degerlerin belirlenmesi testinin güvenirlik ve geçerlik ... · pdf filedegerlerin...

Click here to load reader

Post on 07-Sep-2019

10 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Degerlerin Belirlenmesi Testinin

    Güvenirlik ve Geçerlik Çali^masi

    ve Ya§, Egitim, Cinsiyet ve Ebeveyn

    Egitiminin Ahlaki Geli^im ile Ili^kisi

    Sevim GESUR*, Mustafa Sami TOPÇU**

    ÖZ

    Bu çahçmanm temel amaci, ahlaki geliçim alaninda çok önemli bir yere sahip olan De- fming Issues Test (DIT) isimli olçiim aracinm geçerlik ve güvenirlik çalijmalari sonucu, Tiirkiye'deki ef itim ve psikoloji alanindaki araçtirma topluluguna k;iz;\ndirilmasidir. Îkin- ci amaç ise bazi degiçkenlerle (yaj, cinsiyet, egitim durumu vs.) ahlaki geliçimin iliçkisi- ni incelemektir. Çaliçma grubunu iiç farkli üniversiteden, 584 gönüllü katihmci oluçtur- maktadir. Veri toplama araci olarak DIT'in, Degerleri Belirleme Testi (DBT) olarak ya- pilan çevirisi kullanilmijtir. Ôlçekten Kijisel Ka2.anç, Normlarin Korunmasi ve Uzlajim Sonrasi olmak üzere üc jema puani elde edilehilmektedir. DBT'den elde edilen jemala- rin Cronbach alfa ve test-tekrar test katsayilari .53 ile .60 arasinda degijmektedir. Ceçer- lik hakimindan da olçegin yüz-görüniif ve içerik geçerli|i saglanmiçtir. Ayrica, ahlaki ge- lijimin belirlenen bazi degiçkenlerle (yaç, egitim, cinsiyet ve ebeveyn egitimi) nasil bir iliç-

    ki içinde oldugu da çalijmanin bulgular kisminda belirtilmiçtir.

    Anahtar Kelimeler Ahlaki Geliçim, DBT'nin Güvenirlik ve Geçerligi, Yaj, Cinsiyet, Egitim ve Ebeveyn Egi-

    timi.

    • Istanbul Universitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji BölüniO, Sosyal Psikoloji Anabilini Dali Ögretim Oyesi. " Yazifmadan Soriimlu Yazar: Yüzüncü Yil Universitesi, Egitim Fakültesi, Ilkögretim Bölümü, Fen Bilgisi

    Ögtetinenligi Anabilim Daü Ögretim Üyesi.

    Klimm ve Uygulamada Egitim Bilimleri / Ediication;U Sciences: Theory Sí, Practice

    JO (3) • Yaz / Summer 2010 • 1657-1696

    © 2010 Egitim Daiuçmanligi ve Araçtirmalan íleti^im Hizmetleri Tic. Ltd. Çti.

  • Yrd. Do{. Dr. Sevim CESUR

    Istanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakiiltesi

    Psikoloji Bölümü Sosyal Pslkoloji ABD

    Ordu Cad. No. 196, 34459 Laleli / Istanbul

    Elektronik Posta: cesur@istanbul.edu.tr

    Yayin ve Diger Çali^malardan Se^meler

    Cesur, S. ve Paker, O. (2007). Televizyon ve çocuk: Çocuklarin tv programlarina iliçkin tercihleri.

    Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19,106-125.

    Özalp-Türetgen, 1. ve Cesur, S. (2007). Öz Etkinlik Olçegi'nin psikometrik özellikleri - //. Öneri,

    2Í(7), 337-343.

    Özalp-Tiiretgen, i. ve Cesur, S. (2006). Gözden Geçirilmij Kendini Ayarlama Olçegi'nin güvenirlik ve

    geçerlik çaliçmasi. Turk Psikoloji Yaztlari, 9, 1-17.

    Cesur, S. (2006).Toplumumuzda ahlakin kavramsdlaçtirilinasi. Y. Mehmedoglu ve A. U. Melimedog-

    lu (Ed.), Kiiresellepne, ahlak ve degerler içinde (s. 321-349). Istanbul: Litera Yayin.

    Özalp-Türetgen, 1. ve Cesur, S. (2005). Öz Etkinlik Olçegi'nin psikometrik özellikleri. Öneri, 24{6),

    305-312.

