fitrat delİllerİ - caner taslaman ... lığı “tesadüf” ve...

Click here to load reader

Post on 20-Jan-2021

4 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • FITRAT DELİLLERİ CANER TASLAMAN

  • İstanbul Yayınevi

    1. Baskı: Temmuz 2017

    Eser Adı: Fıtrat Delilleri

    www.canertaslaman.com instagram.com/canertaslaman facebook.com/canertaslaman

    twitter.com/ctaslaman Caner Taslaman

    Sayfa Düzeni: Adem Şenel Kapak Tasarım: Yunus Karaaslan

    ISBN: 978-605-66212-4-6

    Baskı ve Cilt: Pasifik Ofset Ltd.Şti. Cihangir Mah. Güvercin Cad. No:3/1 Baha İş Merkezi A Blok Kat:2 34310 Haramidere/İstanbul

    Tel:0212 412 17 77 Sertifika No: 12027

    GENEL DAĞITIM İstanbul Yayınevi

    Cağaloğlu Yokuşu Evren Han No:17 Kat:1 Daire:33 SİRKECİ – İSTANBUL

    Tel: (0212) 519 62 72 (0212) 522 22 26 www.istanbulyayinevi.net [email protected]

  • FITRAT DELİLLERİ CANER TASLAMAN

  • Annem Meliha TASLAMAN’a ve

    Kızım Meliha TASLAMAN’a

  • 7

    İÇİNDEKİLER

    ÖNSÖZ ...............................................................................................................11

    1. BÖLÜM DOĞAL ARZULAR DELİLİ...................................................................... 15

    BÖLÜM TANITIMI ................................................................................17 GİRİŞ ......................................................................................................... 19 ALLAH’A KARŞI DOĞRUDAN DUYULAN BİR ARZU OLARAK “ARZU DELİLİ” ............................................ 22 DOĞAL ARZULAR DELİLİNİN SUNULMASI ............................ 24 DOĞAL VE TEMEL ARZULAR ........................................................ 28 BİRİNCİ ARZU: YAŞAM ...................................................................... 30 İKİNCİ ARZU: KORKULARIN GİDERİLMESİ ........................... 32 ÜÇÜNCÜ ARZU: MUTLULUK ........................................................ 34 DÖRDÜNCÜ ARZU: GAYE ............................................................... 36 BEŞİNCİ ARZU: ADALET .................................................................. 38 ALTINCI ARZU: ŞÜPHEDEN UZAK BİLGİ EDİNME .............. 40 YEDİNCİ ARZU: BAŞKALARI TARAFINDAN İYİ DAVRANILMA ............................................................................... 43 MATERYALİST-ATEİZM Mİ TEİZM Mİ DAHA İYİ AÇIKLAR? ........................................................................... 47 PLANLANMIŞ MI YOKSA PLANLANMAMIŞ BİR SÜREÇ Mİ? ..................................................51 ARZULARIN KARŞILANMASI VE ALLAH’IN SIFATLARI ... 56 ARZULAR, AHİRET VE DİN ............................................................ 58 SONUÇ ..................................................................................................... 62

    2. BÖLÜM DOĞUŞTAN AHLAK DELİLİ .................................................................. 67

    BÖLÜM TANITIMI ............................................................................... 69 GİRİŞ ......................................................................................................... 71 DOĞUŞTAN AHLAK DELİLİNİN SUNULMASI ........................74 DOĞUŞTAN AHLAKİ KAPASİTEMİZİ DIŞLAYAN “BOŞ LEVHA” GÖRÜŞLERİ .................................................................76

  • 8

    fıtrat delilleri

    AHLAKIN TEMELLERİNİN DOĞUŞTANLIĞI VE DENEYSEL VERİLER ..................................................................... 80 DOĞUŞTAN AHLAKLA İLGİLİ ÖZELLİKLER TAŞIMAMIZ PLANLANMAMIŞ VE TESADÜFİ DOĞAL SÜREÇLERLE AÇIKLANABİLİR Mİ? ............................ 92 1- AHLAKİ FARKINDALIK ............................................................... 96 2- DOĞUŞTAN AHLAKLA İLGİLİ ÖZELLİKLERE RASYONEL TEMEL BULMAK ....................................................... 100 2-A- BİRİNCİ PROBLEM: OLANDAN İYİ ÇIKARMA PROBLEMİ ......................................................................104 2-B- İKİNCİ PROBLEM: İYİDEN EYLEM ÇIKARMA PROBLEMİ ...................................................................... 111 EUTHYPHRO İKİLEMİ VE ALLAH’IN İYİLİĞİ .........................115 AHLAKLA İLGİLİ DOĞUŞTAN GELEN ÖZELLİKLER VE DİN .........................................................................120 BENİMSENECEK DİNDE OLMASI GEREKLİ ÖZELLİKLER .................................................................... 123 SONUÇ ................................................................................................... 125

