btt. modül 12.İşletim sistemleri kurulum

of 47/47
T.C. Mİ LLÎ E Ğİ Tİ M BAKANLIĞ I MEGEP (MESLEKİ EĞİ Tİ M VE ÖĞ RETİ MSİ STEMİ Nİ N GÜÇLENDİ Rİ LMESİ PROJESİ ) Bİ LİŞİ M TEKNOLOJİ LERİ İŞ LETİ MSİ STEMLER İ KURULUM ANKARA 2007

Post on 20-Jun-2015

12.921 views

Category:

Technology

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

BTT. Modül 12. İşletim Sistemleri KurulumXP yükleme ve ayarları

TRANSCRIPT

  • 1. T.C.M E M BAKANLII LL T MEGEP(MESLEK M VE E T RET SM STEM NNGLEND LMESRPROJES) B M TEKNOLOJLLERLET S M STEMLERKURULUMANKARA 2007

2. Milli E Bakanl taraf geli itimndantirilen modller; Talim ve Terbiye Kurulu Ba n 02.06.2006 tarih ve 269 say Kararkanl n l ile onaylanan, Mesleki ve Teknik E Okul ve Kurumlar kademeli olarak itim nda yayg tlan 42 alan ve 192 dala ait ereve nlar retim programlarnda amalanan mesleki yeterlikleri kazand rmaya ynelik gelitirilmiretim materyalleridir (Ders Notlar r). d Modller, bireylere mesleki yeterlik kazandrmak ve bireysel renmeye rehberlik etmek amac yla renme materyali olarak hazrlanm denenmek ve, geli tirilmek zere Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlar nda uygulanmaya balanm r. t Modller teknolojik geli melere paralel olarak, amalanan yeterli i kazand rmak ko ile eulu itim retim s nda geli rastirilebilir ve yap lmas nerilen de iklikler Bakanl ilgili birime bildirilir. ikta rgn ve yayg e kurumlar letmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik n itim , i kazanmak isteyen bireyler modllere internet zerinden ulalabilirler. Bas llmmodller, e kurumlar itim nda rencilere cretsiz olarak datr. Modller hibir lamaz ve cret kar ekilde ticari amala kullanl nda satlamaz. 3. NDEKLERAIKLAMALAR ....................................................................................................................ii G .......................................................................................................................................1R RENME FAALYET 1 ...................................................................................................3- 1. LET S M STEMLER ......................................................................................................31.1. letim Sistemi Srmleri .............................................................................................31.1.1. letim Sistemi Srmleri, Teknik zellikleri.......................................................3UYGULAMA FAALYET.............................................................................................. 10LME VE DEERLENDRME ....................................................................................11 RENME FAALYET 2 ................................................................................................. 12- 2. KURULUM ........................................................................................................................ 132.1. letim Sistemi Kurulumu Gereksinimler............................................................ 13 in2.1.1. Kurulum Tipleri................................................................................................... 132.1.2. Kurulum Admlar............................................................................................... 152.2. Kurulum CDsinden Ad mlar Tamamlama ............................................................... 152.2.1. Blmleme........................................................................................................... 172.2.2. Biimlendirme ..................................................................................................... 182.2.3. DosyalarKopyalanmasn ....................................................................................192.2.4. YazModunda Kurulumun Devam Etmesi .........................................................202.2.5. GUI Modunda Kurulumun Devam Etmesi .......................................................... 212.2.6. HoGeldiniz Penceresi ile Kurulumu Tamamlama ............................................23UYGULAMA FAALYET.............................................................................................. 25LME VE DEERLENDRME ....................................................................................26 RENME FAALYET 3 ................................................................................................. 27- 3. ZEL KURULUM SEENEKLER ................................................................................. 283.1. letim Sistemi Srmn Ykseltmek ...................................................................... 283.1.1. Kurulum CDsi ....................................................................................................283.1.2. Ykseltme Seenei.............................................................................................293.2. letim Sistemi Gelen Yeni zellikler................................................................... 