eĞİtİmde program gelİŞtİrme felsefİ temeller -2-

Click here to load reader

Post on 30-Dec-2015

79 views

Category:

Documents

14 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME FELSEFİ TEMELLER -2-. SUNU İÇERİĞİ. 3- PROGRAM GELİŞTİRMENİN TEMELLERİ * Tarihi Temel * Sosyal (Toplumsal) Temel * Ekonomik Temel * Bireysel Temel * Konu Alanı Temeli * Psikolojik Temel * Felsefi Temel - Eğitimi Etkileyen Felsefi Akımlar - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

PowerPoint Presentation

ETMDEPROGRAM GELTRMEFELSEF TEMELLER-2-13- PROGRAM GELTRMENN TEMELLER * Tarihi Temel * Sosyal (Toplumsal) Temel* Ekonomik Temel * Bireysel Temel * Konu Alan Temeli * Psikolojik Temel * Felsefi Temel - Eitimi Etkileyen Felsefi Akmlar .dealizm .Realizm .Pragmatizm .Varoluuluk- Eitim Felsefeleri .Daimicilik .Esasicilik .lerlemecilik .Yeniden Kurmaclk

SUNU ERTARHTOPLUMSALKONU ALANIPSKOLOJKEKONOMKFELSEFPROGRAM GELTRMENN TEMELLER

BREYSELFELSEFENN ALT DALLARI

1. Ontoloji

2. Epistemoloji

3. Aksiyoloji

4. Mantk

FELSEF AKIMLAR 1. dealizm

2. Realizm

3. Pragmatizm

4. VaroluculukETM FELSEFELER

1. Daimicilik

2. Esasicilik

3. lerlemecilik

4.Yeniden Kurmaclk

Program gelitirmedeki kuramsal temeller ierisinde FELSEF temele daha fazla arlk verilmektedir.Ontoloji (Varlk bilgisi): Varln kkenini aratrr. Varlklarinceler. Varlklarn nasl var olduunu, hangi varlklarn olduunu,varlklarn var olma nedenini aratrr.

Epistemoloji (Bilgi sorunu): Bilginin kaynan arar. Bilgininne olduunu bulmaya alr. Gerekler bilinebilir mi? Mutlak bilgivar mdr? Gibi sorulara cevap arar.

Aksiyoloji (Deer bilimi): yi-kt, gzel-irkin, Mutlulukmutsuzluk gibi deerlere yer verir. Deerleri aratrr.

Mantk (Lojik): Akl yrtme, doru dnme ve dnmeninkurallaryla ilgilenir.FELSEFENN ALT DALLARI

Program Gelitirmenin Felsefi TemelleriProgram gelitirme srecine balarken ncelikle yant aranmas gereken eitimin amac ne olmaldr bu amalar retmek iin ne retilmelidir. vb sorular bulunmaktadr. Soru sormaya baladmz andan itibaren de felsefi temeller olumaya balar.Felsefe belli durumlarda nasl davranacamz gsterir. Eitim felsefesi bize yapacaklarmzn gerekesini verir, bizi yapacaklarmz zerinde daha bilinli klar.Eitim felsefesi, lkemizde byk oranda yasalarla, hkmet programlaryla, ve ura kararlar ile ifede edilmekte ve bu yolla sistemi ynlendirmektedir.Felsefe, eitimin amalarnn belirlenmsinde, ierik dzenlenmesinde, renme ve retme srecinde, okulda yaplan etkinliklerde genel bir ereve salar.Hedef ve felsefeProgramn hedef esini belirlerken bireyleri niin eitiyoruz? sorusuna cevap bulmaya alrz. Bu soruya cevap ararken eitim felsefemiz ortaya kar.Hedef: yetitirdiimiz insanda bulunmasn uygun grdmz, eitim yoluyla kazandrlabilir nitelikteki istendik zelliklerdir.Hedef dzenin ina edilmesinde felsefeden;Temel sayltlarda akla varmada,Aday hedeflere yenilerini katmadaHedeflerin i ve d tutarlln ortaya koymadaHedefleri nem srasna koymada yararlanlabilir.