    Bulduk, S. ve Cesur, S. (2003). Kifilik ve heyecanlar. Istanbul: Psikometri Arajtirma Enstitüsü Yayinlari.

    Yrd. Doç. Dr. Mustafa Sami TOPÇU

    Yüzüncü Yil Üniversitesi, Egitim Fakültesi

    ilkögretim Bölümü Fen Bilgisi Ögretmenligi ABD

    65080, Kampus, Van

    Elektronik Posta: msaiiiitopcu@gmail.com

    Yayin ve Diger Çalijmalardan Seçmeler

    Topcu, iVl. S. (2010). Development of Attitudes towards Socioscientific Issues Scale (ATSIS) tbr un-

    dergraduate itud^nK.Evaluation ^Research in Education, 2J(1),51-67.

    Topcu, M.S., Sadler,T. D.,Yiknaz-Tuzun,O.(in press) (DOI:10.1080/09500690903524779).Preser-

    vice science teachers' informal reasoning about socioscientific issues: Tlie influence of issue context. In-

    ternational Journal of Science Education.

    Yilmaz-Tuzun, Ö., & Topcu, iVI. S. (2010). Investigating the relationships among elementary school

    students'epistemologicil beliefs, metacognition, and constructivist science learning environment./ö-

    unial of Science Teacher Education, 2i(2), 255-273.

    Topcu, M. S., 6c Çahin-Pekmez, E. (2009). Turkish middle school students' difficulties in learning ge-

    netics concepts. Journal of Turkish Science Education, 0(2), 55-62.

    Topcu, M. S., & Yilmaz-Tüzün, Ö. (2009). Elementary students' metacognition and epistemological

    beliefs considering science achievement, gender, and socioeconomic status. Elementary Education On-

    line, S(3), 676-693.

    Yilmaz-Tuzun, Ö., & Topcu, M. S. (2008). Relationships among preservice science teachers' episte-

    mological beliefs, epistemológica! world views, and self-efiicacy beliefs. International Journal of Scien-

    ce Education, 30(1), 65-85.

  • Degerlerin Belirlenmesi Testinin

    Güvenirlik ve Geçerlik Çali^masi

    ve Ya§, Egitim, Ciñsiyet ve Ebeveyn

    Egitiminin Ahlaki Geli^im ile Iliçkisi

    Sevim CESUR, Mustafa Sami TOPÇU

    Ahlaki gelijim ve ahlak egitimi, psikoloji, felsefe, egitim bilimleri gibi alanlarm en önemli ve gündemde konularmdan olagelmijtir. Psi- koloji alanmda gelijtirilen ve en yaygm olarak kuUanilan, Lawrence Kohlberg'in bilijsel ve gelijimsel temelli ahlak kurami olmujtur. Yürü- tülen çahjmalarda ahlaki gelijimin ölcülmesi önemli bir yer. tutmakta- dir. Bu çaliçmanm amaci da, bu alandaki literatürde çok önemli bir yere sahip oían DIT (Defining Issues Test) isimli ölcüm aracmm Türkceye kazandirilmasi ve yine literatürde ahlaki gelifimle ilifkileri çok siklilda çalijilmij olan bazi degiçkenlerin ilijkisinin, Tiirkiye baglammda da in- celenmesidir.

    Kohlbergin Ahlaki Geli$im Kurami ve Ahlaki Geli^im Basamaklari

    Piaget'den esinlenen Kohlberg'in kurami, ahlakin, evrensel bilijsel- gelifimsel basamaklar çeklinde ilerledig;i yönündedir. Her bir basamak, çejitli çatijma durumlarina uyarlanabilecek, tutarh ve ayri bir adalet yaklajimi içerir (Kohlberg ôc Kramer, 1969; Kohlberg, 1973). Üc evre ve bu üc evre içinde ikifer basamaga ayrilan gelijim seyrinin özeti aça- gidaki gibidir:

    Uzlajim öncesi devrede (1. ve 2. Basamaklar), sosyal beiden tiler benligin dijindadir. Bakiç açisi, beladan uzak durmak, ihtiyaçlarini tatmin etmek ve kendi iyiligine olani arttirmak için kurallari takip eden somut bire- yin bakij açisidir. Birinci Basamakta bir eylemin fiziksel sonuçlari, psi-

  • 1660 • KURAM VE UYGULAMADA E C Í T Í M B I U M L E R Í

    kolojik sonuçlarindan açikça ayrilmaz. íkinci Basamakta kiji, baçka bi- reylerin ba§ka görüf açilari, kendi ihtiyaçlari, ilgileri, niyctleri vb. olabi- leceginin farkina varir.