34le3.2.1. zel Kullan Dosyalar Gvenlik Alt Almak............................................34 c nna3.2.2. Dosya Payla nda Yenilikler ........................................................................... 35 m3.2.3. Geli minternet Gezgini zellikleri .................................................................. 363.2.4. Grsel Kullan Arayz (GUI) ......................................................................... 37cUYGULAMA FAALYET.............................................................................................. 38LME VE DEERLENDRME ....................................................................................39 MODL DE ERLENDRME .............................................................................................. 40 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 41 NER LEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 42 KAYNAKA .........................................................................................................................43i 4. AIKLAMALAR AIKLAMALAR KOD 481BB0020 ALANBili Teknolojileri im DAL/MESLEKAlan Ortak MODLN ADI letim Sistemleri Kurulumhtiya duydu iu letim sistemini belirleyebilme, MODLN TANIMIihtiyaannda zelkurulumseeneklerinden faydalanabilme ile ilgili renme materyalidir. SRE40/16 N KOUL letim Sistemleri Temeller modln almolmak. YETERLKletim sistemini bilgisayara kurmak. Genel Ama landGerekli ortam sanda, ihtiya duydu unuz iletim sistemini belirleyebilecek; yine ihtiya an zel nda kurulum seeneklerinden faydalanarak kurulumu gerekle tirebileceksiniz. Amalar MODLN AMACI 1. htiya duyulan i letim sistemi e idini ve srmntespit edebileceksiniz. 2. Seileniletim sisteminin kurulumunuyapabileceksiniz. 3. zel kurulum seenekleriniihtiya hlindegerekle tirebileceksiniz.Bilgisayar laboratuvar bu ortamda bulunan; ilgilive E M RET T M iletim sistemlerini al rabilecek konfigrasyona sahipt ORTAMLARI VE bilgisayar, Cd-Rom veya DVD Src, yaz, bilgisayarc DONANIMLARI masalar , lisansl letim sistemi program i . Her faaliyet sonras nda, o faaliyetle ilgili de erlendirmesorular ile kendikendinizi de erlendireceksiniz. Modl iinde ve sonunda verilen retici sorularla edindi iniz bilgileri peki tirecek, LME VE uygulama rneklerini ve testleri gerekli sre iinde DEERLENDRME tamamlayarak etkili renmeyi gerekletireceksiniz. S yla ararma yaparak, grup al rastmalar kat nalarak ve en son aamada alan retmenlerine dan arak lme ve de erlendirme uygulamalar gereklen tiriniz. ii 5. G RG R Sevgili renci,letim sistemleri, bilgisayar bilimleri kapsam ndaki en temel konulardan birini turmaktad r. oluletim sistemleri, bilgisayar sistemlerinin gelimesine paralel olarak geli gstermi nk yeni geli bilgisayar mimarisi, yeni istekler ve ihtiyametir. en duyulan gvenli gre ie letim sistemleri geli tir. mi letim sistemleri, kullancile bilgisayar aras bir kpr grevi yrten venda donan en yak yazm birimidir. CPU (Central Processor Unit - Merkezi Birimi) ma nllem bir bilgisayar sisteminin en temel bileenidir. Aynekilde bilgisayar sistemlerindeki disk, / yaz (printer), disket, ana bellek (RAM) vs. gibi I/O (Input/Output - Giri k niteleri c) donan kmlar olu m s n turmaktadr. Yazm (software) ise, hem bilgisayar sistemini olu l turan donan birimlerininm ynetimini sa layan hem de kullanlar di i c ner lerini (kelime ilemci, elektronik tablolama, sunum haz rlama, resim dzeltme vs.) yapmas iin gerekli olan programlardr. Yazm olmaksn bir bilgisayar sistemi; bir tak elektronik kartlar, kablolar ve mekanikl z m baz paralardan ibaret bir cihazd Bir bilgisayar sistemi, zerine ir. letim sistemi (operating lmas systems) ve onun zerine de di yazmlar yklenmesi ve al r ndan sonra erl nt gerekli ilevleri yerine getirebilmektedir. Bu nedenle i letim sistemleri, bilgisayarla ilgili renilmesi gereken en temel konulardan biridir.Bu modl sonunda; ihtiya duyduunuz iletim sistemi e ve srmn tespit idi edebilecek, ilgili iletim sistemini kurup al rabileceksiniz. Ayr zel kurulum tca seenekleriyle birden ok i letim sistemini ayn bilgisayar zerinde kurup al rabileceksiniz. t 1 6. 