avrupa gÜn

of 60/60
ÜÇ AYLIK KÜLTÜR SANAT DERGİSİ | TEMMUZ | AĞUSTOS | EYLÜL 2011 | Nr: 4 | FİYATI: 2,90 Deutschland ....... Euro 2.90 Belgique ............. Euro 3.20 France ................ Euro 3.20 Nederland ........... Euro 3.20 Österreich ........... Euro 3.20 Nr. 4 | JULI | AUGUST | SEPTEMBER 2011 www.cumhuriyet.com.tr Avrupa Türkçesinin çalıșkan arıları YEREL BASIN Sınır tanımayan yurttaş: STÉPHANE HESSEL YAŞAMAK ZORUNDA KALINAN BİR KENTİN BÜYÜSÜ BENİM ‘BERLİN BERLİN’İM GÜLTEKİN EMRE TÜRKÇENİN ALMANYA’DAKİ RADYOLARDA KULLANIMI DİL BİR DİRENME ARACI MIDIR? CELİL DENKTAŞ YILDIRIM DENİZLİ’NİN ŞAKASI MONTREUX CAZ FESTİVALİ, TÜRK MÜZİĞİ VE CLAUDE NOBS RASİM BAYBARS KATAKOMBEN THEATER İLE KAZIM ÇALIŞGAN BELKIS ÖNAL PİŞMİŞLER YÜKSEL PAZARKAYA’NIN GÖZÜYLE SANATA AKAN GÖÇ ALMANYA’NIN TÜRKÇE EDEBİYATI GÜRSEL KÖKSAL

Post on 19-Mar-2016

250 views

Category:

Documents

14 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

CUMhuriyet ve tarih

TRANSCRIPT

  • AY L I K K LT R S A N AT D E R G S | T E M M U Z | A U S TO S | E Y L L 2 0 1 1 | N r : 4 | F YAT I : 2 , 9 0

    Deutschland ....... Euro 2.90Belgique ............. Euro 3.20

    France ................ Euro 3.20Nederland ........... Euro 3.20

    sterreich ........... Euro 3.20

    Nr. 4 | JULI | AUGUST | SEPTEMBER 2011

    www.cumhuriyet.com.tr

    Avrupa Trkesinin alkan arlarYEREL BASINSnr tanmayan yurtta:STPHANEHESSEL

    YAAMAK ZORUNDA KALINANBR KENTN BYSBENM BERLN BERLNMGLTEKN EMRE

    TRKENN ALMANYADAKRADYOLARDA KULLANIMIDL BR DRENME ARACIMIDIR?CELL DENKTA

    YILDIRIM DENZLNNAKASI

    MONTREUX CAZFESTVAL, TRK MZ VECLAUDE NOBSRASM BAYBARS

    KATAKOMBEN THEATER LEKAZIM ALIGANBELKIS NAL PMLER

    YKSEL PAZARKAYANINGZYLE SANATA AKAN GALMANYANIN TRKEEDEBYATIGRSEL KKSAL

  • NDEKLERkU ltUr

    AVRUPA TRKESN TAIYAN YEREL BASIN

    YAAMAK ZORUNDA KALINAN BR KENTN BYSBENM BERLN BERLNM

    Gltekin Emre

    SINIR TANIMAYAN YURTTA:STPHANE HESSEL

    Uur Hkm

    K KTAPLA MNHTEK BR CAMNN SYASAL TARHOsman utsay

    KATAKOMBEN THEATER NASIL NASIL BR DREN?Belks nal Pimiler

    AGORA42 ve NAZIM ETNIn Sigel

    DL: DRENMENN ENERJSCelil Denkta

    MONTREUX CAZ FESTVAL, TRK MZ VE CLAUDE NOBSRasim Baybars

    YKSEL PAZARKAYANIN GZYLE ALMANYANIN TRKE EDEBYATIGrsel Kksal

    YILDIRIM DENZLNN AKASI

    Grsel Kksal | Hseyin enol | In SigelMehmet Canbolat | Sadi Tekeliolu | Serpil AygnMustafa Kker | Mustafa Korkmaz

    Sayfa:

    41

    Sayfa:

    47

    Sayfa:

    49

    Sayfa:

    53

    Sayfa:

    57

    Sayfa:

    4 -22

    Sayfa:

    60

    Sayfa:

    25

    Sayfa:

    31

    Sayfa:

    34-41

  • 4 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    Yerel gazetelerve birnemin analitik tablosu

    DoRuLAR AvRupADA TRKE SyLEmE inAD biR ihTiyA yARATTAvrupada Trkeyerel medya

    nemlidir. Trkeolduklar iinnemlidirler.

    Yerel medya her zamannemli olduu iin

    nemlidirler.Bamszlk ve ilkeli

    gazetecilik a-sndan artk daha

    iddiallar.

    Yerel basn: Avrupadaki Trke iletiimin gelecei asndan ok nemli.

    GRSEL KKSAL

    Trkiye kkenli gmenle-rin youn olarak yaadhemen her yerleim biri-minde, dzenli olarak yaymla-nan, idari ve yayn merkezleriTrkiyede olmayan Trke gazeteve dergiler, Avrupadaki Trkegazetecilik asndan ok nemli.yle olduu iin, AvrupadakiTrke iletiimin gelecei asn-dan da ok nemliler.

