bosanski, hrvatski, srpski jezik i knji½evnosttreca- .bosanski, hrvatski, srpski jezik i...

Download BOSANSKI, HRVATSKI, SRPSKI JEZIK I KNJI½EVNOSTtreca- .Bosanski, hrvatski, srpski jezik i knji¾evnost je obavezan predmet na eksternoj maturi u Kantonu Sarajevo. Uenici nakon

Post on 31-Jan-2018

260 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • BOSANSKI, HRVATSKI, SRPSKI JEZIK I KNJIEVNOST

    Predmetna komisija Doc.dr. Edina Murti Aida Belagi Jaarevi

    Lejla Tuce

    Sarajevo, mart 2017.

    KATALOG PITANJA za eksternu maturu srednja kola

  • SADRAJ

    1. UVOD....................................................................................................................................3

    2. OPI CILJEVI ISPITA I ISHODI........................................................................................ 3

    A) KNJIEVNOST ...........................................................................................................3

    B) JEZIK ...........................................................................................................................4

    3. VRSTE ZADATAKA I OCJENJIVANJE............................................................................5

    4. UPUTSTVA ZA TESTIRANJE............................................................................................5

    5. KATALOG SA PITANJIMA................................................................................................7

    TEORIJA KNJIEVNOSTI...............................................................................................7

    ANTIKA KNJIEVNOST..............................................................................................9

    STARE ISTONJAKE KNJIEVNOSTI.....................................................................12

    SREDNJOVJEKOVNA KNJIEVNOST BOSNE I HERCEGOVINE..........................13

    HUMANIZAM I RENESANSA......................................................................................14

    USMENA NARODNA KNJIEVNOST.........................................................................16

    KNJIEVNOST NA ORIJENTALNIM JEZICIMA.......................................................18

    BAROK I MANIRIZAM..................................................................................................19

    KLASICIZAM, RACIONALIZAM I PROSVJETITELJSTVO U EVROPSKOJ

    KNJIEVNOSTI..............................................................................................................20

    ROMANTIZAM U EVROPSKOJ KNJIEVNOSTI......................................................21

    ROMANTIZAM U KNJIEVNOSTI JUNOSLAVENSKIH NARODA.....................23

    REALIZAM U EVROPI...................................................................................................25

    REALIZAM KOD JUNOSLAVENSKIH NARODA...................................................27

    MODERNA U SVJETSKOJ KNJIEVNOSTI...............................................................28

    MODERNA U JUNOSLAVENSKIM KNJIEVNOSTIMA.......................................29

    KNJIEVNOST IZMEU DVA SVJETSKA RATA U EVROPI..................................30

    JUNOSLAVENSKE KNJIEVNOSTI IZMEU DVA SVJETSKA RATA...............30

    SAVREMENA SVJETSKA KNJIEVNOST.................................................................32

    SAVREMENA KNJIEVNOST U JUNOSLAVENSKIM KNJIEVNOSTIMA......33

    POSTMODERNA U SVJETSKOJ KNJIEVNOSTI.....................................................36

    POSTMODERNA U BOSANSKOHERCEGOVAKOJ KNJIEVNOSTI.................36

    1

  • PRAVOPIS...................................................................................................................38

    FONETIKA I FONOLOGIJA......................................................................................41

    MORFOLOGIJA..........................................................................................................42

    SINTAKSA..................................................................................................................45

    SEMANTIKA..............................................................................................................47

    ZADACI POVEZIVANJA..........................................................................................48

    RJEENJA ZADATAKA............................................................................................50

    PRIMJERI URAENIH TESTOVA...........................................................................64

    LITERATURA ............................................................................................................84

    2

  • 1. UVOD

    Bosanski, hrvatski, srpski jezik i knjievnost je obavezan predmet na eksternoj maturi u

    Kantonu Sarajevo. Uenici nakon zavrene srednje kole (etverogodinje obrazovanje) polau

    eksternu maturu. Eksternom maturom se provjeravaju znanja, sposobnosti i vjetine steene

    tokom srednjeg etverogodinjeg gimnazijskog obrazovanja. S tim u vezi izraen je Katalog

    zadataka za polaganje ispita eksterne mature iz predmeta Bosanski, hrvatski, srpski jezik i

    knjievnost koji obuhvata najvanije programske sadraje iz maternjeg jezika i knjievnosti,

    to e posluiti uenicima kao kvalitetna osnova za pripremanje ispita. Katalog zadataka za

    polaganje eksterne mature temeljni je dokument ispita u kojem su navedeni opi ciljevi ispita,

    struktura testa zasnovana na kompetencijama definisanim Nastavnim planom i programom za

    gimnazije, pravila izrade testa, literatura i zadaci kao i oznaeni brojevi rjeenja zadataka.