2 7. RENME FAALYET 1RENME FAAL YET 1 - AMA AMA htiya duydu unuz i letim sistemini ve srmlerini tespit edebileceksiniz. ARA TIRMA olarak i Bu faaliyet ncesinde haz k amalrl u lemleri yapmalns z.Bilgisayarolan arkada nlarzdan hangi i letim sistemlerini kulland nklarreniniz. Buna gre evrenizde a kaynak kodlu ik letim sistemlerininkullan oran tespit ediniz. m n 32-bit ve 64-bit iletim sistemleri aras ndaki farklar tn arar z. A kaynak kodlu ikletim sistemlerinin avantajlar nve dezavantajlar nararz.tn 1. LET S M STEMLER En bynden en k btn genel amal nebilgisayarlarda al programlar,an bir iletim sistemine gereksinim duyarlar. Bu yzden bilgisayarlarda herhangi bir program lmadan nce i al rt letim sistemi ile programlar ana belle (RAM) yerle n ine tirilmeleri gerekir. Bu i genellikle bilgisayar ilk a zaman otomatik olarak yapr ve HDDlem, ld l deki iletim sistemi ana belle yklenir.eBir iletim sisteminden beklenen hizmet, donan ve yazm kaynaklarn uyumlu ve m l n verimli bir letilmesidir. ekilde birlikte i letim sistemi, bir bilgisayar sisteminde kullan c ile ileti kurarak, donan ve yazm kaynaklarn kullanlar aras adil bir biimde imm l ncnda paylar nve donan ile yazm birimlerinin etkin bir biimde kullan tlmasm l lmalar n sa layan sistem programlar toplulu denir. una1.1. letim Sistemi Srmleri1.1.1. letim Sistemi Srmleri, Teknik zellikleri Windows XP Home Edition Sistem Gereksinimleri ve Teknik zellikleri 300 MHz veya st ilemci hna sahip PC; minimum 233 MHz gereklidir. z Intel Pentium/Celeron rn ailesi, AMD K6/Athlon/Duron rn ailesi veya bunlarla uyumlu bir i lemci nerilmektedir. 128 MB veya st RAM (minimum 64MB desteklenmektedir; performans d ebilir ve bazzellikler almayabilir), 1.5 GB kullan labilir sabit disk alan3 8. Super VGA (800 x 600) veya st znrlkte video ba tc darsve monitr CD-ROM veya DVD srcs A lant iin:ba s Balanmak istedi yerel alan, geniinizalan, kablosuz veya ev a tr iin uygun aba tc, uygun aaltyapna eri nc slara ait a dars sim; ah sistemlerine eri iin ek cret gerekebilir. im Uzaktan yard iin: m Her iki taraf da Windows XP al rmas aba s sahip olmas n tve lantna gereklidir. Ses iin: Ses kart hoparlr ya da kulakl ve k DVD video oynatmak iin: DVD srcs ve DVD kod zc kartveya DVD kod zc yazm l 8 MB video RAM Windows XP Professional Sistem Gereksinimleri ve Teknik zellikleri 300 MHz veya st i lemciye sahip PC nerilmektedir; minimum 233 MHz gereklidir (tek veya ift i lemcili sistem);* Intel Pentium/Celeron ailesi veya AMD K6/Athlon/Duron ailesi veya uyumlu i lemci nerilmektedir 128 MB veya st RAM nerilmektedir (minimum 64MB desteklenmektedir; performans debilir ve baz zellikler kullanlmayabilir).1.5 GB kullan labilir sabit disk alan*Super VGA (800 600) veya daha yksek znrl sahip videoe ba tc ve monitr darsCD-ROM veya DVD srcsKlavye ve Microsoft Mouse veya uyumlu i areti aygtBelirli Windows XP zelliklerini kullanabilmek iin ek geler veya hizmetler gereklidir: Aiin: Balanmak istedi yerel alan, genialan, kablosuz ve ev asistemi triniz darsve uygun aaltyapna eri nc siin uygun aba tcsim;aha na eri iin ek cret denmesi gerekebilir. lar im Uzaktan yard iin:m Her iki taraf da Windows XP al rmal a ba olmal r.tve al d Ses iin: Ses kart , hoparlrler ya da kulakl k4 9. DVD video oynatmak iin: DVD srcs ve DVD kod zc kartveya DVD kod zc yazml 8 MB video RAM Windows XP 64-Bit Edition Sistem Gereksinimleri ve Teknik zellikleri letmelerin, akademik ortamlar mhendislik kurulu n ve bilimseln,lar n organizasyonlar srekli artan veri gereksinimleri, mevcut bilgi teknolojileri (BT)n; platformunun srlar ve becerilerini zorluyor. Gnmzde dnya genelinde milyonlarca n n kullanctarafndan gigabaytlar, hatta terabaytlar seviyesindeki verilere gerek zamanl olarak eriilmesi gerekiyor. Bu gereksinimi kar lamak iin ise yeni teknolojilere ihtiya vard r.64-bit Microsoft Windows platformu, gelimioklu i lemci zellikleri, gl kayan nokta hesaplama uzant ve multimedya kullan na zel komutlara sahip Intel Itaniumlar m ilemci ailesine dayalyksek kullan dzeyi ve byk bellek destesunuyor.miyasla mimarisi ok byk miktarda veriyi daha verimli bir 32-bit sistemlere k ekilde iliyor ve 8 terabayta kadar sanal belle destekliyor. 64-bit Windows ile uygulamalar daha izlbir fazla veriyi sanal belle nceden ykleyerek IA-64 i elemcinin hekilde eriebilmesini sa yor.lWindows XP 64-Bit Edition 16 GB RAM'i ve 16 terabayt sanal bellei destekledi inden, byk veri kmeleri kullanan uygulamalardaha h zlal rabiliyor.t Uygulamalar ok daha fazla veriyi sanal belle nceden ykleyebilir ve bylece Intel e lemcinin verilere h bir Itanium i zl ekilde eri ebilmesini sa yor. Bu zellik; verinin sanall belle yklenme sresini ve depolama ayg nda arama, okuma ve yazma srelerini e tlar azaltarak uygulamalardaha h ve verimli bir nzl ekilde almalar sa yor. n l 64-Bit ve 32-Bit Mimarilerin Kar tlmas rla Adres alan 64-bit Windows32-bit Windows Sanal bellek16 terabayt 4 GB Disk belle dosyas i512 terabayt16 terabayt Hiper alan8 GB4 MB Disk belle havuzu i128 GB470 MB Diske alnmayan havuz128 GB256 MB Sistem n bellei 1 terabayt1 GB5 10. Microsoft Windows Media Center Sistem Gereksinimleri ve Teknik zellikleriWindows XP'nin bugne kadar iki farklsrm piyasada bulunuyordu: Professional ve Home Edition. MCE2005te Windows XP'i temel alan yeni ve oklu ortam zellikleri eklenmisrmdr. MCE orijinal olarak 2005 senesinde piyasaya . Temel olarakkt ierdi zellikler ise Microsoft'un Media Center uygulamasve uzaktan kumanda ilei ynetilebilen TV gsterimi ve