bahÇecİlİk hİdroponİk sİstemler

of 52 /52
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİMSİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BAHÇECİLİK HİDROPONİKSİSTEMLER ANKARA 2008

Author: lelien

Post on 27-Jan-2017

220 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • T.C.MLL ETM BAKANLII

    MEGEP(MESLEK ETM VE RETM SSTEMNN

    GLENDRLMES PROJES)

    BAHECLK

    HDROPONK SSTEMLER

    ANKARA 2008

  • 2

    Milli Eitim Bakanl tarafndan gelitirilen modller;

    Talim ve Terbiye Kurulu Bakanlnn 02.06.2006 tarih ve 269 saylKarar ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarndakademeli olarak yaygnlatrlan 42 alan ve 192 dala ait ereve retimprogramlarnda amalanan mesleki yeterlikleri kazandrmaya ynelikgelitirilmi retim materyalleridir (Ders Notlardr).

    Modller, bireylere mesleki yeterlik kazandrmak ve bireysel renmeyerehberlik etmek amacyla renme materyali olarak hazrlanm,denenmek ve gelitirilmek zere Mesleki ve Teknik Eitim Okul veKurumlarnda uygulanmaya balanmtr.

    Modller teknolojik gelimelere paralel olarak, amalanan yeterliikazandrmak koulu ile eitim retim srasnda gelitirilebilir veyaplmas nerilen deiiklikler Bakanlkta ilgili birime bildirilir.

    rgn ve yaygn eitim kurumlar, iletmeler ve kendi kendine meslekiyeterlik kazanmak isteyen bireyler modllere internet zerindenulalabilirler.

    Baslm modller, eitim kurumlarnda rencilere cretsiz olarak datlr.

    Modller hibir ekilde ticari amala kullanlamaz ve cret karlndasatlamaz.

  • i

    AIKLAMALAR ....................................................................................................................iiGR .......................................................................................................................................1RENME FAALYET1 ....................................................................................................31. SIVI (AGREGAT OLMAYAN) HDROPONK SSTEMLER..........................................3

    1.1. Besleyici Film Teknii (NFT)....................................................................................... 41.2. Modifiye NFT ...............................................................................................................6

    1.2.1. Sabit Kanallar ........................................................................................................61.2.2. Hareketli Kanallar..................................................................................................61.2.3. Borulu Sistemler ....................................................................................................71.2.4. Hareketli Bantlar....................................................................................................7

    1.3. Aeroponik (Kk Sisleme Teknii) ................................................................................7UYGULAMA FAALYET ................................................................................................ 9LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 10

    RENME FAALYET2 ..................................................................................................122. AGREGAT HDROPONK SSTEMLER ........................................................................12

    2.1. Ak Sistemler.............................................................................................................142.1.1. Kanal Kltr (Yatak Kltr)............................................................................142.1.2. Torba Kltr ......................................................................................................162.1.3. Kaya Yn...........................................................................................................202.1.4. Kum Kltr........................................................................................................212.1.5. Perlit..................................................................................................................... 21

    2.2. Kapal Sistemler..........................................................................................................232.2.1. akl..................................................................................................................... 232.2.2. NFT veya Kaya Yn.......................................................................................... 24

    UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 25LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 26

    RENME FAALYET3 ..................................................................................................283. SSTEMLERN BESLENME DURUMLARI...................................................................28

    3.1. Besin zeltileri..........................................................................................................283.1.1. Kapal Sistemler ..................................................................................................353.1.2. Ak Sistemler .....................................................................................................36

    3.2. Beslenme Bozukluklar ............................................................................................... 383.3. Deiik Hidroponik Sistemlerin Karlatrlmas ...................................................... 39UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 42LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 43

    MODL DEERLENDRME .............................................................................................. 45CEVAP ANAHTARLARI .....................................................................................................46KAYNAKA......................................................................................................................... 48

    NDEKLER

  • ii

    AIKLAMALAR

    KOD 621EEH081ALAN BahecilikDAL / MESLEK SebzecilikMODLN ADI Hidroponik Sistemler

    MODLN TANIMISistemin zelliine uygun sv, agregat hidroponik, sistemlerinkurulmas ve besin zeltilerinin hazrlanmas konularnnanlatld renme materyalidir.

    SRE 40/ 16N KOUL n koul yoktur.YETERLK Hidroponik sistemleri kurmak

    MODLN AMACI

    Genel AmaGerekli ortam salandnda hidroponik sistemlerikurabileceksiniz.Amalar

    1. Sistemin zelliine uygun sv hidroponik sistemlerikurabileceksiniz.

    2. Sistemin zelliine uygun agregat hidroponik sistemlerikurabileceksiniz.

    3. Tekniine uygun olarak besin zeltilerinihazrlayabileceksiniz.

    ETM RETMORTAMLARI VEDONANIMLARI

    Ortam: Tepegz, yaz tahtas, internet ortam, snf, seraDonanm: Televizyon, VCD, DVD, tepegz, projeksiyon,bilgisayar, mikroskop

    LME VEDEERLENDRME

    Modln iinde yer alan her renme faaliyetinden sonra verilenlme aralar ile kendinizi deerlendireceksiniz.Modln sonunda ise kazandnz bilgi, beceri, tavrlar lmekamacyla retmen tarafndan hazrlanacak lme aralar iledeerlendirileceksiniz.

    AIKLAMALAR

  • 1

    GR

    Sevgili renci,

    imdiye kadar bitki denince aklmza gelen ilk ey, toprakt; nk bitki topraktabyr, geliir ve hatta toprakta lrd. Ancak son zamanlarda topraksz tarm denen bir terimhayatmza girmitir. Siz, toprak olmadan bir bitkinin yetiebileceini hi dndnz m?Evet, artk imdiye kadar toprakta yetimesine altmz bitkileri topraksz dayetitirebiliyoruz.

    Topraksz tarm, bitkilerin toprak kullanlmadan gereksinim duyduklar organik ya dainorganik besin maddelerini kontroll sera koullarnda yetitirme ortamna verilerek yaplanretim eklidir.

    Peki, gnmzde neden topraksz tarma ihtiya duyulmutur dersek, bunun sebebiniyle aklayabiliriz: Toprakta retimin yetersiz olduu ya da mmkn olmad, iklimkoullarnn uygun olduu ortamlardan yararlanmak amac ile topraksz tarma ihtiyaduyulmutur. Bylece tarm alanlarndan daha fazla yararlanma imkn domutur.

    Topraksz tarm iki ekilde yaplr: Biri su kltr, dieri ise kat ortam kltrdr. Sukltrnde bitkiler su ierisinde geliirken kontroll olarak besin zeltisi ile gbrelenir.Kat ortam kltrnde ise imdiye kadar duyduunuz perlit, torf, kaya yn, pomza, akl,kum, gibi organik ve inorganik materyaller kullanlr.

    Siz bu modl ile su ve kat ortamda nasl bitki yetitirileceini reneceksiniz.Yetitirdiiniz bitkilerin bakmn toprakl tarma gre daha dikkatli yapacak ve beslenmesinisalayacaksnz; bylece imknsz denen yerlerde bile bitki yetitirebileceksiniz.

    GR

  • 2

  • 3

    RENME FAALYET1

    Sistemin zelliine uygun sv hidroponik sistemleri kurabileceksiniz.

    Hidroponik sistemde en ok retilen bitkileri tespit ederek neden bu sistemin

    tercih edildiinin aratrnz.

    1. SIVI (AGREGAT OLMAYAN)HDROPONK SSTEMLER

    Bitkilerin herhangi kat bir ortam iermeyen yaplarda zel besin zeltilerinde veyabu besin zeltilerinin belli aralklarla bitki kklerine pskrtlmesi ile yetitirilmesiyntemidir.

    Hidroponik, kelime anlamnda besin zeltisi ierisinde desteksiz olarak bitkiyetitiricilii anlamndadr. Bununla birlikte besin zeltisi kullanarak kat ortamda bitkiyetitirme de hidroponik sistem iinde yer alr.

    Resim 1.1: Hidroponik sistemde bitki retimin genel grnts

    Hidroponik sistemler bu snflandrmann dnda ak ve kapal sistemler olarak daadlandrlabilir. Ak sistemde besin zeltisi bitki kklerine bir kez verilir ve yenidenkullanlmaz. Kapal sistemde ise fazla zelti yeniden toplanr ve dolatrlr.

    RENME FAALYET1

    AMA

    ARATIRMA

  • 4

    1.1. Besleyici Film Teknii (NFT)

    Bu teknikte besin zeltisinin 0,5 mm ince bir film eklinde ve belirli bir debi ileakaca bir kanal bulunmaktadr. Bitki kkleri bu kanaldaki besin zeltisine dorudantemas etmektedir. Sistemin temel bileenleri plastik borular ve tanktaki dalg pompadr.Kanallar genellikle mat plastik film veya plastik borulardan olumaktadr.

    Yetime kab olarak kullanlan oluklarn iinden bir besin eriyiini ince bir tabakahalinde geer. Kaplarda yerletirilen bitkilerin kklerini besin eriyii ile temas ettirerekbeslenmeleri salanr. Bylece kkler hem beslenebilmekte ve su alabilmekte, hem de yeterlihavalanma olana bulmaktadr. Oluklardan geen eriyik daha sonra tankta toplanp yenidenkullanlmaktadr.

    Bylece su ve besin maddesi kayplar da en aza indirgenir. Bu yntem, toprakszkltrn en gelimi tekniidir. Tmyle otomatik alan bir sisteme ve dzenlemeye gerekgsterir.

    Resim 1.2: NFTnin ematik olarak gsterilmesi

  • 5

    Btn NFT sistemlerinin ortak zellii kanallarda bulunan zeltinin derinliinin azolmasdr. Ak, genellikle sreklidir; ancak baz sistemlerde her saat ba birka dakikazelti eklenmesi ile aralkl olarak da altrlr. Aralkl akn amac kk sistemlerininyeteri kadar havalanmasn salamaktr. Ancak hzl byme srasnda ak sresi ok ksaveya ok seyrek aralklarla olursa bitkiler su stresine girebilir; bu nedenle aralkl akdzenlemesi lman iklim dnemlerinde uygulanmas daha iyi olur.

    Fotoraf 1.1: Besleyici film teknii

    NFT kanallarnn tabannda kapiler hasr gen kk sisteminin evresindeki zeltiakntsnn dalgalanmasn nlemek iin kullanlr. Ak kesildiinde bu hasr suyu vebesinleri tutarak stok grevi de yapar.

