e trk°ye’n°n di‍ 7 pol°t°kasi - ??13. souk sava dnemi...

Download E TRK°YE’N°N DI‍ 7 POL°T°KASI - ??13. Souk Sava Dnemi sonras± Trkiye’nin d± poli-tikas±ndaki gelime ve deimeleri irdeleyebilir-siniz

Post on 07-Feb-2018

218 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 125

    7N

    TETRKYENN DI POLTKASI

    KONULAR :A. TRK DI POLTKASININ TEMEL LKELERB. 1923-1939 DNEM

    1. Trkiye-Yunanistan likileri2. Trkiye-ngiltere likileri3. Trkiye-SSCB likileri4. Trkiye-Fransa likileri5. Trkiyenin Milletler Cemiyetine Katlmas6. Balkan Antant7. Montr Boazlar Szlemesi

    8. Sadabat PaktC. II. DNYA SAVAI DNEM

    1. l ttifakn mzalanmas2. II. Dnya Savanda Trk D Politikas3. Yalta, Potsdam Konferanslar ve Trkiye

    . 1945-1960 DNEM1. Trkiyenin Gvenlik ve Refah Araylar2. Balkan Pakt3. Badat Pakt4. Trkiyenin Orta Dou Devletleri ile likileri5. Kbrs Sorunu

    D. 1960-1980 DNEM1. Kbrs Sorunu2. Trkiye-Yunanistan likileri3. Trkiye-ABD likileri4. Trkiye-SSCB likileri5. Trkiye-AET likileri6. Trkiye-Orta Dou likileri

    E. 1980-1990 DNEM1. Trkiye-ABD likileri2. Trkiye-AT ve Avrupa Konseyi likileri3. Trkiye-Orta Dou likileri4. Ermeni Terr ve Trkiye5. Trkiye-Bulgaristan likileri6. Trkiye-Yunanistan likileri

    F. SOUK SAVA SONRASI DNEM1. Dou Blokunun kmesi ve Trk D Politikas2. Trkiye-AB likileri

    3. Trkiye-ABD likileri 4. Trkiye-Orta Dou likileri 5. Trkiye-Balkanlar likileri 6. Trkiye-Yunanistan likileri 7. Kbrs Sorunu 8. Trkiye-Rusya Federasyonu likileri 9. Trkiye-Kafkas lkeleri likileri10. Trkiye-Orta Asya likileri

    BU NTE SONUNDAAAIDAKLER YAPABLRSNZ.

    1. Atatrkn d politikadaki grlerinden hare-ketle ekillenen Trk d politikasnn temel ilke-lerini aklayabilirsiniz.

    2. Trkiyenin jeopolitik konumunu fark edebilirsiniz. 3. Trkiyenin jeopolitik neminin nedenlerini, cora-

    fi konumuyla aklayabilirsiniz. 4. 19231939 dneminde Trkiyenin d poli-

    tikasn Atatrkn ekillendirdiini, sorunlarn mzakere yoluyla zme kavuturulduunu ak-layabilirsiniz.

    5. II. Dnya Savanda Trkiyenin izledii tarafsz-lk politikasnn esaslarn aklayabilirsiniz.

    6. Trkiyenin Bat Bloku ile olan yaknlamasn, r-neklerle aklayabilirsiniz.

    7. Kbrs Sorununun k sebepleri ve ABD ile iliki-lere etkilerini aklayabilirsiniz.

    8. AET ile 1963 Ankara Antlamasnn Trk d po-litikas asndan nemini analiz edebilirsiniz.

    9. Trkiyenin 1960-1980 dnemindeki Orta Dou politikasn aklayabilirsiniz.

    10. 19801990 dneminde Trkiyenin ABD, AET ve Avrupa Konseyi ile ilikilerini analiz edebilirsi-niz.

    11. 19801990 dneminde diplomatlarmza ve lkemize ynelik terr eylemlerinin komu lkeler ve uluslararas ilikilere etkisini deerlendirebi-lirsiniz.

    12. Krfez savalar ve Irakn igali sonras oluan d politika sorunlarn analiz edebilirsiniz.

    13. Souk Sava Dnemi sonras Trkiyenin d poli-tikasndaki gelime ve deimeleri irdeleyebilir-siniz.

  • 126

    TRKYENN DI POLTKASI7

    NTE

    A. TRK DI POLTKASININ TEMEL LKELER

    Atatrkn uygulamalarn esas alarak oluturulan Trk d politikas Yurtta sulh, ci-handa sulh. ilkesi dorultusunda, bar, ger-eki ve tutarl bir yol izlemitir. Trkiye Cumhu-riyeti demokratik ynetimini, ada deerlerini geleneksel kimliiyle birletiren yaps ve canl ekonomisiyle kendi blgesinde gvenlik ve is-tikrar reten bir d politika yrtmektedir.

