Çenelerde görülen İntraosseöz lezyonların dental volumetrik tomografi, ultrasonografi ve...

of 195 /195
ÇENELERDE GÖRÜLEN İNTRAOSSEÖZ LEZYONLARIN DENTAL VOLUMETRİK TOMOGRAFİ, ULTRASONOGRAFİ VE HİSTOPATOLOJİK BULGULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Arş. Gör. Dt. İbrahim Şevki BAYRAKDAR Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi ABD. Tez Danışmanı Prof. Dr. Ahmet Berhan YILMAZ 2015

Author: ibrahim-sevki-bayrakdar

Post on 13-Apr-2017

307 views

Category:

Health & Medicine


3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • ENELERDE GRLEN NTRAOSSEZ LEZYONLARIN

    DENTAL VOLUMETRK TOMOGRAF,

    ULTRASONOGRAF VE HSTOPATOLOJK BULGULARININ

    DEERLENDRLMES

    Ar. Gr. Dt. brahim evki BAYRAKDAR

    Atatrk niversitesi Di Hekimlii Fakltesi Az, Di ve ene Radyolojisi ABD.

    Tez Danman

    Prof. Dr. Ahmet Berhan YILMAZ

    2015

  • eneler; hem odontojenik hem de

    odontojenik olmayan kemik ii

    lezyonlarn yaygn olarak grld

    anatomik blgelerdir.

    Di geliiminin farkl safhalarndan

    orijin alan kist ve tmrler iin eneler

    zel blgeler olmasna ramen, dier

    neoplastik ve neoplastik olmayan

    kemik lezyonlar da enelerde ska

    grlmektedir.

  • enelerde grlen bu lezyonlarn ok geni

    eitlilikte olmasndan tr; enelerde

    grlen kemik lezyonlarnn tans zor ve

    karmaktr. Kesin tan iin birok destekleyici

    inceleme gerekmektedir.

  • Radyoloji; klinik muayenenin ardndan, kemik ii ene

    lezyonlarnn deerlendirilmesinde ilk bavurulan yntemdir.

    Konvansiyonel radyografiler; kemik lezyonlarnn tespitinde,

    tedavi planlamasnda ve takibinde nemli bir rol oynar.

  • Teknolojinin geliimiyle birlikte

    alanmzda rutin olarak

    kullanlmaya balayan bilgisayarl

    tomografi (BT) ve gnmzde

    maksillofasiyal blgede kullanm

    iin gelitirilmi olan dental

    volumetrik tomografiler (DVT);

    ene kemiklerindeki patolojilerin

    tansnda gvenilir grntleme

    yntemleri olmulardr.

  • Alanmzda kullanmn

    tercih ettiimiz DVT;

    BTye gre daha az

    radyasyon dozuna, ksa

    grntleme zamanna

    ve daha iyi grnt

    znrlne sahiptir.

  • Aratrmamzda kullandmz dier bir

    grntleme yntemi olan ultrasonografi (USG);

    tpta yllardr kullanlan, gvenli ve minimal invaziv

    bir grntleme yntemidir. Ultrasonografinin di

    hekimliinde kullanm alan dardr ve genellikle

    yumuak doku uygulamalar ile snrlanmtr.

    Literatrde; ultrasonografinin kemik ii ene

    lezyonlarnn solid ve kistik komponentlerinin

    deerlendirilmesinde kullanmnn nemli

    olduunu gsteren almalar vardr.

  • Aratrmamzda; DVT ve USGye

    destek olarak, benzer radyografik

    bulgulara sahip ene lezyonlarnn

    nihai tans iin, lezyonlarn

    tanmlanmasnda altn standart olan

    histopatolojik deerlendirme de

    yaplmtr.

  • enelerde grlen litik, kemik ii lezyonlarn deerlendirildii bu tez almasnn amac;

    enelerde grlen kemik ii lezyonlarn DVT, USG ve histopatolojik bulgularn sunmak,

    enelerde grlen kemik ii lezyonlarn, DVT ve USG bulgularnn birbirleriyle ve lezyonlarn histopatolojik bulgularyla olan uyumunu deerlendirmek,

    enelerde grlen kemik ii lezyonlarn deerlendirilmesinde, DVT ve USG cihazlar iin bir grntleme prosedr oluturmaktr.

  • almamzda; enelerde grlen kemik ii lezyonlar, 1992 ve 2005

    yllarnda, Dnya Salk rgt (WHO) tarafndan yaplan

    snflandrmalar temel alnarak, kistler ile tmr ve benzeri lezyonlar

    ana balklar altnda snflandrlmtr.

    enelerde Grlen Kemik i Lezyonlarn Snflandrlmas

  • KSTLER

    Enflamatuar Kistler

    Apikal ve lateral radikler kist

    Rezidel radikler kist

    Paradental kist

    Nazopalatin kanal (nsiziv

    kanal) kisti

    Nazolabial (Nazoalveolar) kist

    Globulomaksiller kist

    Median alveolar kist

    Median palatin kist

    Median mandibular kist

    Travmatik kemik kisti

    Stafne kemik kavitesi

    Anevrizmal kemik kisti

    Odontojenik Kistler Non-odontojenik Kistler Yalanc Kistler

    Geliimsel Kistler

    Dentigerz (Folikler) kist

    Erpsiyon kisti

    Lateral periodontal kist

    Yetikinlerin gingival kisti

    Glandler odontojenik kist

  • TMR VE BENZER LEZYONLAR

    Ameloblastoma

    Skuamoz odontojenik

    tmr

    Kalsifiye epitelyal

    odontojenik tmr

    Adenomatoid

    odontojenik tmr

    Keratokistik odontojenik

    tmr

    Ameloblastik fibroma

    Ameloblastik fibrodentinoma

    Ameloblastik fibro-odontoma

    Odontoma

    Odontoameloblastoma

    Kalsifiye kistik odontojenik

    tmr (Keratinize ve kalsifiye

    odontojenik kist, Gorlin kisti,

    Kalsifiye epitelyal odontojenik

    kist)

    Dentinojenik hayalet hcreli

    (ghost cell) tmr

    Odontojenik fibroma Odontojenik

    mikzoma/mikzofibroma Sementoblastoma

    Odontojenik ektomezenim

    barndrmayan, fibrz stromayla

    birlikte grlen odontojenik

    epitelli tmrler

    Sert doku formasyonu olan veya

    olmayan odontojenik ektomezenimle

    birlikte grlen odontojenik epitelli

    tmrler

    Mezenim ve/veya

    odontojenik ektomezenim

    ieren odontojenik epitelli

    veya odontojenik epitelsiz

    tmrler

    Benign Tmrler

  • TMR VE BENZER LEZYONLAR

    Ossifying fibroma

    Fibrz displazi

    Semento-osseoz displaziler

    .Periapikal semental displazi

    .Florid semento-ossez displazi

    .Dier semento-ossez displaziler

    Santral dev hcreli lezyon (Reparatif dev

    hcreli granloma)

    Cherubism

    Kemikle ilikili lezyonlar

  • TMR VE BENZER LEZYONLAR

    Malignant (Metastazik) ameloblastoma

    Ameloblastik karsinoma

    Primer intraossez squamoz hcreli karsinom-

    Solid tip

    Keratokistik odontojenik tmrden kaynaklanan

    primer intraossez squamoz hcreli karsinom

    Odontojenik kistlerden kaynaklanan primer

    intraossez squamoz hcreli karsinom

    Berrak hcreli (Clear cell) odontojenik karsinom

    Hayalet hcreli (Ghost cell) odontojenik

    karsinom

    Ameloblastik fibrosarkom

    Ameloblastik fibrodentino ve fibro-

    odonto sarkom

    Odontojenik Karsinomalar Odontojenik sarkomlar

    Malign Tmrler

  • TMR VE BENZER LEZYONLAR

    Yeni doann melonotik nroektodermal tmr

    Dier Tmrler

  • ene Lezyonlarnn

    Grntlemesinde

    Kullanlan Diagnostik

    Grntleme

    Yntemleri

  • Panoromik radyografi; balang tetkiki iin,

    lezyonun uzand blgeleri ve karakterini

    belirlemede en uygun yntemdir.

