†ocukluk d–nem° bozukluklari

Download ‡OCUKLUK D–NEM° BOZUKLUKLARI

Post on 24-Jan-2016

51 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

ÇOCUKLUK DÖNEMİ BOZUKLUKLARI. Çocuklardaki normal dışı davranışları sınıflandırmak için tanıyı koyan kişi öncelikle bu yaş için neyin normal olduğunu göz önüne almalıdır. Yere yatıp bağıran ya da altını ıslatan bir çocuk…. DENETİMSİZ DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • OCUKLUK DNEM BOZUKLUKLARI

  • ocuklardaki normal d davranlar snflandrmak iin tany koyan kii ncelikle bu ya iin neyin normal olduunu gz nne almaldr.Yere yatp baran ya da altn slatan bir ocuk

  • DENETMSZ DAVRANI BOZUKLUKLARI

  • DKKAT EKSKL VE HPERAKTVTE BOZUKLUKLUUDikkat eksiklii/ hiperaktivite bozukluunun (DEHB) temel zellii, kalc ve srekli olan dikkat sresinin ksal, engellenmeye ynelik denetim eksiklii nedeniyle davranlarda ya da bilite ortaya kan ataklk ve huzursuzluktur.

  • Bu dikkatsiz ocuklar ders ya da yemek zaman gibi sakin olmasnn istendii ortamlarda etkinliklerini denetlemekte glk ekerler. Sessiz olmalar istendiinde, konumalarn ve hareketlerini durduramadklar grlr. Dank, dzensiz, inat ve baskcdr. Etkinlikleri ve hareketleri rastgele yapyor izlenimi verir. Giysilerini ve ayakkablarn abucak kartr, oyuncaklarn datr, retmenlerini ve ailelerini tketirler. Glklerine karn, ocuun davranlarnda daha az kstlamann olduu serbest oyunlarda normallerden ayrabilmek zordur.

  • Hiperaktif ocuklarn ou, byk olaslkla saldrgan davranlar ve dierlerini rahatsz etmelerini yznden yatlaryla olma ve arkadalk kurmada glk yaarlar. Ayn zamanda bu ocuklar sklkla sosyal ipularn karr, kavrayamazlar, arkadalarnn niyetlerini ve isteklerini yanl yorumlarlar ve bilisiz sosyal hatalar yaparlar. DEHB olan ocuklar sosyal olarak doru davrann ne olduunu kuramsal olarak bilebilirler, ancak bu bilgiyi gerek yaamda sosyal etkileimlerdeki uygun davranlara dntremezler.

  • DSM-IV Tan ltleriA- Aadakilerden (1) ya da (2) vardr:1)aadaki dikkatsizlik semptomlarndan alts (ya da daha fazlas) en az alt ay sreyle, uyumsuzluk dourucu ve geliim dzeyine gre aykr bir derecede srmtr:Dikkatsizlik ou zaman dikkatini ayrntlara veremez ya da okul devlerinde, ilerinde ya da dier etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yaparou zaman zerine ald grevlerde ya da oynad etkinliklerde dikkati dalrdorudan kendisine konuulduunda ou zaman dinlemiyormu gibi grnrou zaman ynergeleri izlemez ve okul devlerini, ufak tefek ileri ya da iyerindeki grevlerini tamamlayamaz (kart olma bozukluuna ya da ynergeleri anlamamaya bal deildir)ou zaman zerine ald grevleri ve etkinlikleri dzenlemekte zorluk eker

  • ou zaman srekli mental abay gerektiren grevlerden kanr, bunlar sevmez ya da bunlarda yer almaya kar isteksizdirou zaman zerine ald grevler ya da etkinlikler iin gerekli olan eyleri kaybeder (rn. Oyuncaklar, okul devleri, kalemler, kitaplar ya da ara-gereler)ou zaman dikkati d uyaranlarla kolaylkla dalrgnlk etkinliklerinde ou zaman unutkandr

  • 2) aadaki hiperaktivite-impusivite semptomlarndan alts (ya da daha fazlas) en az alt ay sreyle uyumsuzluk dourucu ve geliim dzeyine gre aykr bir derecede srmtr:Hiperaktiviteou zaman elleri, ayaklar kpr kpr ya da oturduu yerde kprdanp dururou zaman snfta ya da oturmas beklenen dier durumlarda oturduu yerden kalkarou zaman uygunsuz olan durumlarda kouturup durur ve saa sola trmanr (ergenlerde ya da erikinlerde znel huzursuzluk duygular ile snrl olabilir)ou zaman, sakin bir biimde, bo zamanlar geirme etkinliklerine katlma ya da oyun oynama zorluu vardrou zaman hareket halindedir ya da sanki bir motor taklym gibi davranrou zaman ok konuur