    Trk d politikasnn balca amac, ge-rek ieride gerekse blgesinde bar ve refah gelitirerek i birliine dayal, istikrarl ve beer kalknmay salayacak bir dzenin kurulmas-dr. Bu ama dorultusunda ekillenen Trk d politikasnn temel ilkelerini yle sralayabiliriz:

    Gerekilik Trk d politikasnda gerekilik, mill s-

    nrlar iinde kalmak ve gerekletirilmesi mm-kn olmayan hayallerin peinde komamaktr. Atatrk, Trk d politikasnn gerekilik anlay-n u szleriyle ifade etmitir: Byk hayaller peinde koan, yapamayacamz eyleri yapar grnen sahtekr insanlardan deiliz. Haddimi-zi bilelim. Biz hayat ve istiklalini isteyen milletiz. Yalnz ve ancak bunun iin hayatmz ibzal (feda) ederiz.

    Bamszlk Tam bamszlk, yalnz siyasi alanda deil, her alanda gerekletirildii takdirde baarya ular.

    Trk d politikasnda, sadece Mill Mcadele Dneminde deil, Lozan Antlamasndan sonraki d-nemde de tam bamszla glge drebilecek her konuda ilkeli davranlmtr. Atatrkn u szleri bamszln ne kadar nemli olduunu vurgulamaktadr: Esas, Trk milletinin haysiyetli ve erefli bir millet olarak yaamasdr. Bu esas, ancak tam bamszla sahip olmakla temin olunabilir. Ne kadar zengin ve mreffeh olursa olsun, bamszlktan mahrum bir millet, medeni insanlk karsnda uak olmak mevkiinden daha yksek bir muameleye layk olamaz.

    Barlk Trk d politikasnn, nemli ilkelerinden biri de barlktr. Trkiye Cumhuriyeti, blgesel bir g

    olarak blgesindeki gler dengesini korumaya alm, ana vatan topraklar dnda baka topraklar stnde hak talep etmemitir. Ancak Yurtta sulh, cihanda sulh. szleriyle formle edilen Trk d poli-tikasnda, asla teslimiyeti ve pasif bir tutum izlenmemitir. Gerektiinde, adil bir bar iin sava gze almaktan kanlmamtr. Atatrk, Harp zaruri ve hayati olmal... ldreceiz diyenlere lmeyeceiz diye harbe girebiliriz. Lakin millet hayat tehlikeye uramadka harp bir cinayettir. szleriyle savan ancak zorunlu durumlarda meru saylabileceini vurgulamtr.

    Atatrk, ngiltere Kral VIII. Edward ile stanbulda,1936

    Atatrkn, Trk d politikasyla ilgili szlerini konu alan bir pano hazrlaynz. Hazrlanan pa-nodaki szleri deerlendiriniz.

    ETKNLK

    1. Jeopolitik kavramn aratrnz.2. Atatrkn Yurtta sulh, cihanda sulh. prensibi, Trk d politikasn nasl etkilemitir?

    HAZIRLIK ALIMASI

    aklclk, bamszlk, barlk, batclk, gerekilik, jeopolitik konum, strateji

    ANAHTAR SZCKLER

  • 127

    TRKYENN DI POLTKASI 7

    NTE

    Aklclk Trkiye Cumhuriyetinin d politikas, ideolojik n yarglardan uzaktr. Uluslararas hukuk kuralla-

    rna baldr. Trk d politikasnda, deien zamann artlarna ve karlkl kar ilikilerinin belirledii uluslararas duruma gre hareket etmek esastr.

    Batclk Trkiye Cumhuriyeti kurulu dneminde Batl byk devletlerle savam olmasna ramen

    Batnn deerlerine yaklamay hedef edinmitir. Bunun temel nedeni, ada uygarln Bat lkeleri tarafndan temsil ediliyor olmasdr. Yeni Trk devleti bu erevede Batl devletlerle ilikilerini gelitir-meye nem vermitir.

    Trk d politikasna yn veren dier ilkeleri yle sralayabiliriz: Trk d politikas diyaloga aktr; sorunlarn zmnde diplomasinin yararna inanr. Trk d politikas aktiftir. Trk d politikas, uluslararas alanda her eyden nce kendi gcne gvenir. Ayn zamanda karlar dorultusunda ittifaklara girebilir. Trk d politikas, ulusal karlar ekseninde ekillenir.

    Aadaki grseli inceleyerek Trkiyenin jeopolitik zelliklerini ve bu zelliklerin Trkiyeye sala-d kazanlar deerlendiriniz.