    3. BÖLÜM AKIL DELİLİ ................................................................................................ 129

    BÖLÜM TANITIMI ..............................................................................131 GİRİŞ ........................................................................................................ 133 AKIL DELİLİNİN SUNULMASI ...................................................... 137 ARGÜMANIN İNCELENMESİ ........................................................ 138 DOĞRU VE YANLIŞ KAVRAMLARINI KULLANMAK ......... 142 MANTIK YÜRÜTMEK ....................................................................... 147 DESTEKLEYİCİ BİR ARGÜMAN .................................................... 153 AKIL VE DİN ......................................................................................... 160 SONUÇ ................................................................................................... 164

    4. BÖLÜM İRADE DELİLİ ............................................................................................ 169

    BÖLÜM TANITIMI ............................................................................. 171 GİRİŞ ........................................................................................................ 173 İRADE VE ÖZGÜRLÜK ..................................................................... 177

  • 9

    içiNdEkiLER

    DETERMİNİZM, İNDETERMİNİZM VE İRADE ...................... 178 LIBET DENEYLERİ ............................................................................. 190 İRADENİN VARLIĞI NEDEN REDDEDİLEMEZ? İRADENİN VARLIĞI HAKKINDAKİ DELİLİN SUNUMU ............................................................................. 194 BEKLENTİLERDEN HAREKETLE BİR İRADE DELİLİNİN SUNULMASI ..................................................................200 İRADE DELİLİNİN SUNULMASI ..................................................204 İRADE DELİLİNİN İLK İKİ MADDESİNİN İNCELENMESİ ........................................................205 İRADENİN GAYESEL YÖNELİMİ ..................................................209 İRADENİN NEDENSEL ETKİSİ ....................................................... 213 İRADE VE DİN .....................................................................................220 SONUÇ ...................................................................................................224

    5. BÖLÜM BİLİNÇ VE BENLİK DELİLİ .................................................................. 229

    BÖLÜM TANITIMI ............................................................................. 231 GİRİŞ ....................................................................................................... 233 BİLİNÇ VE BENLİK DELİLİNİN SUNULMASI .......................... 235 BİLİNÇ VE BENLİK DELİLİNİN BİRİNCİ MADDESİNİN İNCELENMESİ ........................................................ 237 BİLİNÇ VE BENLİK DELİLİNİN İKİNCİ MADDESİNİN İNCELENMESİ ........................................................240 HAKKINDALIK, YÖNELMİŞLİK ÖZELLİĞİ ...............................242 ÖZNELLİK VE QUALİA ÖZELLİĞİ ...............................................248 BİRLİK ÖZELLİĞİ ................................................................................ 255 BİLİNÇ VE BENLİK İLE DİN .......................................................... 261 SONUÇ ...................................................................................................266

    SON SÖZLER ................................................................................................ 271 KAYNAKÇA ..................................................................................................277

  • 11

    ÖNSÖZ

    “Allah’ın varlığını nasıl biliyoruz” sorusu düşünce ta-rihi boyunca tartışılmıştır. Bu soruya verilen cevap- larda genelde iki kaynağa dikkat çekilir. Bunlardan birincisi Allah’ın vahyi olduğu ifade edilen kitap(lar), ikincisi ise ev- rendir. Örneğin evreni hareket noktası yapan delillerde koz- molojik delillerin ve tasarım delillerinin çeşitli versiyonları gündeme getirilir; bunları bundan önce yazdığım kitapla- rımda ele alıp değerlendirdim. Vahyi içeren kitap(lar)ı ve evreni hareket noktası yapan yaklaşımlar ise başka çalış- maların konusudur. Burada, vahiy olduğu düşünülüp baş- vurulan kitaplardan ve de doğduktan sonra karşılaşılıp in- celenen evrenden farklı olarak, doğuştan sahip olduğumuz özellikleri hareket noktası yapan deliller üçüncü bir kaynak olarak ele alınacaktır. Bu delilleri Kuran’dan (30-Rum Su- resi 30. ayetten) ilham alarak “fıtrat delilleri” olarak isim- lendiriyorum.

    “Fıtrat delilleri” bu çalışmada incelenecek beş tane de- lili ifade eden şemsiye terimdir. Bu beş delilin her birini bi- rer bölümde ele alacağım. Bu beş delilin birincisi, her in- sanda var olan doğal arzuların