Çİmento teknolojİsİ

of 248 /248
 ÇMENTO TEKNOLOJS ÇMENTO TEKNOLOJS ve ve HAZIR BETON HAZIR BETON

Author: gokturk-caliskan

Post on 14-Jul-2015

539 views

Category:

Documents


2 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

MENTO TEKNOLOJ S ve HAZIR BETON

2006 y l rakamlar ile bugn lkemizde 41 imento fabrikas ve 18 tme paketleme tesisi faaliyettedir. 1963 y l ndan sonra in a edilen tm f r nlar kuru sistem olarak in a edilmi tir. F r nlar n tamam dner tip f r nd r. (TANRIVERD , 2006)

2005 Y l imento retiminin Blgesel Da l mG.D. ANADOLU D.ANADOLU ANADOLU KARADEN Z AKDEN Z EGE MARMARA2.0 00 .00 0 4.0 00 .00 0 6.0 00 .00 0 8.0 00 .00 0 12 .00 0.0 00 10 .00 0.0 00 0

2005 Y l Klinker retiminin Blgesel Da l mG.D. ANADOLU D.ANADOLU ANADOLU KARADEN Z AKDEN Z EGE MARMARA10 ,00 0,0 00 12 ,00 0,0 00 2,0 00 ,00 0 4,0 00 ,00 0 6,0 00 ,00 0 8,0 00 ,00 0 0

Blgelere Gre imento retim Kapasiteleri4% 18% 8% 28%

12% 18% Marmara Anadolu Ege Do u Anadolu Akdeniz G.Do u Anadolu

12%

Karadeniz

. Blgelere Gre Klinker retim Kapasiteleri10% 4% 16% 27%

10% 17%

16% Ege Akdeniz G.Do u Anadolu Karadeniz

Marmara Anadolu

Do u Anadolu

Trkiye imento Sektrnn Gelece iimento tketimi geli mekte olan lkelerde artan nfus ve henz tamamlanmam olan alt yap yat r mlar n n devam etmesi ile tepe noktas na ula t ktan sonra bir d trendine girdi i ve daha sonra sabitlendi i grlmektedir. Trkiye'nin de bu trendi izleyip 1998'de 512 kg. olan ki i ba na tketiminin 20 y l ierisinde yakla k 750-800 750kilogram'a ula p daha sonra 600kg. seviyelerinde dengelenmesi beklenmektedir. Enerji girdisinin toplam retim maliyetleri iinde yksek bir paya sahip olmas ve zellikle elektri in di er imento reticisi olan Avrupa lkelerine gre daha pahal ve kalitesiz olmas bir dezavantajd r.

Avrupa lkeleri ile k yasland nda Trkiye kapasite a s ndan talya ve Almanya'n n ard ndan nc durumdad r. Avrupa lkelerinin hemen hepsinde e itli derecelerde at l kapasite bulunmas na ra men Avusturya, Finlandiya, Almanya, talya, Hollanda d ndaki lkelerin hepsinde retim i talep dzeyindedir. Bu ise AT'nin net bir imento ihracat s oldu unu gstermektedir. Trkiye ise Avrupa'da nc byk ihracat lkedir.

. Dnya da imento2000 y l nda 1,65 milyar ton olan dnya imento retimi, 2001 y l nda %3 artarak 1,71 milyar tona ykselmi tir. Dnya n n en byk imento reticisi daha nceki y llarda oldu u gibi ortalama 500 milyon ton retim ile in Halk Cumhuriyeti dir. 2001 y l nda Toplam retimin %36 s in taraf ndan gerekle tirilmi olup, Hindistan %6, ABD %5.5 ve Japonya %6 ile imento retiminde nemli paya sahip di er lkelerdir. AB lkelerinin dnya imento retimi ierisindeki pay %11.4 dr.