    Daha detayl bir inceleme gerektii zaman;

    panoromik radyografinin kstllklarnn

    ortadan kaldrlmas iin en basit ve en ucuz

    yaklam intraoral radyografilerin alnmasdr.

    Okluzal radyografiler, periapikal radyografilerle

    birlikte, lezyonun lokalizasyonunu belirlemek,

    bukkal ve palatinal-lingual korteksin durumunudeerlendirmek iin kullanlabilir.

    Direkt Radyografiler

  • Belirlenmi bir dzlem zerinde,

    herhangi bir vcut yapsnn tek dilimini

    gsterir.

    Seilen dzlem zerindeki doku dilimi

    net olarak grlmekle beraber, bu

    dzlemin stnde yada altnda kalan

    doku tabakalar, X ray tp ve filmin

    hareketinden dolay bulank

    gzlenmektedir.

    Konvansiyonel Tomografi

  • X n kullanarak, eitli dzlemler

    zerinde dokunun kesitsel grntsn

    oluturan, radyolojik grntleme

    yntemidir.

    X nlar ile bilgisayar teknolojilerinin

    birlemesinin rn olan BT cihazlar, X-

    n tplerinin saylarna ve pozisyonlarna

    gre farkl geliim evreleri gsterir.

    Bilgisayarl Tomografi (BT)

  • Dental Volumetrik Tomografi (DVT)

    lk olarak 1982de anjiografi iin

    gelitirilmi olan, gnmzde daha

    ok di hekimliinde kullanlan,

    maksillofasiyal kemik yapy daha iyi

    grntleyebilmek ve BTnin

    dezavantajlarn ortadan kaldrmak

    iin yaplan alternatif BT almalar

    sonucunda gelitirilen DVT cihazlar,

    di hekimlii radyolojisinde hzl ve

    nemli gelimelere sebep olmutur.

  • DVT; gnmzde, maksillofasiyal grntlemede

    rutin olarak kullanlmaktadr. Maksillofasiyal blgenin

    kemik yaplarnn deerlendirilmesi iin tasarlanan bu

    yntem ile medikal alanda kullanlan spiral ve multislice

    BTlerde olduu gibi, her dzlemde de grnt elde

    edilebilir ve boyutlu grnt oluturulabilir.

  • DVT cihazlar; grntlemede

    kullanlan geometrik prensiplerin

    farkl olmasndan dolay dier BT

    cihazlarndan ayrlrlar. BT

    cihazlarnda; yelpaze eklinde

    hastaya ulaan X nlar, DVTde;

    konik nlar eklinde hastaya

    ular.

  • BTlerde; aksiyal dzlemde alnan

    multiple kesitler st ste ylarak, tam bir

    grnt elde edilirken, DVTde; hasta

    etrafnda 360 derece dnebilen, dairesel

    ya da dikdrtgen konik biimli X n

    kaynan barndran bir gantrinin, tarama

    esnasnda, incelenecek alan etrafnda 1

    derece rotasyon iin 1 adet olmak zere,

    360 derecelik bir rotasyon hareketi

    yapmasyla hacimsel bir grnt elde

    edilir.

  • DVT teknolojisi; grntleme prensibi ve

    kullanlan X n tp-detektr sistemindeki

    farkllklarndan dolay, genel tp alannda

    kullanlan spiral ve multislice BTler ile

    karlatrldnda ekonomik olup, hastaya

    verilen radyasyon dozu bakmndan nemli

    avantajlara sahiptir.

  • DVTde grntlenmek istenen alann hacmi,

    FOV (field of view) alan olarak adlandrlr. DVT

    cihazlarnda, tek bir rotasyonel taramayla tm FOV

    alannn hacimsel grnts elde edilir. Elde

    edilen hacimsel grnty oluturan voksellerin

    boyutlarnn birbirine eit olmasndan dolay;

    aksiyal, sagital ve koronal dzlemleri ieren

    ortogonal dzlemlerin yannda, ortogonal

    olmayan dzlemlerde de grnt elde edilmesi

    olana yakalanr. FOV alannn kk olduu

    durumlarda daha yksek znrlkte, daha

    dk dozla grntler elde edilir.

  • Avrupa Dentomaksillofasiyal

    Radyoloji Akademisi

    (EADMFR);

    ALARA (As Low As Achieve

    Possible) prensiplerine

    dayanarak, FOV alannn

    ilgilenilen blgeyle snrl

    olmasn ve raporlamann ilgili

    blgenin tamamn

    kapsayacak ekilde

    dzenlenmesini

    nermektedir.

  • DVTler; verilen radyasyon dozunun

    dklne bal olarak, BTlerde

    bulunan Hounsfield skalasna sahip

    olmamalar ve yumuak doku kontrast

    znrlnn dk olmasndan

    tr, dansiteye bal lmlerde

    kstllklar gsterirler.

  • Manyetik Rezonans Grntleme (MRG)

    MRG; iyonize radyasyon yerine,

    elektromanyetik alan ve radyo

    frekans dalgalar kullanlarak

    grnt elde edilen, radyolojik

    grntleme yntemidir.

    Bu yntemde; eitli sekanslar

    kullanlarak, doku karakteriyle

    ilgili nemli bilgiler elde edilir.

    MRG; ncelikli olarak yumuak

    dokularn deerlendirilmesinde

    kullanlr.

  • USG; ses dalgalarnn yansmasn

    kullanarak, dokular ve onlarn dier

    dokularla olan ilikileri hakknda

    gerek zamanl bilgi salayan,

    radyolojik grntleme yntemidir.

    Ultrasonografide kullanlan ses

    dalgas, insan kulann iitebildii

    frekans aralndan ok daha

    yksek bir frekansa sahiptir.

    Ultrasonografi (USG)

  • Ultrasonografi incelemelerinde

    kullanlan ses dalgas, piezo-

    elektrik (basn-elektrik) olay ile

    retilir. Pierre Curi tarafndan,

    1880 ylnda kefedilen bu olay;

    quartz gibi baz kristallerin,

    alternatif akm uygulandnda

    kaslp gevemesi sonucu mekanik

    titreimle ses retmesi, basn

    uygulandnda ise; olayn tersine

    dnerek elektrik retmesinden

    ibarettir.

    Ultrasonografi Cihazlarnda Ses retiminin Fiziksel Prensipleri

  • Mekanik ve elektrik enerjisinin

    birbirine evrilmesi esasna dayanan bu

    olayda kullanlan enerji evirici

    maddelere transdser ad verilmektedir.

    Ultrasonografi cihazlarnda, transdseri

    tayan balk prob olarak adlandrlr.

  • Doku

    Absorbsiyon

    Yansma

    Krlma

    Salma

    Difzyon

    Sesin Doku ile Etkileimi

  • Do

    ku

    Ses ile doku arasndaki etkileimi,

    dokunun akustik direnci (akustik

    empedans) belirler.

    Akustik diren; ses dalgasnn hz

    ile doku dansitesinin bir rndr

    ve dokunun younluu ile

    elastisisesi tarafndan belirlenir.

    Akustik dirence bal olarak her

    doku karakteristik bir internal eko

    zellii gsterir.

  • Do

    ku

    Ses dalgas birbirinden farkl akustik

    diren gsteren ara yzlerden

    getiinde yansmaya urar.