    NFT sistemlerinde tek sral bitki dikiminde 1520 cm, ift sral bitki dikimimde ise3038 cm veya daha geni kanallar kullanlmaktadr. Kanal uzunluu maksimum 410 m,eimi ise 1/50 veya 1/75tir. Besin zeltisi her kanaln yksek ucundan pompalanarakalttaki uca doru akarak bitkinin kk hasrn slatmaktadr. Kanallardaki ak hz dakikada12 litre olmaldr.

    Bu yetitirme ynteminde fideler yetitirme ortamyla birlikte kanal oluturacaklevhann ortasna yerletirilir. Levhann her iki ucu fidelerin tabanna doru ekilipbuharlamay engellemek iin birbirine tutturulur. Fide yetitirme ortam bitkiler kkkengerekli olan besinleri tutmaktadr. Bitkiler bydnde ise kanal iinde hasr eklindeyaylarak kkleri aracl ile besinleri dorudan alr.

    Besin zeltisi kanaln alt ucuna toplanarak besin zeltisi tankna dolmaktadr.zelti yeniden sisteme verilmeden nce tuz bakmndan incelenmektedir. NFTyetitiricilikte uzun byyen bitkilerin devrilmemesi iin bitkilere mutlaka gerekli desteksalanmaldr.

  • 6

    1.2. Modifiye NFT

    Bitki kklerinin, deiik kanallar ierisinden srekli veya aralkl olarak birkammden 4-5 cme kadar derinlikteki besin eriyikleri ierisinde tutularak beslendii sistemdir.Sistemde bitkilere verilen besin eriyii eimli bir kanaldan geirilerek besin tanklarndadepolanr. Analiz sonularna gre eksiklikleri tamamlandktan sonra tekrar ortama motorlararacl ile pompalanr.

    Resim 1.3: Modifiye NFTnin ematik olarak gsterilmesi

    Modifiye NFT farkl ekillerde uygulanr. Bunlar yle aklayabiliriz:

    1.2.1. Sabit Kanallar

    Sera zeminin NFT kanallarnn yerletirilmesi durumuna gre ekil verilerekkaplanmas yntemidir. lk tesis masraf yksektir; ancak iletme masraflar dier standartyntemlere gre daha dktr.

    Btn yl marul yetitirilecek bir serada sabit kanallar yle kurulur; 1:50 eiminde,45 m uzunluunda, 2,5 cm derinliinde ve 10 cm geniliinde birbirine paralel betondankanallar oluturulur. Beton yzeyleri besin zeltisinden izole etmek amacyla zel birmadde ile kaplanr. Bu ekilde oluturulan NFT sistemleri ile mekanizasyon st seviyedegerekleirken dk maliyette retim yaplmasna imkn salar.

    1.2.2. Hareketli Kanallar

    lk defa 1981 ylnda Prince ve arkadalar tarafndan marul retimi iim nerilmitir.Bitki byme ve gelimesine bal olarak kanallar birbirinden bamsz olarak sera iindedalm gsterir. Deiik sra aral bu sistem sera alanndan en st seviyede yararlanmaysalar. Ayn zamanda engelleyici etkisini de ortadan kaldrr.

  • 7

    1.2.3. Borulu Sistemler

    Bu sistemde 2-3 cm derinliindeki besin zeltisi, 10 cm apndaki plastik borulardanakar. Bu borular zerinde yanlar plastik ve alt delikli saks iinde bitki yetitirilir. Plastiksaks boruda akan besin zeltisine dedirilmekte ve bylece bitki besinini almaktadr.

    PVC borularnn yerletirilmesi yetitirilecek bitkinin eidine gre deiir. Borulardz veya zikzak eklinde yerletirilir. Zikzak eklindeki sistemde ayn alanda daha fazla bitkiyetitirilir; ancak bu sistem daha ok yava byyen bitkiler iin uygundur. Dz sistemde isehem uzun hem de ksa boylu bitkiler yetitirilmektedir.

    1.2.4. Hareketli Bantlar

    Californiada snrl alanda marul retimini st seviyede gerekletirmek amacylagelitirilen bir yntemdir. NFT kanallar zerindeki hareketli bantlar zerine dikilen bitkilergelime dnemleri sonunda mekanik olarak hasat edilir.

    1.3. Aeroponik (Kk Sisleme Teknii)

    Bitkilerin kklerine besin eriyiklerinin srekli veya aralkl olarak sis veya buharhalinde pskrtlmesi eklinde uygulanan yntemidir. Dier sistemlere gre su ve gbretasarrufu salayan bu sistemde besin zeltisini atmaya yarayan balklar ve sistemi basnlbir ekilde altran motor dzenei bulunmaktadr.

    Fotoraf 1.2: Aeroponik sistem

  • 8

    Aeroponik, bitkilerin kpk panellere yerletirildii ve bitki kklerinin panelinaltndaki havada asl kald yetitirme tekniidir. Kullanlan paneller kk oluumunuuyarmak ve alg geliimini nlemek iin k geirgenlii olmayan kapal kutularda oluur.Besin zeltisi kklere ince sis eklinde pskrtlr. Mistleme her 2-3 dakikada bir 1-2saniye yaplmaktadr. Bu, kklerin nemli tutulmas ve besin zeltisinin havalandrlmasiin yeterlidir. Bitkiler kklere yapan zelti sisinden su ve besini alr.

    A tipi aeroponik sistemler Arizonada gelitirilmitir. Bu yntemde 1.2 mx2.4 mlde geni plastik paneller, tabanda iki panel arasndaki mesafe 1.2 m ve yandangrnm ikiz kenar gen olacak ekilde monte edilir. A eklindeki panel su geirmezzelliktedir ve 2,5 cm derinliindeki besin zeltisinin topland bir hazneden oluur.Yetitirme ortamnda kk tplerde bulunan gen bitkiler panel merkezinden 18 cmaralklarla alan yerlerine dikilir. Bitki kkleri havada asl kalr ve daha nce anlatlanbesin zeltisi ile sisleme yaplr.

    Bu sistem genellikle seralarda uygulanmaktadr. Daha ok marul, spanak gibi ksaboylu ve yaprakl sebzeler iin uygundur. Dier tekniklerde olduu gibi hava, su, besinmaddesi ve k bitkinin drt ana gereksimidir. Kklere en iyi ekilde havalanma salanmassistemin ana avantajdr.

    Bu tekniin balca avantaj, alann maksimum kullanlmasdr. Dier sistemlerlekarlatrldnda birim alanda yetitirilen bitki says iki kat daha fazladr; ancak tekolumsuz taraf ise eimli yzeyde yetien bitkilerin farkl younlukta k almasyla dzensizgelimeleridir.

  • 9

    UYGULAMA FAALYETlem Basamaklar neriler

    Marul fidesi elde ediniz. Borulu sistemi kurmak iin borular

    temin ediniz.

    ki tane plastik bidon temin ediniz.

    Marul bitkisi yetitirmek iin gbretemin ediniz.

    Borular uzunlamasna fide sakslarnyerletirmek iin kesiniz.

    Borular serada uygun ykseklikte biryere yerletiriniz.

    Bidonlardan birisini borulardan gelensuyu toplamak iin uygun yereyerletiriniz.

    Dier bidonu borulara su verecekekilde ykseke bir yereyerletiriniz.

    Yksekteki bidonun iine su vegbreleri orantl olarak doldurunuz.

    Fideleri alt delinmi sakslarayerletiriniz.

    Sakslar plastik borularn iine uygunaralklarla yerletiriniz.

    Yksekteki bidonu su damlatacakekilde ayarlaynz.

    Plastik borulardan suyun yava akmasnsalaynz.

    Akan suyun dier bidonda toplanmasnsalaynz.

    10 cm apnda plastik boru kullannz. Bidonlarn hacmi 10 litre civarn da

    olsun.(Bidonlarn yer deimesiesnasnda zorlanmamak iin)

    Marul bitkisinin hangi gbrelere ihtiyaduyduunu ve miktarnretmeninizden reniniz.

    Gbreleri 10 litre suya orantl olarakkartrnz.

    Plastik borular fide sakslarnnyerleebilecei gibi uygunbyklkte kesiniz. Fide sakslarnbu borularn iine yerletiriniz.

    Bidonlardan birisini plastik borulardangelen suyun tutulmas iin uygunyere yerletiriniz.

    ine gbreli su koyduunuz bidonuplastik boruya su damlatacak ekildeykseke bir yere sabitleyiniz.Bidondaki suyun damlamas iinbidona hava girmesini salayan birdelik amay unutmaynz.

    Sistemi kurdunuz. Yukardakibidondan su vermeye balaynz.

    Yukardaki bidonda gbreli su bitinceaadaki bidonda biriken suyu dierbidona aktarnz.

    Bylece gbre ve su azami ldekullanlm olacaktr.

    UYGULAMA FAALYET

  • 10

    LME VE DEERLENDRME

    Aada verilen deerlendirme sorularn cevaplandrarak faaliyete ilikinbilgilerinizi lnz.

    LME SORULARI

    1. Hidroponik, kelime anlamnda .. ierisinde desteksiz olarak bitkiyetitiricilii anlamndadr.

    2. Ak sistemde besin zeltisi bitki kklerine ve yenidenkullanlmaz.

    3. Besin zeltisinin 0,5 mm ince bir film eklinde ve belirli bir debi ile akaca bir kanalbulunan sistem .sistemidir.

    4. NFT kanallarnn tabannda . gen kk sisteminin evresindekizelti akntsnn dalgalanmasn nlemek iin kullanlr.

    5. NFT yetitiricilikte uzun byyen bitkilerin .. iin bitkilere mutlakagerekli salanmaldr.

    6. Bitki kklerinin, deiik kanallar ierisinden srekli veya aralkl olarak besineriyikleri ierinde tutularak beslenmesi eklindeki .sistemdir.

    7. Sera zeminin NFT kanallarnn yerletirilmesi durumuna gre ekil verilerekkaplanmas yntemine denir.

    8. Hareketli de ortadan kaldrr.

    9. Borulu sistemde .. cm derinliindeki besin zeltisi, 10 cm apndaki.. akar.

    10. Aeroponik, bitkilerin . yerletirildii ve bitki kklerinin panelinaltndaki .. kald yetitirme tekniidir.

    DEERLENDRME

    Cevaplarnz kontrol ediniz. Hatal yantlarnz iin konuyu tekrar ediniz. Tamamendoru ise deerlendirme leine geiniz.

