ergenl°k d–nem°, anne-baba tutumlari ve olumlu yakla‍im...

Download ERGENL°K D–NEM°, ANNE-BABA TUTUMLARI VE OLUMLU YAKLA‍IM B°‡°MLER°

Post on 15-Jan-2016

49 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

ERGENLİK DÖNEMİ, ANNE-BABA TUTUMLARI VE OLUMLU YAKLAŞIM BİÇİMLERİ. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

ERGENLK DNEM VE ANNE-BABA TUTUMLARI

ERGENLK DNEM, ANNE-BABA TUTUMLARI VE OLUMLU YAKLAIM BMLER

Ergenlik, her bireyin hayatnda olduka nemli yer tutan bir dnemdir. Genellikle 1120 yalar arasnda tanmlanan bu dneme girme ya ve uzunluu genetik faktrlere ve evresel faktrlere gre kiiden kiiye deiiklik gstermektedir. Ergenlik dnemi dalgalanmalarn youn grld zor bir dnemdir. Bu dnem frtna-gerginlik dnemi olarak da bilinir.

Bu dnemde kiiler, biyolojik geliimin yan sra, psikolojik, zihinsel ve sosyal adan geliir, olgunlarlar. Bu derece nemli deiikliklerin olduu, ocukluktan yetikinlie adm atld, kiinin artk kendini ve evresini farkl bir pencereden grd bu dnemi, ergenler en yakn olan ailelerinden aldklar destekle aabilmektedir. Bu destek kiilik geliimini olumlu ynde etkiledii gibi salkl ve mutlu bireyler olarak hayata adm atmalarna da yardmc olmaktadr.

Ergenlik dnemi hem ergen iin ve hem de ergenin ailesi iin zor dnemdir. Ergen; bedensel, cinsel, sosyal ve duygusal anlamda farkl bir dneme girmitir. Bu geliim aamalarnda yaad sreler sebebiyle ergen kendisini farkl hisseder ve ou zaman kendisini tanmlamakta glk eker. Aile ergeni anlamakta glk ekerken, ergen anlalma duygusunu tam olarak yaayamadn dnr. Aile ocuunu ne kadar iyi tanr ve bu dnem zelliklerine vkf olabilirse ebeveyn-ergen atmalar o denli az olur.

Ne var ki birbirine kenetlenilmesi gereken bu dnemde aile iinde ok byk problemler yaanabilmektedir. Bunun da en byk sebebi, kuak atmasndan ok, ebeveynlerin ergenlik hakkndaki yetersiz bilgileri ve anne-baba-ocuk arasndaki iletiimin yanl kurulmasndr. Bunun sonucunda ergenler, anne-babalarndan ok farkl dnyalara sahip olduklarn dnerek ve anlalmadklarn hissederek en ufak konular iin bile sk sk tartp duygusal bir uzaklama yaamaktadrlar. Burada anne ve babann ergen ile nasl iletiim kurduu ve bunun devamn nasl salad ok nemlidir.

Bu dnemde, nasl bir birey olduunu sorgulayan ve kendi hakknda farkndalk kazanan bireyin aileden uzaklamasnn mmkn olabilecei, arkadalarnn zaman zaman aileden bile nce gelebilecei bilinmelidir.

Ergen tarafndan kendini bir grubun paras olarak grmenin ne derece nemli olduunun anne ve baba tarafndan normal karlanmas gerekmektedir.

Arkadalar arasnda benimsenen bir tarzda giyinmenin, sa modeli yaptrmann, popler olan szckleri kullanmann altnda yatan sebebin yatlar arasnda sevilen, takdir gren bir birey olmak iin yapldn bilmek anne ve babann kafasndaki birok soru iaretine zm olacaktr. Bunu gz ard ederek, ok hassas olduklar d grnleri hakknda yaplan eletiriler anne-baba-ocuk ilikisini gereksiz tartmalara srkleyecektir.

Yine bu dnemde ergenler kendi dorularnn tartlmaz ve phe edilmez olduunu dndkleri iin onlar baka bir fikir veya durum iin ikna etmeye almak sonusuz kalabilir.

Bu dneme zg durumlar, bunlarla karlaldnda soukkanl olmann zorunluluunu bilmek, baz davranlarn bu dnemin getirileri olduunu kabul etmek ailelerin olaylara baka bir pencereden bakmalarn salayacaktr.