kayd video gsterimi, mzik dosyalarn al , nnmasr. d Bilindi gibi piyasada e firmalar Home Theather (Ev Sinemas uygulamalari itlin) bulunmaktad Ancak MCE'nin getirisi, bu zelliklerin Windows iine ok iyi entegre r. edilmesidir. Her eyden nce MCE2005 yeni bir iletim sistemi deildir. Media Center sadece Windows XP Professional zerinde gelitirilmibir ara birimdir. Di HTPC (Home er Theather PC) yazmlar fark i l yla ise letim sistemine entegre edilmiolmas r.d MCE'yi kullanmak iin uzaktan kumanda cihazbulunmakta; ancak kullanmak zorunlubyk oranda bu de Fakat Media Center getirdi rahatl ve kullan kolaylil.n ik m kumandaya ba . Zira byk ihtimalle PC'nizi bir TV'ye ba llayarak salonunuzun rahatlnda PC'nizdeki tm oklu ortam dosyalar oynatmak isteyeceksiniz.nMCE2005, iki CD'lik bir iletim sistemi ve kurulum dosyalar900MB'dan biraz daha fazla yer kapl Kurulum s nda CD de tirmek istemezseniz CD ieriklerini sabityor. ras i srclere kopyalayarak buradan da kurulum yapabilirsiniz.MCE2005, genel itibariyle Service Pack 2 (SP2) entegre edilmibir Windows XP uyor. Professional'dan ibarettir. Ve ilk CD ieri Win XP Pro + SP2'den olu i kinci CD'de ise Media Center ile ilgili kurulum dosyalarbulunuyor ve yakla 258MB yer tutuyor. k kinci CD'de ayr Tablet PC iin gerekli dosyalar da bulunmaktadcar. lemi Windows XP'de kar tz kurulum ekranlar ilerlemektedir. nKurulum i layla Bu bakmdan daha nce Windows XP kurmuolanlar hibir zorluk ekmeyeceklerdir. MCE2005, SP2 ykl bir Windows XP'de oldu gibi Windows Security Center ve u Windows Firewall'u da iermektedir. letim sistemini kullanabilmek iin bir de uzaktan kumanda cihazmevcut. Kumandan zerinde byk ye bir Media Center START tu bulunuyor ve genel nilu itibariyle tm kumandalar yn oklar OK tu rahatl yerine getirilebiliyor. Uzaktan veuyla kla kumanda alsc herhangi bir USB porta tak larak kullanyor ve birka saniye ierisindel i letim sistemi taraf ndan tannarak kullanr hle geliyor. Uzaktan kumanda IR (kltesi)l z ba ylant kullan ve yakla 8-9 m mesafeye kadar kullanyorklabiliyor. 6 11. Resim 1.1: Windows Media Center kumandas Media Center Edition 2005i kullanabilmekiin gerekli olan, uzaktan kumandacihaz ndan sonra MCE kapsamndaki ikincidonan olan Media Center Extenderm(MCEx) cihaz r.dMCEx, herhangi bir TVden kablolu ya dakablosuz olarak Media Center ieri ineeri saimilayan bir kutudur. Fans sabit z,disksiz yani grltsz olan MCExi MediaCenter PCniz iin bir proxy (vekil) olarakda dnebilirsiniz. Bir Media Center PC(MCPC)ye be taneye kadar MCExba lanabilir.Resim 1.2: Media Center Extender (MCEx)1.1.2. Linux letim Sistemi Srmleri Linux, 1991 ynda Finlandiyalbir niversite l rencisi tarafndan gelitirilmeyeve serbeste datlabilen, ok grevli, ok kullanlUN i ba lanmcX letim sistemi trevidir. Andy Tannenbaum taraf ndan gelitirilmi olan Minix i letim sistemine dayanmaktad Linux, internet zerinde ilgili ve merakl r. birok kitarafindan ortak olarak geli tirilmekte olan ve ba IBM-PC uyumlu ki bilgisayarlar olmak zere birokta isel platformda alabilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir i letim sistemidir.7 12. Linux iletim sistemi, a kaynak kodlu bir i kletim sistemidir ve GPL lisansile r. da l A kaynak kodlu olmas tk dolayyla kodlar zerinde de iklik yapsilabilir. Linux son yllarda h bir geli gstermi e lkelerden birok kullanya eri zl me ,itli c mive yazm destegnden gne artm r. De ik kurulu Linux sistemi vel it i lar uygulama yazmlarl nbir araya getirerek da mlar olutturmu velarkullan n yayg t r. Bu datmlar Redhat (fedora), m nlarmlardMandrake, Debian,Ubuntu,SuSe, Pardus,Turkixgibimlard Yandaki resimde Linux idat r. letim sisteminin simgesi olanpenguen grlmektedir. Linux, a adaki zellikleri sayesinde mevcut ayapzbozmadan di i n er letim sistemlerinin yerine geebilir. SMB File Server: Windows NT yerine kullan lacak bir Linux sistemi ile SMB dosya ve yaz payla ok daha h ve performansl lc m zl yapr.IPX File Server: Novell Netware yerine kullan lacak bir Linux sistemi ile mevcutsistemi de tirmeden ok daha h bir i zl ekilde disk ve yaz paylarabilirsiniz.c tYedekleme nitesi: Tm sisteminizin yedeklenmesi gerektiinde Linux ciddi biralternatiftir.Web Sunucu: Linux'un da alt al Apache web sunucu, dnyadaki tm nda ansunucular %60' n nkapsar. Tm dnyadaki web sunucular n %30'u isenLinux'dur.Proxy Sunucu : Squid ile anki internetteki hnn ok ok stne uz z kabilirsiniz. Resim 1.3: Tbitak taraf ndan gelitirilen ulusal iletim sistemi-PARDUS ekran grntleri1.1.3. Macintosh letim Sistemi Srmleri Macintosh iletim sistemleri, Apple firmastarafndan Macintosh bilgisayarlar zerinde kullanlmak zere retilmi Macintosh bilgisayarlar ve dolayyla Macintosh tir. s iletim sistemleri; grafik, ambalaj ve matbaa sektrnde yo olarak kullanunlmaktad r. Mevcut IBM uyumlu PC bilgisayarlar ile farkl formatlama sistemlerini kulland ndan klar PClere kurulumu yap lamaz.8 13. Srmler Apple Mac OS X Server 1.0'i Ocak 1999'da piyasaya srd. 2000 ynda son kullan srm Mac OS X iin beta srm ld l c kar . 