    Yansmann miktar, dokularn akustik

    diren fark tarafndan belirlenir. ki

    doku arasndaki akustik diren fark

    ne kadar fazlaysa, yansma ve

    salmada o kadar fazladr.

    Yumuak dokular arasndaki yansma

    ok az iken; yumuak dokukemik,

    yumuak doku-hava yzeyleri

    arasndaki yansma ok fazladr.

  • USGde Grntleme ekilleri

    A

    (Amplitd)

    M

    (Motion-

    Hareket)

    B

    (Brightness-Parlaklk)

    B modda; yanklar iddetleri ile orantl olarak parlak noktalar

    eklinde kaydedilir ve monitrde farkl parlaklkta noktalardan

    oluan, iki boyutlu kesitsel grntler elde edilebilir.

    Gnmzde bu yntem, iki boyutlu (2B) grntleme

    yntemi olarak bilinmektedir.

    B mod tansal radyografinin kullanld dier tp alanlarnda

    olduu gibi, di hekimlii alannda da en yaygn kullanlan

    ultrasonografik grntleme yntemidir.

  • Ultrasonografide

    Grntlerin

    Deerlendirilmesi

  • Akustik Glge

  • Akustik Zenginleme

  • Ekojenite

  • Doppler Ultrasonografi

    Kan akmnn niteliini deerlendirmede ve

    niceliini saptamada temel yntem olan Doppler

    Ultrasonografi yntemi; 1842 ylnda Avusturyal

    bir fiziki olan Johan Christian Doppler

    tarafndan gzlemlenen ve Doppler kaymas

    olarak adlandrlan Sabit frekansl bir ses

    kayna yaklatka daha fazla, uzaklatka daha

    azalm bir ekilde iitilir. fiziksel prensibine

    dayandrlarak elde edilen, ultrasonografik

    grntleme yntemidir.

  • Doppler USG

    Pulsed

    Doppler

    USG Power

    Doppler

    USG

    Renkli

    Doppler

    USG

    Klinik uygulama ekilleri

  • Pulsed Doppler Ultrasonografi

  • Power Doppler Ultrasonografi

    Power Doppler ultrasonografide;

    doppler sinyalinin ortalama

    frekans kaymas yerine, doppler

    sinyalinin iddeti hesaplanr.

    Power Doppler USGde; renklenme

    ve parlaklk, kan akmnn hz ve

    kan akmnn ynnden bamsz

    olup, hareketli kan hacmine

    baldr.

  • Renkli Doppler Ultrasonografi (RDUS)

    Doku morfolojisi; gri skalada, damar iine akan kan ise; e

    zamanl olarak, renkli modda gsterilir. Hareketli eritrositlerden

    alnan sinyaller, akmn ynne gre, mavi ya da krmz renkle

    kodlanarak grnt elde edilir.

    Genel olarak; proba yaklaan akm krmz, probtan uzaklaan

    akm ise, mavi renkle gsterilir.

    Hareketsiz objeler faz kaymas oluturmadklar iin renk

    kodlanmas gstermezler.

    Klinik pratikte, vaskler yaplarn saptanmas ve kan akmndaki

    fokal bozukluklarn belirlenmesinde kullanlr.

  • Ultrasonografinin Di Hekimliinde Kullanm

    USG; di hekimliinde tansal amal olarak ilk defa, 1963de

    Baum ve arkadalar tarafndan, 15 MHz transdserle diin i

    yaplarn grntlemek amacyla, yaplan almada kullanlmtr.

    Bu almada; uygun kalite ve belirginlikte, sinyal elde edilememitir.

    O gnden gnmze kadar, birok farkl ultrasonografi cihaznn di

    hekimliinde kullanld rapor edilmitir.

  • Di hekimlii literatrn deerlendirdiimizde; USG ile bugne

    kadar yaplan alma alanlarn yle sralayabiliriz:

    Ba ve boyundaki iliklerin deerlendirilmesi

    Tkrk bezlerinin ve patolojilerinin deerlendirilmesi

    Servikal lenf nodu metastazlarnn deerlendirilmesi

    Dil karsinomalarnn deerlendirilmesi

    Postoperatif dem ve hematomlarn deerlendirilmesi

    Dental kaynakl apselerin, sellitlerin deerlendirilmesi

    Distraksiyon osteogenezisi yaplan hastalarda distraksiyon blgesinin

    deerlendirilmesi

    Ultrasonografi rehberliinde tanya ve tedaviye ynelik giriimler

    Di yapsn oluturan dokularn taranmas

  • Dental fraktr ya da atlaklarn tespiti

    Yumuak doku lezyonlarnn incelenmesi

    Periapikal lezyonlarn tespiti ve deerlendirilmesi

    Kist, tmr gibi kemik ii patolojilerin deerlendirilmesi

    Maksillofasiyal fraktrlerin deerlendirilmesi

    Periodontal kemik defektlerinin deerlendirilmesi

    Gingival kalnlk ve kas kalnl lm

    Temporomandibular hastalklarn deerlendirilmesi

    mplant di hekimlii

    Rapid palatal ekspansiyon hastalarnda sutural almann

    deerlendirilmesi

  • Radyonklid Grntleme

    (Nkleer Tp)

    RG; organizmaya verilen radyonklidlerin

    incelenecek organ veya dokudaki

    dalmn grnt eklinde gsteren,

    vcuttaki fizyolojik deiikliklerin

    deerlendirilmesini salayan fonksiyonel

    bir grntleme yntemidir.

  • Kontrastl Grntleme

    Normalde kontrast bir madde ile

    evrelenmemi ve bu yzden

    grlemeyen organ ve dokularn

    kontrast artrc maddeler araclyla

    kendilerinin yada evrelerinin

    kontrast artrlarak grntlenmesiyntemidir.

  • Anjiografi

    Anjiografi; damar iine bir kateter yardmyla

    verilen kontrast madde araclyla

    damarlarn grntlenme ilemidir.

  • Lezyonel Dokularn Analizi

    Patolojilerin nihayi tans, lezyonel

    dokularn histopatolojik incelemelerinin

    sonucunda konulur. Tan; vakalarn

    ounda, rutin boyama yntemleri

    kullanlarak elde edilir. Dier yandan; ek

    boyama teknikleri ya da destekleyici

    DNA almalar olmakszn, nihayi

    tannn konulamad durumlar olabilir.

  • Dokunun hastadan

    karlmas (Biyopsi

    ilemi)

    Mikrotomi

    Dokunun

    mikroskobik bir

    kesit retmek iin

    hazrlanmas

    Doku preparatnn

    boyanmas

  • MATERYAL VE

    METOT

  • 2013-2015 yllar arasnda Atatrk

    niversitesi Di Hekimlii Fakltesi Az,

    Di ve ene Radyolojisi (ADR) Anabilim

    Dalnda yrtlen bu aratrmann, bilimsel

    etik kurallara uygunluu, Atatrk

    niversitesi Di Hekimlii Fakltesi Etik

    Kurul Bakanlnn 08.11.2013 tarihli 21

    sayl kararyla onaylanmtr. Bu almaya

    katlan bireylerin tamamna, alma

    hakknda bilgilendirildikten sonra,

    almaya gnll olarak katldklarn

    belirten Aydnlatlm Onam Formu

    imzalatlmtr.