lkemizde eitimin uzak ve genel hedeflerinin erevesi anayasa ve MET Kanunu gibi yasalarla belirlenmitir.Milli eitim sistemi, cumhuriyet ynetimine, insan haklarna, Atatrk inkilaplarna saygl. Yaratc retici alkan insanlar yetitirmektir.erik ve felsefeBilginin kayna ve ltler: akl kendi bana bilgiyi retebilir mi?, yoksa insan bilgileri ancak duyu organlaryla ve alglaryla m bilgi elde eder?Bilgi alan, ve kapsam, snrlarDoru bilginin ltleri, doru bilgi nedir? Sorusu felsefelere gre farkllk arz eder.Rasyonalizim, akla dayanan bilgi dorudur.Empirizmde deneye dayal bilgi doru bilgidirPragmatizm de fayda salayan bilgi dorudur.Pozitivizm de ise olguya dayanan bilgi dorudur.

Geleneksel deerlere gre bilgi kesindir, eitim rencilere bilgi yklemek iin verilir.Yeni deerlere gre ise: bilimsel bilgi geicidir. Eitim derin anlamalar salamaldr.Eitim Durumlar ve felsefeEitim durumlar gesi, hedefe ulamak iin ierii nasl retelim sorusunun yantdr.dealizde eitim durumu insann akln altrmay salayacak ve onu Tanrya ulatracak biimde dzenlenmelidir.Realizmde, eitim durumu doaya ve topluma uyum salamak iin planlanp ie koulmaldr.Pragmatizimde istendik davranlar, kubak alma, problem zme vb. Kapsar bu nedenle eitim durumu yaamn kendisi olmaldr.Varoluulukta insan zgr bir varlktr. bu nedenle kii kendi eitim durumu kendisi belirlemelidir.

lme deerlendirme ve felsefeIstendik zelliklerin (hedeflerin) bireye kazandrlp kazandrlmad, ne derece kazandrld ya da neden kazandrlmad gibi durumlar ortaya koyar.lme aracnda sorular idealizm temele alnmsa genellikle rencinin akln altrp altrlmadn len sorulardan olumalRealizm ve Naturalizmde deney, gzlem ve aratrmaya dayal sorulara arlk verilmelidir.Esasicilikte ise retmenin sylediklerini, kitabn yazdklarn aynen syleyip, sylemediini len sorular sorulmaldr.Pragmatizm de problem zmeye ynelik olmaldr.idealizmnsann gerek varl maddi deildir, ruhsaldr. ve zihinseldir.Geici olandan ok ebedi, paradan ok btn, zelden ok genel, varolandan ok metafizikle ilgilidir.Gerek fiziki dnyada deil idealardadr, akldadr.D dnyadaki varlklar dncenin rndr.Bilgi doutandr. zihinde tm mulak dorular vardr.Eitim, insan zgr ve bilinlice Tanrya ulatrma srecidir. Sokratik yntem kullanlmaldr.Deerler mutlak ve deimezdir. Iyi, doru ve gzel evrenseldir.Deimeyen, nesilden nesile aktarlmas gereken ahlak ve deerlerin varlna inanmaktadr.iDEALZM Sokrates, Platon, Gazali

* Gerekilik ruhsaldr ve buna sezgilerle, aklla ulalr.

* retmen renciyi etkilemekten ziyade onun kiiliinin kendikendine geliimini salayacak ortam hazrlamaldr.

* Tm dorular, mutlak ve kesin bilgiler insan aklnda ncedenvardr (idealar). nsan, akln kullanarak bu bilgiye ulaabilir. gzlem yapmaldr.

* Merkezde konular, dersler, evrensel dorular ve bunlar aktaracakretmen vardr.

* nsan deerlidir ve bu deer, eitimle daha da ykselebilir.

