elektr°k tes°sler°nde topraklamalar y–netmel°‍°

Download ELEKTR°K TES°SLER°NDE TOPRAKLAMALAR Y–NETMEL°‍°

Post on 30-Dec-2016

237 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 1

    Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlndan:

    Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Ynetmelii

    BRNC BLM

    Ama, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanmlar Ama ve Kapsam

    Madde 1- Bu Ynetmelik esas itibariyle, frekans 100 Hzin altndaki alternatif akm (a.a.) ve doru akm (d.a.) elektrik

    tesislerine ilikin topraklama tesislerinin kurulmas, iletilmesi, denetlenmesi, can ve mal gvenlii bakmndan gvenlikle yaplmasna ilikin hkmleri kapsar.

    zelliklerinin farkl olmas nedeniyle, yksek gerilimli elektrik kuvvetli akm tesislerine ve alak gerilimli elektrik tesislerine ilikin topraklama kurallar ile bilgi ilem ve iletiim donanmlarnn topraklanmasna ilikin kurallar ayr blmler halinde verilmitir.

    Elektrikle ileyen tatlara ilikin besleme hatlar, bu Ynetmeliin kapsamna girmez. Bu Ynetmeliin Ekleri ve ilgili Trk Standartlar bu Ynetmeliin tamamlayc ekidir. Ynetmelikte olmayan hkmler

    iin EN, HD, IEC ve VDE gibi standartlar gz nne alnr. elimeler durumunda sralamaya gre ncelik verilir. Herhangi bir tesisin bu Ynetmeliin kapsamna girip girmeyecei konusunda bir kararszlk ortaya karsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlnn bu konuda verecei karar geerlidir.

    Dayanak Madde 2- Bu Ynetmelik, 3154 sayl Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlnn Tekilat ve Grevleri Hakknda Kanunun 28

    inci maddesine dayanlarak hazrlanmtr. Uygulama Madde 3- Bu Ynetmelik, yeni kurulacak tesislere ve byk deiiklie urayacak kurulu tesislere uygulanr. Byk deiiklie uramayan tesislerde bu Ynetmelik aadaki koullarda uygulanr: -Bu deiiklik, sz konusu tesisin teki blmleri zerinde ya da baka tesislerde karklklar ve nemli tehlikeler

    oluturursa, -Ynetmeliin uygulanmasnn var olan tesislerde kkl deiiklikleri gerektirecek sonular dourmamas koulu ile nemli

    geniletme, nemli deiiklik ya da nemli onarm yaplrsa. Bu Ynetmeliin herhangi bir maddesinin uygulanmas, yerel koullar nedeniyle zorluklar ya da teknik gelimeyi nleyecek

    durumlar ortaya karrsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlna gerekeli bavuru yaplmas durumunda, Bakanlk yalnzca o bavuru iin sz konusu maddenin uygulanmamasna izin verebilir.

    Tanmlar Madde 4- Tanmlar, genel tanmlar, topraklamaya ilikin tanmlar, hata ve arza eitlerine ilikin tanmlar, ebeke (sistem)

    tiplerine ilikin tanmlar, iletiim sistemlerine ilikin tanmlar olmak zere bee ayrlr. a) Genel tanmlar: 1) Elektrik kuvvetli akm tesisleri: nsanlar, dier canllar ve nesneler iin baz durumlarda (yaklama, dokunma vb.)

    tehlikeli olabilen ve elektrik enerjisinin retilmesini, zelliinin deitirilmesini, biriktirilmesini, iletilmesini, datlmasn ve mekanik enerjiye, a, kimyasal enerjiye vb. enerjilere dntrlerek kullanlmasn salayan tesislerdir.

    2) Alak gerilim (AG): Etkin deeri 1000 volt ya da 1000 voltun altnda olan fazlar aras gerilimdir. 3) Yksek gerilim (YG): Etkin deeri 1000 voltun stnde olan fazlar aras gerilimdir. 4) Tehlikeli gerilim: Etkin deeri alak gerilimde 50 voltun zerinde olan, yksek gerilimde hata sresine bal olarak

    deien gerilimdir. 5) Topraa kar gerilim: Orta noktas ya da yldz noktas topraklanm ebekelerde, bir faz iletkeninin bu noktalara gre

    potansiyel farkdr. Bu gerilim faz gerilimine eittir. Bunun dndaki btn ebekelerde topraa kar gerilim, bir faz iletkeninin topraa temas etmesi durumunda teki faz

    iletkenleri ile toprak arasnda oluan gerilimdir. Arza yerinde ark yoksa, bir fazn topraa kar gerilimi fazlar aras gerilim deerine eittir.