2005 y l sonu itibariyle, Dnya imento retim kapasitesi yakla k 2,1 milyar tondur. Bu retim miktar yakla k 1.500 entegre tesis ve 150 den fazla tme tesisinde gerekle tirilmektedir.

1990 l y llar n ba nda Dnya imento tketimi 1 milyar ton seviyelerinde gerekle irken, 1990 dan gnmze kadar olan zaman srecinde ortalama y lda %4 byme gstererek, 2000 lerin ba nda 2 milyar ton seviyesine yakla m t r. Tketimde de ilk s ray 560 milyon ton ile in almaktad r. kinci s rada yer alan ABD nin 2000 y l imento tketimi 116 milyon ton seviyesindedir.

Dnya da imento Sektrnde Pay Da l m

imentonun Tan mSu ile hidratasyon reaksiyonuna girerek ba lang ta plastik zellik gsteren, ince kal n agregalar birbirleriyle birle tiren ve zaman iersinde kat la p sertle en malzemeye imento denir. Veya di er bir ifade ile; Kalsiyum, silisyum, alminyum ve demir oksitlerin belirli art ve orandaki kar m n n klinkerle me s cakl na kadar pi irilmesi sonucu elde edilen ve yeterli incelikte tlerek ngrlen fiziksel zelliklerini gsteren ve su ile kar t r ld nda ekzotermik reaksiyona girerek sertle en hidrolik bir ba lay c d r.

Genelde imentoda a a daki drt ana bile en vard r:1. Trikalsiyum Silikat: 3CaO.SiO2 C3S Alit 2. Dikalsiyum Silikat: 2CaO.SiO2 C2S Belit 3. Trikalsiyum Alminat: 3CaO.Al2O3 C3A Celit 4. Tetrakalsiyum Almina Ferrit: 4CaO.Al2O3.Fe2O3 C4AF Almina Ferrit

Ana Bile en imento Tipleri TS No: Ad areti Klinker K 100 8094 6579 9094 >81 8094 6579 8094 Y.F r n Crufu ( C) 620 2135 2040 Silika Fme ( D) 610 Do al Puzolan ( P) 20.0 > 30.0 7 g nlk > 16.0 28 g nlk > 32.5 > 52.5 > 42.5 > 52.5 > 62.5 -

P riz ba lam a G e nle m e s re s i (dak ) (m m ) > 75 > 60 > 45 < 10

Bu standard n yksek erken dayan ml , 42,5 dayan m s n f na uyan portland imentosu a a daki ekilde tan mlan r. Portland imento TS EN 197-1- CEM I 42,5 R

Depolama ve Paketlemeimentolar piyasaya delik veya y rt k olmayan ka t veya benzeri torbalar ierisinde a z ak tmayacak ve evsaf n bozmayacak ekilde ambalajlanm olarak kar lmal d r. r. Torbalardaki imentonun ktle tolerans 50kg %2' dir. 50kg dir. Ka t torbalar ile yap lan ambalajda, yurtii ta malarda TS 3026'ya uygun, en az katl kraft ka d ndan 3026'ya yap lm torbalar veya ka t gramaj veya kat adedi farkl , ancak e de er dayan kl l kta yap lm torbalar kullan lmal d r. hracat durumunda ka d n gramaj ve kat r. adedi nceden belirlenmelidir. belirlenmelidir.

imento torbalar zerine kolayca okunabilecek ve bozulmayacak ekilde en az a a daki bilgiler yaz lmal d r. Bu bilgiler gerekti inde yabanc dille de yaz labilir. imentonun dkme olarak siloda veya zel imento arac nda bulunmas halinde bu bilgiler bir plaka veya etiket zerine yaz larak silo veya ara zerine tak lmal d r. Firman n ticari unvan veya k sa ad , adresi veya varsa tescili markas . Ta nan imentoya ait standard n i aret ve numaras . imento s n f ve tipi. mal tarihi ( ay ve y l olarak ). Net ktlesi ( kg )