FELSEF AKIMLARIdealist mfredatIdealistler, merkezine kavramsal ve dnsel disiplin dorularnn konulduu bir mfredattan hareket eder.Idealist mfredat, Felsefe ve teoloji gibi insann Tanr ve evrenle olan en temel ilikilerini aklayan en genel disiplinle ortaya konulabilir.Byk sanat ve eserleri eletirel birekilde aklanmaldr.RealizmMaddenin gerek olduunu kabul eden bir inantr. Var olan herey gerektir.Insanlar bu nesneleri duyumlar ve akllaryla bilebilirler. Eitimin amac, en mkemmel yetilerle donatarak mutlu etmektir.Okulun amac en temel ilevi zihinsel geliimi salamaktr.Bilgi elde etmek iin bilimsel yntem ve duyular kullanlmaldr.REALZM (Gerekcilik) Aristo, Farabi, Descartes, J.Locke

* dealizme kart olarak oluturulmutur.

* Var olan her ey gerektir, bilginin kayna evredir (dnyadaki her ey insan dncesi ve bilincinin dnda, ondan bamsz olarak vardr).

* Gerek bilgiye de akl ve duyular kullanlarak, deney ve gzlemle ulalr.

* Eitimin amac, insan akln gelitirmektir (zellikle nemli kiilerin).

* Merkezde konular yer alr (dealizmden fark; mantkl bir dzende sralama vardr). * Konunun zelliine gre, kullanlan retim yntemi deimelidir.

* Eitim, btn insanlk tarihi boyunca doruluu tartmaszkabul edilen deerleri retmelidir.

* retmen, rencilere hem bilgi kazandrmal hem bu bilgilerinuygulamasn gstermeli ve renciyi aratrmaya yneltmelidir.

* retmen, uzman; renci, bilgi ve becerinin kazandrlaca,kafas bo kiidir. * renme, sk ve zor bir itir, disiplin ve aba ister.

* Tecrbe, kymetlidir ve aktarlmas gerekir.

* Eitim, hayat iinde ve hayata uygun olmal; tabiat kanunlarretilmelidir.* rencilere yaayan deerler ve bu deerlerle nasl yaayacaretilmelidir.

* Bir yargnn doruluu dier yarglarla uyumas (tutarll)nabaldr.

* Okul, kltrel miras oluturan deerleri retmelidir.

* Genellikle dz anlatm, soru-cevap, ezber vb. yntemlerkullanlr.

* Programda felsefe, matematik ve teoloji (genel ve soyutturlar)temele alnmaldr. Ayrca duyusal zellikleri gelitirmek iin derencilere tarih, edebiyat, baat kltrel, artistik eletiri gibidersler verilmelidir.Realist mfredatGerei renmenin en iyi ve etkili yolu o gerei sistematik olarak dzenlenmi balantl disiplinler aracl ile aratrmaktr.Alan bilgisi ve pedagojik bilgi nem tamaktadr.retmen, anlatma tartma, deney , gzlem, aratrma ve bilimsel ynteme arlk vermlidir.PragmatizmPragmatistlere gre doru insan yaantsndan-deneyimlerinden kaynaklanan deneysel/uygulamal bir olgudur.Bilgi yaant yoluyla elde edilir.Blimsel yntem, zellikle tmevarm ie koulmaldr.Deerler grecelidir, insanlar aras etkileimden doar.Deime kanlmazdr. Yararl bilgiler retilmelidir.Eitim toplumsal bir itir, dayanma ve ibirlii esasdr.

PRAGMATZM (Faydaclk) W.James, J.Dewey

* nsann evredeki her eye, bu arada bilgiye de kendi yarar asndan bakmas esastr. Yarar getiren eyler, doru dncelerdir.

* Deerler ve ahlaki ilkeler greceli, deiim esastr. Eitim de, bilgideki ve hayattaki deimelere her an hazr olmaldr.

* Eitimde k noktas; konu ya da retmen deil, ocuktur.

* ocuun tm yaam bir btn olduundan eitim, yaama hazrlktan te yaamn kendisidir.

* Bilimsel yntem, demokratik ortam, deiim, yaparak yaayarak renme, problem zme, deneyim- tecrbe, eletirel dnebilme, programda esneklik, bireysel deerlendirme teknikleri ne kar.Pragmatist Eitim ProgramJohn Dewey bilgilerin retiminin konu arlkl olmasna ve kitaba harfiyen bal olarak yaplmasna kar kmtr.ocuklarn ilgi, ihtiya ve tecrbelerinden kopuk bir bilgilendirmenin ie yaramadn savunurYaparak yaayarak renmeTarih ve orafya retimine nem verme, rencilere zamansal ve mekansal bir bak as kazandrlmaldr.Fen bilimleri retilmelidir.Ierik ocuun ilgi ve merkn artrmaldr. ihtiyacn karlamaldr.retmen renciyi tanmaldr, ve iyi bir iletiim kurmaldr.