Ergenlik dneminde, ocuklarn yetimesine en byk katky salayacak olan anne ve babalarn, aralarnda kurduklar iletiim en nemli konulardan biridir. Kendini kaliteli bir iletiim konusunda gerekten ak tutan, kar taraf anlamak iin olaylara onun penceresinden de bakabilen ve bunlar yaparken ciddi bir kararllk gsteren anne ve babalar iin bu dnemde karlalan skntlar atlatmak ok daha kolay olacaktr.

Konuurken yarglayc bir ses tonundan kanmak, sakince konumaya almak, ilgin bir sohbet konusu bulmak ve bunu devam ettirmeye abalamak, onunla konuurken kendisiyle nasl konuulmas isteniyorsa o ekilde konumak, doru ve etkili bir iletiim iin basit gibi grnen etkili bir yntemdir.

Anne ve babann yaklamlar, ocuklarn ileride nasl bir birey olacan da etkilemektedir. ocuklarn kontrol ve ar koruma altna alnmalar, onlarda bakalarna baml, kendine gveni olmayan bir kiiliin olumasna sebep olur. Bunun tam kart olan, hibir hareketi snrlandrlmayan, her olumlu davran abartlan, yani ar hogr ortamnda byyen bireyler ise bencil yetiebilir. Bylece srekli bakalarnn dikkatini ekmek isteyen ve kar taraf ynetmeye alan bir tutum iine de girebilirler.

Baskc bir tutumla yaklaan anne babalarn ocuklarnda da bakalarnn ne dndne fazlaca nem veren, pasif, girdii ortamlarda hep geri planda kalan bir kiilik ortaya kabilir. Ancak ocua belirli sorumluluklar veren, onu baarmas iin cesaretlendiren ve ona yeni karlaaca durumlarda oluabilecek problemleri zebilmesine yarayacak beceriler kazandran ailelerin ocuklar gerek hayatn iine girdiklerinde baary yakalayabilmektedirler.

Tm anne ve babalarn unutmamas gereken en nemli nokta, ocuklarn geliim sreci boyunca genetik zelliklerinin kiilikleri zerine etkisinin yan sra, evreden grdklerini de renip uygulayacaklardr. Bu sebeple, ocuklar en yakn evrelerinde bulunan anne babalarnn iyi veya kt zelliklerini model alarak, olaylar karsnda kendi davran ve tutumlarn olutururlar. Anne- babann -eer uygulayabilirse- gl iletiim tarz ksa zamanda ocuk tarafndan fark edilecek ve o da elinden geldiince bunu yaamnda uygulamaya balayacaktr.

Sadece ergenlik dnemi iin deil tm dnemlerde, iletiimin doru ve kaliteli olmas anne-baba-ocuk ilikisinin de ayn derecede gl ve salam olmasn salar. Bu dnemde ergenlerin aileden uzaklamadan, kendilerini yalnz hissetmeden ileride hayatlarn etkileyebilecek olan kararlar almalar ve doru seimler yapmalar, byk lde anne- baba tutumlarna baldr.

ALELERN KYETLERHrnlat. Ders almyor. Sorumluluk duygusu yok. Canm sklyor, diyor. En kk isteklerini sert bir dille bildiriyor. Kardeini kzdrmaktan zevk alyor.

Okuduunu anlamyor gibi. Durgunlat, dalgnlat. abuk karamsarla dyor. Ara sra hi yoktan huysuzlayor. Sert karlklar veriyor. leri derecede alngan... Derslerinde gene baarl; ama oyuna, elenceye ok dt. Olur olmaz her eye alyor. Evde huzursuz, darda sklgan Her istediini yaptrmak istiyor. Bir yere giderken ok ssleniyor, ayna karsnda ok vakit harcyor. Karmamz istemiyor.

Spora, bilgisayar veya televizyona ok dt. Derslerine bo veriyor. Banyoya sokamyoruz, ellerini bile ykatamyoruz, san kestiremiyoruz

ERGEN NE HSSEDER, NASIL DAVRANMAK STER?1- Ergenin genel olarak duygularnda istikrarszlk olduu grlr. Bir gn nce ok mutlu ve enerjik olan ergen, ertesi gn kabuuna ekilmi ve bitkin olabilir. Duygular anlk olarak da deikenlik gsterebilir. Bu nedenle ebeveynin bunu kabul etmesi ve her defasnda Daha dn iyiydin, imdi ne oldu? trnde sorgulamalara ve baskc yaklamlara girmemesi gerekir.