    Uzlajimsal evrede (3. ve 4. Basamaldar), uzlaçimlar, kurallar, zorunlu- luklar ve beklentiler benligin bir parçasi olarak görülür. Benlik, kijisel veya toplumsal karjilikli zorunluluklar ve beklentiler karjisinda kendi- ni gönüUü olarak daha alt konumda görür. Bu, kijinin mutlaka toplum- la özdecleftirmij olmasi anlamina gelmez. Onun yerine özdejlecme, kü- cük bir topluluk, dini grup veya aile gibi bir alt kültürle olabilir. Ücün- cü Basamakta kiji kendini ilijkiler içinde yogrulmuj bulur. Duygularin ve beklentilerin paylajilmasi ve karçilikli güven temelinde inca edilmesi gerektigi jeklinde bir algi vardir. Dördüncü Basamakta kiji, ahlaki ey- lemler ve beklentilerin anlam buldugu ve mejrulajtigi sosyal ve ideolo- jik sistemlerin bakij açisini alir.

    Uzlaçim sonrasi evrede (5. ve 6. Basamaklar) kiji, soyut özgürlük, eçit- lik ve dayanijma prensiplerine sahiptir. Kendini insanligin bütün üyele- ri için zorunlu oían ajkin prensiplerin altinda görür. Beçinci Basamakta ahlaki muhakeme, özellikle de kanunlar tarafindan somutlajtirilmij ha- yali sosyal sözlejmeler, güven, bireysel özgürlük ve herkese eçit muame- le temeline dayanir. Altinci Basamakta kiji, insanlara, sadece insan ol- duklari için ve kendi içinde degerler olarak saygi gösteren bir ahlaki ba- kif açisi kazanir.

    Kohlberg'in önerdigi bu üc evrenin alternatifi olarak son zamanlarda ahlaki gelijim alaninda çahjan arajtirmacilar (Neo-Kohlbergciler) ta- rafindan yine üc evreden olujan ve yeni bir yaklajim oían §ema Teorisi ortaya atilmijtir (Rest, Narvaez, Bebeau ve Thoma, 1999; Walker, 2002). Ayrintilari "Ahlaki Gelijimin Ölcülmesi" bölümünde verilecek oían bu teoriye göre, ahlakin ikinci ve ücüncü basamaklari birlejtirilerek birinci jema haline getirilmijtir. Ahlakin dördüncü basamaginda bulunan bi- reylerin, ikinci jemada olduklari varsayilirken, bejinci ve altinci basa- maklar birlejtirilerek ücüncü bir jema olujturulmujtur.

    Ahlaki Geli$imde Cinsiyet, Ya$, Egitim ve Anne-Baba Egitiminin Etkisi

    Ahlaki gelijim ile ilgili literatürde, ahlaki gelijim basamaklanni etkile- yebilecek bazi önemli degijkenlerin bulundugu iddia edilmektedir. Bi- lijsel Gelijim Kurami zaman içinde daha az gelijmij düjünce formla-

  • CESUR,TOPÇU / Degerlerin Belirlenmesi Testinin Cùvenirlikve Geferlik Çali/masi ve Yai,... • 1661

    rindan daha gelijmij düjünce formlarina dogru bir degijimi ön gör- mektedir (Moon, 1986). Yaj, biUjsel gelijim ve dolayisiyla da ahlaki ge- Ujim için gerekli bir jarttir. Rest, Davison ve Robbins (1978) ve de Rest ve Thoma'nin (1985) belirttikleri gibi okulda geçen yiUar ve yaj, ahlaki meselelerde bireylerin yargilama jekUni etkilemektedir. Rest (1975) ya- jin, ahlaki gelijimde basamak atlamada önemli bir degijken oldugunu tespit etmij ve arajtirmalarinin sonuçlarina göre 5.62 yilda bir, bir ah- laki basamak adanabilecegini ortaya çikarmijtir. White (1975) ve Mar- tin, Shafto ve Vandeinse (1977) de, yapt

View more