Eitimin amac, ocukta eletirel dnme becerisini ve zekay gelitrmektir.Demokratik bir eitimi savunurlar.renci merkezli program yaklam benimsenmektedir. Program esnek olmal ve sre ierisinde deimeye ak olmaldr.Bireysel deerlendirme teknikleri kullanlmal.VaroluculukBilgi edinme yolu sezgidir. An nemlidir. Gemi ve gelecek yoktur. Insan an yaar. Deerlerini kendi yaratr. Yolunu kendi izer. Yaam insanla balar, nk yaama anlam veren o dur. VAROLUULUK

* En nemli ey, insandr.

* Eitim kiilerin mutlak zgrln tevik etmeli ve bu zgrln nasl kullanlacan da retmelidir.

* nsan kendisini yaratan tek varlktr (insan kendi kararlar ve tercihleriyle yaantsn oluturur).

* nsan snra tamak esastr (insann sahip olduu yetenekleri en st seviyede kullanmas salanmaldr).

* Bu grn eitim srecine yaklamndaki kesin tutum, bilgi dzeyi, eitim sreci, birey - grup etkileimi, retmen renci konularna ilikin var olan uygulamalar reddetmesi uygulanabilirliini zorlatrmaktadr.Varoluculuk eitim programocuk merkezli, dnceye ve aratrmaya ynelik, kendi kendini disipline eden varolucu yaklam szkonusudur.Varoluculuk eylemsizlie kardr.Insan kendi tasarsndan baka bir ey deildir, kendi yapt, gerekletirdii lde vardr.Bireyselletirilmi program anlayn yanstan ve bireysel retim teknikleri ie koar.z deerlendirmeye arlk verir.NATRALZM: Doann tm gereklik olduu dncesindenhareket eder. Natralist felsefeye gre eitimin temel amac,toplumun yapaylna kar kendi kendine gelien zgr birinsan doas yaratmaktr.

MARKSZM: nsan ok ynl eitmeyi, doay denetleyerek,onu deitirecek ve retimde bulunacak bireyler yetitirmeyiamalar.

RASYONALZM: Akl bilginin temel kayna ve snanabilirlikls olarak kabul eden akmdr. Bilginin duyu verilerinedayal deneylerden kaynaklandn ileri sren (ampirizm)deneycilik kartdr.

POSTVSM: Bilim ve bilimsel yntemin bilgiye ulamak iintek geerli yol olduunda srar eden bir filozofik harekettir. * Temelinde klasik realizm yatar. Bu eitim grn aynzamanda idealistlerin bir ou da destekler.

* nsanlar zde her yerde ayn olduklarndan eitimde herkes iinayn olmaldr. Bilgi mutlaktr ve deimez.

* Eitim salam karakterli ve doru insanlar yetitirmelidir.

* nsan doasnn en nemli yan akldr ve bunun geliimi iinentelektel eitime nem verilmelidir.

ETM FELSEFELERDAMCLK* Genlere dnyann maddi ve manevi eleri birlikte verilmelidir.

* Eitim, hayatn bir kopyas deil hayata hazrlktr.

* Snf ortamnn tek otoritesi retmendir dolaysyla retmenalannn uzman ve tm etkinliklerin merkezi olmaldr.

* Klasik eserler ve Sokratik yntem kullanlr.

* stn zekl ve elit bireylerin yetitirilmesinde kullanlmayadaha uygundur.