    Bunlarn ncs Hrriyet.Londrada ilk yaymlandnda yl1894 idi. Paris ve Cenevre bataolmak zere eitli Avrupa mer-kezlerinde 19uncu yzyln sonu,20nci yzyln banda yaymla-nan gazete ve dergilerle, imdiki-ler arasnda elbette birok farkvar. O gazete ve dergileri yaynla-yan kiiler, ounlukla lkelerinisiyasi nedenlerle terk etmi ya dalkelerinden siyasi nedenlerle s-rlm Osmanl aydnlaryd.Kimi Trke, kimi de Avrupa dil-lerinde kardklar dergi ve gaze-telerle, Osmanl mparatorlu-undaki siyasi muhalefetin birparasydlar. Muhtemelen yaa-

    dklar lke ynetimlerinin Os-manlya ynelik politikalarnnda. O dnemlerde Osmanlylask ittifak iindeki Alman mpa-ratorluunda bu tip yaynclkfaaliyetinin grlmemesinin birnedeni de bu. Berlinde 1917denitibaren yaymlanan Trke ve Al-manca dergi "Die Neue Trkei"ise, iki lkedeki siyasi iktidarlaraitiraz etmeden, iki lke ve halklararasndaki ilikilerin gelitirilme-sini hedeiyordu.

    O zamanki gazeteleri elbette sa-ylar, eritikleri okur kesimi a-sndan bakldnda, imdikilerlekarlatrmak mmkn deil.

    Ama, yzyl nce de AvrupadaTrke yaynclk vard.

    Gnmz Avrupasnda da...Gnmz Avrupasdaki Trk-

    e yaynlar, elbette 100 yl ncekinclerinden farkl.

    Artk sadece kada baslan ga-zete ve dergilerden olumuyorlar.ok sayda internet portal, tele-vizyon ve radyo kanal var. Vebunlarn gazete ve dergilere grearl artyor.

    Avrupadaki Trke yaynclktaarlk, bata 1969dan bu yanaAvrupada gnlk olarak baslpdatlan Hrriyet olmak zere,merkezi Trkiyede bulunan Trk-e medyada. Bu yayn organlar,g srecinin gerektirdii dn-mleri de yaayp, Avrupaya y-nelik yerel ieriklerini arttrarakyaynlarn srdryorlar. erik-lerinin byk blmnn Trki-yede hazrlanmasna ramen, Av-rupadaki Trk toplumuyla ilgilihaberlerin says ve ierikleri gi-derek artyor. Gnlk yaymlan-dklar iin, Avrupayla ilgili ya-ynlarnda sreklilik olduu iin,bu yayn organlar, Trke yayn-cln ar basan yan olmayadevam edecekler. Ama dahanemlisi, maddi gleri, birikim-leri, yaygn rgtlenmeleri ve yay-gn profesyonel datm sistemiiinde okurlarna ulamalar ne-deniyle, uzun sre bu zelliklerinikoruyacaklar.

    Ancak, bunlarn yannda, Av-rupaya Trkiyeden gn rnolan ve bu srete ortaya kan,

    giderek yaygnlap gelien yerelyaynlar da nemli. Her saylarbinlerce baslp, bazen dorudanev adreslerine, ounlukla daTrk iyerleri, kurumlarnda da-tlan, Trke gazete ve dergi-lerle, merkezi Avrupada olanTrke internet portallar, tele-vizyon ve radyo kanallarndan szediyoruz.

    "Avrupada Trke yerel medya"bal altnda ele aldmz bu ya-ynlar, hitap ettikleri kitle, datl-dklar, eritikleri alan, datm veeriim biimleri, yaymlanma sk-l, ierikleri ve kaliteleri, gazete-cilik ilkelerine gsterdikleri zenasndan birbirinden ok farkllar.

    Birok adan ok farkl yaynorganlarn, yayn pratiklerini, "Av-rupada Trke yerel medya" ba-l altnda bir kategori iine sok-mak zor. Ancak mmkn.

    Ortak payda olarak Trke

  • Ortak paydalar var. DilleriTrke. Bazlar bulunduklar l-kenin dilinde blmler, ekler deieriyor. Tamamen iki dilli kan-lar da var. Trkiyede deil, Avru-pada hazrlanyor ve yaymlan-yorlar. Yaynclar, alanlar Av-rupaya yerlemi Trkiye kkenligmenler. Hitap ettikleri kitleTrke okuyan gmenler, g-men kkenli aznlklar.

    Datldklar alan, esas itiba-ryla yaymlandklar kent ve ev-resi. Birka kenti ieren blgeleri,eyaletleri ya da bir Avrupa lke-sinde datlma hedende olanlarda var. Bunlar iinde bedava da-tlan gazete ve dergiler en b-yk yeri tutuyor.

    ngilizcede "Free Newspapers",Almancada "Gratiszeitungen" adverilen bu gazetelerle ilgili Trk-ede zerinde uzlaya varlm birkavram henz yok. AvrupadakiTrke yaamn zellikleri vegerek hitap ettikleri kitle, gerekseierikleri dikkate alarak, bu yayn-lar "yerel" olarak tanmlyoruz.

    Bunlar gazetedir. Bu gazetelerikaranlar da gazetecidir.