    LME VE DEERLENDRME

  • 11

    UYGULAMALI TEST

    Uygulama faaliyetinde kazandnz bilgi ve beceriler dorultusunda Aeroponiksistemde marul yetitiricilii uygulamas yapnz. Yapm olduunuz almay aadakiltlere gre deerlendiriniz.

    Deerlendirme ltleri Evet Hayr1. Marul fidesi temin ettiniz mi?

    2. Sisteme karar verdiniz mi?

    3. Aeroponik sistem kurmak iin kpk temin ettinizmi?

    4. Kpk zerinde uygun aralklarla delikler atnzm?

    5. Fidelerin kklerini deliklerden geirdiniz mi?

    6. Kkler karanlk ortamda kalacak ekilde kpkleriuygun bir yere yerletirdiniz mi?

    7. Su ve gbreyi uygun miktarda kartrdnz m?

    8. Gbreli suyu pskrtmek iin spreyli kap teminettiniz mi?

    9. Uygun aralklarla gbreli suyu kklere pskrttnzm?

    10. Pskrtme ilemi dnda kklerin karanlktakalmasna dikkat ettiniz mi?

    DEERLENDRME

    Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz ve doru cevap saysn belirleyerekkendinizi deerlendiriniz.

    Hatal yantlar iin bilgi konularn tekrar ediniz. Tm yantlar doru ise bir sonrakirenme faaliyetine geiniz.

  • 12

    RENME FAALYET2

    Sistemin zelliine uygun agregat hidroponik sistemleri kurabileceksiniz.

    Agregat sistemde en ok retilen bitkileri tespit ederek neden bu sistemin tercih

    edildiini aratrnz.

    2. AGREGAT HDROPONK SSTEMLER

    Topraksz yetitiriciliin bu sisteminde gerekli olan kat veya sert ortam, lokal olarakelde edilen materyallerden oluur. Seilen ortam materyallerinin esnek, gevrek, su ve havatutma kapasitesi iyi ve kolaylkla drene edilen zellikleri olmaldr. Bu zelliklere ek olaraktoksin maddelerden, hastalk ve zararllardan oluan mikroorganizmalardan arndrlmolmaldr.

    Bu yntemde ise bitkiler; torba, tekne, saks, viol ve benzer biimlerde kaplaradoldurulan organik veya inorganik yapl substratlara ekilerek veya dikilerek yerletirilir.Besin zeltisi belli aralklarla damlama sulama veya yamurlama sulama ile bu ortamaverilir ve bitkiler su/besin maddelerini substratlardan alr.

    Fotoraf 2.1: Agregat hidroponik sistemde yetitirilen bitki

    RENME FAALYET2

    AMA

    ARATIRMA

  • 13

    Bu tekniklerin tmnde temel prensip, toprak kullanmadan yetitirilen bitkilerin kksistemlerine yeterli oranda besin maddesi ieren zeltilerin ulamasdr. Besin maddesidzeyleri bitki trlerine gre ayr ayr hazrlanr. Bitkilerin gelime devrelerindeki isteklerigz nne alnarak ierikleri deitirilerek uygulanr.

    Besin zeltilerinin pH ve elektriksel iletkenlikleri (EC) bitkilerin optimumisteklerine gre dzenlenmelidir. Tm bunlar salamak iin zeltiler zel tanklardahazrlanr, daha sonra sisteme balanarak bitkilere verilir.

    Fotoraf 2.2: Yetitirme ortamndan genel grn

    Yntemin avantajlarn yle sralayabiliriz:

    Bitkinin kk blgesine yeteri kadar nem ve hava salar. Toprakl yetitiricilikteolduu gibi bir skma sz konusu deildir. Dolaysyla toprak ileme veapalama sorunu ortadan kalkar.

    Toprakta bulunan ve toprakla tanan yabanc ot tohumlar bu yntemde sorunoluturmaz. Rzgrla tanan ot tohumlarnn ise kontrol mmkndr. Yabancot mcadelesine byk lde gerek kalmaz.

    Bitkilerin besin maddesi gereksinimi su ile birlikte karlanr. Ayrcagbrelemeye gerek kalmaz, besin maddesi ve gbre kayplar en aza iner.

    Btn bitkilere eit miktarda ve dengeli su-besin verilir. Bylece daha homojenve niform rn elde edilebilir.

    Su ekonomisi salar. Dengeli sulama ve beslemeyle verimde ve kalitede artsalanr.

    Sterilizasyonu daha kolaydr. Bitkisel retimi, bitki yetitirmeye uygun olmayan, tuzlu, tal, l ve s

    alanlara da kaydrma imkn vardr. Besin maddelerinin dozlar ayarlanarak bitkilerin vegetatif veya generatif

    devrede tutulmalar salanabilir. Bitkiler iin su stresi problemi yoktur. Topraksz kltr yetitiricilii otomasyona uygundur. Sulama ve gbreleme

    otomatize edilerek i gcnden ekonomi salanr.

  • 14

    Topraksz kltr yetitiriciliinde, kk ortamnn pH, tuzluluk, besin maddesi vehava/su oran dengeli bir ekilde ayarlanabilir.

    Yntemin dezavantajlarn ise yle sralayabiliriz: Sistemi altrmak iin gerekli malzemelerin satn alnmas ve kurulmas pahal

    olduundan ilk maliyeti yksektir. Zaman zaman bitki beslenme sorunlar ile kar karya kalnabilir. Yntemin

    salkl altrlabilmesi iin bilgi birikimine sahip kalifiye elemana gerekgsterir.

    Dzenli ve kesintisiz elektrik sistemine gerek gsterir. Elektrik sistemindekikesintilerde zellikle NFT sisteminde ok nemli sorunlar ortaya kabilir.

    Sonbahar ve ilkbahar devrelerinde scak mevsimlerde kk blgesi scaklykselebilir. Bunu engelleyecek nlemler almak gerekir.

    Temiz bir alma gerektirir. zen gsterilmezse baz kk hastalklarnn ortayakmas durumunda bunlar besin zeltisi ile hzla dier bitkilere de yaylabilir.

    2.1. Ak Sistemler

    Bu yntemde besin zeltisi bitki kk sistemine pompalanr. Fazla zelti toplamatanklarnda tekrar biriktirilir. Besin maddesi ierii, pH ve EC deeri incelendikten sonratekrar kullanlr.

    Ak hidroponik sistemlerin ounda besin zeltisinin fazlas tekrar deerlendirilir;ancak deerlendirilme ekli, tekrar bitkilere uygulanmas deildir. Fazla besin zeltisininbuharlatrma havuzlarnda buharlatrma ve evredeki bitkilere uygulanmas eklindeyaplr. Bu sistemler ortamn kompozisyonu ve tuzlulua daha az hassas olmas nedeniylebesin zeltisi tekrar sisteme verilmez. Bu durum yetitirme ortamlar zerinde daha yaygnalmalar yaplmasna neden olmutur.

    Gbreler, sulama suyuna bir enjeksiyon cihazyla ya da sulama suyu ile byk birtankla kartrlr. Sulama, zaman saati ile programlanr. ok byk seralarda ise farklblmlerin sulanmas iin selonoid vanalardan yararlanlr.

    2.1.1. Kanal Kltr (Yatak Kltr)

    Yetitirilecek bitki trne gre kanal kltr hazrlanr. Kanallar 1520 cm derinlik,30120 cm genilik, % 11,5 eiminde ve sera boyuna gre deien uzunluktadr.Genellikle tek sra bitki dikimi yaplr; ancak yatak genilii uzun olursa ift sra halindebitki dikimi yaplmaldr. Yere yatay veya tavana asl dikey olarak yerletirilmi yaplardr.

  • 15

    Fotoraf 2.3: Kanal (yatak) kltr

    Yataklar, sera topranda derince alm oyuklarn plastikle kaplanmas ileoluturulur. Bunun yannda beton, tahta veya metal kontrksiyon yap zerine yerletirilmive deiik (en fazla plastik) malzemeler kullanlarak oluturulabilir. Yetitirme ortamn yeryzeyinden ayrmak iin yatak veya kanallar su geirmez materyal ile kaplanmaldr.

    Fotoraf 2.4: Deiik kanal (yatak) kltr uygulamalar

    Bu yetitiricilik sisteminde yetitirme ortam olarak torf, tala, Hindistan cevizi tozu,kum veya akl, peat, perlit gibi materyaller ve karmlar kullanr. Bitkiler bu yaplarierisine doldurulmu kat ortamlarn kullanlarak damla sulama ile su ve gbre verilmesi ileretilir. Atk su ise yataklara verilen eimden faydalanlarak sistemden uzaklatrlr. Fazlabesin zeltisinin drene olmas iin yatan alt ksmna 2,5 cm apl delikli borularyerletirilir. Uzun byyen sarlc bitkilerden domates, hyar ve vb. bitkiler meyve arlntayabilmek iin desteklenmelidir.

  • 16

    Fotoraf 2.5: Bitkilerin desteklenmesi

    2.1.2. Torba Kltr

    Bu sistemde bitkiler herhangi bir agregat ile doldurulmu torbalara yerletirilir. Torbakltrnde kullanlan torbalar deiik byklk ve renklerde olabilir; ancak daha ok iksm siyah, d ksm beyaz torbalar tavsiye edilir.

    Torba kltrnde en ok kullanlan ortamlar %60 torf, %20 vermiklit ve %20perlitten oluur. Bu karmlarnn pH deeri 5,2-5,6 arasndadr. Bu kat ortamlarkartrldktan sonra pH ve EC deerleri kontrolleri yaplarak bitkiler dikilir.

    Resim 2.1: Torba kltrnn ematik grnm

    Bu yntemde bitkilere besin zeltisi damla sulama yntemi ile verilir. Burada dikkatedilmesi gereken konu, torbalarn yan ksmlarna mutlaka drenaj delikleri almaldr.