  • mpulsivite (Drtsellik)ou zaman sorulan soru tamamlanmadan nce cevabn yaptrrou zaman srasn bekleme gl vardrou zaman bakalarnn szn keser ya da yaptklarnn arasna girer (rn. Bakalarnn konumalarna ya da oyunlarna burnunu sokar

  • B- levsel bozulmaya yol am olan baz hiperaktif-impulsif semptomlar ya da dikkatsizlik semptomlar 7 yandan nce de vardr.C- ki ya da daha fazla ortamda semptomlardan kaynaklanan bir ilevsel bozulma vardr (rn. Okulda ( ya da ite) ve evde).D- Toplumsal, okuldaki ya da mesleki ilevsellikle klinik adan belirgin bir bozulma olduunun ak kantlar bulunmaldr.

  • E- Bu semptomlar sadece bir Yaygn Geliimsel Bozukluk, izofreni ya da dier bir Psikotik Bozukluun gidii srasnda ortaya kmamaktadr ve baka bir mental bozuklukla daha iyi aklanamaz (rn. Duygudurum Bozukluu, Anksiyete Bozuluu, Disosiyatif Bozukluk ya da Kiilik Bozukluu).

  • Ayrc TanDEHB olanlarda belirtiler kalcdr ve genellikle fke patlamalar, kavgaclk, saldrgan tutumlar, yaralanmaya neden olabilecek korkusuz hareketler ve grltclk elik etmekte, kar gelme tutumlar izlenmektedir.

  • Dikkat eksiklii dnda okuma ya da matematik beceriksizliine bal olarak ortaya kabilen deiik tipteki renme bozukluklar da DEHB ndan ayrt edilmelidir. renme yetersizlii olan bu ocuklar okulda sklmakta ve hevesleri krlmaktadr. Yeterli yardm alamadklar okul ortamnda ise ocuklarda huzursuzluk ve dikkatsizlik ortaya kmaktadr. Bu durum zeka gerilii olan ocuklar iin de geerlidir ve hiperaktif ocuklarn zeka zrl olarak alglanmalarna neden olmaktadr. Bu nedenle mental retardasyonu olan ocuklarda DEHB tans ancak dikkatsizlik ve hiperaktivite belirtileri o zeka yandan beklenenden ok daha fazla ise konmaldr.

  • Davranm bozukluuna eitli derecelerde huzursuzluk ve dikkatsizlik elik edebilmektedir. DEHB ndan ayrlmas gereken nemli bir tan uyum bozukluudur. Her iki bozuklukta (zellikle erkeklerde) benzer zellikler bulunmaktadr. Uyum bozukluunda sre genellikle alt aydan ksadr ve ortaya k yaamn daha ge dnemlerindedir, DEHB olan ou ocukta ise yaamn ilk yllarnda sorunlar balamaktadr. ocuklarda anksiyetenin de ayrc tan iin aratrlmas gerekmektedir. DEHB na ikincil olarak anksiyete elik edebilmektedir.

  • Anksiyete de ar hareketlilik ve dikkatin kolay dalmasna neden olabilmektedir. DEHB olan ocuklarn ders alma ve renme ile ilgili glkleri nedeniyle anne baba ile ocuk arasnda srekli bir srtme yaanmaktadr. Bunu sonucunda ocuk rselenmekte, bazen aalanmakta ve giderek benlik saygs dmektedir. Bu ocuklarda klinik duruma sklkla depresyon elik etmektedr. DEHB na ikincil olarak ortaya kan bu depresyon, hareketlerde azalma ve sosyal geri ekilmenin olduu birincil depresyondan ayrt edilmelidir.

  • EpidemiyolojiErgenlik ncesi ocuklarda en yaygn grlen kronik davran bozukluudur. Bildirilen oranlar alma metadolojisine ve poplasyona bal olarak %5 ten %12 ye kadar deiir. DEHB erkeklerde kzlardan daha yaygndr. ABDdeki aratrma sonularna gre bozukluun okul ocuklarndaki skl genel olarak % 2-20 arasnda, ergenlik ncesi ocuklarda ise % 3-5 olarak bildirilmitir. ngiltere deki aratrma sonularna gre ise bozukluun skl % 1 den azdr.