24 Mart 2001: Mac OS X 10.0 (Cheetah) piyasaya srld. 25 Eyll 2001: Mac OS X 10.1 (Puma) piyasaya srld. 24 A ustos 2002: Mac OS X 10.2 quot;Jaguarquot; piyasaya srld. 24 Ekim 2003: Mac OS X 10.3 quot;Pantherquot; piyasaya srld. 29 Nisan 2005: Mac OS X 10.4 quot;Tigerquot; piyasaya srld.Resim 1.4: MacOS X 10 i letim sistemi ekran grnts 9 14. UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET Basamaklarlemneriler letim sistemleri ierisinden ihtiyac z Kurmak istedi i n iniz letim sistemininolan iletim sistemini donanm donan n destekleyipmlarzzelliklerinize uygun olarak seiniz.desteklemedi ini reniniz. 10 15. LME VE DEERLENDRME LME VE DE ERLENDRMEA- OBJEKT TESTLER (LME SORULARI)FA sorularr. Verilena daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doru-yanl dise Y yaz z. kl n sorularda, do ifadeye gre parantez iine do ise D , yanlruru i aretleyiniz. kk1. letim sistemi, kullan ile bilgisayar aras kpr grevi yrten ve donan en c ndamayak yazm trdr. ( ) n l2. stediimiz iletim sistemini donan ba olmaksn bilgisayar za kurabiliriz.ma lzm()A a dakilerden hangisi i letim sistemi kurmak iin gerekli de ? ildirA) CD-ROM srcB) Ekran kartC) Ses kartD) Klavye3. Linux i letim sistemi akaynak kodlu bir i kletim sistemi yazm r. ( ) l d4. Macintosh i letim sistemi Macintosh bilgisayarlarda kullan lmak zere haz rlanmbiri letim sistemi yazm r. ( )l d11 16. RENME FAAL YET2 RENME FAALYET 2-AMA Belirledi i iniz letim sisteminin kurulumunu yapabileceksiniz. ARA TIRMA olarak i Bu faaliyet ncesinde haz k amal rlu lemleri yapmaln Konularda bazs z. kelimelerin altmavi dalgalolarak izilidir. Bu konular ararmantavsiye edilir.datz BIOS ayarlar a ndan lnceli nasde tirildi arar z. inin l iini tn letim sistemlerinin sunucular(server) iin hazrlanmsrmlerini inceleyiniz. Di srmlerine gre farklar ararz. er n tn Aynbilgisayar zerine birden ok i letim sisteminin kurulup kurulamayacan ararz.tn Farkl i letim sistemlerinin ykl oldu bilgisayarlar birbirleriyleu haberle tirmek istersek (r: dosyalar ve yazn ortak kullan n gerektinc nm ni durumlarda ) neler yapmamgerekir? Ararz. z tn letim sistemlerinin grafik mode (GUI-Graphic User Interface) ve text (yaz) modda al trlerini ararz. an tn letim sistemlerinde grafik mod ve text modun birbirine gre avantaj ve dezavantajlar ararz. n tn letim sistemlerinde ynetici parolasneden gereklidir.12 17. 2. KURULUM2.1. letim Sistemi Kurulumu Gereksinimlerin lanmadan nce a letim sistemi kurulmaya baa daki hususlara dikkat edilmesi gerekir: htiyac z olan i m letim sistemini belirlemeliyiz. Gerekli lisansl l temin etmeliyiz.yazm Kurulacak iletim sistemini al rabilecek donan sahip olmal z (r: t may WindowsXP Home Edition iin: 233 Mhz ilemci, 128 MB veya daha yksek kapasiteli RAM vs.). Klavye, fare, disket src, CD-ROM src gibi evre birimlerine sahip olmal z. y2.1.1. Kurulum Tiplerikurulum vard Genel olarak i letim sistemlerinin 3 farkleklir.Bunlar: Kurma: Bir i lkletim sisteminin ilk defa bilgisayar za kurulmas m . Resim 2.1: Windows XP iletim sitemi kurulum ekran13 18. Ykseltme: Kurulu olan iletim sisteminin daha st srmlerinin kurulmas , Resim 2 .2: letim siteminin Windows 98 den Windows XP ye ykseltilmesi ift A veya daha fazla i lma: kiletim sisteminin aynbilgisayara kurulmas . Resim 2.3: Windows 98 ve WindowsXP kurulu bir bilgisayara nlekran14 19. 2.1.2. Kurulum Admlarletim sisteminin kurulumu a adBir iadaki mlardan olumaktadr: Blmleme: Sabit diskin kurulum iin blmlendirilmesi a amas Biimlendirme: Kurulum yap lacak sabit disk blmnn biimlendirilerek kuruluma haz rlanmas DosyalarKopyalanmas n : Kurulum dosyalar n sabit diske kopyalanmas n Yaz(Text) Modunda Kurulumun Devam Etmesi: Kuruluma ba lanmas GUI(Grsel Kullan Arayz) Modunda Kurulumun Devam Etmesi: Grafikc kart n tan n nmas kurulumun grafik arayzde devam etmesi ve HoGeldiniz Penceresi ile Kurulumu Tamamlama: Kurulumun tamamlanarak iletim sisteminin kullan . lmas2.2. Kurulum CDsinden AdmlarTamamlama ndan anceliletim sisteminin kurulumuna gemeden nce BIOS ayarlarlini CD-ROM srcye ayarlamak gerekebilir.Resim 2.4: BIOS ayarlar ndan alnceli de tirilmesi inin i15 20. SCSI veya RAID zellikli bir sabit diskimiz varsa ya da SATA zelli olan bir sabiti diskimiz varsa, kurulum i lemlerine ba lamadan nce bu donan bilgisayara tan mtmak zda gerekebilir. Bu ilemi, resimde grld gibi F6 tu bast m kar za gelen unam ekranlar takip ederek yapabiliriz. Gnmzde birok ana kart, bu tip sabit diskleri direkt tan iin bu i dlemi yapmaya gerek kalmayabilir. Ancak sabit diskimiz bilgisayar taraf tanndannmam kuruluma devam edilemeyeceiin bu i mutlaka yap d sai lemlmalr. Resim 2.5: SCSI, RAID veya SATA tipi sabit disklerin tanlmas t 16 21. 