basin özgürlüĞü raporu ... b. basin, yayin ve gazetecİlİk İŞ kolu...

Click here to load reader

Post on 25-Sep-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 2019-2020 TÜRKİYE

    BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ RAPORU

    3 MAYIS 2020

    HAZIRLAYANLAR: Ülkü ŞAHİN, İlyas COŞKUN, Beste DÖNMEZ GEDEK

  • 2

    İÇİNDEKİLER

    2019-2020 BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ RAPORU ........................................................................................ 1

    I. SUNUŞ ...................................................................................................................................... 4

    II. GİRİŞ ..................................................................................................................................... 6

    III. METODOLOJİ ........................................................................................................................ 7

    IV. SEKTÖRE BAKIŞ .................................................................................................................... 8

    A. ‘Basın, Yayın ve Gazetecilik’ İş Kolundaki Örgütlülük Düzeyi ................................................. 8

    B. ‘Basın, Yayın ve Gazetecilik’ İş Kolu İçindeki İstihdam Dağılımı ............................................. 8

    C. Medya Çalışanlarının Sorun ve Talepleri ............................................................................... 11

    VI. CEZAEVİNDEKİ GAZETECİLER, TUTUKLAMALAR VE TAHLİYELER ..................................... 12

    A. CEZAEVLERİ ............................................................................................................................ 12

    1. CEZAEVİNDEKİ GAZETECİLER ............................................................................................ 12

    2. CEZAEVİNDEKİ GAZETECİLERE İLİŞKİN SAYISAL VERİLER ................................................. 16

    B. TUTUKLAMALAR ..................................................................................................................... 17

    C. TAHLİYELER ............................................................................................................................ 21

    1. TAHLİYE EDİLEN GAZETECİLER .......................................................................................... 21

    2. TAHLİYE EDİLEN GAZETECİLERE İLİŞKİN SAYISAL VERİLER .............................................. 24

    D. TGS TARAFINDAN YAPILAN CEZAEVİ GÖRÜŞMELERİ ............................................................ 25

    1. TGS YÖNETİCİLERİNİN CEZAEVİ ZİYARET TALEPLERİNİN ADALET BAKANLIĞI

    TARAFINDAN REDDEDİLMESİ ..................................................................................................... 25

    2. CEZAEVİ ZİYARET GÖZLEMLERİ.......................................................................................... 26

    E. DEĞERLENDİRME.................................................................................................................... 28

    VII. SORUŞTURMALAR .............................................................................................................. 29

    A. GÖZALTINA ALINAN GAZETECİLER ........................................................................................ 29

    B. İFADEYE ÇAĞIRILAN GAZETECİLER ........................................................................................ 40

    C. GÖZALTI İŞLEMLERİNE İLİŞKİN SAYISAL VERİLER ................................................................. 45

    1. ZAMANSAL AÇIDAN DEĞERLENDİRME ............................................................................... 46

    2. MEKANSAL AÇIDAN SAYISAL VERİLER ................................................................................ 46

    3. SUÇLAMALAR AÇISINDAN SAYISAL VERİLER ...................................................................... 47

    4. GÜVENLİK TEDBİRLERİ AÇISINDAN SAYISAL VERİLER ....................................................... 48

    5. DEĞERLENDİRME................................................................................................................ 48

    VIII. YARGILAMALAR ............................................................................................................... 49

    A. CEZA DAVALARI ....................................................................................................................... 49

    B. TAZMİNAT DAVALARI .............................................................................................................. 50

  • 3

    C. ANAYASA MAHKEMESİ VE AİHM KARARLARI .......................................................................... 51

    IX. GAZETECİLERE YÖNELİK SALDIRILAR ................................................................................ 55

    A. FİZİKSEL SALDIRILAR ............................................................................................................. 55

    B. SÖZLÜ SALDIRILAR ................................................................................................................. 59

    C. GAZETECİ CİNAYETLERİ.......................................................................................................... 61

    X. SANSÜR VE OTOSANSÜR ................................................................................................... 62

    A. GAZETECİLERİN SANSÜR VE OTOSANSÜR KİŞİSEL DENEYİM ANKETİ .................................. 62

    1. AMAÇ VE YÖNTEM ............................................................................................................... 62

    6. ANKET SONUÇLARI ............................................................................................................. 63

    7. DEĞERLENDİRME................................................................................................................ 65

    XI. İNTERNETE YÖNELİK MÜDAHALELER ................................................................................ 66

    A. ERİŞİM ENGELLERİ ................................................................................................................. 66

    XII. BASIN KURULUŞLARINA YÖNELİK MÜDAHALELER ........................................................... 69

    A. RTÜK MÜDAHALELERİ ............................................................................................................ 69

    1. 2019-2020 döneminde Basın Kuruluşlarına Uygulanan RTÜK Cezaları ............................... 69

    B. BASIN İLAN KURUMU MÜDAHALELERİ .................................................................................. 75

    1. BirGün’e BİK Müdahalesi ................................................................................................... 75

    2. Evrensel’e BİK Müdahalesi ................................................................................................. 76

    3. Cumhuriyet’e BİK Müdahalesi ........................................................................................... 76

    XIII. BASIN KARTI VE AKREDİTASYON SORUNU .................................................................... 77

    XIV. MEVZUATTAKİ DEĞİŞİKLİKLER ....................................................................................... 78

    A. 5953 SAYILI BASIN İŞ KANUNUNDAKİ (212) DEĞİŞİKLİKLER ................................................. 78

    1. 5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun 14. Maddesinin 2. Fıkrası Anayasa Mahkemesi Kararıyla

    İptal Edilmiştir ............................................................................................................................ 78

    2. 5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun Ek 1. Maddesinin 8. Fıkrasının 2. Cümlesi Anayasa

    Mahkemesi kararıyla İptal Edilmiştir ......................................................................................... 78

    3. 5953 sayılı Basın İş Kanunu’ndaki İptal Edilen Hükümlere İlişkin Değerlendirme .......... 79

    C. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanundaki Değişiklikler .......................................................... 80

    D. I. Yargı Paketi ile Ceza Mevzuatında Yapılan Değişiklikler .................................................... 82

    E. Radyo, Televizyon Ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında

    Yönetmelik ..................................................................................................................................... 84

    F. 2259 Sayılı Polis Vazife ve Salâhiyetleri Kanunu Ek Madde 6 Son Fıkrası Anayasa

    Mahkemesi Kararıyla İptal Edilmiştir ............................................................................................ 84

    XV. SONUÇ ................................................................................................................................ 85

  • 4

    I. SUNUŞ

    2020 Türkiye’sinde gazetecilerin kalemlerini özgürce kullanamadıklarını ifade etmek yanlış

    olmayacaktır. Son 10 yılda gazeteciler üzerindeki baskıların sadece parmaklıkların ardıyla sınırlı

    olmadığını, medya sahipliğinin yandaşlaştırıldığını, işsizliğin en üst seviyeye çıktığını, davalar ile

    gazetecilerin yıldırılmak istendiğini, medya çalışanlarına fizikî saldırılarla gözdağı verildiğini

    biliyorsunuz. Dünya basın özgürlüğü sıralamasında en sonlara düşmemizin nedeni işte budur.

    Gazetecilik