  • 17

    Fotoraf 2.6: Torba kltrnde damlama sulama sistemi

    Torba kltr, yatay ve dikey torba kltr olmak zere kendi arasnda ikiye ayrlr:

    Dikey (Asl) torba kltr: Bu teknikte yaklak 1 m uzunluunda, silindireklinde, d ksm beyaz, i ksm siyah, UV katkl, kaln PE torbalar kullanlr.Bu torbalarn alt ksm kapatlarak st ksm balanr. Torbann alt ksmna besinzeltisinin drene olmas iin delikler alr. Daha sonra torba, hazrlanm katortamla doldurulur. Hazrlanan torbalar, besin zeltisi toplayan kanallarzerindeki desteklere dikey olarak aslr; bu nedenle de bu teknie dikey torbateknii ad verilmitir.

    Resim 2.2: Dikey torba tekniinin ematik grnm

  • 18

    Torbalar dikey olarak asldktan sonra her bitkinin dikilecei yer + eklinde kesilir.Eer fideler al sakslarda yetitirilmise sakslar ile birlikte ya da sakslarndan karlarakasl torbalar zerinde alan deliklere yerletirilir. Dikilen bitkiler kklerin geliinceye kadardmemesi iin alan deliklerin iki kenar birletirilerek bir tel yardm ile sktrlr.

    Fotoraf 2.7: Dikey torba teknii

    Besin zeltisi, asl torbann st tarafnda i ksma tutturulmu mikro datclarapompalanarak torbann iine datlr. Besin zeltisi damlalar kat ortam ve bitki kklerinislatr. Fazla zelti, asl torbann alt ksmnda alan delikler yoluyla alt ksmdakikanallarda toplanr ve besin zeltisi stok tankna geri aktarlr.

    Bu sistem aklarda ve seralarda kurulabilir; ancak seralarda torbalar birbirine glgeyapmayacak ekilde yerletirilmelidir.

    Dikey torba tekniinde torbalar hafif materyallerle doldurulduklar iin ar deildirve yaklak 2 yl sre ile kullanlabilir. Her torbadaki bitki says, yetitirilecek bitki saysnagre deiir. rnein marul bitkisinde her torbaya 20 marul dikilebilmektedir. Bu sistem;daha ok yaprakl sebzeler, ilek ve kk iekli bitkiler iin uygundur. Besin zeltisinindatlmas iin siyah renkli borular kullanmaktadr.

    Yatay torba kltr: Bu teknikte 11,5 m uzunluunda, d ksm beyaz, iksm siyah UV katkl, polietilen torbalar kullanlr. Torbalar 6 cm ykseklikteve 18 cm geniliindedir. Torbalara hazrlanan karmlar doldurulduktan sonrazemin zerinde yatay olarak u uca yerletirilir. Torbalar, arasnda yrmeboluklar olmas iin aralkl dizilir.

  • 19

    Torbalar, dikilen rne gre ift sral olarak da yerletirilebilir. Torbalarn styzeylerine + eklinde kk delikler alr. Saksda yetitirilmi bitkiler bu deliklere dikilir.Her torbaya 2-3 bitki dikilir. Drenaj salamak iin torbalarn her bir alt kenarlarna delikleralmaldr.

    Fotoraf 2.8: Yatay torba teknii

    Her bitki iin ana besin kaynandan ayrlan siyak kapiler boru ile besin zeltisiuygulanr. Besin zeltisi ve su torbalara el ile de verilebilir. Bitkinin byme aamas vehava artlarna bal olarak deiik miktarlarda besin zeltisi uygulanr. Yetitirme ortamsu veya besin zeltisi ile tamamen doymu olmamaldr; nk byle bir durumda bitkikklerinin oksijen alm engellenmi olunur.

    Fotoraf 2.9: Deiik yatay torba teknii uygulama alanlar

    Yatay torbalar yerletirilmeden nce UVye dayankl beyaz polietilen ile tm zeminkaplanmaldr. Polietilenin beyaz kullanlmasndaki ama gne nn bitkiye yanstlmasiindir. Bu ayrca fungal hastalklara neden olan nispi nemi de azaltr. Bu sistemde genellikleuzun boylu bitkiler yetitirildiinden desteklenmesi gerekir.

  • 20

    2.1.3. Kaya Yn

    Kaya yn bazaltik kayalarn eritilmesi, eriin liflere dntrlmesi ile retilir. Liflereritildikten sonra ortama yaptrc eklenerek sktrlarak geni bloklar halinde kurutulur.Geni bloklar, kk bloklara kesilerek oaltma bloklarn oluturur.

    Kaya ynlerinin hepsinin yaps ayn deildir. En iyisi saf bazaltik kayadan eldeedilmi rndr. Kaya ynlerinin eritme ileminden arta kalanlarla da lifler retilmektedir.Bu kaya ynlerinin metal ierii fazladr. Yksek kaliteli kaya ynlerinin lif ap iindekiyaptrc dalm ile bir rnek olmaldr. Kaya yn, kolaylkla slatlmal ancak suluolarak kalmamal ve kolayca drene olmaldr.

    Kaya ynnn slanma zellikleri birbirlerinden farkllk gsterir. Kaya yn liflerimineral ya iermeleri nedeniyle doal olarak hidrofobiktir. Yksek kaliteli kaya ynlerindemineral yalar, imalat srasnda uzaklatrlr ve eriyik iine mineral slatc maddeler katlr.Tarmsal kaya ynnn bu formu, doal olarak su eker ve kolaylkla slanr.

    Kaya yn zerinde gelien bitkiler kaya ynnden zeltiyi ekerek havannzeltiye orannn artmasna neden olur. Bu nedenle eer kk blgesinde yksek orandahavaya gereksinim varsa sulamalar arasndaki zamann fazla olmas, hava yzdesininartmasn salar. Kaya ynnden zeltiye ulatrmak iin gerekli tansiyon, sadece kayayn kuruduunda artar. Bunun anlam doymu kaya ynnden bitkinin zeltiyi almasdr.Bu srada kaya yn kendi neminin %50-70ini bitkiye verir. Bu nedenle kaya ynndengelien bitki kaya yn tamamen kuruyuncaya kadar su stresine girmez.

    Fotoraf 2.10: Kaya yn ile retim

  • 21

    Kaya yn bloklarnn serada dzenlenmesi bitkiye baldr. Genellikle zemin beyazveya tercihe gre siyah-beyaz polietilen ile kaplanr. Kaya yn bloklar sralara yerletirilirve bitkiler iin bloklar zerinde plastik delikler alarak su damlatclar deliklere yerletirilir.Sulama sistemi alr ve bloklar zelti ile doldurulur. Fideler bloklar zerine yerletirilir.Plastik zemin ile bloklarda drenaj delikleri alr.

    Kaya yn sisteminin kuruluu olduka basit ve ucuzdur. Bu sistemde her bitkiye birdamlatc ve kapasitesi 2 litre/saat olan damla sulama sistemi kullanlr. Besinler 2 balenjektr ve besin konsantresi tank kullanlarak verilir.

    Sistemin dzenlenmesinde en nemli faktr bloktaki pH ve ECnin llmesidir.rnekler mmkn olduunca sabah saatlerinde alnmaldr. Substrat nemli ldetamponlamaya sahip olsa da EC ve pH gn ierisinde deiiklik gsterebilir. Bunun iindebloktaki tuzlarn konsantrasyonu dzenlenmelidir.

    2.1.4. Kum Kltr

    Kum kltr ile yaplan almalar 1960l yllarda Arizona niversitesindebalamtr. Kum kltr, saf su yerine temiz dere kumu kullanlarak ayn ekilde makro vemikro elementlerin solsyon eklinde verilmesi ile yaplan yetitirme tekniidir.

    Saf kum kanal veya hendek kltrnde kullanlr. l blgelerinde serann tabannnpolietilen bir rt ile kaplanmas uygun ve ucuz bir yntemdir. Bu ilemden sonra delikliborular yerletirilir ve zerine 30 cm yksekliinde kum ilave edilir eer kum, yzeyseluygulanlacaksa ortamdaki nem niform dalamayacandan bitki kkleri drenaj borularnadoru geliir. Bitki yetitiriciliinde kullanlan blgeler dzeltilerek hafife eimverilmelidir. Bundan sonra besin zeltisini datan borular uygun ekilde yerletirilmelidir.

    Hidroponik sistemlerin uygulanaca blgelerde sulama suyunun uygun kalitedeolmas olduka nemlidir. Suyun kalitesi iin tuzluluk, pH ve zararl elementlerin bulunupbulunmad kontrol edilmelidir. Bitkilerin gnde 8 kere suland yaz aylarnda sulamauygulamas hassaslk gsterir. Amacna uygun sulamada yetitiricilii yaplan alanntamamndan uygulanan suyun % 4-7sinin drene olaca dnlerek sulama yaplmaldr.

    2.1.5. Perlit

    Perlit volkanik kkenli alminyum silikattr. Fiziksel olarak stabil ve biyolojik olaraksterildir; bu yzden de mkemmel bir bitki yetitirme ortamdr. Hafif olmas iiliktekolaylk salar. Bitkiler tarafndan kolaylkla yararlanabilir su kapasitesi yksektir. Serbestdrenaj zellii hava kapasitesinin iyi olmasn salar. Ntr pHa sahiptir. pH 5,0n altnadtnde alminyum, zehir etkisi gsterir.

    Perlit, fiziksel ve kimyasal zellikleri nedeniyle kklendirme ve toprakszyetitiricilikte tek bana yetitirme ortam olarak kullanlr. Ayn zamanda diermateryallerle de kartrlarak baar ile kullanlr.

  • 22

    Perlitin kullanld topraksz yetitiricilik sistemleri yatak sistemi, torba kltr,kanal rezervuar yntemi ve dikey yatay torba kltrdr.

    Kanal rezervuar yntemi: skoyada gelitirilen bir yntemdir. Ynteminesas, perlitin kuvvetli bir kapiler ekim gcne sahip olmasna dayanr.Yntemde perlit torbalar siyah-beyaz plastik rt zerine sra halinde dizilir.Torbalarn alt ksmnda besin zeltisi rezervuar oluturmak iin 3-4 cmlikyarklar alr. Daha sonra polietilen rt ile sarlan torbalar st taraftanzmbalanr. Besin zeltisi rezervuarnn seviyesi ile torbalar arasndakifarklla engel olmak gerekir. Ayrca kanal boyunca rezervuar seviyesinin desrekli sabit tutulmas lazmdr. Bunun iin de torbalar arasna 4cm x 4 cm x 45cm boyutlarnda polisitiren takozlar yerletirilir.