  • almann Dizayn

    enelerde rezorpsiyona sebep olan, radyografik olarak

    tamamen radyolsent ya da radyolsent-radyoopak

    grnml, mikst lezyonlara sahip olan hastalarn

    belirlenmesi

    DVT

    incelemesi

    USG incelemesi

    Histopatolojik deerlendirme

    Lezyonlarn kistler ve tmr ve benzeri lezyonlar olarak snflandrlmas

    Klinik, DVT, USG ve histopatolojik bulgularnn

    deerlendirilmesi

  • Rutin klinik ve radyolojik muayenenin yaplmas

    Rutin muayene bulgularnn kaydedilmesi

    DVT ve USG incelemesi

    Hastann ya, cinsiyet gibi demografik zellikleri,

    Hastann ar, ilik, fistl, lenfadenopati, az

    aklnda kstllk, palpasyonda hassasiyet, fasiyal

    asimetri, parastezi, lezyonla ilikili dilerde mobilite,

    yer deitirme, vitalite kayb, kk rezorpsiyonu ve

    lezyonla ilikili gmk di gibi bulgulara sahip olup-

    olmad kaydedildi.

  • Grntleme

    Prosedrleri

  • Dental Volumetrik Tomografi (DVT)

    alma kapsamna alnan

    hastalarn tamam; ADR Anabilim

    Dalnda bulunan flat panele sahip

    NewTom 3G Dental Volumetrik

    Tomografi cihazyla (NewTom FP,

    Quantitative Radiology, Verona, Italy)

    incelemeye alnd. Hasta ekimlerinde

    doz ayarlamas ve ekim sresi cihazn

    kontrolnde yaplmtr.

  • Ultrasonografi (USG)

    alma kapsamna alnan

    hastalarn tamam, ADR Anabilim

    Dalnda bulunan, Toshiba Aplio 300

    marka ultrasonografi cihaz (Toshiba

    Corporation, Tokyo, Japan) ve 8-

    MHz lineer array transdser probla

    incelendi.

  • Grntlerin

    Deerlendirilmesi

  • Dental Volumetrik Tomografi

    (DVT)

    DVT incelemesinde;

    grntlerin

    deerlendirilmesinde,

    QR-NNT version 2.21

    (Quantitative Radiology)

    bilgisayar yazlm

    kullanld.

  • Lezyonun eklinin deerlendirilmesi

    Oval

    Yuvarlakrregler

  • Non-sklerotik Sklerotik

    KortikalizeSkallop

    Lezyonun snrlarnn ve periferal marjin zelliklerinin

    deerlendirilmesi

  • Hipodens+zodens zodens zodens+Hiperdens

    Lezyonun dansitesinin deerlendirilmesi

  • Lezyonda diler arasna skallop varlnn deerlendirilmesi

  • Lezyon ierisinde internal septa varlnn deerlendirilmesi

  • Lezyon ierisinde kalsifikasyon varlnn deerlendirilmesi

  • Lezyonun periost reaksiyonuna sebebiyet verip vermediinin deerlendirilmesi

  • Lezyonun periferindeki kemikteki deiikliklerin deerlendirilmesi

  • Lezyonun orbita taban ile olan ilikisinin deerlendirilmesi

  • Lezyonun maksiller sins taban ile olan ilikisinin deerlendirilmesi

  • Lezyonun nazal kavite duvarlar ile olan ilikisinin deerlendirilmesi:

  • Lezyonun maksiller insiziv kanal ile olan ilikisinin deerlendirilmesi

  • Lezyonun mandibular kanalla olan ilikisinin deerlendirilmesi

  • Bukkal kortikal ekspansiyon ve perforasyon

    Lezyonun bukkal-palatinal (lingual) kortikal kemik zerinde sebep olduu

    deiikliklerin deerlendirilmesi

  • Bukkal kortikal kalnlama ve ekspansiyon

  • Bukkal ve lingual ekspansiyon

  • Bukkal kortikal incelme ve lingual perforasyon

  • S boyut lmMD ve AP boyut lm

    Lezyonun boyutsal lmlerinin yaplmas

  • Ultrasonografi

    Ultrasonografik deerlendirmenin ilk aamasnda, ilgili lezyonun

    bulunduu blge zerinde probun dolatrlmasyla lezyonun

    grntsnn elde edilip edilemedii deerlendirilmitir. Daha

    sonra; ultrasonografiyle grnt elde edilen vakalarda, lezyonlar

    belirtilen kriterlere gre deerlendirilmitir.

  • Lezyonun eklinin deerlendirilmesi:

    Yuvarlak Oval rregler

  • Lezyonun USG grntsnn belirginliinin deerlendirilmesi

  • nternal ekojenitenin deerlendirilmesi

  • Posterior eko varlnn deerlendirilmesi

  • Posterior duvar ekojenitesinin deerlendirilmesi

  • MD ve AP boyut lm S boyut lm

    USG grnts zerinde lezyonun boyutlarnn lm

  • Lezyonun RDUS bulgularnn deerlendirilmesi

    nternal vasklarizasyonEksternal vasklarizasyon

  • Bukkal ekspansiyon varlnn deerlendirilmesi

  • Bukkal perforasyon varlnn deerlendirilmesi

  • Palatinal-lingual perforasyon varlnn deerlendirilmesi

  • Basit kistik grnm

    Lezyonun USG karakteristiinin deerlendirilmesi

  • Kompleks kistik grnm

  • Solid grnm

  • Semisolid grnm

  • Histopatolojik Deerlendirme

    Kistik Semisolid Solid

  • BULGULAR

  • 112 hastada tespit edilen, 123 kemik ii lezyon

    deerlendirilmitir.

    almaya dhil edilen bireylerin 72 (% 64.3) tanesi erkek, 40

    (% 35.7) tanesi kadnd.

    Bireylerin yalar 6-72 arasnda deimekte olup; yalarnn

    ortalamas 31.7 15.4d.

    almamzda kistlere 6-64 ya aras hastalarda, tmr ve

    benzeri lezyonlara ise 7-72 ya aras hastalarda rastlanlmtr.

  • % 60.2

    % 39.8

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    0

    10

    20

    30

    40

    50

    60

    70

    80

    90

    100

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Lezyonlarn dalm

  • % 71.6

    % 8.1

    % 6.8

    %4.1

    %4.1%2.7 %2.7

    Radikler Kist

    Dentigerz Kist

    Stafne Kemik Kavitesi

    nsiziv Kanal Kisti

    Travmatik Kemik Kisti

    Rezidel Kist

    Lateral Periodontal Kist

    Kistler

  • %61.2%20.4

    %6.1

    %4.1

    %4.1%2 %2

    Keratokistik odontojenik tmr

    Dev Hcreli Granlom

    ltihabi Granlasyon Dokusu

    Ossifying Fibroma

    Ameloblastoma

    Adenomatoid Odontojenik Tmr

    Fibrz Displazi

    Tmr ve benzeri lezyonlar

  • Lezyonun Karekteristii

    Cinsiyet

    X2 p

    Erkek

    n (%)

    Kadn

    n (%)

    Kistler 50 (% 40.7) 24 (% 19.5)

    0.243 0.622

    Tmr ve benzeri lezyonlar 31 (% 25.2) 18 (% 14.6)

    Toplam 81 (% 65.9) 42 (% 34.1)

    n: Hasta says %: Yzdelik oran

    X2 (ki-kare) testi, p

  • Lezyonun

    Karekteristii

    Ya Gruplar X2 p

    0-20

    n (%)

    21-30

    n (%)

    31-40

    n (%)

    41-50

    n (%)

    51-72

    n (%)

    4.454 0.348

    Kistler 23 (%18.7) 22 (%17.9) 11 (%8.9) 7 (%5.7) 11 (%8.9)

    Tmr ve

    benzeri lezyonlar

    15 (%12.2) 8 (%6.5) 8 (%6.5) 8 (%6.5) 10 (%8.1)

    Toplam38 (%30.9) 30 (%24.4) 19 (%15.4) 15 (%12.2) 21 (%17)

    n: Hasta says %: Yzdelik oran

    X2 (ki-kare) testi, p

  • n: Hasta says %: Yzdelik oran

    X2 (ki-kare) testi, p

  • Lezyonun Karekteristii

    Lezyonun enelerde bulunduu

    lokasyon

    X2 pAnterior

    n (%)