* Sk ve aristokrat bir eitim ngrmesi ve zihinsel yeteneklerindikkate alnmayp herkese uygulanmak istenmesi nedeniyleeletirilmektedir.Daimicilik(Perennializm) Eitimin hedefleri: 1.Zihinsel yetiyi gelitirme2. Deimeyen evrensel deerler kazandrma3. inde yaad dnyay deil evrensel ve deimez geree uyumu salama4. nsan akln ve iradesini gelitirme5.Entellektel aristokratik yetitirma6. Akln kurallarn doru kullanma

erik1. Gemite doruluu kantlanm, zerinde gr birliine varlm, akl yoluyla elde edilmi bilgilerle donanmal2. Klasik byk eserler okutulmal3. gemi dnemin nemli dnrleri ve yazarlarn zihinsel ve duygusal ynden grleri esas alnmal4. her ortamda ve dnemde ayn bilgiler verilmeli5. Gramer, retorik,mantk ve matematik, beeri bilimler, doa bilimleri ve yabanc dil retilmeliEitim Durumlar1. Genellikle tmden gelim kullanlmal2. eitim ortamnda gerek yaamn kopyas olan rnekler deil, tersine ideal yaamdan rnekler getirilmelidir. Eitim hayatn kopyas deil ona hazrlktr.3. renciler akllarn ve iradelerini gelitirecek ortamlar salanmaldr. bunun iin sokratik tartma yaplmal4. renci akln ktye kullanabilir snf ortamnda disiplin salamal gerekirse cezaya bavurulmal.Deerlendirme (snama durumlar1. sorularn ierii gerek yaam deil, ideal ve evrensel gerekleri kapsamal2. rencinin akln altrp altrlmad yoklanmal3. snavlar entellektel aristokratlarn seimi iin kullanlmaldr.* dealizm ve realizmden etkilenmitir.

* Deime, beraberinde toplumsal atmalar getirir. Bunedenle deimeme esastr.

* Okulun grevi; doutan kafas bo olan renciyegemiten gelen bilgiyi, kltrel miras, tecrbeyi aktarmak ve zihinsel ynn gelitirerek topluma uyum salamasndesteklemektir.

* renci ne istediini bilemez, retmen snfta otoritedir,sk alma ve zorlama vardr.

* Maddi gereklii inceleyen fizik, kimya, biyoloji gibi derslerlekltrel gerekleri anlatan derslere yer verilir.

ESASCLK (Essentialism)* Soyut dnme, altrma ve ezberleme yntemlerikullanlmaktadr.

* Temel beceri (3R okuma, yazma, sayma) retimi esastr.

* Okulda zihinsel disiplin yaklamnn gelenekselyntemleri kullanlmaldr.

* Daimiciler gibi ierii (bilgiyi-konuyu) retimin merkezinealrlar fakat bunun klasik eserlerle snrlandrlmasn kabuletmezler ve entelektel ltlerin iyiletirilmesini isterler.

* Deien kltrde fazla duraan olmas, renciyi bamlbir kiilik haline getirmesi ve entelektel inisiyatifigelitirmede baarsz olmas nedeniyle eletirilir.Eitimin hedefleri1. Bireyin topluma uyumunu ,toplumsallamasn salama2. Kltrel deerleri kazandrmaERK1. Toplum bilimleri (sosyoloji, psikoloji, tarih vb. ) fen bilimleri, genel kltr dersleri okutulmal2. ierik baat kltrel deerlerle donank olmal3. programn odak noktas temel dersleri ve temel becerileri oluturulmalEitim Durumlar1. retmen merkezli olarak dersler ilenir.2. renci gr retecek beceri gsterecek dzeyde olmadndan, retmenin dediklerini ezberlemek, yapmak, tekrarlamak zorundadr.3. sorularn zm ve yantlar retmen tarafndan verilmelidir.4. anlatm, soru- cevap, gsteri gibi retmenin etkin olduu yntem ve teknikler kullanlmaldr.Snama durumlar1. retmen kendi yapp anlattklarn, kitabn yazdklarn rencilere sormal2. renciler yant ezberleyip vermelidir.* Pragmatik felsefenin eitime uygulandr.

* Mutlak bilgi yoktur nk deiim kanlmazdr, ve buna ayakuydurabilmek adna problem zme becerisi renciyekazandrlmaldr.

* Eitimin z mevcuda uyum deil, tecrbenin srekli bireytarafndan ina edilmesidir.

* rencinin ilgi ve ihtiyalar merkeze alnr, renci aktiftir.