    Resim 2.3: Kanal rezervuar yntemi

    Bu yntemde besin zeltisi kapilarite ile kk blgesine ykselir. Perlitin sahipolduu fiziksel zelikler nedeniyle torba profili boyunca rezervuarn serbest su seviyesindenitibaren ideal hava su dengesi salanr. Rezervuarda torbann profili boyunca perlitin nemierii deiiminin fazla olmamas ve srekli korunabilmesi bu yntemin en avantajltarafdr.

    Kanal rezervuar yntemi, sulama ynnden reticilere byk kolaylk salayan biryntemdir. Sulama solar radyasyona bal olarak gnde 2 veya 3 kez rezervuar seviyesininykseltmek iin yaplr. Ar sulamalarn bitkiler iin zarar sistem iinde giderilmektedir.Kapal sistem olduu iin su ve gbre kullanmnda tasarruf salar. Topraksz yetitiricilikyntemleri iinde topraktan bu ynteme gei ok daha kolay ve ekonomiktir. Dieryntemlerde olduu gibi sulama ve gbreleme nitelerin kullanmna gerek yoktur.

  • 23

    Perlit torba kltr: 1m veya daha fazla uzunluktaki plastik perlit torbalarsiyah-beyaz plastik rt serilen sera zemini zerine iki sra halinde dizilir.Torbalarn zerinde alan deliklere fideler dikilir. Damla sulama borular herbitkiye gelecek ekilde yerletirilir. Torbann alt ksmnda drenaj salamak iin34 cm yukardan yatay delikler alr. Su kalitesinin iyi olduu vedamlatclarn alt artlarda drenaj suyu miktar minimum dzeydetutulmaldr.

    2.2. Kapal Sistemler

    Bu sistemde kullanlan besin zeltisi yalnz bir kez kullanldktan sonra dolatrlmazve yenisi ile deitirilir. Kullanlan besin zeltisi yenilendikten sonra pH veya ECdeitiinde yeni zelti ile deitirilir.

    2.2.1. akl

    Agregat olarak akln kapal sistemlerde kullanlmas uzun yllar ncesine dayanr.Bugn hala kullanlmasna ramen yerini byk oranda NFT sistemleri ve ak agregatsistemleri almtr. Dier kapal sistemlerde olduu gibi zehir etkili tuzlarn oluumuengellenmelidir. Sistem iinde topraktan kaynaklanan hastalklar ve nematodlarbulunmamaldr. Hastalk bir defa sisteme bularsa besin zeltisi ile tm bitkilere bular.

    Resim 2.4: Kapal sistemlerde akl

    Kapal sistemlerde alttan sulamal ve agregat olarak akln kullanld sistem Resim2.1de gsterilmitir. Sistemin temel blmleri unlardr:

    Ar iri kum Besin zeltisinin topland toplama tank Pompa Pompann almasn kontrol eden zaman ayarlayc mekanizma

  • 24

    Bu sistemlerde besin zeltisi yataklar yetitirme ortamnn yzeyinde 2 cmyksekliinde gllendirilir. Daha sonra tekrar kullanlmas iin toplama tanknda biriktirilir.Bu sistemde yetitirme ortam olarak kum kullanld iin damla sulama sisteminin agregatyeterince slatm olmasna zen gsterilmelidir.

    2.2.2. NFT veya Kaya Yn

    NFT ve kaya ynnn birlikte kulland bu sistem Avrupada gelitirilmitir.Uygulama- da zerinde bitki bulunan kk kaya yn yastklar besin zeltisinin resirkleedildii kanallar ierisine konur. ki sistemin bir arada kullanld bu sistemde pompalarnarzalanmas durumunda bitkilerin gelimesinde olumsuzluklar grlebilir.

    Kaya yn hem ak hem de kapal sistemlerde kullanlabilir. Ak sistemde besinzeltisi toplanarak tekrar kullanlr. Kat ortam yetitiriciliinde en ok kullanlan sulamasistemi kapal sulamadr.

    Ak sistemde zeltinin besin ierii srekli deiir. Domates gibi hzl gelienbitkiler gn iinde ok fazla miktarda besin alabilir. Kapal sistemde retici besin vermeskln artrabilir; bylece bitkiye ulaan zeltinin dengesinden emin olur.

    Kapal sulama sisteminin kullanlmasnn dier bir sebebi de hastalklarn yaylmasnengellemektir. Kat ortam sistemlerinin ounda ayn kk blgesinden yalnzca birka bitkiyararlandndan hastalk bu birka bitkiye bular. Ak sulama sistemi kullanldndabitkilerde hastalklar daha kolay yaylr. Kapal sulama sistemlerinde temel prensip kkblgesindeki besinlerin dzenlenerek salkl gelimelerinin salanmasdr. Bu sistemin tekdezavantaj sulama ile verilen gbrenin bir ksmnn atlmasdr. Genellikle uygulanan besinzeltisinin % 15-20si kaybedilmektedir.

  • 25

    UYGULAMA FAALYET

    lem Basamaklar neriler Dikey torba kltr ile retim yapmak

    iin uygun torba temin ediniz.

    Torbalarn iini bu ortamlardakullanlan materyallerle doldurunuz.

    Ortamn pHn kontrol ediniz.

    Torba kltrnde yetitirilecek bitkifideleri temin ediniz.

    Torbalar uygun bir yere asnz.

    Sulama sistemini kurunuz.

    Sulama sistemi iin bir bidon teminediniz.

    Bidondaki suyun torbaya gemesinisalayacak ince borular temin ediniz.

    Torbalarn altna fazla suyun toplanmasiinde uygun kaplar temin ediniz.

    Yetitireceiniz bitkinin zelliine gregbreleri temin ediniz.

    Sulama suyuna gbreleri kartrperimesini salaynz.

    Karm sulama sistemine veriniz.

    Torbalarn zerine fidelerin dikileceidelikler anz.

    Fideleri dikiniz. Fidelerin dmemesiiin torbadaki delikleri uygunmateryalle sklatrnz.

    Seeceiniz torbalarn d beyaz iisiyah olmal, UV katkl, kaln PEtorbalar kullanlmaldr.

    Torba kltrnde en ok kullanlanortamlar %60 torf, %20 vermiklitve %20 perlitten oluur.

    Bu karmlarnn pH deeri 5,2-5,6arasnda olmaldr.

    Sulama sisteminde kullanacanzbidonlarn kullanl olmasna dikkatediniz.

    Sulama sisteminin balantsnsalayacak plastik boru olarak serumborularn kullanabilirsiniz.

    Torbalarn altna uygun byklkteplastik kovalar yerletiriniz.

    Bitkinin ihtiyac olan gbreleriretmeninizden reniniz.

    Gbrenin oran suya greayarlanmaldr.

    Torbalara verilecek suyun miktarnn daiyi ayarlanmas gerekir.

    Torbann zerindeki delikleri iyiayarlaynz.

    Marul fidesi tercih ediniz. Fidelerideliklerden geirerek dikim ileminiyapnz.

    idelerin dmemesi iin deliklerin geniolan ksmn kapatmay unutmaynz.

    UYGULAMA FAALYET

  • 26

    LME VE DEERLENDRME

    Aada verilen deerlendirme sorularn cevaplandrarak faaliyete ilikinbilgilerinizi lnz.

    LME SORULARI

    1. Bu sisteminde gerekli olan veya .. ortam lokal olarak elde edilenmateryallerden oluur.

    2. Ortam materyallerinin , ., su ve hava tutma kapasitesi iyi vekolaylkla . edilen zellikleri olmaldr.

    3. Ak sistemde bitki kk sistemine pompalanr.

    4. Gbreler sulama suyuna bir cihazyla ya da .. ile byk birtankla kartrlr.

    5. Kanallar .. cm derinlik, 30-120 cm ., % 1-1,5 eiminde vesera boyuna gre deien uzunluktadr.

    6. Yetitirme ortamn yer yzeyinden ayrmak iin veya ... sugeirmez materyal ile kaplanmaldr.

    7. Torba kltrnde en ok kullanlan ortamlar %60 ., %20 ve%20 oluur.

    8. 8. Yatay torba kltrnde 1-1,5 m uzunluunda, d ksm , i ksm. polietilen torbalar kullanlr.

    9. Kaya yn lifleri .. iermeleri nedeniyle doal olarakhidrofobiktir.

    10. Perlit fiziksel olarak . ve olarak sterildir.

    DEERLENDRME

    Cevaplarnz kontrol ediniz. Hatal yantlarnz iin konuyu tekrar ediniz. Tamamendoru ise deerlendirme leine geiniz.

    LME VE DEERLENDRME

  • 27

    UYGULAMALI TEST

    Uygulama faaliyetinde kazandnz bilgi ve beceriler dorultusunda yatay torbakltr uygulamas yapnz. Yapm olduunuz almay aadaki kriterlere gredeerlendiriniz.

    DEERLENDRME LTLER Evet Hayr1. Torba temin ettiniz mi?

    2. Torbalarn iini uygun materyalle doldurdunuz mu?

    3. Torbalar uygun aralklarla yetitirme ortamna yerletirdiniz mi?

    4. Torbalarn zerinde + eklinde delikler atnz m?

    5. Bitki fidesi temin ettiniz mi?

    6. Fideleri deliklerden ieri sokarak dikim yaptnz m?

    7. Damlama sulama sistemi hazrladnz m?

    8. Torbalarn altna drenaj iin delikler atnz m?

    9. Bakm ilemlerini yaptnz m?

    10. Bitkiniz byd m?

    DEERLENDRME

    Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz ve doru cevap saysn belirleyerekkendinizi deerlendiriniz.

    Hatal yantlar iin bilgi konularn tekrar ediniz. Tm yantlar doru ise bir sonrakirenme faaliyetine geiniz.

  • 28

    RENME FAALYET3

    Tekniine uygun olarak besin zeltilerini hazrlayabileceksiniz.

    Bitkiye zel hazrlanan besin zeltileri var mdr, aratrnz.

    Gelime dnemlerine gre bitkiye verilen besin zeltileri nasldr, aratrnz.

    3. SSTEMLERN BESLENME DURUMLARI

    3.1. Besin zeltileri

    Topraksz tarmda en fazla dikkat edilmesi gereken iki ana konu; besin zeltisininhazrlanmas ve sulamann dzenlenmesidir.