2.2.1. Blmleme letim sistemleri kurulurken sabit diskin daha verimli kullan nsamlamak iin istenirse sabit disk blmlendirilebilir veya blmlendirmeden tamamtek bir blm eklinde kullanlabilir.Resim 2.6: Sabit diskin blmlendirilmesi-1Resim 2.7: Sabit diskin blmlendirilmesi-2 17 22. Resim 2.8: Sabit diskin blmlendirilmesi-32.2.2. Biimlendirme sabit diskSabit diskin blmlendirilmesinden sonra iletim sisteminin kurulaca blmnn biimlendirilmesi (format) gerekir.Resim 2.9: Sabit disk blmlerinin formatlanmas -118 23. Resim 2.10: Sabit disk blmlerinin formatlanmas -22.2.3. Dosyalar Kopyalanmasn Kurulumun bu aamas nda, kurulum dosyalar kurulum yap,lacak sabit disk blmne kopyalanr. Resim 2.11: Kurulum dosyalar n kopyalanmas n19 24. 2.2.4. YazModunda Kurulumun Devam Etmesi Kurulumun bu aamasnda, kopyalanan dosyalar yaz(text) modunda kurulum n ilemine ba r. Bu ilan lem bittikten sonra bilgisayar z 15 saniye iinde yenidenn ba lacakt (Your computer will reboot in 15 seconds..) lat r eklinde bir uyar bilgisayarile yeniden ba lve kurulum grafik ortamda devam eder.latr Resim 2.12: Kuruluma yaz(text) modunda devam edilmesi Resim 2 .13: Bilgisayar yeniden ba larak kurulumun grafik modunda devam etmesi lat20 25. 2.2.5. GUI Modunda Kurulumun Devam Etmesi Kurulumun bu aamasGrsel Kullan Arayznde (GUI- Graphic User Interface)c devam eder.Resim 2.14: Kurulumun devam etti grafik mod ekran grnts i Resim 2.15: Kullan bilgilerinin girilmesi cNOT: Kurulum s nda girilen kullan bilgileri daha sonra Bilgisayar ->Sa turascm /zellikler/Genel (My Computer-> Right Click / Properties/General) seene grntlenebil- iyle mektedir. letim sisteminin kimin ad kay (Registered) oldu belirtmektedir. na tl unu 21 26. Kullan bilgileri girildikten sonra kullandan rn anahtarc cistenir. rn anahtar girilirken byk kk harf ayr yapmaz. Bu rn anahtar ru bir mdo ekilde girildiinde kuruluma devam edilir aksi takdirde i letim sisteminin kurulumu sonlandl Kurulumunrr. bir sonraki a amas kullandan bilgisayar ad ve ynetici (Administrator) parolasnda cnn belirlemesi istenir. Resim 2.16 : letim sisteminin rn anahtar n girilmesi n Resim 2.17: Bilgisayar ad n belirlenmesi ve ynetici parolas n belirlenmesinnNot: Bilgisayar adkurulum bittikten sonra Bilgisayar ->SaKlik/zellikler/Bilgisayar Adm(My Computer-> Right Click / Properties/Computer Name) seene ile grntlenebilir. Ayri ca bilgisayar ad ba lar (My Network Places) k nda bilgisayar zgrnen ad a lat msmmnd r. 22 27. 2.2.6. HoGeldiniz Penceresi ile Kurulumu TamamlamaHogeldiniz (welcome) penceresi kurulumun ba yla tamamland ngsterir.ar Bundan sonraki a amada, iletim sistemini kullanmak zere yeni kullanlar belirlenebilir. c Daha nceki aamada (resim 2.15) belirlenen bilgisayar ismi, burada kullan ismi olarak c verilemez. Resim 2.18: letim sisteminin ba yla kurulduar unu gsteren Hogeldiniz (welcome) penceresi Resim 2.19: letim sistemi iin yeni kullanlar oluc n turulmas 23 28. letim sistemi a Windows i ldnda kar za gelen ekran masast (desktop) dr. m Masastnde yer alan e simgeler(bilgisayar belgelerim, akom m vb.), baitli m, ular lat mens ve grev ubu ile i u letim sistemini kullanabilmek iin gerekli olan her trl seene ulaelabilir.Resim 2.20: letim sistemi ile ilgili birok i yapabilece lemi imiz Ba Mens (Start Menu)lat24 29. UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET Basamaklarlem neriler1. Bilgisayar r z.al nt CD-ROM srcnn CDyi rahat2. Kurulum CDsini CD-ROM srcye tak z. nokuyabilmesi iin zerinin izilmemesine ve tozlanmamasna dikkat ediniz. BIOS ayarlar girebilmek iin3. BIOS ayarlar a nda lnceli CD-inina ROM srcye ayarlay z. ngerekli olan tuveya tu POSTlar i s nda lemi rasreniniz. Yaptnayarlamalarz 4. Ayarlarkaydedip n k z.CMOSa kaydetmek iin F10 tuuna basabilirsiniz. Bu tu desteklenmiyorsa menlerden gerekli seenekleri takip ederek BIOS ayarlarz n kaydediniz. CD-ROM srcye bootable bir CD5. Bilgisayaryeniden balatarak kurulumu ba nlat z.takt z kurulum sorunsuz olarakysan layacakt Kurulumu bu bar.ekilde ba latamyorsankurulum CD niziz de tirmeniz gerekir. i25 30. LME VE DE ERLEND ERLENDRME LME VE DE RMEOBJEKT TESTLER (LME SORULARI) FA sorularr. Verilena daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doru-yanl dise Y yaz z. kl n sorularda, do ifadeye gre parantez iine do ise D , yanlruru i aretleyiniz. kk1. latmak iin BIOStan aBilgisayarkurulum CD ile balnceli de tirilmesiinin igerekir. ( ) 2. Sabit disklerin blmlendirilmesi, iki veya daha fazla iletim sisteminin aynbilgisayara kurulabilmesi iin gereklidir. ( ) 3. Grsel iletim sistemleri kullan dostu olmalar ra c na men daha fazla bellek alankullan ( )rlar. 4. SATA, RAID veya SCSI uyumlu sabit disklere i letim sistemi kurmak iin ayrcasrc yazmlarn kurulmasl n gerekebilir. ( ) 5. Biimlendirme, bilgisayar sabit diskini kullan hazhle getirmek iin yap n mar lanbir ilemdir. ( ) 26 31. RENME