    ETKNLK

    Trkiye ve evresi

  • 128

    TRKYENN DI POLTKASI7

    NTE

    Trk d politikasnn temel ilkelerinin belirlenmesinde nemli etkenlerden biri de Trkiyenin je-opolitik konumudur. lkemiz gerek blgesel lekte, gerekse dnya politikas leinde nemli bir je-opolitik konuma sahiptir. Gnmzde potansiyel risk alanlar olan Orta Dou, Kafkaslar ve Balkanlara olan yaknl gz nne alndnda, Trkiyenin siyasi corafyasnn nemi aka anlalmaktadr.

    Trkiyenin jeopolitik adan nemini artran dier unsurlar u ekilde sralayabiliriz: ktann birleme noktasndaki Trkiye, ayn anda Avrupa, Asya, Balkanlar, Akdeniz, Kafkaslar ve Karadeniz lkesidir. Dnyann ok zengin petrol ve doal gaz rezervlerine sahip Kafkas ve Orta Dou lkelerine yakndr. Karadeniz ve Akdeniz ticaret yollarn kontrol eden stanbul ve anakkale boazlarna sahiptir. Blgesinin en gl ordusuna sahiptir. Blgede az saydaki demokratik lkeden biridir. Orta Dou blgesinin nemli su kaynaklar Trkiyededir. Trkiye; Birlemi Milletler, Avrupa Konseyi, Kuzey Atlantik Antlamas rgt (NATO), Ekono-

    mik Birlii ve Kalknma rgt (OECD), Avrupa Gvenlik ve Birlii Tekilat (AGT), Dnya Ticaret rgt (DT), slam Birlii Tekilat (T), Karadeniz Ekonomik Birlii rgt (KE) gibi nemli ku-rululara ye olmas bakmndan da blgesinde ve dnyada etkili bir aktrdr. rnein, Trkiye BMde 2 yllk geici yelik (2009-2010 dnemi) iin yaplan gizli oylamada, 191 lkeden 151inin oyunu almtr. Ayrca, slam Birlii rgt Genel Sekreterliine Prof. Dr. Ekmeleddin hsanolunun atanmas da Trkiyenin uluslararas saygnln artrmtr.

    B. 1923-1939 DNEM

    Mustafa Kemal Atatrkn nderliinde, Kurtulu Savan baaryla tamamlayan Trk devleti, Lozan Antlamasnn imzalanmasndan sonra yeni bir dneme girdi. Yurtta sulh, cihanda sulh. pren-sibinin uygulanmaya konduu bu dnemde komu devletlerle iyi ilikiler kurmak, ortaya kan anla-mazlklar bar yollarla zmek ve byk devletlerle olan ilikileri normalletirmek amalanmtr.

    1923-1939 dneminde Trkiye Cumhuriyeti, d politika alannda hangi sorunlarla uramtr?

    HAZIRLIK ALIMASI

    antant, antirevizyonist, etabli, Lozan Bar Antlamas, manda, pakt, revizyonist

    ANAHTAR SZCKLER

    Aadaki metni dikkatle okuyunuz. 1923-1939 yllar arasnda Trkiye Cumhuriyeti d politikas-nn nasl ekillendiini yorumlaynz.

    Lozandan sonra Trkiyenin stratejik nemi azalmam, aksine artmtr. Trkiye 1923ten son-ra Avrupann btn gl devletleri ile komu durumuna gelmiti. Sovyetler Birlii dou blgesin-de, ngiltere Irak mandas ve Kbrs vastasyla Fransa, Suriye mandasyla talya ise On ki Ada ve Meis Adasn ele geirdii iin Trkiye ile snrda olmulard. Bu nedenle iki dnya sava aras dnemde Trk d politikasnn temel eilimi, Lozan Antlamas ile kurulan dzenin devam ettiril-mesi ynnde olmutur

    Mehmet Gnlbol, Olaylarla Trk D Politikas, s. 59.

    ETKNLK

  • 129

    TRKYENN DI POLTKASI 7

    NTE

    Lozan Konferansnda ele alnan konulardan biri Trkiyede kalan Rumlarla Yunanistandaki Trk-lerin mbadelesi idi. Bu dorultuda, 30 Ocak 1923te iki devlet arasnda bir szleme imzaland. Buna gre 30 Ekim 1918den nce stanbul snrlar iinde "yerlemi (etabli)" Rumlarla Bat Trakya Trkleri mbadele dnda tutulacakt.

    Szlemeyi uygula-mak zere Trk ve Yunan temsilcilerinden oluan komisyon, Ekim 1923'te almalarna balad. Bir yl iinde bir ksm Rum ve Trkn mbadelesi ger-ekletirildi. Ancak yerle-mi kelimesinin kapsam ve mbadeleden kaynak-lanan baz sosyal sorunlar, iki lke arasnda anlamaz-lklara neden

View more >