    Besin zeltisinin hazrlanmas: Besin zeltisi hazrlnda yaplmas gerekenilk ilem sulama suyunun tahlil edilmesidir. Suyun EC(tuz) ve pH deeri ilesodyum, kalsiyum, magnezyum, slfat, bikarbonat ve bor ieriinin bilinmesigerekir. Baz durumlarda suyun kalsiyum, magnezyum ierii yksek olabilir.Besin zeltisi hazrlanrken bu oranlara dikkat edilmeli, eksik kalan miktarkarlayacak kadar gbre ilave edilmelidir.

    yi bir bitki geliimi iin besin zeltisinin EC ve pH deerinin belirli snrlardatutulmas gerekir. Bu deerler EC metre ve pH metre ad verilen aletlerle llr. EC deeriistenilen deerin zerinde ise su, altnda ise gbre ilave edilir. zeltinin ph deerinidrmek iin nitrik asit veya fosforik asit kullanlr.

    RENME FAALYET3

    AMA

    ARATIRMA

  • 29

    Fotoraf 3.1: EC metre

    pH deeri 5,0-7,0 olan sular besin zeltisi hazrlamada rahatlkla kullanlabilir. Besinzeltilerinin EC deerleri ise yledir:

    Sodyum Klor Bikarbonat BorEC deeri (0.5 mS/cm) 35 mg/litre 50 mg/litre 250 mg/litre 0.5 mg/litre

    Tablo 3.1: Baz besin maddelerinin EC deeri

    Besin zeltisinin hazrlanmas iki farkl ekilde olur:

    a. Gerekli gbreler ayr ayr eritildikten sonra dorudan bitkiye verilecek suya kartrlr.b. Fazla miktarda gbre eritilip tank dnda stok zelti hazrlanr. Daha sonra bellimiktarda alnarak sulama suyuna kartrlr.

    Stok zelti hazrlanacak ise kalsiyumlu gbrenin fosfat ve slfatl gbrelerlekartrlmamasna dikkat edilmelidir; aksi halde kalsiyum, fosfat ve slfat ile keltioluturarak sulama sisteminin tkanmasna neden olur.

    Bitkilerin beslenmesinde kullanlacak gbreler ok eitlidir. Besin zeltisi hazrlanmasndakullanlan makro elementler unlardr:

  • 30

    Makro ElementlerNitrik asit (%100) % 22 NFosforik asit (%100) % 32 PKalsiyum nitrat % 16.9 Ca- % 11.9 NPotasyum nitrat % 38 K - % 13 NAmonyum slfat % 21 NAmonyum nitrat % 33 NMagnezyum nitrat % 9 Mg - % 11 NMono potasyum fosfat (MKP) % 28 K - % 23 PMono amonyum fosfat (MKP) % 27 P - % 12 NPotasyum slfat % 42 K - % 18 SMagnezyum slfat % 10 Mg - % 13 S

    Tablo 3.2: Makro elementler

    Besin solsyonunda kullanlan makro elementlerin yaygn kaynaklar ise aada kitablo da verilmitir.

    MakroElement Simgesi

    yonikFormu Kimyasal Kayna

    Makro Elementerii (%)

    Azot N NO3- Amonyum nitrat NH4NO3 N: 16

    Kalsiyum nitrat Ca(NO3)2 N: 15, CaO: 19

    Nitrik asit HNO3 N: 20, 21

    Potasyum nitrat KNO3 N: 13, K2O: 46

    NH4+ Amonyum nitrat NH4NO3 N: 33

    Amonyum fosfat (mono) NH4H2PO4 N: 11, P2O5: 21

    Amonyum fosfat (di) (NH4)2HPO4 N: 18, P2O5: 46

    Amonyum slfat (NH4)2SO4 N: 21, S: 24

    Fosfor P PO4-3 Amonyum fosfat (mono) NH4H2PO4 P2O5: 27, N:12

    Amonyum fosfat (di) (NH4)2HPO4 P2O5: 22, N:20

    Potasyum fosfat (mono) KH2PO4 P2O5: 52, K2O: 34

    Potasyum fosfat (di) K2HPO4 P2O5: 18, K20:22

    Fosforik asit H3PO4 P2O5: 85

    Potasyum K K+ Potasyum klorr KCl K20: 60

    Potasyum nitrat KNO3 K20: 36, N: 13

    Potasyum fosfat (mono) KH2PO4 K20: 30, P2O5: 23

    Potasyum fosfat (di) K2HPO4 K20: 22, P2O5: 18

    Potasyum slfat K2SO4 K20: 50, S: 18

    Kalsiyum Ca Ca+2 Kalsiyum klorr CaCl2 CaO: 36

  • 31

    Kalsiyum nitrat Ca(NO3)2 CaO: 19, N: 15

    Kalsiyum slfat CaSO4 CaO: 29, S: 23

    Magnezyum Mg Mg+2 Magnezyum slfat MgSO4.7H2O MgO: 16.5, S: 13

    Kkrt S SO4-2 Amonyum slfat (NH4)2SO4 N: 21, S: 24

    Potasyum slfat K2SO4 K20: 50, S: 18

    Kalsiyum slfat CaSO4 CaO: 29, S: 23

    Magnezyum slfat MgSO4.7H2O MgO: 16.5, S: 13

    Tablo 3.3: Makro elementlerin yaygn kaynaklar

    Makro besin elementlerinin besin eriyiindeki optimum ve snr konsantrasyonlar(mg/l) ise yledir:

    N P K Ca Mg S

    300 80 250 400 75 400

    150-1000 50-100 100-400 300-500 50-100 200-1000

    Tablo 3.4: Makro besin elementlerinin optimum ve snr konsantrasyonlar

    Besin zeltisi hazrlanmasnda kullanlan makro ve mikro elementler unlardr;

    Mikro ElementlerMangan slfat % 32 Mninko slfat % 23 ZnBoraks % 11 BBakr slfat % 25 CuSodyum molibdat % 40 MoDemir EDTA % 13 FeDemir DTPA % 6 FeDemir EDDHA % 5 Fe

    Tablo 3.5: Mikro elementler

    Besin solsyonunda kullanlan mikro elementlerin yaygn kaynaklar ise aada kitablo da verilmitir.

  • 32

    MikroElement Simgesi yonik Formu Kimyasal Kayna

    MikroElementerii(%)

    Bor B BO3-3 Borik asit H3BO3 B: 16

    Klor Cl Cl- Potasyum klorr KCl Cl: 40

    Bakr Cu Cu+2 Bakr slfat CuSO4.5H2O Cu: 25

    Demir Fe Fe+2, Fe+3 Demir elat fe EDTA[CH2.N(CH2COO)2]2FeNa+ Fe: 6-12

    Mangan Mn Mn+2 Mangan slfat MnSO4.H2O Mn: 23

    Molibden Mo MoO Amonyum molibdat (NH4)6Mo7O23.4H2O Mo: 8

    inko Zn Zn+2 inko slfat ZnSO4.7H2O Zn: 22

    Tablo 3.6: Makro elementlerin yaygn kaynaklar

    Mikro besin elementlerinin besin eriyiindeki optimum ve snr konsantrasyonlar(mg/l) ise yledir:

    B Cl Cu Fe Mn Mo Zn

    1.0 5.0 0.5 5.0 2.0 0.0 0.5

    0.5-5.0 deiik 0.1-0.5 2-10 0.5-5.0 0.001-0.002 0.5-1.0

    Tablo 3.7: Makro besin elementlerinin optimum ve snr konsantrasyonlar

    Bitkilerin su tketiminin artt dnemlerde gbrelerin gnlk kullanlacak miktarnnsu tankna konulmas zaman ald iin stok zeltisi hazrlanmas daha uygun olur. Stokzelti gbrelerin daha kk kaplarda eritilerek hazrlanan gbre karmdr.

    Stok zelti yle hazrlanr: 100 litrelik bidonlar yarya kadar su ile doldurulur. Belirlenen gbreler birer birer konularak kartrlr. Gbrelerin eritme ilemi bitince bidonlar su ile 100 litreye tamamlanr.

  • 33

    Fotoraf 3.2: Stok zelti kaplar

    Bitkilere verilecek sulama suyunun 1 tonuna, 5 litre A, 5 litre B stok zeltisindenkonur. Sulamaya balamadan nce zeltinin pH deeri llr. Eer pH deeri 6 deilsebunu ayarlamak iin nitrik asit ilave edilir. Besin zeltisi scakl 20-30 0C arasndaolmaldr. 35 0C zerinde olmas istenmez. Bu nedenle yaz aylarnda besin zelti scaklnadikkat edilmelidir. Deponun ukurda olmas bu adan avantaj salar.

    Besin zeltisinin uygulanmas (sulanmas): Bitkilerin sulanmas topraktayaplan yetitiricilie gre farkllk gsterir. Bitkilere sk sulama yaplaca iinverilecek su miktarnn da az olmas gerekir. Bitkilerin daha az suya ihtiyaduyduklar sabah ve akamzeri sulama aralklar daha uzun olur. Ancak lenscaklarnda sulamalar daha ksa sre ile yaplmaldr. Ortamda su birikimiolmamas iin verilen suyun yaklak % 20si geri dndrlmelidir. Aksistemde bu gerekleir; ancak gbre ve su kaybna neden olur.

    Fotoraf 3.3: Besin zelti nitesi

  • 34

    zellikle scak aylarda sulama saysnn ok olmas nedeniyle gece de 1-2 sulamayaplmas gerekir. Bu da srekli i gcn ortaya karr. Bu nedenle sulamann otomatikolarak yaplmas en doru yoldur. Piyasada bu amaca uygun basit zaman ayarlayclarbulunmaktadr.

    Resim 3.1:Sera iinde sistemik ematik olarak yerletirilmesi

    Anlatlan bu sulama ekillerine gre en uygun sulama ekli, damla sulama sistemidir.Topraksz tarmda kullanlacak damlama sulama borularnn bir deliinden bir saattedamlayan su miktar yaklak 13 litre olmaldr.

  • 35

    3.1.1. Kapal Sistemler

    Kapal sistemlerde su bitkiye verildikten sonra tekrar bir tankta toplanr. Tuzluluk(EC) ve pH kontrolleri yapldktan sonra tekrar sisteme verilir; bu nedenle kapal sulamasistemlerinde besin zeltisinin topland tank sisteme ilave edilmitir.