Paketleme

lemi

YAKITLARKat Yak tlarDner f r nlarda ancak toz halinde kat yak tlar kullan l r. r. Bunun iin kat yak tlar de irmenlerde tldkten sonra kullan lmaktad r. Antrasit, linyit, ta kmr, r. asfaltit ve rafineri art olan petrol koku imento dner f r nlar nda kullan lan ba ka kat yak t trleridir. trleridir. Bunlardan baka son senelerde n kalsinasyon sistemlerinde eski araba lastikleri, ehir pleri vb. gibi vb. eyler yak larak kullan lmaktad r. Btn bunlar n r. iersinde en ok kullan lan kmr trleridir. trleridir.

S v Yak tlarimento sektrnde s v yak t olarak ham petrol ve a r fuelfuel-oil kullan l rsa da genelde fuel-oil tercih sebebidir. Bu fuelsebebidir. s v yak tlar parafin, olefin, aromatik ve naften kkenli olup genelde %85-90 karbon, %5-10 hidrojen ve %3-4 85oksijen, azot, kkrt ve di er elementlerden olu ur. ur.

Gaz Yak tlar S v la t r lm petrol gazlar , biogaz, jeneratr gaz , hava gaz ve do al gaz olarak e itli trleri varsa da imento sektrnde en nemli yeri do al gaz tutmaktad r. r.

BETONBeton, imento, su, agrega ve kimyasal veya mineral katk maddelerinin homojen olarak kar t r lmas ndan olu an, ba lang ta plastik k vamda olup, ekil verilebilen, zamanla kat la p sertle erek mukavemet kazanan bir yap malzemesidir. malzemesidir. Betonun mutlak hacmini %70 oran nda agrega (kum, ak l, m c r), %10 oran nda imento, % 20 oran nda su olu turur. Gerekti inde, imento a rl n n %5'sinden turur. fazla olmamak kayd yla, katk malzemesi ilave edilebilir. edilebilir.

Betonu gnmzn en yayg n ta y c yap malzemesi yapan zellikleri yle s ralamak mmkndr : Ucuzlu u, Bilgisayar kontroll santraller, transmikserler, pompalar... vb. ile retim, ta ma ve yerle tirme a amalar nda byk geli melerin sa lanm olmas , ekil verilebilme kolayl , elik donat ile (betonarme) ekme mukavemetinin yetersizli inin dengelenmesi Yksek bas n dayan mlar na ula lmas Fiziksel ve kimyasal d etkilere kar dayan kl l (uzun mr, bak m kolayl ), Hafif agrega ile hafifletilmesi, pigmentlerle renklendirilmesi

retim

Bir haz r beton retim tesisi

Haz r betonun retim sreci, santral operatrnn retilecek betonu tan mlayan formln numaras n belirleyip, bilgisayar sistemini i letmesiyle ba lar. lk komuttan sonra, ayr blmelerde stoklanm lar. bulunan agrega, imento ve su ayn anda tart l r. Daha sonra r. tart lm agrega bant veya kovayla ta narak mikser kazan na aktar l r. Bu s rada imento, su ve formlde varsa kimyasal katk r. maddesi de kazana aktar l r ve kar t r l r. r. Bir harman betonun hacmi santralden santrale de i mekle birlikte, genellikle 1 - 3 m3 'tr. santralde kar ma sresi de harman 'tr. hacmiyle orant l olarak standartlar taraf ndan belirlenmi tir. TS tir. 11222 Beton - Haz r Beton Standard 'na gre, 1 m3 ve alt ndaki harmanlar iin kar t rma sresi en az 45 saniye, ek her 0.5 m3 iin ek 15 saniyedir. (Ancak, ya kar m tr retimde ta ma s ras nda, saniyedir. mikser iinde de kar m oldu u dikkate al narak, bu sre yar ya kadar azalt labilir.) Yeterince kar t r lm olan harman, transmiksere labilir. bo alt l r, dolum tamamlan ncaya kadar ayn i lem devam eder. eder.