    6) Elektrik iletme elemanlar: Elektrik enerjisinin retilmesi, dntrlmesi, iletilmesi, datlmas ve kullanlmas amacna hizmet eden (rnein makineler, transformatrler, balama cihazlar, l aletleri, koruma dzenleri, kablolar ve hatlar ile tketici cihazlar gibi) btn elemanlardr.

    7) Sabit iletme elemanlar: Yaplar veya mekanik dayanmlar asndan, iletme esnasnda kurulduklar yere balanm olan cihazlardr. Bu tanma, iletme asndan sabit olduklar halde, rnein balantlarnn yaplabilmesi veya temizlenmeleri iin snrl hareket ettirilebilen iletme elemanlar da dahildir. rnein aralarda ve cihazlarda sabit ekilde monte edilmi transformatrler sabit iletme elemanlardr.

    8) Yer deitirebilen iletme elemanlar: ekilleri ve allagelmi kullanmlar asndan iletme srasnda bulunduklar yere balanmam elemanlardr.

    Bu tanma, ekilleri ve allagelmi kullanmlar asndan gerilim altndayken hareket ettirilebilen iletme elemanlar da dahildir.

    9) Aktif blmler: Elektrik iletme elemanlarnn, normal iletme koullarnda gerilim altnda bulunan iletkenleri (ntr iletkeni dahil, ancak PEN iletkeni hari) ve iletken blmleridir.

  • 2

    Orta iletkenler de aktif blmlerdir; fakat koruma iletkenleri ve bunlara iletken olarak bal blmler aktif blm saylmaz. 10) Aktaki iletken blmler: Elektrik iletme elemanlarnn her an dokunulabilen, aktif blm olmayan, fakat bir arza

    durumunda gerilim altnda kalabilen (gvde gibi) iletken blmleridir. 11) letken eitleri: i) Ana iletken (Faz iletkeni) (L1,L2,L3): Elektrik enerji kaynaklarn tketicilere balayan, fakat orta noktadan ya da yldz

    noktasndan kmayan iletkenlerdir. ii) Ntr iletkeni (N): ebekenin orta noktasna veya yldz noktasna balanan, elektrik enerjisinin iletilmesine katkda

    bulunan bir iletkendir (d.a. sistemlerinde kaynan orta noktasna balanan iletkene de orta iletken denir). iii) Koruma iletkeni (PE): Elektriksel olarak tehlikeli gvde akmlarna kar alnacak gvenlik nlemleri iin iletme

    elemanlarnn aktaki iletken blmlerini: -Potansiyel dengeleme barasna, -Topraklayclara, -Elektrik enerji kaynann topraklanm noktasna,

    balayan iletkendir. iv) Koruma iletkeni + ntr iletkeni (PEN): Koruma iletkeni ile ntr iletkeninin ilevlerini bir iletkende birletiren

    topraklanm iletkendir. v) Fonksiyon topraklama iletkeni (FE): Yalnzca fonksiyon topraklamas iin kullanlan bir topraklama iletkenidir. vi) Fonksiyon topraklama ve koruma iletkeni (FPE): Hem fonksiyon topraklamas ve hem de koruma topraklamas iin

    birlikte kullanlan tek bir topraklama iletkenidir. 12) Dolayl dokunmaya kar koruma: nsan ve hayvanlarn, hatal durumlardan dolay ortaya kabilecek tehlikelerden

    korunmasdr. 13) Emniyetli ayrma: Bir akm devresine ilikin olan gerilimin, bir baka akm devresine sirayet etmesinin yeterli gvenlikle

    nlendii ayrmadr. 14) Ayrma transformatr (Ara transformatr): letiim tesislerinde, besleme ebekesinden kaynaklanan ilev bozulmalarn

    nlemek iin kullanlan, sarglar elektriksel (galvanik) olarak ayrlm bir transformatrdr. Ayrma transformatr, birincil (primer) ve ikincil (sekonder) ebekede, dolayl dokunmada ortaya kacak tehlikeli vcut

    akmlarna (ok yksek dokunma gerilimlerine) kar koruma iin farkl nlemlerin kullanlmasn ve bu nlemlerin birbirini etkilememesini veya ortadan kaldrlmamasn mmkn klar. Bu zellik sekonder ebekedeki bir veya daha ok tketici iin geerlidir.