  • Etiyolojisi

    Genetik nedenler: Frajil-X, fetal alkol sendromu, dk doum arlkl ocuklar ve daha seyrek olarak da genetik kkenli tiroid bozukluklar gibi durumlar DEHB belirtileri gsterirler. Bozukluun genetik nedenlerine ynelik bilgiler ikiz, evlat edinme ve aile aratrmalarna dayanmaktadr. Bu ocuklarn birinci dereceden kan ba olan akrabalarnda da bozukluun sk olduu bulunmutur.monozigot ikizlerde dizigotlara gre iki kat fazla risk olmas genetik kantlar olarak ileri srlmtr. Genetik almalar, zellikle birinci ve ikinci dereden akrabalar ile yaplan aile almalar, hiperaktif ocuklarn ailelerinde antisosyal kiilik bozukluu, histeri, alkolizm ve madde kullanmnn daha sk olduunu ortaya koymaktadr.

  • Beyin hasar: Bu ocuklarda perinatal dnemlerde gizli ya da ak minimal derecede santral sinir sistemi (SSS) hasar olduu belirtilmektedir. Bu hasara yol aan toksik, metabolik, mekanik ve dolamla ilgili nedenler olabilecei gibi, erken bebeklik dneminde SSS ni etkileyen enfeksiyonlar da sz konusu olabilir.

  • Gda ve katk maddeleri: Her ne kadar boya maddeleri ve koruyucular gibi gda katklarnn, ekerlerin ya da kurunun bu bozukluu neden olabilecei ne srlse de, bunlarla ilgili bilimsel kantlar yoktur.

  • Psikososyal etkenler: Zorlayc yaam olaylar, aile dzeninde bozulma ve dier anksiyete yaratan nedenler DEHB nun ortaya kmas ya da srmesinde etken olabilmektedir. Eitim yaratan nedenler arasnda ocuun huyu, genetik-ailesel nedenler ve toplumun davran ve baar ile ilgili beklentileri vardr. Sosyoekonomik dzeyin nemli bir etkisinin olmad bildirilmitir.

  • TedaviFarmakoterapi: Stimlanlar DEHB iin iyi bir tedavi seeneidir. majr grup; amfetaminler (dexedrine), metilfenidat ( Ritalin), ve pemoline (cylaert) dir. Tedavi her iki cinsiyet iin eit derecede etkilidir. Stimlanlar orta ocukluk ve ergenlik arasndaki dnemde okul ncesi dnemde olduundan daha etkilidir. Stimlanlara yant vermeyen ya da anksiyete ve depresyon belirtileri olan ocuklarda trisiklik antidepresanlar da kullanlmaktadr.

  • Davransal yaklamlar Davran terapistler tekniklerini hiperaktiviteyle ilgili problemlere baaryla uygulamaktadrlar. ok eitli teknikler kullanlmaktadr. Geleneksel olanlar uygun davran dllendirirken, istenmeyen davrann gzard edilmesi ya da cezalandrlmasn vurgulamaktadr. Yeni, bilisel temelli olan teknikler ise, zdenetimi arttrmak iin kendi kendine ynerge vermeyi vurgulamaktadr. ocuun teraptik evresinin geniletilmesi iin anne-babann yan sra retmenlere de bu teknikleri kullanmalar nerilmektedir. Davran terapi ocuklarn sakin biimde oturmalar ve dikkatlerini yneltmeleri, snfta ykc davranlar azaltmada ve okulla ilgili eitli grevlerdeki performansn arttrmada baaryla kullanlmaktadr.

  • Davran dzenlemesi: Birok almada ila tedavisi ve davran ynetiminin greceli etkililikleri incelenmitir. Bu konudaki literatr tutarl sonular vermemektedir. Gittelman (1983) hibir ilevsellik alannda (bilisel, akademik ya da sosyal) davran tedavilerin ila tedavilerine stnl olmadn belirtirken, Gadow (1985) akademik performansta davran yntemlerin stnln gstermitir. Her iki tedavinin de birlikte kullanmn tek bana kullanmdan daha etkili olup olmad konusunda gr birlii yoktur.

  • Dier tedavi yaklamlar: Anne-babalar hiperaktivitenin doas konusunda eitmek ve sklkla yaanan sululuk duygusunu azaltmak ve onlar engellenmeleri ve hayal krklklar ile baa kmalarna yardmc olmak iin anne-baba danmanl uygulanmaktadr. Anne-baba eitiminin avantajlar teraptik ilkelerin kolayca kavranabilmesi, anne-bab