MATEMATIKE-NATYROREFACULTY OF MATH

Recommended