    Tankn bykl yetitiricilik yaplacak alann byklne baldr. Genellikle 1dekar alan iin 23 ton kapasiteli tank yeterli olmaktadr. Kapal sistemlerde dolatrlanbesin zeltisi balangta 3 haftada bir, daha sonraki dnemlerde ise 2 haftada bir, verimdneminde ise haftada bir deitirilmesi nerilir.

    Besleyici film teknii (NFT) gibi kapal sistemlerde besin elementlerinin kullanmekonomiktir; ancak besin zeltisinin ok yakndan ve srekli izlenmesi gerekir. Uygulananmikro besin elementlerinin periyodik olarak 23 haftada bir analizlerinin yaplmas gerekir.Besin zeltisinde bulunan besin elementlerinin konsantrasyonu bitkiler tarafndan alnanbesin elementlerine yakn olmaldr.

    Kapal sitemlerin uyguland ok saydaki kk iletmelerde besin zeltisininkimyasal ieriinin izlenmesi yaplmaz. Bunun yerine yeni besin zeltisi ile balanr. Birhafta sonra ise orijinal besin zeltisinin yarm formlasyonu ilave edilir. kinci haftasonunda ise besin zeltisinin tamam yenilenir. Bu ekilde uygulamaya devam edilir.

    Resim 3.2: Kapal sistemin ematik olarak gsterilmesi

  • 36

    3.1.2. Ak Sistemler

    Ak sistem toprakl yetitiricilikteki sulamalarla ayn olduu iin uygulamaskolaydr. Yalnz topraksz yetitiricilikte sulama gbreli su eklinde yaplr. Bunundezavantaj ise dikkat edilmedii zaman fazla besin zeltisi toprak ve yeralt sular iinkirlilik oluturur.

    Bununla birlikte ak sistem eklindeki sulamalardan sonra fazla su bir yerde toplanpyeniden kullanld takdirde bu kirlilik engellenmi olur.

    Fotoraf 3.4: Ak sistemde yetitirilen domatesler

    Ak sistemlerde besin zeltisinin izlenmesine gerek grlmez. Sulama suyunun artuzlu olduu, scak ve yksek k intensitesi alan blgelerde tuz ieriinin mutlaka izlenmesigerekir. Ortamda tuz birikimi olmamas iin kk ortamnda yeterli drenaj salayacak kadarsu bitkilere verilmelidir. Drenaj suyu dzenli olarak toplanmal ve tuz ieriinin belirlenmesiiin analiz yaplmaldr. Drenaj suyunun tuzluluu 3000 ppm veya zerinde ise yetitirmeortam hi tuz iermeyen su ile sulanmaldr.

    Gbre enjeksiyon niteleri: Otomatik kontroll ak sistemlerde kullanlangbre enjektrleri belirli miktardaki gbreyi sulama suyuna kartrr. Bu tipkullanmlarda zelti yksek konsantrasyonda iki farkl tankta hazrlanr.Tanklardan biri kalsiyum nitrat ve demir, ikincisi ise znm dierkimyasallar ierir.

    Enjeksiyon nitesinin oran ayar besin zeltisinden gerekli olan miktar belirler.rnein enjeksiyon nitesi sistemden geen 200 litre suya 1:1 stok zeltisi kartryor isestok zeltisi 200 defa konsantre olmaldr.

  • 37

    Toplam znm besin elementleri ierii ile enjeksiyon nitesi besin zeltisininsulama suyuna belirlenen oranda karp karmad kontrol edilmelidir. ki enjeksiyonnitesinin kullanld sistemlerde tuzluluk enjektrlerden birinin dk dierinin yksekoranda enjeksiyon yapmas nedeniyle her zaman gerek durumu gstermeyebilir.

    Fotoraf 3.5: Gbre enjeksiyon niteleri

    Besin zeltisinin uygulan aada ematik olarak verilmitir.

    Resim 3.3: Besin zeltisinin uygulan

  • 38

    3.2. Beslenme Bozukluklar

    Hidroponik sistemde nemli besinlerin hepsi besin zeltisi yoluyla bitkiye verilir.Eer zelti iersinde herhangi bir besin maddesi az veya fazla olursa bitkiler beslenmebozukluu belirtileri gsterir. Ayrca zeltinin pH ve ECsi de nerilen snrlarn dnda isede bu belirtiler grlr.

    Bu belirtiler bitkinin bykl, byme hz, yaprak ekli ve kalnl, gvde rengi,boum aras uzakl ve kk sisteminin yapsndaki deiimleri ierir. Bu dsal belirtilerrn ve eide gre deiiklik gsterir.

    Tablo 3.1ve tablo 3.2de besin elementine gre eksiklik ve fazlalk belirtileriverilmitir.

    BesinElementi

    Eksiklik Belirtisi Arlk/toksite Belirtileri

    AzotByme snrlanmaktadr. Bitkilerinzellikle yal yapraklar klorofilolmad iin sardr.

    Bitkiler genellikle bol yaprakl vekoyu yeil renklidir; ancak kksistemi zayftr. ieklenme vetohum oluumu gecikir.

    FosforBitkiler bodur ve ounlukla koyuyeil renklidir. Eksiklik belirtilerince olgun yapraklarda meydanagelir. ounlukla bitki olgunlamasgecikir.

    nemli bir belirtisigzlenmemitir. Baz durumlardaar fosfor varlnda inko vebakr eksiklii meydana gelir.

    PotasyumBelirtiler nce yal yapraklardagrlr. Monokotiledonlarnounda ncelikle yapraklarn ularve kenarlar lr.

    Genellikle bitkiler tarafndan armiktarda alnmaz. Ar potasyum,magnezyum eksiklii ile mangan,inko ve demir eksikliine nedenolabilir.

    Slfr Pek rastlanmaz. Genellikleyapraklarn sararmas eklindedir.ncelikle daha gen yapraklardagrlr.

    Byme ve yaprak byklndeazalma meydana gelir. Yapraktakibelirtileri ounlukla yoktur.

    MagnezyumYal yapraklar zerinde nceliklekloroz oluur. Kloroz yaprakkenarlarnda veya ularnda balar,ieriye doru ilerler.

    Grlebilir belirtileri zerinde okaz bilgi edinilmitir.

    KalsiyumTomurcuk gelimesi engellenir,ounlukla kk ular lr. Genyapraklar yal yapraklardan nceetkilenir. ekilleri bozularak kkkalrlar.

    Srekli grlr bir belirtisi yoktur.Genellikle ar karbonat ileilikilidir.

    Tablo 3.1: Bitkilerde makro element eksikliinde grlen belirtiler

  • 39

    BesinElementi

    Eksiklik Belirtisi Arlk/toksite Belirtileri

    DemirDaha gen yapraklarda magnezyumeksikliinin belirtilerini gsterir.

    Doal artlarda belli deildir.Sprey uygulamasndan sonranekrotik lekeler eklinde grlr.

    KlorSolmu yapraklar klorotik venekrotik hal alr. Kkler rozeteklinde ve u ksmlar kalndr.

    Yaprak kenarlar veya ular yanar.Bronzlama, sararma, yaprakdkm bazen de kloroz grlr.Yaprak bykl azalrkenbyme hz de der.

    ManganTrlere bal olarak balangbelirtileri gen ve yal yapraklardakloroz eklindedir.

    Bazen kloroz ve dzensiz klorofildalm grlr. Bymedeyavalama olurken daha sonrayaralar ve yaprak dkm meydanagelir.

    BorBelirtiler trlere gre deiir. Gvdeve apikal kk meristemi ounluklalr. Kk ular ier ve rengibozulur. Yapraklarda kalnlama,kvrlma, solma ve klorotik lekelergrlr.

    Yaprak ularnn sararmasnyaprak ularnda veya kenarlarndabalayan nekrozlar izler. Bunlardaha sonra orta damara kadarilerler.

    inkoBoum aras uzunluunda ve yaprakbyklnde azalma grlr.Yaprak kenarlar genelliklekvrlarak buruur.

    Ar inko bitkilerde demirklorozu meydana getirir.

    Bakr

    Eksiklii doal olarak nadir grlr.Gen yapraklar ounlukla koyuyeildir. Bklm veya eklileribozulmutur.

    Byme azalr ve ardndan demirklorozu belirtileri grlr.Rozetleme, az dallanma vekkklerin anormal kararmas ilemeydana gelir.

    Molibdenounlukla ilk olarak yalyapraklar veya orta gvde zerindekloroz oluur. Daha sonra genyapraklara kadar ilerler.

    Nadiren gzlenir.

    Tablo 3.2: Bitkilerde mikro element eksikliinde grlen belirtiler

    3.3. Deiik Hidroponik Sistemlerin Karlatrlmas

    Her hidroponik sistem kendine gre avantajlara sahiptir. Her hidroponik sistemdenmaksimum dzeyde faydalanabilmek iin birbirlerinden farkl ekilde altrlmaldr.Bununla birlikte en uygun yntemin belirlenmesinde u zelliklere dikkat edilmelidir:

  • 40

    lk yatrm masraflar Kullanlacak materyalin temini Analitik yntemlere yatknlk reticilerin bilgi dzeyi Kullanlacak suyun kalitesi ve gbreleme zellikleri Yetitirilecek bitki tr Sera zemininin eimi Drenaj Mevcut sulama olanaklar Dier faktrler

    Yntem TesisEdebilmeDurumu

    SuyunKalitesi

    Sulama veGbreleme

    rnekleme

    Kkhastalklar nnyaylmariski

    TekrarKullan

    m

    Artk OlarakDeerlendiri

    lmesi

    Kayayn

    Serazeminieimi %1den azolmaldr.yi drenajgereklidir.

    Seicizellikgstermez.

    Her sulamadaverilenin %15den fazlasdreneedilmelidir.

    Basittir. Drenajnetkiliolduudurumlardatehlikeyoktur.

    Evet Pahalolabilir.

    NFT lk ylpahaldr.

    Yksekolmaldr.

    Gbre ve sukullanmekonomiktir.

    Evet Vardr. Evet Art yoktur.

    Perlit(Kanalrezervuar)

    Serazemini dzolmaldr.

    Yksekolmaldr.

    Drenajminimumseviyedetutulmaldr.

    Basittir. Sadeceayn sraboyuncavardr.

    Evet Artkmateryaldeiikkullanclartarafndantalepedilebilir.

    Perlit(Torbakltr)

    Kaya yngibidir. -

    Sulama az veskyaplmaldr.

    Basittir. Drenajnetkiliolduudurumlardatehlikeyoktur.