    Posterior

    n (%)

    Kistler 33 (%26,8) 41 (%33,3)

    18,603 0,00*

    Tmr ve benzeri lezyonlar 4 (%3,3) 45 (%36,6)

    Toplam 37 (%30,1) 86 (%69,9)

    n: Hasta says %: Yzdelik oran

    X2 (ki-kare) testi, p

  • 60 (% 48.8) tanesinin oval ekilli

    15 (% 12.2) tanesinin yuvarlak ekilli

    48 (% 39.0) tanesinin irregler ekilli

    ekil

  • n=42

    n=18

    n=13

    n=2

    n=19

    n=29

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Oval Yuvarlak rregler

  • 20 (% 16.3) tanesinin sklerotik olmayan

    37 (% 30.1) tanesinin sklerotik

    66 (% 53.7) tanesinin kortikalize

    35 (% 28.5) tanesinin skallop periferal marjin

    Periferal marjin zellikleri

  • n=10

    n=10

    n=29

    n=8

    n=35

    n=31

    n=11

    n=24

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Non-sklerotik Sklerotik Kortikalize Skallop periferal marjin

  • 23 (% 18.7) tanesinin hipodens

    58 (% 47.2) tanesinin izodens

    38 (% 30.9) tanesinin hipodens-izodens

    1 (% 0.8) tanesinin izodens-hiperdens

    3 (% 2.4) tanesinin izodens-hipodens-hiperdens

    Dansite

  • n=16

    n=7

    n=31

    n=27

    n=27

    n=11

    n=0n=1

    n=0

    n=3

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Hipodens zodens Hipodens-zodens zodens-Hiperdens Hipodens-zodens-Hiperdens

  • 6 (% 4.9) tanesinin diler arasna skallop yapt

    2 (% 1.6) tanesinin ierisinde internal septaya sahip olduu

    5 (% 4.1) tanesinin ierisinde kalsifikasyon olduu

    5 (% 4.1) tanesinin periost reaksiyonuna sebep olduu

    13 (% 10.6) tanesininde lezyonun periferindeki kemikte

    sklerizasyon art

    evre anatomik yaplarla olan ilikileri

  • n=2

    n=4

    n=2

    n=0

    n=1

    n=4

    n=3n=2

    n=4

    n=9

    0,00%

    2,00%

    4,00%

    6,00%

    8,00%

    10,00%

    12,00%

    14,00%

    16,00%

    18,00%

    20,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Diler arasna skallop nternal septa Kalsifikasyon Periost reaksiyonu Perifer kemikte sklerizasyon art

  • 1 (% 2.3) tanesinin orbita tabannda ykselmeye

    16 (% 37.2) tanesinin maksiller sins tabannda ykselmeye,

    7 (% 16.3) tanesinin maksiller sins tabannda perforasyona,

    15 (% 34.9) tanesinin nazal kavite duvarlarnda yer deitirmeye,

    24 (% 55.8) tanesinin nazal kavite duvarlarnda perforasyona

    26 (% 60.5) tanesinin maksiller insiziv kanalla ilikili olduu

    Maksilla yer alan lezyonlarn;

  • n=0

    n=1

    n=9

    n=7

    n=3

    n=4n=12

    n=3

    n=19

    n=5

    n=23

    n=3

    0%

    10%

    20%

    30%

    40%

    50%

    60%

    70%

    80%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Orbita tabannda ykselme Maksiller sins tabannda ykselme Maksiller sins tabannda perforasyon

    Nazal kavite duvarlarnda yer deitirme Nazal kavite duvarlarnda perforasyon Maksiller insiziv kanalla iliki

  • Orbita tabannda ykselmeye sebep olan lezyonun,

    histopatolojik olarak incelenmesi sonucunda, ossifying

    fibroma olduu tespit edilmitir.

  • Aksiyal kesit Koronal kesit Sagital kesit

  • 26 (% 32.5) tanesi mandibular kanaln seyrinde deiiklie

    49 (% 61.3) tanesi mandibular kanaln etrafn saran d kortikal

    kemik duvarnda perforasyon

    Mandibulada yer alan lezyonlar deerlendirildiinde;

  • n=7

    n=19

    n=19

    n=30

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    80,00%

    90,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Mandibular kanal seyrinde deiiklik Mandibular kanalla iliki

  • DVT BulgularMandibula Maxilla Toplam

    n % n % n %

    Bukkal Kortikal Ekspansiyon 44 55 37 86 81 65.9

    Palatinal-Lingual Kortikal Ekspansiyon 41 51.2 36 83.7 77 62.6

    Bukkal Kortikal ncelme 68 85 42 97.7 110 89.4

    Palatinal-Lingual Kortikal ncelme 71 88.8 43 100 114 92.7

    Bukkal-Kortikal Perforasyon 38 47.5 36 83.7 74 60.2

    Palatinal-Lingual Kortikal Perforasyon 32 40 36 83.7 68 55.3

    Bukkal-Kortikal Kalnlama 0 0 1 2.3 1 0.8

    Palatinal-Lingual Kortikal Kalnlama 0 0 2 4.7 2 1.6

    n=Lezyon says %=Yzdelik Oran

    Bukkal-palatinal (lingual) kortikal kemik zerinde sebep olduu deiiklikler

  • 123 lezyonun 89 (% 72.4) tanesinden

    ultrasonografi grnts elde edilirken, 34

    (% 27.6) tanesinden kaln bukkal kortikal

    kemik miktar veya anatomik sebeplerden

    dolay ultrasonografi grnts elde

    edilememitir.

  • 57 (% 64) tanesi oval ekilli

    13 (% 14.6) tanesi yuvarlak ekilli

    19 (% 21.3) tanesi irregler ekilli

    ekil

  • n=37

    n=20

    n=10

    n=3

    n=9

    n=10

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Oval Yuvarlak rregler

  • 8 (% 9) tanesi ok kt

    25 (% 28.1) tanesinin kt

    29 (% 32.6) tanesinin iyi

    27 (% 30.3) tanesinin ok iyi

    USG grntsnn belirginlii

  • n=5 n=3

    n=14

    n=11n=19

    n=10

    n=18

    n=9

    0,00%

    5,00%

    10,00%

    15,00%

    20,00%

    25,00%

    30,00%

    35,00%

    40,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    ok kt Kt yi ok iyi

  • 37 (% 41.6) tanesinin anekoik

    17 (% 19.1) tanesinin hipoekoik

    28 (% 31.5) tanesinin izoekoik

    3 (% 3.4) tanesinin hiperekoik

    4 (% 4.5) tanesinin izoekoik-hiperekoik (mikst)

    nternal ekojenite

  • n=33

    n=4

    n=11n=6

    n=10

    n=18

    n=1

    n=2

    n=1

    n=3

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Anekoik Hipoekoik zoekoik Hiperekoik zoekoik-Hiperekoik

  • 21 (% 23.6) tanesinde deimemi

    68 (% 76.4) tanesinde artm

    Posterior duvar ekojenitesinin deiimi

  • n=10

    n=11

    n=46

    n=22

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    80,00%

    90,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Deimemi Artm

  • 17 (% 40.5) tanesinde internal vasklarizasyon

    17 (% 40.5) tanesinde eksternal vasklarizasyon

    8 (% 19) tanesinde internal ve eksternal vasklarizasyon

    Vasklarizasyon

  • n=6

    n=11

    n=13

    n=4

    n=2

    n=6

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    nternal vasklarizasyon Eksternal vasklarizasyon nternal-Eksternal vasklarizasyon

  • 62 (% 69.7) tanesinin kistik

    48 (% 77.4) tanesinin basit kistik

    14 (% 22.6) tanesinin kompleks kistik grnm

    11 (% 12.4) tanesinin solid

    16 (% 18) tanesinin semisolid

    USG karakteristii

  • n=46

    n=16

    n=10 n=6

    n=0

    n=11

    0,00%

    10,00%

    20,00%

    30,00%

    40,00%

    50,00%

    60,00%

    70,00%

    80,00%

    90,00%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Kistik Semisolid Solid

  • almamzda; kompleks kistik grnme sahip, iki tane insiziv

    kanal kisti ve bir tane KOT vakasnda, lezyon ierisinde ses

    dalgasnn etkisiyle hareket eden ve kar ya eklinde bir

    grnme sebep olan, izo-hiperekojenik materyal varl tespit

    edilmitir.