* Okul yaamla i ie olmaldr.

* retmenin grevi ynetmek deil, rehberlik etmektir.

LERLEMECLK (Progressivism)* Okul rencileri yartrmamal, onlarn ibirlii ierisinde almalarn salamaldr.

* Fikirlerin rahatlkla ifade edilebilmesi iin demokratik eitim ortam salanmaldr.

* Eitimde bugnn olduu kadar gelecein ihtiya ve beklentileri de dikkate alnmaldr.

* Eletirel dnce, yaratc dnce vb. st dzey zihinsel beceriler gelitirilmelidir.

* Yeniden kurmaclk akmnn ncs olmutur.Eitim hedefleri1. srekli deimeye ak olma2.kendi yaants yoluyla zihnini ve gizli yeteneklerini gelitirme3. demokrasiyi gelitirme ve yaatma4. bilisel yntemi kullanma5. ibirlii, paylama, dayanma duygularn, sosyal becerilerini gelitirme6. problem zme, yaratc, eletirel,yanstc, dnme becerilerini gelitirmeerik1. rencinin hem kullanabilecei ve ilgisini eken bilgi beceriler yer almaldr.2. Ierikte sunulan bilginin mutlak doru olmad, yeni ortamlarda deiebilecei vurgulanmaldr.3. renciler, istedikleri her konuyu snfa getirebilmelidir.4. her rencinin ilgi ve yeteneine uygun her eit ve dzeyde bulunmaldr.Eitim Durumlar1. demokratik snf ynetimi oluturulmal2. okul ve yaam i ie olmal3. Konu ve retmen deil, renci merkezlidir.4. rencinin ilgi ve ihtiyalar n planda tutulmaldr.5. deney, gzlem, proje, drama, ibirlikli renme, problem zme bilimsel yntem, vb. Yntemler kullanlmal6. ara gerelerden, teknolojik imkanlardan yararlanlmalSnama Durumu (deerlendirme)1. renciye yaamda karlat ya da karlaabilecei sorunlar, doal problemler sorulmal2. rnden ok srece arlk veren deerlendirme anlay benimsemeli* Pragmatik felsefeye dayanr. lerlemecilik eitim akmnn devamniteliindedir. Bu nedenle ilerlemeciliin benimsedii ilkelerigenelde tmyle benimser.

* Mevcut kltrel krizlerden kurtulabilmenin yolu, eitimaraclyla, toplumu yeniden oluturmaktr. Eitim, bir reformaracdr.

* Eitimin ama ve sonular eitim bilimlerinin bulgularylayeniden dzenlenmelidir.

* nsanln bar iinde yaayabilmesi iin ortak, uzlaan deerlereihtiya vardr. Demokrasiyi yerletirmektir esastr.

* renme ceza ile deil dllendirme ile denetlenmelidir.

YENDEN KURMACILIK (reconstructionism)Eitim hedefleri1. Bilimsel yntem ve eletirel dnmeyi gelitirme2. Demokratik tutum kazandrma3. sevgi, bar, ibirlii, denge, vb. Deerleri kazandrma4.toplumsal deiimi salama5. toplumsal sorunlara zm retebilme

erik1. Eitim yalnz yaam deil, ayn zamanda gelecektir. Bunun iin her trl ders ve konular snf ortamna getirilmelidir.2. Sosyal bilimler, doa bilimleri, i ve meslek eitim, edebiyat, dil, beden, mzik, resim, matematik, geometri vb. Olabilir. Eitim durumlar1. okullar toplumsal sorunlarn zmnde grev almal2. snf ortam demokratik olmal3. deney, gzlem, proje, ibirlii vb. Uygulamaya dayal etkinlikler kullanlmal4. gelecekle ilgili toplumsal ve doal sorunlar zerinde durulmal5. orenciler eitim ortamna etkin bir biimde katlmal,

Deerlendirme1. Eletirel dnmeyi, bilimsel yntemi rencilerin kullanp kullanmasdn lecek nitelikte olmal2. Gelecek ile mevcut toplumsal ve doal olgular arasnda iliki kurmalarn ve yordamalarn salayacak nitelikte sorular olmal