    Aslnda Belikada yaynlanan"Binkir", Danimarkada yaynla-nan "Haber", Almanyada yaynla-nan "Merhaba", "Toplum" gibi ga-zete ve dergileri eline alan herke-sin de byle dnd, dne-cei tartmaszdr. Onlarn b-yk gazetelerden farklar, bedavadatlmalarnn yan sra, genel-likle aylk (Ulmde yaynlanan"Merhaba" gazetesi, 15 gnde birkyor) olarak yaymlanmalar.

    Bedava datldklar iin "Bun-lar gazete saylmaz!" diyenler var.Avrupa lkelerindeki "bedava ga-zeteler" iin, bu tez tartlabilir.Ancak Trke gazete ve dergileriin, bu tezi tartmaya gerek yok.Onlarn, potansiyel okurlarna,var olan gazete bayii sistemi ara-clyla ulaarak sata sunulma-larnn maliyeti ok yksek. Satasunulduklar takdirde, en azndanmasraarn karabilecekleri tekyntem yaygn bir abonelik sis-temi. Ancak Trke gazete oku-runun, Avrupadaki ok yaygngazete abonelik sistemiyle arasolmad iin, bu yntemden deyararlanamyorlar. Onlar iin tekyol kalyor. Trklerin youn ol-duu ortamlarda, iyerleri ve ku-rumlarda bedava datlmak. Bi-raz daha sistemli alp, tespitedebildikleri Trklerin posta ku-tularna datmaya da alanlarda var.

    Elbette, gazeteyi bedava dat-mann ve sadece ilan geliriyleayakta kalmaya almann arbedelleri de var. eriklerin hazr-lanmas iin ayrlan bteler gi-derek klyor. Doal olarak bu

    projeleri de oldu. Yksel Pazarka-yann yaymlad edebiyat vekltr dergisi "Anadil" gibi.

    Trkiyedeki 12 Eyll askeri dar-besinin lke dna srklediibinlerce insanmz iindeki gaze-teci ve yazarlar, Trkiyedeki siya-sal yaama odakl yayn pro-jeleriyle, Avrupadaki Trkemedyann tarihinde yer aldlar.Trkiyenin eitli nedenlerle on-larn byk ounluunun ya-amlarnn odandan uzakla-mas, bu kalemlerin Avrupadakiyerel medyann geliimine azm-sanmayacak katklar oldu. Sa-dece yazarak, gazete kararakdeil. Okuyarak da. Onlarn, aile-leriyle Avrupada yerleik hayatagemeleriyle, Trke iletiimdesrarl kesimler geliti, geniledi.Bu arada Trkiyeden klasik gde sryordu.

    Almancay gnlk yaamndakullanabilen, ancak Almanca ga-zete okuyacak dzeyde olmayan-larn says, kimilerinin beklediigibi azalmad. Belki artmad, an-cak ayn dzeyde kald. Paralelolarak Trk kkenlilerin kurduudernekler ve dier rgtlenmeleraraclyla yrtlen sosyal faali-yetler de artyordu. Almanca med-yann bu etkinliklerin haberlee-rek, topluma ulamasna katksolmuyordu. Byk gazeteler de,Bat Avrupann birok kent vekasabasndaki binlerce Trk der-neinin, almalarn haberletir-mesi mmkn deildi. Yerel ola-rak kacak gazete ve dergilere,

    ilan verip, onlarn ayakta kalma-sna salayabilecek zel irketlerde geliiyordu. Sonuta, yerel ga-zete ve dergilerin says artt, ie-rikleri zenginleti. Okur saysnnartmas, farkllamas etkisini gs-terdi. Elbette bazlar batan iti-baren gzel ve zenli Trkeylekyordu. Batan itibaren yle ol-mayanlar da, zamanla buna nemvermeye baladlar.

    mrleri uzamaya balad.Geri halen ounun mr ksasryor. Ancak, dzenli olarakyaynlanp, 20 yl geride brakan-lar da var.

    ierik kalitesinin gerilemesine yolayor. stelik hazrlanmas iinne kadar masraf yaplrsa yaplsn,ciddi ieriklere bir deme yapma-dan ulama alkanl toplumiinde yaygnlayor. Burada birparadoks var. Aslnda internetinyaygnlamas nedeniyle bykmedyay da ilgilendiren ciddi biramazla kar karyayz. Ve buamaza kar imdilik tek zmyolu, her yayn organnn ciddi vezgn ieriklerle okurlarnn hu-zuruna kmas.

    Bu gazete ve dergiler, haberci-likteki iddialar, gazetecilik ilkele-rine ballklar, Trkeye zen-leri, dzenli olarak yaymlanma-lar, zenli sayfa dzenleriyle, Av-rupadaki Trke yaynclnnemli bir blmn, dinamikbir kesimini oluturuyorlar. le-rinde ok iyi yaynclk yapanlarvar. Bunlarn says azdr. Az iyi vekt yaynclk yapanlar da var.Bunlarn says oktur. Tpk b-yk medyada olduu gibi.