FAAL YET3 RENME FAALYET 3-AMAzel kurulum seeneklerini ihtiya hlinde gerekletirebileceksiniz. letim sisteminin servis paketlerini ve gncel yamalar CD veya internet zerinden n ykleyebileceksiniz. Ayr i ca letim sisteminin st srmlerini kurabilecek veya mevcut iletim sisteminizin yan yeni bir i ndaletim sistemi daha ykleyebileceksiniz.ARA TIRMAolarak i Bu faaliyet ncesinde haz k amalrl u lemleri yapmalns z. Bir i letim sistemi bir st srme ykseltilmek istendi inde, neler yaplmas gerekti arar z. initn letim sisteminde otomatik gncellemenin nas yap ld Windows XP il n ararz.tn letim sistemlerinin a ras n Birden fazla i letim sistemi kurulduunda. i ls n nasde tirildi ararz.l iinitn letim sisteminin gncelle tirilmesinin ne gibi faydalarolaca arar z. n tn27 32. 3. ZEL KURULUM SEENEKLER 3.1. letim Sistemi Srmn Ykseltmek letim sistemi srmn ykseltme ilemi farkl ekillerde yaplabilir. Bunlardan baz larunlard r: CD veya internet zerinden gncelletirme paketlerinin kurulmas (servis paketi Service Pack), letim sistemlerinde yer alan Otomatik Gncelleme zelli kullaninin lmas letim sisteminin sorunsuz st srmlerinin mevcut iletim sistemi zerinekurulmas, Mevcut i letim sistemi korunarak i letim sisteminin st srmlerinin farkl sabitdisk blmne kurulmas.3.1.1. Kurulum CDsi letim sistemlerinin kurulumlar genellikle kurulum CDlerinden ba labilir. Bunun lat olabilmesi iin CDnin bootable (ilk a zellikli olmas l) gerekir. E ier letim sistemiyorsan ayr bilgisayar latmak iin bir a kurmak iin bootable bir CD kullanm z,ca bal disketine veya hlen kurulu olan bir iletim sistemine ihtiyac z vard Bilgisayar z nr.n disketten veya mevcut i letim sisteminiz zerinden aarak CD-ROMdan kuruluma devam edebilirsiniz.Resim3.1: Windows XP iletim sistemi kurulum CDsi28 33. 3.1.2. Ykseltme Seenei nternet zerinden Gncelleme: letim sisteminin web sayfas gidilerekna yap gncelleme lan eklidir (r: Windows iin http://update.microsoft.com ).Resim 3.2: Windows iletim sisteminin internet zerinden gncellenmesi Otomatik Gncelletirmeler'i Kullanarak GncellemeBa / Denetim Masas Performans ve Bak / Sistem / Sistem zellikleri /lat /m Otomatik Gncelletirmeler (veya Bilgisayar simgesine saklik / zellikler / Sistem m zellikleri / Otomatik Gncelle tirmeler ) seene tine klanarak kar za gelen pencereden m yapr. Bu ayarlama sonunda Otomatik Gncelle l tirmeler'i, sizi uyarmak zere ayarlarsan z veya planlanan ykleme zaman makineniz kapal a nda ysa, adakine benzeyen bir bildirim balonu grrsnz. Gncelletirmeleri gzden geirmek ve yklemek iin bildirim balonuna tklayabilirsiniz. 29 34. Resim 3.3: Windows iletim sisteminin internet zerinden gncellenmesi letim sistemlerini reten firmalar, iletim sistemi kullan ka ortaya baz ldkan yazmsal hatalarl tamamen veya nispeten ortadan kaldrmak iin e yazm paketleriitlil yay nlarlar. rne Windows XP iinletim sistemi iin yay nlanan servis paketi-2 bunlardan biridir. Bu paketler, internet zerinden kurulabilece gibi CDden de kurulabilir. Kurulum i s nda otomatik gncelle ras tirme seene aktif edilirse internete ba olduilunuz srece belli zaman aral yla iklar letim sisteminiz gncellenecektir.Resim 3.5: Windows iletim sisteminin servis paketi (Service Pack) ile gncellenmesi30 35. Resim 3.6: Kurulum s nda otomatik gncelleras tirmelerin almasletim sisteminizde virs, spyware (casus yazm) gibi yazmlardan dolay an ll olu gvenlik a n klar bilgisayar za gvenlik yamalarnkurarak kapatabilirsiniz.Resim 3.7: Gvenlik yamaskurularak i letim sisteminin gncellenmesi letim sisteminizden memnun de ilseniz; rne bazprogramlaral ram int - yorsan mevcut i z letim sisteminizin st srmlerinden birini kurarak daha kullan birl iletim sistemi elde edebilirsiniz. Bunun iin donan zelliklerinizin ilgili im letim sistemini desteklemesi gerekir. Windows 98 iletim sistemi kurulu bir bilgisayara, Windows XPinizde a dakine benzer bir ekran grntsyle kar n Burada size rs z. kurmak istedi ala mevcut i letim sisteminizi gncelleme veya ikinci bir i letim sistemi olarak kurma seemekleri sunulmaktadr.31 36. Resim 3.8: letim sisteminin st srmlerine ykseltilmesi (update) Resim 3.9: Mevcut iletim sisteminin korunarak yeni bir i letim sisteminin kurulmas 32 37. Resim 3.10: Kurulum yap lacak disk blmnn seilmesi Resim 3.10: Birden fazla i letim sistemi kurulu bilgisayaranlekrangrntsletim sistemi kuruluysa bunlar a s n Bilgisayar zda birden fazla i n n l ras de tirmeniz mmkndr. Windows XP iiletim sisteminde Bilgisayar / SaKlik /m zellikler / Gelimi/ Ayarlar(Ba ve Kurtarma) / Varsay i lang lan letim sistemi letim sistemlerinin a ras i k ndan kurulu i smls de tirilir.33 38. Resim 3.11: letim sistemlerinin a ras n de tirilmesi ls ni 3.2. letim Sistemi Gelen Yeni zellikler le 3.2.1. zel Kullan Dosyalar Gvenlik Alt Almak cnnaWindows XP ile birlikte gelen NTFS dosyalama sistemini kullanarak zel kullanc dosyalar im izinleriyle gvenlik alt alerina nabilmektedir. 