  • Aksiyal kesit Sagital kesit Koronal kesit

  • 104 (% 84.6) tanesi kistik

    17 (% 13.8) tanesi solid

    2 (% 1.6) tanesi semisolid

    Histopatolojik deerlendirilme

  • n=74

    n=30

    n=0n=2

    n=0

    n=17

    0%

    20%

    40%

    60%

    80%

    100%

    120%

    Kistler Tmr ve benzeri lezyonlar

    Kistik Semisolid Solid

  • DVT

    USG

    Kendalls W p

    Yok n (%) Var n (%)

    Yok n (%) 13 (% 14.6) 6 (% 6.7)

    0.001 0.782

    Var n (%) 7 (% 7.9) 63 (% 70.8)

    n: Hasta says, %: Yzdelik oran

    Non-parametrik Kendalls W korelasyon analiz testi, p

  • Palatinal (lingual) kortikal perforasyon

    DVT

    USG Kendalls W p

    Yok n (%) Var n (%)

    0.242 0.000*Yok n (%) 31 (% 34.8) 2 (% 2.3)

    Var n (%) 27 (% 30.3) 29 (% 32.6)

    n: Hasta says, %: Yzdelik oran

    Non-parametrik Kendalls W korelasyon analiz testi, p

  • Bukkal kortikal ekspansiyon

    DVT

    USG Kendalls W p

    Yok n (%) Var n (%)

    0,003 0,617

    Yok n (%) 7 (% 7.9) 9 (% 10.1)

    Var n (%) 7 (% 7.9) 66 (% 74.1)

    n:Hasta says, %:Yzdelik oran

    Non-parametrik Kendalls W korelasyon analiz testi, p

  • Boyut Teknik Ortalama (mm)Standart

    sapma (mm)

    Pearson

    korelasyon

    testi

    Paired

    Sample t

    testi

    Mesio-

    distal

    DVT 24.9 11.4 p=0,00* t = 0.919

    p= 0.360USG 25.5 10.1

    Anterior-posterior

    DVT 16.5 7.4

    p=0,00*

    t = 1.259

    p= 0.212

    USG 17.2 7.8

    Superior-

    inferior

    DVT 21.8 9.9

    p=0,00*

    t = 6.822

    p= 0.00*

    USG 16.8 7.6

    mm: Milimetre

    Pearson korelasyonu ve Paired Sample t testi, p

  • n: Hasta says %: Yzdelik oran

    Non-parametrik Kendall Tau B korelasyon testi, p

  • Hasta Poplasyonu

    Radyoopak lezyonlar

    Radyolsent-radyoopak

    Tamamen radyolsent

  • Lezyonlar

    KistlerTmr ve benzeri

    lezyonlar

    Keratokistik

    odontojenik

    tmr (KOT)

    KOT epitelinde

    benign bir

    tmrle uyumlu,

    kendiliinden bir

    byme

    potansiyelinin

    mevcut olmas ve

    bu durumun farkl

    bir radyografik

    grnm kazandrmas

    WHO tarafndan

    2005 ylnda

    benign odontojenik tmr

  • Lezyonlar

    KistlerTmr ve benzeri

    lezyonlar

    Solid bir lezyon

    olma zelliine

    sahip

    olmalarndan dolay

    Yalanc kist

    vakalar, gerek

    kistik lezyonlar

    olmamalarna

    ramen,

    radyografik

    zellikleri gz nne alnarak

    ltihabi

    granlasyon

    dokusu

    Travmatik kemik

    kisti

    Stafne kemik

    kavitesi

  • Direkt Radyografiler

    Dk znrlk

    Magnifikasyon

    Distorsiyon

    ki boyutlu bir grnt salamalar

    Diler ve destek yaplar ile fasiyal kemik yapnn geni bir alannn grntlemesi

    Dk radyasyon dozuyla grnt elde edebilmesi

    3DX nnn tpta

    kullanlmasndan beri

    radyografik grnt

    ene lezyonlarnn tan,

    tedavi ve tedavi sonras

    takip srelerinde ok nemli bir yere sahiptir.

  • BT

    Lezyonun

    Snrlar

    Lezyonun

    i yapsLenf nodlar

    Sperpozisyonsuz

    grnt elde

    edilebilmesi

    Gerek

    boyutsal

    deer

    Farkl dzlemlerde

    grnt elde

    edilebilmesi

    Yksek

    znrlk

    Lezyonun evre

    dokularla

    ilikisinin deerlendirimesi

  • BT DVT

    Yksek radyasyon dozu

    Konik n

    teknolojisi, X-

    ray nn ok

    daha fazla bir etkinlikle

    ok daha az

    elektriksel

    enerji gereksinimi

    Daha ucuz

    ve daha

    kk X-ray bileenleri

  • DVT

    Spiral BT

    2009 ylnda Chau ve arkadalar tarafndan

    yaplan konvansiyonel BT, spiral multislice BT

    ve DVT ile implant yerletirmesi srasnda

    absorbe edilen dozlarn aratrld bir fantom

    almasnda, implant grntlemesi iin

    farkl grntleme metodu kullanlarak, oral ve

    maksillofasiyal blgedeki be farkl kritik

    organdaki absorbe doz miktar hesaplanmtr.

    Bu almada; DVTnin, organlar iin en dk

    dozu yayd bulunurken, spiral multislice

    BTnin ise en yksek dozu yayd

    belirlenmitir.

  • Artan salm radyasyon

    X-ray detektrnn kstl dinamik alan

    In sertlemesi artefakt

    HU deerini vermemesi

    Eriebilirlii

    Kolay uygulanmas

    Dk radyasyonlu tek bir ekimle boyutlu bir rekonstrksiyon

    ok dzlem zerinde gerek boyutlu kesitsel bir grnt imkan sunmas

  • Rosenborg ve arkadalar

    DVTnin, radikler kist ve

    granlomann ayrmn yapmada

    uygun olmayan bir metot olduu belirtilmiken

    DVTnin, minimum 5 mm

    boyutundaki apikal lezyonlarn

    kist-granlom ayrmnn

    yaplmasnda, orta dzeyde,

    doru tan salayabilecei

    DVT; lezyonun ierii ile ilgili bilgi salamasna ramen, dansite lmnde

    kullanlan HU deerlerinin gvenilir olmamasndan tr, yumuak doku

    grntlemesinde ya da benzer dansiteye sahip dokularn grntlemesinde ok baarl deildir.

    Guo ve arkadalar

  • DVT

    Lezyonun

    Snrlar

    Lezyonun

    ekli

    enedeki

    yerleimievre kemiin

    trabekler yaps

    Lezyonun

    dansitesiLoklarite

    Lezyonun

    internal

    yaps

    Lezyon

    ierisinde septa varl

    Bukkal-palatinal

    (lingual) kemikte

    meydana gelen

    deiiklikler

    Lezyonun

    evre

    anatomik

    yaplarla

    ilikisi

  • Literatrde; kemik ii lezyonlarn bizim almamza benzer

    bir ekilde snflandrld ve DVT bulgularnnn sunulduu

    baka bir almaya rastlayamadmzdan dolay elde edilen

    sonularn literatrle karlatrma imkn bulunamamtr.