    Yukarda ortak yanlarn sra-larken deinildi. Bunlarn yayn-clar da okurlar da gmenler.Byk blm zaten gle, g-menlerle ilgili ieriklerle yayn ha-yatna balamt. Dierlerinin degle, gmenlerle ilgili yayn ie-rikleri giderek artyor. G verenlkeden ok, g alan lkelerdekisiyasal, kltrel, sosyal gelime-lerle ilgili ierikler de.

    Bu yaynlarn ncs 1964 y-lnda Federal Almanyada hk-metin desteiyle kan "Anadolu"gazetesi oldu. Kamusal radyo vetelevizyon kurulularnn yayn-lar (Kln Radyosu gibi) onu iz-ledi. IG Metall gibi byk sen-dikalar, DGB gibi sendikal atkurulular, Trkiye kkenli ye-leri iin dzenli Trke yaynlarkardlar. Trkiye merkezli gaze-teler birbiri ardna Avrupaya yer-leirken, Avrupaya yerleik Trkgazeteci ve yazarlarnn yayn

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 5

    12 Eyll srgnlerinin katks

  • Avrupadaki Trke yerel gaze-telerin bir dier ortak zellii de,imdiye kadar kayda deer biraratrmaya konu olmamalar.Avrupadaki Trke iletiimin var-l, geliimi, gelecei zerinearatrmalarda, sadece Trkiyemerkezli medyann ele alnmaselbette normal. Ancak, ulatklarkitleler yz binleri, hatta milyonubulan bu yaynlarn da en azndanAvrupadaki Trke iletiimin bu-gn ve geleceindeki rolleri a-sndan aratrlmalar gerekiyor.Elbette ciddi bir ilan mecras olu-turduklar iin sektrdeki arlk-larnn da.

    Onlarn esas alnd aratrma-lar yok. Ancak, onlarn Avrupa-daki Trke medya iindeki ar-lklar, Avrupadaki Trke top-lumu iin nemleri asndansylenebilecek eyler var.

    Datmlar gelitii, okur saysartt iin yerel ynetimlerin dik-katle takip ettii, yerel yneticile-rin yaz bile yazd, dolaysylarnlerini, hizmetlerini tantmakilan verenlerin kaplarn aldyaynlar haline geliyorlar.

    Zaman zaman Trkiyede deokunuyorlar. lgi ekiyorlar da.Merhaba gazetesinin Avrupadakianadil hakkndaki "nadna Trk-e" vurgusuyla srdrd kam-panya, Trk gazeteciliinin bykisimlerinden Altan ymenin dedikkatini ekmiti. ymen, Radi-kal gazetesindeki ke yazsnda,Trkiyedeki Krteyle ilgili tar-tmalara deindikten sonra, Al-manyadaki Trklerin anadilinirenme, retme, konuma hak-kna, Merhabann vurgularylaiaret etmiti.

    Sadece haberleriyle deil, dierierikleriyle de geliiyorlar. rne-in Toplum (Hessen) gazetesi,Avrupadaki emeklilikle ilgili i-lemlerden, kira hukukuna, okur-larnn eitli konulardaki sorun-larna zm nerilerine, sorula-rna yantlara geni yer veriyor.

    Yukarda, bu sektre ynelik bi-limsel aratrmalarn olmadnadeinmitik. Ancak bu konununnemini bilenler de var. rneinAvrupa Trk Gazeteciler Birlii

    (ATGB), Frankfurt, Stuttgart veBrkselde dzenledii toplant-larla yllar nce bu konuda ilkadmlar atmt. Ankara niver-sitesi letiim Fakltesinin 2005ylnda gerekletirdii "Yurt DTrk Medyas" konulu sempoz-yum da bu admlardan saylabilirve ATGBnin toplantlarndansonradr.

    Avrupadaki Trk toplumununhaber, bilgi, elence ihtiyalarnkarlayacak, Trkeyi yaatacak,kltr rnleri olarak bu gazete-lerle ilgili ciddi sorunlar da var.erik kalitesi ve Trkeye zengsterme bakmndan, ok ktdurumda olanlar var. Gazeteciliksorumluluk ve ilkeleri asndanda durum yle.

    lan verenlere bamllk nede-niyle, gvenirlik asndan snfgeemeyeceklerin says halen okyksek. Ciddi n hazrlk yapl-madan yayn hayatna atldklariin yayn mr ksa srenlerinsays halen ok yksek.

    Ama tm zayf yanlarna, ek-sikliklerine ramen, bu gazete vedergiler nemlidir. Binlerce kii-nin bulunduklar toplumlarla,kendi anadilleri araclyla ilikikurmalarn salyorlar.

    Avrupadaki Trkiye kkenlitoplumun nfusu artyor. AncakTrkeyi aktif olarak kullananla-rn, yani gazete, dergi gibi klasikyayn organlarnn tketicilerininsays artmyor. Aksine azalyor.Yeni kuaklara Trke retilmi-yor, Trke renim geriliyor, ge-riletiliyor.

    Tm sorunlara ramen, Trkeyerel medya direnerek, ayakta ka-lyor...

    Sonunda Trkiyedeki siyasi ik-tidar da onlarn etkisinin ve ne-minin farkna vard. Basn Yaynve Enformasyon Genel Mdrl-nn bu yln ubat ayndaKlnde gerekletirdii "Trke

    yan Trkiye kkenli insanlarn,Trkeyi kullanan insanlarn, ya-adklar lke insanlaryla eithaklara sahip olmalar, zgr,eletirel, bilgili insanlar olarakhem kendilerinin, hem de yaa-dklar lkelerin geleceklerini g-zelletirmesiyle gl balatsvardr.