    Evet Artkmateryaldeiikkullanclartarafndantalepedilebilir.

    Tablo 3.3: Hidroponik sistemlerin karlatrlmas

    Yaplan bir almada 5 yl sre ile NFT ve kaya ynnde yaplan yetitiriciliin tesismasraflar ve maliyet ynnden incelemesi yaplmtr. Buna gre NFTnin ilk yatrmmasraflar kaya ynnden daha fazladr. Ancak 5 yl sre ile iletme masraflarnn daha azolmas nedeniyle NFT yetitiriciliinin kaya ynnden daha ekonomik olduu belirlenmitir.

    Hidroponik sistemlerin seiminde nemli konulardan biri de yetitirme ortamndakullanlacak materyalin uygun fiyat ve kalitede olmasdr.

  • 41

    NFTye gre daha basit olan kaya yn ve perlit kltr uygulamada saladkolaylklar nedeniyle NFTden daha stn sistemlerdir; ancak hidroponik sistemler ne kadarbasit olursa olsun farkl uygulamalar gerektirdiinden reticilerin eitimine ayr bir nemverilmesi gerekir.

    Topraksz yetitiricilik sistemlerinde suyun kalitesi de nemlidir. NFT ve perlitsistemlerdeki yetitiricilikte yksek kalite de su kayna gereklidir. Ancak kaya yn veperlit sistemleri dk kaliteli sulama suyuna tolerans gsterir.

    NFT ynteminde sera zeminin eimi %1, kaya yn ve perlit sistemlerinin eimi ise% 1den az olmas gerekir. Bu eimin fazla olmamas sera zeminin dzenlenmesi iingerekli olan maliyeti ortadan kaldrr. Resirkle olmayan kaya yn ve perlit sistemindetorbalarda drene olacak ar besin zeltisini uzaklatrmaya olanak salayacak ekildedrenaj sistemi kurulmaldr.

    Toprakta yaplan yetitiricilikte damla sulama kullanlyorsa kaya yn veya perlityntemlerinin kullanmna geilmesi daha ekonomik olur.

    Uygun seiminde dikkat edilmesi gereken dier nemli bir konuda yetitiricinin teknikbilgi dzeyidir. Hangi sistem zerinde bilgi ve tecrbe birikimi varsa o sistemin seilmesindeyarar vardr.

  • 42

    UYGULAMA FAALYET

    lem Basamaklar neriler

    Bitki besin zeltisi hazrlaynz (Stokzelti).

    zelti hazrlamak iin 100 litrelikbidonlar temin ediniz.

    Bitkiler iin gerekli olan gbreleritemin ediniz.

    Birbiri ile etkileen (keltiveren)gbreleri ayr kaplara koyunuz.

    Bidonlara yarya kadar su doldurunuz.

    Gbreleri birer birer suyun iinekoyunuz.

    Gbreler znene kadar kartrnz.

    Gbreler tamamen znncebidonlarn iindeki suyu 100 litreyetamamlaynz.

    Sulama suyuna iki bidondan aldnzgbreli suyu katarak sulama ilemiyapnz.

    Setiiniz bitkinin gbre isteklerini iyibelirleyiniz.

    Bidonlarn temiz ve steril olmasnadikkat ediniz.

    Bitki isteine gre gbreleri seiniz.

    Fazla gbreden kannz.

    Etkileen gbreleri ayr kaplarakoymay unutmaynz.

    Dikkatli olunuz.

    Bidonlar fazla su ile doldurmaynz.

    Gbreleri koyarken etrafa dkmemeyedikkat ediniz.

    Srekli ve dikkatli olarak gbrelerikartrnz.

    Gbrelerin kesinlikle zndndenemin olunuz.

    Gbreler znmeden su ilavesiyapmaynz.

    Bidonu doldururken tamamasnadikkat ediniz.

    Sulama ilemini yerinde ve zamanndayapnz.

    UYGULAMA FAALYET

  • 43

    LME VE DEERLENDRME

    Aada verilen deerlendirme sorularn cevaplandrarak faaliyete ilikinbilgilerinizi lnz.

    LME SORULARI

    1. Besin zeltisi hazrlnda yaplmas gereken ilk ilem ...tahlil edilmesidir.

    2. yi bir bitki geliimi iin besin zeltisinin . ve . deerinin tutulmas gerekir.

    3. EC deeri istenilen deerin zerinde ise , altnda ise ilave edilir.

    4. Stok zelti hazrlanacak ise kalsiyumlu gbrenin .. ve.... gbrelerle kartrlmamasna dikkat edilmelidir.

    5. Gbrelerin daha kk kaplarda eritilerek hazrlanan gbre karmna.denir.6. Besin zeltisi scakl . 0C arasnda olmaldr.

    7. Bitkilere yaplaca iin verilecek su miktarnn da ...olmas gerekir.

    8. Ak sistemlerde .. izlenmesine gerek grlmez.

    9. Drenaj suyunun tuzluluu .. veya zerinde ise yetitirme ortam hi..................... su ile sulanmaldr.

    10. NFTnin ilk . kaya ynnden daha fazladr.

    DEERLENDRME

    Cevaplarnz kontrol ediniz. Hatal yantlarnz iin konuyu tekrar ediniz. Tamamendoru ise deerlendirme leine geiniz.

    LME VE DEERLENDRME

  • 44

    UYGULAMALI TEST

    Uygulama faaliyetinde kazandnz bilgi ve beceriler dorultusunda stok zeltihazrlama uygulamas yapnz. Yapm olduunuz almay aadaki ltlere gredeerlendiriniz.

    Deerlendirme ltleri Evet Hayr1. zelti hazrlamak iin 10 litrelik bidonlar temin ettiniz mi?

    2. Bitkiler iin gerekli olan gbreleri tespit ettiniz mi?

    3. Gbreleri temin ettiniz mi?

    4. Birbirleri ile etkileen gbreleri ayr kaplara koydunuz mu?

    5. Bidonlar yarya kadar su ile doldurdunuz mu?

    6. Gbreleri suyun iine koydunuz mu?

    7. znene kadar gbreleri kartrdnz m?

    8. Gbrelerin tamamen zndne karar verdiniz mi?

    9. Bidonlar 10 litreye tamamladnz m?

    10.zeltiyi sulamaya hazr hale getirdiniz mi?

    DEERLENDRME

    Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz ve doru cevap saysn belirleyerekkendinizi deerlendiriniz.

    Hatal yantlar iin bilgi konularn tekrar ediniz. Tm yantlar doru ise modldeerlendirmeye geiniz.

  • 45

    MODL DEERLENDRME

    Deerlendirme sorularn cevaplayarak modle ilikin bilgilerinizi lnz.

    1. Btn NFT sistemlerinin ortak zellii kanallarda bulunan zeltinin olarak korunmasdr.

    2. NFT sistemlerinde tek sral bitki dikiminde cm, ift sral bitki dikimimdeise cm veya daha geni kanallar kullanlmaktadr.

    3. Zig zag eklindeki sistemde ayn alanda .. yetitirilir.

    4. Aeroponik, daha ok , .. gibi ksa boylu ve sebzeleriin uygundur.

    5. Yataklar, sera topranda derince alm oyuklarn ileoluturulur.

    6. Torba kltrnde bitkiler herhangi bir . torbalarayerletirilir.

    7. Kaya yn ., eriin liflere dntrlmesi ile retilir.

    8. Suyun ve .. deerinin bilinmesi gerekir.

    9. zeltinin pH deerini drmek iin .. veya ..kullanlr.

    10. Kapal sistemlerde . bitkiye verildikten sonra tekrar . toplanr.

    DEERLENDRME

    Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz ve doru cevap saynz belirleyerekkendinizi deerlendiriniz.

    Hatal yantlar iin bilgi konularn tekrar ediniz. Tm yantlarnz doru ise birsonraki modle geiniz.

    Modl tamamladnz. retmeninizle iletiime geiniz.

    MODL DEERLENDRME

  • 46

    CEVAP ANAHTARLARI

    RENME FAALYET1 CEVAP ANAHTARI

    1 Besin zeltisi2 Bir kez verilir3 Besleyici film teknii4 Kapiler hasr5 Devrilmemesi, destek6 Modifiye NFT7 Sabit kanallar8 I engelleyici etkisini9 2-3, plastik borulardan

    10 Kpk panellere, havada asl

    RENME FAALYET-2 CEVAP ANAHTARI

    1 Kat, sert ortam2 Esnek, gevrek, drene3 Besin zeltisi4 Enjeksiyon, sulama suyu5 15-20, genilik6 Yatak, kanallar7 Torf, perlit, vermiklit8 Beyaz, siyah UV katkl9 Mineral ya10 Stabil, biyolojik

    CEVAP ANAHTARLARI

  • 47

    RENME FAALYET-3 CEVAP ANAHTARI

    1 Sulama suyunun2 EC, pH, belirli snrlarda3 Su, gbre4 Fosfat, slfatl5 Stok zeltisi6 20-307 Sk sulama, az8 Besin zeltisinin9 3000 ppm, tuz iermeyen10 Yatrm masraflar

    MODL DEERLENDRME CEVAP ANAHTARI

    1 Derinliin az2 15-20, 30-383 Daha fazla bitki4 Marul, spanak, yaprakl5 Plastiklerle kaplanmas6 Agregat ile doldurulmu7 Bazaltik kayalarn eritilmesi8 EC, pH9 Nitrik asit, fosforik asit10 Su, bir tankta

  • 48

    KAYNAKA

    BAAR Prof. Dr. H. Bitki Yetitirme Ortamlar ve Hidroponik Ders Notlar,

    Uluda nv. Ziraat Fakltesi Toprak Blm, Bursa, 2006.

    Kocaeli niversitesi Arslanbey Meslek Yksek Okulu Ders Notlar.

    KASIM Yrd. Do. Dr. R. Yrd. Do. Dr. M.U. KASIM, Topraksz

    Yetitiricilik, Kocaeli niversitesi Yaynlar, Yayn No:130, Kocaeli, 2004.

    YAYEP Sebzecilik 2, Ankara, 2004.

    www.alata.gov.tr

    www.ciftci.ksu.edu.tr

    www.aib.gov.tr

    w.w.w.gazi.edu.tr

    www.alternatiftarim.com

    www.tartes.com.tr

    www.ksu.edu.tr

    www.drt.com.tr

    KAYNAKA