2- Bu dnemde ergen duygularn ok dolu ve cokulu yaar. Gerek ses tonu ve vurgulamalar ve gerekse mimikleri nceki dneme gre duygularn ifade ederken daha farkldr.

3- Dier dnemlere gre daha youn hayal kurar ve zaman zaman o andan uzaklar. Bunlar, gelecekle ilgili planlar olabilecei gibi, kar cinsle ilgili hayaller de olabilir.

4- Ergen, zaman zaman yalnz kalma istei iinde olabilir. Odasna ekilen ve yalnz kalmak istediini syleyen bir ergenin ciddi bir sorunu olduu dnlp kayglanlmamaldr. Ergen kendisi ile ba baa kalp yaadklarnn muhasebesini yapma ihtiyac hissedebilir.

5- Ergen, kendini yorgun hissedebilir, buna bal olarak ders almaya kar isteksizdir. Vcut enerjisi deta bymeye harcanyor gibidir.

6- Ergen, yaad bedensel deiimlere bal olarak ekinebilir ve kendini saklama ve bu deiimlerden evreyi haberdar etmeme istei iinde olabilir. Fiziksel zelliklerini beenmeyebilir ve bu duygunun getirdii mutsuzluu yaayabilir.

7- Yeni eyler deneme ve renme merak artmtr.

8- Bu dnemde arkada ok nemlidir. Bu nedenle arkada seimi konusunda ergenin dikkatli olmas ve ailenin hassas davranmas gerekir.

9- Bu dnemde, fark edilme ve takdir edilme ihtiyac vardr. Bu ihtiyacn aile iinde gideremeyen ergen, farkl arkada gruplarnda bu aray iinde olabilir.

10- Bu dnemde depresyonlarda art grlr. zgven problemi, kar cinsle ilgili yaanan problemler, okul ve aile ii problemler buna neden olabilir. Genellikle ksa sreli yaanr ve mdahale gerekmez. Ergen kendini zgn ve kt hissediyordur; ancak gnlk hayatna devam edebilir.

11- Ergen zaman zaman fke patlamalar yaayabilir. Bu esnada onunla konumaya almak anlaml olmayabilir. Sakinlemesini beklemek gerekir.

12- Yeme bozukluklar ise bir baka sorundur. zellikle ok yemek yeme veya yemei reddetme ve srekli, kilolu olduunu dnme ergende karlalan sorunlardandr.

ALELERE NERLER Ergen her eyden nce anlalma ve deer grme duygusunu yaamaldr. Bu nedenle ebeveynin bu duygular yaatma adna sz ve davranlar konusunda hassas olmas gerekir. Aksi takdirde ergen bu duygularn tatmin etmek iin farkl evrelere ihtiya duyacaktr. Ergenle fikir alverileri yaplmal; ergen, aile konular dnda tutulmamaldr.

eitli sorun ve konularda ergen, objektif bir biimde saygyla dinlenmeli ve ortak paydalar bulunmaya allmaldr. Nasihatler genellikle ie yaramaz, sadece ergenin o an ebeveyni dinlemesini salar, uzun vadede zm deildir.

Ergenin arkadalar eletirilmemeli, ebeveyn bu konuda ergenin arkadalarn tanma yoluna gitmeli ve bunu ocuuna hissettirmelidir. Ho olmayan bir durum varsa bu, ergenle paylalabilir. Fakat tanmadan eletirmek, ergenin ebeveynini haksz bulmasndan baka bir ie yaramaz.

Sevgi gstermekten kanlmamaldr.

Evdeki genel ortamn gergin olmamasna dikkat edilmelidir. Okul hayatna ilikin akademik beklentiler konusunda mantkl olunmal ve daha nceki durumu ve alma alkanlklar gz nnde bulundurulmaldr.

lkemizdeki snav sistemlerinin ergenlik dnemine adm atan ocuklar ne derece bask altna ald unutulmadan onlara destek verilmelidir. Bu zor dnemlere bir de snav kaygsnn eklendii gz nnde bulundurulmaldr. Aile, ocuu ders alma konusunda elbette takip etmeli ve bu konuda desteklemeli; ancak bilinsiz bir bask, ocuun bu dnemi salkl geirmesini engelleyecek ve olumsuz baka sonulara neden olacaktr.Ergenlik dnemi ok atmal ve gergin geiyorsa bir psikologdan destek alnmasnda fayda vardr.

Dinlediiniz iin teekkr ederim