    Gazetecilik bir doruyu syle-mek mesleidir. "Bilgiyi ara-trma, edinme ve yayma" hakk,banda ilkeli gazetecilik olan s-relerde gerekleebilir.

    Dorularn sylenmesi nemli-dir. Ama dorunun hangi dildesylendii de. nsanlk farkl dil-leri kulland srece, Trke deiletiim ve kltr dili olarak yaa-yacaktr.

    Avrupada da.Dorularn Avrupada da Trk-

    e sylenmesi nemlidir.

    6 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    Merhaba gazetesininAvrupadaki anadilhakkndaki "nadnaTrke" vurgusuylasrdrd kampanya,Trk gazeteciliinin bykisimlerinden Altanymenin de dikkatiniekmiti. ymen, Radikalgazetesindeki keyazsnda, TrkiyedekiKrteyle ilgili tartmalaradeindikten sonra,Almanyadaki Trklerinanadilini renme,retme, konuma hak-kna, Merhabannvurgularyla iaret etmiti.

    Yerel basn sorunsuz mu?

    Yayn Yapan Medya Kurulular"toplants bunun iaretiydi. Top-lantda, bu yaynlarda grevli ga-zetecilere, sar basn kart veri-lecei ve kart iin istenen koul-larn, bu gazeteciler lehine kolay-latrlaca duyuruldu. Bir yaynorgannn tketicisine ulamakzere datma sunulduu ana ka-darki tm hazrlk, retim aama-larnda grev alan herkes, ken-dilerini gazeteci olarak tanml-yorlarsa, gazetecidirler. Onlara budurumlarn belgeleyecek basnkart verilmesinin kukusuz hempratik, hem de sembolik deeriyksektir.

    Ancak, basn kartndan ncehalledilmesi gereken eyler devar..

    Evet, "Avrupada Trke yerelmedya" kategorisindeki bu yayn-lar nemlidir.

    Trke olduklar iin nemli-dirler.

    Yerel medya her zaman nemliolduu iin nemlidirler.

    Saylar az da olsa, bazlar uzunmrl olmay baarmtr. Baz-lar bandan beri yleydi. Bazlarda uzun mrlln verdii di-renle, bamszlk ve ilkeli gaze-tecilik asndan artk dahaiddiallar. Bu durum ok nemli-dir. Ayn ey Trkenin daha g-zel kullanm asndan da geerli.Trkenin kullanmnda gsteri-len zenin artt kesindir. Buradada vurgulayalm. Elbette bazlarbandan beri ileri derecede du-yarlyd. nemlidirler. Ama ye-terli deil. lkeli gazetecilikte di-reniin glenmesi gerekiyor.

    Avrupann geleceinde Trkeiletiimin gelierek var olmas iinde direnmek gerekiyor. Bu dire-niin kendisi nemlidir. Direnen-ler de...

    Bylece hem gazetecilik, hemTrke glenerek, geliebilir. Bugeliimin, Avrupa lkerinde yaa-

    ddia ve zen

  • 90/Yeiller Partisinin EbakanCem zdemir, Avrupa Parlamen-tosu eski milletvekili Ozan Cey-hun, Alman Federal MeclisMilletvekili Ekin Deligz bataolmak zere Almanyada isim yap-m ok sayda edebiyat, sendi-kac, sosyolog, sanat, sporcu yeralyor.

    Bal bana bir basn ykskonumundaki "Merhaba", sadecebir gazeteden ibaret deil. Uzunyllar "Merhaba FM" ile radyodinleyicilerine Trke yayn dasunan Merhabann yaynlar ara-snda bir Trke mizah dergisi de("Hallo") var. Toplam 9 kitabokurla buluturup bir yayneviolarak gemite hizmet verenMerhaba, 6 yldan bu yana ise"Nerede" adl i rehberleri ile Al-manyann gneyinde, Baden-Wrttemberg ve Bavyera eya-letlerinde vatandalarn elinin al-tndaki klavuzlarn banda yeralyor.

    ye says Avrupada 300e yak-laan Avrupa Trk GazetecilerBirlii (ATGB) Denetleme Kurulu

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 7

    Bural olmazsa,gazetenin ans yok

    TrkE yErEL baSININ 21 yaINdaki GENci MErhaba vE babaSI hSEyiN ENoLAnnesinin cezaevi ka-plarnda kendisiniararken Trkeyi

    rendiini anlatanHseyin enol, bugnTrkenin devam ve

    kazanm iinAlmanyada

    almalarnsrdryor.

    Hseyin enol ve Merhabaclar

    IIN SIGEL

    Trkiyede 12 Eyll darbesisonras teknoloji Kapku-leye varamadndan vebilgisayar kontrolne taklmad-ndan "ieriye" ekilmekten kur-tulmasayd, Almanyada bugnhem Trke yerel gazetecilik hemde ulusal basna yetitirilen mu-habir ve redaktrlerin brndkimlik, ok daha farkl olabilirdi.

    Dedesi Arnavut, ete lideri. De-desi, amcas Kosovada Srp-lardan grdkleri basklardan,nce Yunanistana sonra Trki-yeye kamlar.