Transmikserler

Haz r beton dkm

Betonun rn nitelikleri korunarak, m terinin antiyesine transmikserle teslim edildikten sonra, pompa veya di er ara gerele istenilen noktadaki kal ba yerle tirilmesi i lemine "beton dkm" denir

Beton kal plar

Kal plar n Ba l ca Grevleri:Betonarme elemanlara gerekli boyut ve ekli vermek, Taze beton a rl klar n , taze beton bas nlar n ve beton dkm s ras nda ortaya kan ilave ykleri ta mak, Beton dkm s ras nda ortaya kabilecek darbe ve titre im etkilerine dayanmak, Gerekli durumlarda al ma ve iletim d emesi gibi de kullan lmak, eklinde zetlenebilir.

Pompa

Betondan istenilen verimin elde edilmesi iin standartlara uygun, kaliteli retim kadar do ru yerle tirme ve uygulama da nemlidir. Fazla ak c nemlidir. olmayan, plastik k vamdaki taze betonun, zellikle ok katl yap larda, dklece i kal plara ula t r lmas zaman zaman sorun olabilmektedir. Ancak, olabilmektedir. betonu transmikserden alarak istenen ykseklik ve a kl klara aktarabilen beton pompalar ile bu sorun a lmaktad r. r. nceleri daha ok, fazla miktarda beton gerektiren baraj yap m veya g santrallerinin in aatlar nda kullan lan beton pompalar , gnmzde hemen her ap ve trdeki in aatta rahatl kla kullan lmaktad r

Geri Dn m Sistemleri

imento, agrega, kum, katk , kar m suyu gibi gerekli hammaddelerin temininden sonra haz r beton tesisinde ba layan haz r beton retim srecinde, herhangi bir at k madde ortaya kmaz. nk bu kar m malzemeleri gerekti i kadar ve tamamen kmaz. kullan larak, taze betonu meydana getirirler. Dolay s yla tesisteki getirirler. hammadde stoklama, evre dzenlemesi, kat at k, grlt, hava kirlili i ynetimi gibi vb unsurlara dikkat edilip, kurallar na uyuldu unda, haz r beton retiminin do al ve kentsel evreyi do rudan etkilemesi sz konusu de ildir. ildir.

e itli nedenlerle tesise dnen kullan m fazlas beton, haz r beton tesislerinde kurulan geri dn m sistemleri yard m yla ayr t r larak, tekrar retim srecine kat l r veya uygun bir yere dklp, daha sonra k r larak dolgu malzemesi olarak kullan labilir. Geri dn m sistemine aktar lan taze betonun nce agrega ve imento erbeti birbirinden ayr larak, agrega retimde tekrar kullan lmak zere stok blmne konur. imento erbeti ise, sistemde ajitatr havuz varsa, bu havuzda i lenip ince malzemenin kelmesi engellenerek, tekrar ve do rudan retime aktar l r ve hibir art k a a kmaz. Geri dn m nitesinde ajitatr havuz yoksa, agregadan ayr lan imento erbeti tesisteki kelti havuzlar na aktar l r ve burada su ve amur ayr t r l r; elde edilen su tekrar retimde kullan l rken, a a kan amur, at k olarak tasfiye edilir. Geri dn m sistemleri, zellikle yksek kapasiteli haz r beton tesislerinde s ka kullan l r. Bu, kullan m fazlas taze veya sertle mi betonlar n evreye zarar vermesini engelledi i gibi, retim srecine ve dolay s yla maliyetlere de katk da bulunan, nemli bir unsurdur.

HAZIRLAYANLARGKE ALI KAN&

HASAN ALPER

DOKUZ EYLL N VERS TES MHEND SL K FAKLTES MADEN MHEND SL BLM SON SINIF RENC LER