  • Bu durum; enelerde grlen

    lezyonlarn orbita tabanna kadar

    ulaabilecek kadar byk boyutlara

    ulaabileceini gstermesi asndan

    ve bu tr lezyonlarn tan ve tedavi

    planlamasnda, boyutlu

    grntlemenin gerekliliini

    gstermesinden tr dikkate

    alnmaldr.

    almamzda;

    maksillada

    rastladmz bir

    lezyonun, orbita

    tabannda ykselmeye

    sebep olduu ve bu

    lezyonun ossifying

    fibroma olduu tespit edilmitir.

  • almamzda; kemiin dansitesi

    yerine yumuak dokunun

    dansitesinin kstas alnmasnn

    sebebi; almamza dhil edilen

    lezyonlarn litik lezyonlardan

    olumasndan tr, kemik

    dokuya gre lezyonlarn ounun

    hipodens olarak tanmlanmasnn

    nne geip, DVT araclyla

    lezyonlarn dansite farkllklarnn

    yanstlmaya allmasdr.

    DVTler; yumuak dokular

    arasndaki dansite

    farkllklarn gstermede

    baarl bir metod deildir.

    Bizim almamzda, kemik

    dokusu yerine lezyon

    evresinde bulunan

    yumuak dokunun dansitesi

    kstas alnarak, lezyonlarn

    dansite farkllklar

    yanstlmaya allmtr.

  • USG

    Pahal

    olmayan

    Non-

    invaziv

    Kolay

    grnt

    elde

    edilebilen

    yonize

    radyasyon

    riski

    olmayan

  • lk olarak 1996 ylnda Lauria ve arkadalar tarafndan kemik ii lezyona sahip, 72 hastann

    prospektif olarak deerlendirildii bir almada; USGnin, enelerdeki kemik ii

    lezyonlarnn ayrc tansndaki rolyle ilgili,

    pozitif bulgulara rastlanlmtr.

    Bu almada; USGnin kesin tan iin yeterli olmamasna karn, solid ve kistik lezyonlarn ayrmnda yarar salayacak ve biyopsi iin rehberlik edebilecek, mkemmel bir metod

    olduu belirtilmitir.

    Sonu olarak bu alma; USGnin, invaziv olmayan bir yntem olmas ve ekonomik

    olmasndan tr, rutin bir ekilde, destekleyici bir metod olarak, enelerdeki

    kemik ii lezyonlarn tansnda kullanlmasn nermitir.

    USG, enelerdeki kemik ii

    lezyonlarn ierikleri

    hakknda cerrahi

    mdahaleden nce doru

    bilgi salayabilir. Literatrde;

    USGnin enelerdeki kemik

    lezyonlarnn tansnda

    roln aratran kstl sayda

    alma vardr.

  • Bu almada; youn likid ieriine sahip olarak

    snflandrlan vakalar, bizim almamzda kompleks kistik

    vakalar eklinde snflandrlmtr. Bizim almamzda; bu

    almada olduu gibi, ieriindeki keratin sebebiyle USGde

    hiperekojenik bir internal ekojeniteye sahip olduu

    dnlen ve youn likid ieriine sahip olarak

    snflandrlan KOT vakalar dnda, insiziv kanal kisti ve

    enfekte radikler kist vakalarnda da benzer bir USG

    grnmne rastlanlmtr.

  • 1999 ylnda Ishii ve arkadalar

    tarafndan yaplan ve palatal

    tmrlerin tansnda

    ultrasonografinin rolnn aratrld

    almada, 11 hastann sonografik

    grntlerinin deerlendirilmesinde;

    lezyonun snrlar, fibrz kapsl

    varl, posterior eko, posterior duvar

    ekosu ve kemik absorbsiyonu

    arasndaki iliki ile her lezyonun

    patolojik bulgular ve internal ekolar

    arasndaki iliki analiz edilmitir.

    Bu almada 3 cm apndan daha

    kk boyuta sahip, kk palatal

    tmrlerin preoperatif

    deerlendirilmesi iin, USGnin en iyi

    balang inceleme tetkiki olduu

    vurgulanmtr.

  • Bu almalardan sonra, USG; enelerdeki kemik ii lezyonlarn grntlemesinde, endodontik orjinli periradikler lezyonlarn deerlendirilmesi amacyla kullanlmtr.

    2002 ve 2003 yllarnda

    Cotti ve arkadalar

    yaptklar almalarda,

    ultrasonografinin periapikal

    lezyonlarn ayrmnda

    kullanlabilecei konusunda

    pozitif bulgular rapor etmilerdir.

    Gundeppa ve arkadalar ise;

    yaptklar almada, dijital ve

    konvansiyonel radyografilere gre

    lezyonun boyutunu daha dk

    gstermesine ramen, lezyonun kist

    ya da granlom ayrmnn

    ultrasonografiyle yaplabileceini

    gstermilerdir.

    Daha sonraki yllarda USG ve Doppler USG ile yaplan almalar, USGnin; periapikal lezyonlarn

    yapsn belirlemede yararl olduunu ortaya koymutur. Sonu olarak; klinik almalar, USGnin

    periapikal lezyonlarn deerlendirilmesinde umut veren bir tansal teknik olduunu gstermitir. Bu

    almalar, periapikal lezyonlarn eko yaps ve histopatolojik bulgular arasnda kesin bir korelasyon

    bulmulardr.

  • 2009da Smer ve arkadalar tarafndan yaplan, 20 hastada tespit edilen 22 kemik ii lezyonun,

    USG ve Doppler USG bulgularnn histopatolojik bulgularla korelasyonunun deerlendirildii bir alma yapmlardr

    USGnin cerrahi

    prosedrden nce

    enelerdeki kemik

    ii lezyonlarn

    ierii ile ilgili

    doru bilgi verebilecei

    USGnin; enelerdeki

    kemik ii lezyonlarn

    deerlendirilmesinde,

    dk fiyat ve non-invaziv

    bir yntem olmasndan

    tr destekleyici bir

    grntleme yntemi olarak kullanlabilecei

    Renkli ve Power

    Doppler USGnin

    incelenilen

    dokunun ve

    evresinin

    vasklarizasyonun

    tespitinde kullanlabilecei

    Kesin histolojik tan ve USG bulgular arasnda korelasyon bulunamamtr.

    USGnin benzer radyolojik grntlere sahip, kemik ii lezyonlarn son tansnda, cerrahi ya da biyopsi prosedrlerini elimine etmeyecei vurgulanmtr.

  • almamzda hasta says

    artrlmtr ancak bizim

    almamzda da malign

    zellikte bir lezyona rastlanlamamtr.

    almamzda USG bulgularyla histopatolojik

    bulgular arasnda istatistiki olarak anlaml bir

    korelasyonun var olduu tespit edilmitir. Bizim

    almamzda; USG bulgularyla histopatolojik

    bulgular arasnda, Smer ve arkadalarnn yapt

    almadan farkl olarak, korelasyon bulunmasnn

    sebebi, bizim deerlendirdiimiz vaka saysnn

    fazla olmas olabilir. Bu durum; ene lezyonlarnn

    kistik ya da solid yapsn ortaya koymada,

    ultrasonografinin baarl olduunu

    gstermektedir.

  • RDUS; incelenilen dokuda kan akmnn varln, ynn ve hzn deerlendirme frsat

    sunar. Vasklarizasyon varlnn tespiti, lezyonun solid ya da vaskler kaynakl olmasnn

    belirlenmesinde yarar salayabilir.