    Drt kardei Kosovada, drtkardei stanbulda dnyaya gelmi.

    Hseyin enolun asl soyaduni. Asl ad da Hysen.

    Dnyada en sevdii ehrin s-tanbul olduunu sylyor ve ek-liyor: "Okula gidene kadar Arna-vutam ok iyiydi. Sonra da Ar-navut kkenimizi gizlemek duru-munda kaldmzdan Trkemizok iyi oldu. Anadilimi daha azbilsem de Arnavuta. Tpk bura-daki Trk genleri gibi."

    Trkiyede genlik yllarnda

    devrimci hareket iinde yer alanve 1980 darbesiyle Almanyadakibabasnn yanna gelen Hseyinenol, o dnemde Trkiyede aran-sa da dnmeye karar verdii gn-lerde "Merhaba" gazetesini kuru-yor.

    Niyetinin bir iki yl gazeteyi -karp sonra Trkiyeye dnmekolduunu syleyen Hseyin e-nol, 21 yln ardndan hl heryeni sayda duyduu heyecan uszlerle vurguluyor:

    "Bu yle bir sevda ki, bu seferde buradaki Trklerin haklar iinmcadeleye giritik, rkla, ya-banc dmanlna kar. Dost-luk iin, hogr iin uyumakpr oluturmak iin girdiimizdavada 21 yl nasl gemi, far-knda bile deilim."

    Annesinin cezaevi kaplarndakendisini ararken Trkeyi -rendiini anlatan Hseyin enol,

    bugn Trkenin devam ve ka-zanm iin Almanyada alma-larn srdryor.

    Hseyin enol sadece Alman-yada deil, Avrupada Trke yerelve ulusal basnda birok tan ye-rinden oynamasnda "kendisi okfarknda olmasa da" son dereceetkili bir isim.

    Fabrikada ii olarak alrken12 bin mark kredi ekip "Mer-haba" gazetesinin temelini att-nda nasl derin sulara daldn,hangi mcadeleleri vereceinibelki ok da bilmiyordu. 1990 y-lndan bu yana geen 21 ylda500e yakn ismi Trk basnna ka-zandrd.

    Bata aylk yaymlanan, son 12ylda iki haftada bir okurla bulu-an, bugn ise Baden-Wrttem-berg ve Bavyera eyaletlerine ayrayr gazete hazrlayan "Merhaba",Gney Almanyal Trklerin vaz-geilmez Trke yaynlarnn ba-nda geliyor.

    "Merhabaclar" arasnda ya da"Merhaba Ailesi"nde gemite vebugn yazanlar arasnda Birlik

    yle bir sevda ki

  • yesi olan Hseyin enol "Yalktada Trke yaymlanan gnlkgazete saysnn azalmas, tirajla-rnn dmesinde en byk etkeninternetse dieri de yerel gazete-lerdir" deerlendirmesiyle, ulusaldzeyde datm yaplan yaynla-rn karsnda yerel gazetelerinnemli bir g olduu konusundahi alakgnll deil.

    "Hedef haftalk, hatta gnlkyayn yapmak" diyen Hseyinenol, Almanyal Trklerin hazr-lad yaynlarn gelecekte okurlartarafndan tercih edileceini vebugnn tam tersine Avrupa say-falarnn yerine 4 sayfann Tr-kiye sayfalarna ayrlaca gr-n de savunuyor.

    Benim gibi birok haberci arka-damn basnla bulutuu, med-yann kaplarn aralad Mer-haba hakknda ve inand haya-lin peinden giderek onu gereedntren yaratcs Hseyin e-nolla syletik.

    - Hikaye tam olarak neredenbalyor?

    hSEyiN ENoL Tam isabet.nk ailemin yaad kltr a-tmas ve grdkleri bask ol-masa, bugn ben de bu gzlkleolaylara bakamazdm. Bizimkiler1960da stanbula gelmiler. De-dem, byk amcam nce 1945teYunanistana snmlar. Rejimemuhalif hareketin iinde yer al-mlar. Srplardan grdkleri bas-kdan kamlar. Dedem ete li-deri. 6-7 yl Yunanistan derkensonra stanbul.

    Ancak 45den 1960a kadarbabam, babaannem, ve kardeleriKosovada kalmlar.

    Asl soyadmz uni; Gilan eh-ri ise memleket. Babaannem kan-sere yakalanm ve dedemle aslakavuamamlar. Bunlar birer tra-jedidir. Benim asl adm da Hysenuni.

    - enol adn nasl aldnz?hSEyiN ENoL Babamn mezar

    tanda enol soyadnn yanndauni de yazyor. Snmak iin"Trkz" demi. Nfus memuruda soyadmz koymu. Dedemin,

    amcamn ve bizim soyadlarmzhep farkl farkldr. ArkasndaTrkletirme zihniyeti yatyor.ocuklarmn iki ad var. EliraSude, Ayda Eylem.

    - Ailece Almanyada yayorsu-nuz. Evde hangi dil baskn konu-uluyor.

    hSEyiN ENoL Elbette Trke.Dnyada en sevdiim ehir stan-bul. Okula gidene kadar Arnavut-am ok iyiydi. Sonra da Arnavutkimliimizi saklamak durumunda

    kaldmzdan Trkemiz ok iyioldu. Anadilimi daha az bilsem deanadilim Arnavuta. Tpk bura-daki Trk genleri gibi.