    15) Tanabilir iletme yerleri: Tama srasnda iletme d olan elektrik veya iletiim tesislerini bulunduran iletme yerleridir. Bunlar (iletme srasnda) snrl olarak hareket ettirildiklerinden, iletme esnasnda sabit iletme eleman tanmna girerler.

    16) Elektrik iletme yerleri: Esas itibariyle elektrik tesislerinin iletilmesi iin ngrlm olan ve kural olarak iine sadece ehliyetli personelin girebilecei kapal hacim veya yerlerdir.

    Not : letiim tekniinde bu tanma, rnein seme ve kuvvetlendirici odalar, kablo datm panolar, yangn, hrsz ve soygun alarm tesislerinin santralleri ve saat tesisleriyle, iletme nedeniyle boyutlandrma snf 3e dahil gerilime sahip bulunan ksmlarna kaza ile dokunulabilecek iletiim dzenleri dahildir.

    17) Kapal elektrik iletme yerleri: Yalnzca elektrik tesislerinin iletilmesi iin ngrlm bulunan ve kilit altnda tutulan kapal hacim veya yerlerdir. Kilit yalnzca grevlendirilmi kiiler tarafndan alabilmelidir. Giri iin sadece ehliyetli kiilere izin verilir.

    Not : letiim tekniinde bu tanma, rnein kablo datm odalar, iinde insan bulunmayan kuvvetlendirici odalar, radyo verici dzenleri ve yksek gerilim hattndan haberleme tesisleri dahildir.

    18) El mesafesi blgesi: Genellikle yrnebilen zeminden itibaren belirlenen ve snrlarna, bir kiinin her ynde, yardmc bir ara kullanmakszn eliyle eriebilecei blgedir. El mesafesinin boyutlandrlmas ekil-1de gsterilmitir.

    ekil-1 El mesafesinin boyutlandrlmas 19)Yldrmdan koruma tesisi: Bir tesisin i ve d yldrm etkilerinden korunmas iin kullanlan dzenlerin btndr.

    0,75m 2,50m

    1,25m

    1,25m

    0,75m 2,50m

    1,25m

    El ulama uzakl blgesi

    S: Kiilerin bulunabilecei alan

    S

  • 3

    b) Topraklamaya ilikin tanmlar: 1) Toprak: Elektrik potansiyelinin her noktada sfr olduu yeryznn madde ve yer olarak ifadesidir. rnek: humuslu

    toprak, killi toprak, kumlu toprak, amur, kayalk arazi. 2) Referans topra (ntr toprak): Topraklaycdan yeterince uzak bulunan ve topraklama tesisinin etki alan dnda kalan

    yeryz blmdr. Bu blmdeki herhangi iki nokta arasnda, topraklama akmnn neden olduu gerilim ihmal edilecek kadar kktr (ekil-2'ye baknz).

    3) Topraklama iletkeni: Topraklanacak bir cihaz ya da tesis blmn, bir topraklaycya balayan topran dnda veya yaltlm olarak topran iinde denmi bir iletkendir.

    Ntr iletkeni veya ana iletken ile topraklayc arasndaki balantya bir ayrma balants, bir ayrc ya da bir topraklama bobini veya diren balanmsa, bu durumda sadece topraklayc ile belirtilen cihazlara en yakn toprak tarafndaki balant ucu arasndaki balant, topraklama iletkenidir.

    4) Topraklama baras (topraklama birletirme iletkeni): Birden fazla topraklama iletkeninin baland bir topraklama barasdr (iletkenidir).

    Aadaki iletkenler topraklama baras saylmaz: i) fazl dzenlerde ( l transformatr, kablo bal, mesnet izolatr vb.) her bir cihazn topraklanacak

    blmlerini birletiren topraklama iletkenleri, ii) Hcre biimindeki tesislerde, bir hcrenin cihazlarnn topraklanacak blmlerini birletiren ve hcre iinde kesint

Recommended

View more >