    OPI CILJEVI I ISHODI

    Eksterna matura je ispit kojim se eli provjeriti nivo usvojenih znanja i stepen sposobnosti koje

    su uenici razvili u toku gimnazijskog obrazovanja, a u skladu s ciljevima i zadacima

    postavljenim kada je u pitanju prouavanje maternjeg jezika i knjievnosti, prema Nastavnom

    planu i programu gimnazijskog obrazovanja.

    Pri izradi kataloga za eksternu maturu za Bosanski, hrvatski, srpski jezik i knjievnost uzeti su

    u obzir i ishodi znanja navedeni u Zajednikoj jezgri Nastavnih planova i programa (ZJNPP),

    a koji podrazumijevaju kompetencije: komunikacijska kompetencija, informatika pismenost,

    uiti kako se ui, drutvena i graanska kompetencija, samoinicijativa i poduzetnika

    kompetencija, kulturna svijest i kreativno produktivna kompetencija (Agencija za

    predkolsko, osnovno i srednjokolsko obrazovanje, Mostar, 2013.), u ishode znanja koji e se

    provjeravati eksternom maturom uvrteni su i sljedei:

    A. KNJIEVNOST

    U oblasti knjievnosti uenici/uenice bi trebali/trebale:

    razlikovati narodu/usmenu od umjetnike/ pisane knjievnosti;

    prepoznavati vrste i obiljeja narodnih/usmenih pjesama;

    poznavati formalne i sutinske osobenosti knjievnih rodova;

    poznavati nazive knjievnih vrsta;

    definirati knjievne vrste;

    3

  • prepoznaje i objanjava kljune ideje teksta i njihovih razrada; rezimira kljune ideje na

    osnovu detalja koji ih dokazuju;

    analizira likove, dogaaje i ideje, njihove meuodnose u tekstu;

    utvruje kako taka gledita ili namjera utjee na oblikovanje sadraja i naina pisanja

    teksta;

    prepoznavati osjeanja izraena u lirskoj pjesmi,

    uoavati i odreivati stilska izraajna sredstva;

    prepoznati vrstu pjesme prema motivu;

    primjenjivati znanja o organizaciji strofe i stiha;

    prepoznavati i odreivati vrstu pjesme prema obliku;

    prepoznavati naslov djela, ime autora i vrstu knjievnog djela na osnovu datog odlomka;

    povezivati naziv djela i ime autora;

    povezivati vrstu i naziv knjievnog djela;

    povezivati knjievni period i autora knjievnog djela;

    povezivati likove i knjievno djelo;

    definisati pojam epskih vrsta razliitog porijekla;

    prepoznavati motive i kompoziciju;

    karakterizirati lik na osnovu datog odlomka;

    razlikovati pojedine dramske vrste;

    prepoznavati sutinu dramske radnje, dramskog sukoba, odlike damskog govora

    (monolog i dijalog);

    odrediti kompoziciju dramskog djela;

    poznavati odreene pojmove iz medijske kulture (televizija, tampa, snimanje filma,

    strip).

    B. JEZIK

    U oblasti jezika uenici/uenice bi trebali/trebale:

    poznavati historijski razvoj maternjeg jezika;

    poznavati razvoj i vrste pisma;

    definisati pojam jezika kao sredstva za sporazumijevanje, pojam standardnoga jezika;

    definisati i razlikovati jezike jedinice;

    prepoznavati, razlikovati, tumaiti i primjenjivati glasovne promjene i odstupanja;

    4

  • poznavati osnovna pravila akcentovanja (vrste akcenta/naglaska, mjesto akcenatske

    cjeline;

    akcenat/naglasak u rijei, naglaene/akcentirane i nenaglaene/neakcentirane rijei;

    poznavati i razlikovati vrste rijei i znati njihove morfoloke osobine (znaenja,

    promjene, gramatike kategorije i leksike osobine);

    prepoznavati tvorbu rijei (prefiks, sufiks, korijen rijei, naini tvorbe rijei);

    poznavati i razlikovati slubu/funkciju rijei u reenici;

    razumjeti i primjenjivati naine sklapanja jednostavnih reenica u sloenu;

    razumjeti i prepoznavati odnose meu klauzama u sloenoj reenici;

    prepoznavati vrste nezavisnosloenih reenica iznati tipine veznike

    prepoznavati vrste zavisnosloenih reenica;

    poznavati i primjenjivati osnovna pravopisna pravila (upotreba velikog i malog slova,

    sastavljeno i rastavljeno pisanje rijei, upotreba rijeice ne, pisanje rijei s glasovima:

    ,, d, , j, h, je/ije/e

View more