    Bizim almamzda; kistlerin % 37.5inde, tmr ve benzeri lezyonlarn % 63.6snda

    vasklarizasyon varl saptanmtr. Kistlerin ounluunda eksternal vasklarizasyon

    saptanmken, tmr ve benzeri lezyonlarn ounda internal ve internal-eksternal

    vasklarizasyon bir arada saptanmtr.

    Smer ve arkadalar Doppler USGnin incelenilen

    dokunun ve evresinin vasklarizasyonun tespitinde

    kullanlabileceini, yaptklar almada

    belirtmilerdir. Bu almada; kistik ve semisolid

    USG grntsne sahip lezyonlarda

    vasklarizasyona rastlanmazken, solid grnme

    sahip lezyonlarda, internal ve eksternal

    vasklarizasyon varlna rastlanlmtr. Ayrca; bu

    almada, solid USG grntsne sahip ve internal

    vasklarizasyon gzlenen lezyonlardan bir tanesinin

    radikler kist tans ald belirlenmitir.

    Cotti ve arkadalarnn yapt almada; internal

    vasklaritenin varlnn, granlom-kist ayrmnn

    yaplmasnda yararl olduu gsterilmitir.

  • USG grntsnn belirginlii

    % 60 YLezyonun lokasyonu

    Bukkal kemikteki

    perforasyonun ya da

    incelmenin miktar

    Lezyonun boyutu

  • nternal Ekojenite

    nsiziv

    kanal kisti ( 2 adet)

    KOT

    Lezyon ierisinde kar

    yan andrr bir ekilde

    hareketlenmenin

    gzlendii, izoekoik ve

    izoekoik + hiperekoik

    (mikst) bir yapda internal ekojenite

    Epitel artklar

    Keratin ierii

    Mukotik

    kvamdaki kist ierii

    Debrisler

  • Palatal kemikte defekt

    Lezyonun ultrason

    karakteristiinin kistik yada

    solid bir yapda olduunu

    gstermede yardmc olabilecek bir bulgudur.

    Akustik direnci farkl olan iki

    doku arasndan ses

    dalgasnn geerken, ses

    dalgasnn krlmasndan dolay oluur.

    Posterior duvar

    ekojenitesindeki art

    Kemik rezorpsiyonu basksn

    Posterior eko varl

    almamzda

    posterior eko

    varlnn palatal-

    lingual perforasyonu

    gsterdiini kabul

    ettiimizde, USGnin

    lingual-palatal

    perforasyon varlnn

    gstermede

    istatistiksel olarak

    DVT bulgularyla

    uyum gsterdii

    bulunmutur.

  • Bukkal ekspansiyon ve perforasyonun tespitinde DVT ve USG bulgularnn uyumu

    almamzda bukkal

    ekspansiyonun

    belirlenmesinde USG

    bulgular DVT

    bulgularyla uyumlu deildir.

    USG ile yalnzca probun boyutu

    kadar bir alanda grntleme

    yaplmasndan dolay, geni

    boyutlu lezyon alanlarnda

    ekspansiyonun fark edilememesi olabilir.

    almamzda bukkal

    perforasyonun

    belirlenmesinde USG

    bulgular DVT

    bulgularyla uyumlu deildir.

    Kortikal kemik tabakasnn ok

    inceldii durumlarda elde edilen

    USG grntsnde, kortikal kemik

    tabakasnn varlnn

    belirlenememesi olabilir.

  • DVT ve USG ile lezyonlarn dzlem zerindeki boyutsal lmleri ve birbirleriyle olan uyumu

    DVT kemik

    lezyonlarnn boyut

    ve hacmini

    lmede gvenilir

    ve pratik bir metottur.

    Gundeppa ve arkadalar tarafndan yaplan

    almada, periapikal lezyonlarn USG ile elde

    edilen boyutlarnn konvansiyonel radyografi

    ve dijital radyografi ile elde edilen boyutlarla

    uyumu deerlendirildiinde, USGnin

    konvansiyonel ve dijital radyografi

    teknikleriyle karlatrldnda, doru bir

    lm sonucu verdii saptanrken, onlara

    gre lezyonun boyutlarn daha dk olarak

    verdii belirlenmitir.

    Bizim almamzda; DVT ve USG ile

    yaplan boyutsal lmlerin birbiriyle

    korelasyon gsterdii tespit edilmitir.

    DVT ve USG ile dzlem zerinde

    yaplan lmlerde MD ve AP boyut

    lmlerinde istatistiksel olarak anlaml

    bir fark yokken, S boyut lmnde

    istatistiksel olarak anlaml bir fark

    varl saptanmtr. S boyutta DVTde

    elde edilen lmlerin daha fazla

    olduu belirlenmitir. Bunun sebebi

    olarak; anatomik sebepler, lezyon

    boyutunun bykl ve lezyonun

    kemik ierisindeki pozisyonundan

    dolay probun lezyon boyutunu tam

    olarak lememesi gsterilebilir.

  • DVT; lezyonun lokasyonun,

    boyutunun, periferal

    marjinlerinin, evre yaplarla

    olan ilikisinin, internal

    yapsnn ve dansitesinin

    deerlendirilmesinde, boyut

    zerinde bir deerlendirme imkn sunar.

    USG; invaziv olmayan, iyonize

    radyasyon riski barndrmayan,

    gerek zamanl grnt oluturma

    imkn salayan, ucuz bir

    grntleme yntemidir. Herhangi

    bir cerrahi uygulamadan nce,

    enelerdeki lezyonun ierii, boyutu

    ve Doppler USG zelliiyle lezyonun

    vasklarizasyonu ve evre vaskler

    yaplarla olan ilikileri hakknda bilgi

    salayarak; lezyon

    grntlemesinde, DVTnin

    salayamad, ilave bilgiler salayabilir.

  • Sonu olarak;

    DVT ve USG ile lezyonlarn dzlem zerinde yaplan boyutsal lmlerinin birbiriyle

    korelasyon gsterdii saptanmtr. DVT ve USG ile dzlem zerinde yaplan

    lmlerde; MD ve AP boyut lmlerinde, istatistiksel olarak anlaml bir fark yokken,

    S boyut lmnde istatistiksel olarak anlaml bir farkllk olduu saptanmtr. S

    dzlem zerinde elde edilen boyutsal lmlerin, DVTde daha yksek olduu tespit

    edilmitir.

    Lezyonlarn bukkal ve lingual-palatinal kortikal kemik zerinde sebep olduklar

    deiikliklerin deerlendirilmesinde; DVT ve USG bulgular arasnda; bukkal

    ekspansiyon ve perforasyonun belirlenmesinde uyum bulunamazken, palatinal-lingual

    perforasyonun belirlenmesinde uyumluluk tespit edilmitir.

    Lezyonlarn USG karakteristiini belirleyen bulgularla, histopatolojik bulgular arasnda

    bir korelasyonun var olduu tespit edilmitir. Bu durum, USGnin kistik ve solid

    lezyonlar ayrt etmede baarl olduunu gstermektedir.

  • USG; iyonize radyasyon riskinden dolay DVT incelemesinde saknca bulunan ocuk ve

    hamile hastalarda; bukkal kortikal perforasyon ya da incelmeye sebep olan kemik ii

    lezyon grntlemesinde, bir seenek olarak dnlebilir.

    Yaptmz bu almadan elde edilen bulgular, bir standart elde edebilmek iin, her

    lezyon veya lezyon grubuna ynelik farkl almalarn da yaplmas gerektiini

    gstermitir.

    USG; enelerde, bukkal kortikal perforasyon ya da incelmeye sebep olan kemik ii

    lezyonlarn tehisinde ve tedavi planlamasnda, DVT ile birlikte destekleyici bir

    grntleme yntemi olarak kullanlabilir.