34 39. Resim 3.12: zel kullan dosyalar daha gvenli saklamay layan NTFS dosya formatcnsa Not: Sabit diskimizin dosya format Yerel Disk (C:) saklik / zellikler seene ile nirenebiliriz.3.2.2. Dosya Payla nda Yenilikler m Windows XP alt klasrlerinizi paylarmak iin basit dosya payla kullanr.m nda tl Basit dosya payla Windows XP de varsay payla dzenidir. Bir klasrde bum lanm zelli kullanmak iin klasr zerine farenizin satu ile t p zelliklerine girdikteniu klay sonra payla sekmesinde Bu klasr payla (Share this folder) kutucu aktif halinem unu getirin. 35 40. Resim 3.13: Basit dosya payla seene ile dosya ve klasrlerin paylarmitlmas3.2.3. Geli minternet Gezgini zellikleriletim sistemi Windows XP i nternet Explorer adlgelimibir web tarayscn standart olarak kullanya sunmaktad c r.Resim 3.14: Birok zelli sahip enternet Explorer web taray program c36 41. 3.2.4. Grsel Kullan Arayz (GUI) c Gnmzde iletim sistemleri grsel kullan arayzleriyle birlikte sunulmaktadcr. letim sistemlerini kullanmak iin bu arayz yeterlidir. Windows XP iletim sisteminde bu arayzn ad masastdr. Masastnde yer alan simgeler, ba mens ve grev ubu latu gibi bileenlerle iletim sisteminin kullan olduka kolaydmr.Resim 3.15: letim sistemini kullanmay kolaylaran grsel kullan arayz (GUI)tc37 42. UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYET Basamaklarlemneriler1. Bilgisayar r z.al n t CD-ROM srcnn CDyi rahat2. Servis Paketlerini yklemek iin CDyi srcye tak z.nokuyabilmesi iin zerininizilmemesine ve tozlanmamasnadikkat ediniz.3. Servis paketleri internetden ykleneceksenternet ba slant yoksa ba ylant internet ba s kontrol ediniz. lantn gerekle tiriniz. Do gncelleme seeneklerinin4. nternete girerek gncelleme sitesine ru giriniz. seildi tekrar kontrol ediniz.ini Gncelleme i sonlanmadan5. letim sistemi gncel yama ve lemi gncelleme dosyalar ykleyiniz. n internet ba s kesmeyiniz velantnbilgisayarkapatmay z.n 38 43. LME VE DE ERLEND ERLENDRME LME VE DE RMEOBJEKT TESTLER (LME SORULARI) FA sorularr. Verilena daki sorulardan, sonunda parantez olanlar doru-yanl dise Y yaz z. kl n sorularda, do ifadeye gre parantez iine do ise D , yanlruru i aretleyiniz. kk1. Servis paketleri (service pack) bilgisayar zda kurulu imletim sistemini iyile tirmekamac kullanr. ( )ylal2. letim sisteminde yer alan Otomatik Gncelleme zelli ii letim sisteminin bellizaman aral yla otomatik gncellenmesi amac kullanr. ( )klarylal3. Gvenlik yamalariletim sistemindeki gvenlik a ngidermek amacklarylakurulur. ( )4. letim sistemlerinde, as kurulum nceli gre belirlenir ve daha sonra l rasinede tirilemez. ( )i 39 44. MODL DEERLENDRMEMODL DEERLEND RME PERFORMANS TEST(YETERL LME)KModl ile kazand z yeterlia k n i adaki staslara gre deerlendiriniz. DEERLENDRME KRTERLEREvet Hay r htiya duydu unuz iletim sistemi yazm belirleyebiliyor l n musunuz? Bilgisayar zBIOS ayarlar incelediniz mi? nnn letim sistemi olmadan bilgisayar kullan labilir mi? Bilgisayar zdonan zelliklerini biliyor musunuz? nnm Akaynak kodlu ik letim sistemlerinin neden daha az tercih edildi arard z m ini t n ? Hi i letim sisteminizi gncellediniz mi? Grsel kullan arayzne (GUI) sahip i cletim sistemlerinin avantajlar d n ndnz m? letim sistemi kurarken a lnceli CD-ROM olarak ini de tirdiniz mi?i Sabit diskin blmlendirilmesi i lemini yaptz m n ? Ev sinema sistemlerinde kullan i lan letim sistemlerini arard z t n m ? Lisansl l kullanmanavantajlar arardz m yazm nn t n ? Servis paketlerinin ne amala kuruldu arardz munu t n ?DEERLENDRME Yaptz den erlendirme sonucunda eksikleriniz varsa renme faaliyetlerini tekrarlayz.nModl tamamlad z, tebrik ederiz. nretmeniniz size e lme aralar itli uygulayacakt r. retmeninizle ileti geiniz.ime 40 45. CEVAP ANAHTARLARICEVAP ANAHTARLARI RENME FAAL YET-1CEVAP ANAHTARI SorularCevaplar1 D2 D3 C4 D5 DRENME FAALYET CEVAP ANAHTARI -2 SorularCevaplar1 D2 D3 D4 D5 D RENME FAALYET CEVAP ANAHTARI -3 SorularCevaplar 1- D 2- D 3- D 4- Y rarak kendinizi de Cevaplar z n cevap anahtarlar kar t ilelaerlendiriniz.41 46. NER LEN KAYNAKLAR NERLEN KAYNAKLAR NC Hayrettin, Windows XP ve Office 2003, Alfa Yay , 2005nlar UBUKU Faruk, WINDOWS XP, Alfa Yay , 2002nlar AK, Bilgisayara GiriXP, Alta TA I Abdurrahman, Orhan ALTINBABA Yay , 2004nlar 42 47. KAYNAKAKAYNAKA TAN Ali, letim Sistemleri Ders Notlar Cisco It Essentials II - Network Operating Systems v1.1 dkmanlar Cisco - It Essentials I-Pc Hardware And Software, v3.0 dkmanlar http://www.microsoft.com/turkiye/ tr.wikipedia.org/wiki/letim_sistemi http://www.pclabs.gen.tr/article.asp?doc=411 http://www.bilgisayardershanesi.com/isletimsistemi.htm http://www.belgeler.org/arsiv/archive-kurulum-nasil.html http://www.ulusalgazeteler.com/webbilgi/i_linux_nedir.htm http://www.tvhb.org.tr/teknoloji/linux.html http://tr.wikipedia.org/wiki/Mac_OS_X 43