    - Anlalan Trkeyi okulda -renmisin

    hSEyiN ENoL Annem cezaevikaplarnda beni ararken Trkeyirendi. Bizim evde annembabam hep Arnavuta konuur-lard. Babam 9-10 dil biliyordu.En iyi konutuu dil elbette Ar-navutayd. Hep bir aradaydk."Trkiyede Arnavut sorunu yok"derler. Olmaz tabii. Doru, hak-kn aramazsan, susarsan sorunkarmazsan sorun yokmu gibigrnr. Okulda Arnavutum de-diim iin Milli Gvenlik dersin-den ikmale kaldm. Allahtan

    sorular Trklerle ilgili deildi,getim sonra. Babam da bana sksk "Darda Arnavutum deme"diye tembihte bulunurdu.

    - Arnavut kkeninden dolayTrkiyede bir tarafn eksik yaa-msn. Susarak yok saymsn.Buna ramen gemite devrimcihareket ierisinde yer aldn,cezaevlerine dtn. Buna klt-rel bir eliki diyebilir miyiz?

    hSEyiN ENoL Trkiye hep oknemliydi benim iin. Devrimci

    hareketin iinde bulundum elbet.renciyken aktif eylemlere ka-tldm. i dayanmalar, boy-kotlar. Birok eylem iin sk skierideydim. Hak ve zgrlk m-cadelesiydi bu ve faistler de bunasaldryordu.

    - Anne seni ararken cezaevikaplarnda Trkeyi skm, yababa?

    hSEyiN ENoL Babam ailesinigeindirmek iin Trkiyeye ilkgeldii dnemde amtatl sat-yordu sokaklarda. Babamn Trk-eyi renmesinde ise Trkiye-den o zamanki Yugoslayvaya, Yu-goslavyadan da Trkiyeye malgetirip gtrmesi etkili oldu. Tr-kiyede olmayan krem, ampuangibi birok eyi getiriyordu.

    - Kaaklk yaparken mi Trk-eyi renmi?

    hSEyiN ENoL Hayr. En songmrkte ii saat dolu radyolarbir kadna verince kadn yakalan-m. Bunun zerine babam teslimolmu. Babam Sultan Ahmet Ce-zaevinde 3-4 yl hapis yatt. O daTrkeyi hapiste rendi. Dahasonra 1974de Almanyann Ulmkentine gitti. Dil bilmiyordu. Al-manyadan ikolata, muz getiri-yordu bize. 1984de ise temellidnd. 2004de 75 yanda ld.

    - Merhaba gazetesinin arkasndaaslnda koca bir kltrelatma ve bask grlen birgemi var desek. Kosova, Yuna-nistan, stanbulu Ulma bala-yan, yerel gazetecilikte "MedyaPatronu" olman salayanservenin Almanya aya naslgeliti?

    hSEyiN ENoL Kesinlikle evet:Gemiteki o kltr, etnik veideolojik atmalar bizi buralarakadar getirdi. 1980in yaznda ba-bamn yanna gezmeye geldim.Babam ileri ayarlamt, benianari ortamndan kurtarmak is-tiyordu. Avrupann cazibesi okolsa da, benim gibi Arnavut birgenci Trkiye sevdasndan alkoya-mad. Ama bakalar Trkiyeye elkoydu. Darbe oldu. Yeenimi has-taneye gtryorum numarasylaevden akrabalarn evine katm.Havaalanlar kapalyd. lk d-nemde eylem yapmay srdrdk.

    Pasaportum elimdeydi zaten.18 Eyll 1980de babamn yannaUlma gittim. Dayanamadm 1Mart 1981de geri dndm.Mdr "ieri alrlar" dedi. Hibirarkada da yoktu. eri alnm-lard. 7 Martta Almanyaya dn-dm. Ara ara Trkiyeye gittim.Almanyada da devrimci hareke-tin iinde olmaya ise devam et-tim.

    Heimlarda babamla birlikte kal-dm. Kemptende aabeyim ya-yordu. Turistik, gzel bir ehir.Meslek okuluna Ulmda kaydmyaptrdm. 1 Ekimde 16 yanda-

    8 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    1980in yaznda babamnyanna gezmeye geldim.Babam ileri ayarlamt,beni anari ortamndankurtarmak istiyordu.Avrupann cazibesi okolsa da, benim gibi Arnavutbir genci Trkiye sevdasn-dan alkoyamad.

    Asl adm Hysen uni

    Merhaba, hakszlabakaldrnn rn

  • kiler iin vize balamt. Bendaha nce gelmitim. 1984e ka-dar uakta kiisel bilgiler doldur-duumuzu hatrlyorum. O za-man bilgisayar a yoktu. Kiiselbilgiler valilie kadar gidip debizim evi polis basana kadar benoktan yeniden Almanyaya dn-m oluyordum. Annem beni ko-rumak iin babamla ayr yaadk-larn sylyordu. 1984te bilgisa-yar sistemine geince yakay eleverdim. Biraz tuttular. Sonra b-raktlar. Babam ok para harcadtabii. Cezalarm sraya koydular.En haf cezayla baladlar. lk ozaman Boaz Kprsn 1980de1 Maysta igal etmekten dolay 1ay boyunca Balkesire gitmektenmen ettiler. Ne alakaysa. Her gn1 ay gitmediime dair imza attm.Arkadan ar cezalar gelecekti.Kapkuleye teknolojiden ncevardm ve bilgisayar kontrolnetaklmadan kurtuldum.

    1989a kadar gidemedim. Yuna-nistana gidip, Yunan adalarnaTrk adas niyetine bakp alyor-dum. Annemle Kosovada bulu-tuk. Kardelerim evlenmi, yeen-lerim olmutu. Btn bunlar odnemde tam krlma noktasndayani 21-25 yalar arasnda oldu-um iin beni derinden etkiledi.

    Almanyada ise meslek eiti-mimi tamamladm. Artk torna-tesviyeci olmutum. Babam Tr-kiyeye dnmt. ok Alman ar-kada edindim. Almanyadaki si-yasi gelimeleri yakndan takipediyorduk. Trkler de iilerle da-yanma iindeydi. Gmen ol-maktan kaynaklanan mcade-lenin tam iindeydik. Trk gaze-telerini takip ediyordum. Uluslar-aras Af rgt AIde grev al-dm. Yabanclar Giriiminde a-ltm. Gmen Federasyonunun(DIB) Avrupa ynetimindeydim.

    O dnemde Trk toplumudaha faaldi. Almanlarla el ele ha-reket ediyordu. Irklk trmanagemiti, Trklerin evleri yakl-yordu.

    te tam o zamanlar Trk top-lumundaki gelimeleri aktarmakiin basnda greve baladm.Milliyette almaya baladm.AInin ve dier kurulularn der-gilerinde yazlar yazyordum.Sendikalarda etkindik. nce du-varlara yazdm, sonra ii ve g-men hareketi iindeki yayn or-ganlarnda. Bir yl sonra da Al-man kltr dergisi Szenede Trk-e sayfa hazrlamaya baladm.Byk ilgi grd. O tek sayfa yet-miyordu. Yerel gazete karmakri her geen gn bende daha danetlik kazanmaya balad. 1990aralk sonunda Merhaba okurlabulutu. Gazete kmadan 3-4 aynce n almalar yaptk. "Appleal" diyorlard. 15 bin mark. Bankabana 12 bin mark kredi verdi. Bil-gisayar aldm 7 bin mark gitti. -neli yazc aldm. Bat Trakyalrahmetli arkadamz RamadanSehimiolu ok yardmc oldu.Teknik yok, bilgi yok, para yok,ekip yok, ekipman yok. Gazeteyiyine de kardk. lan tecrbemyoktu. Esnafn reklam kltryok. Biz 21 yllk yerel gazeteciliksrecinde reklam sektrn es-naa birbirimize rettik.

    Gazetenin ilk says kt. Da-tmn biz yaptk. "Aa, gazeteyebenziyor!" dediler. "Aa, her zamanm kacak?" dediler. Ben "1-2 ylkar" dedim, 21 yldr yayndayz.Halk sahip kt. Blgede dierTrke gazetelerin, radyo prog-ramlarnn oluumuna vesile ol-du. Merhaba ile tanp, bizimaramzdan bunu meslek olarakyapan, Almanya apnda ok sa-yda arkadamz var- Bugn Almanyann neredeysehemen her kentinde Trke yerelgazete var. Ancak 90l yllarnbanda bir heyecan ve cokudalgasnn ardnda

    Merhabann sadece Trke gaze-teyi okura buluturmas myatyordu sence?

    hSEyiN ENoL Faaliyetler deyaptk. Sergilerden rklk karteylemlere, seme ve seilmehakk iin mitinglerden, Merhabakltr gecelerine kadar. Yaynevikurduk. Ticareti bilmiyorduk.Bata bata rendik. Bu zorluk-larla karlaacam bilseydimakas bu adm atamazdm ozamanlar. 1989da dnmeye ni-yetliydim ama bu kez de gmenhaklar iin verdiim mcadeledeMerhaba ok byk rol oynad veben Almanyada kaldm.

    - Gazetenin adn nedenMerhaba koydunuz? Ayrcasiyasi bir izgiden de geliyorsun.Politik kimlii olan biri iinbiraz fazla "tarafsz" deil mi?

    hSEyiN ENoL Almanlarn enok duyduu, bildii Trke ke-lime "Merhaba" olduu iin gaze-teye de bu ad verdik. Bata Al-manlara gitmeyi hi akl edeme-dik. "Ne yapyorsunuz siz?" diyor-lard. Sol bir kimliim de var,doru. Merhaba hibir zaman si-yasi bir gazete olmad. Ancak ay-rmclk, rklk kart haber,yorum politikas izledi.

    Her gre eit mesafede duru-umuz bizim iin byk nem ta-yordu. Almanyada Trke yerelyaynclk yaparken sa-sol politi-kalarndan ok yabanclar politi-kasn ierikte esas aldk. Bunedenle Merhaba, Almanyanndrt bir yanndan yazan deerliTrkiyeli yazarlarn "mekan" ol-du. Gmen politikalar ve kltralannda grlerini kaleme ald-lar. "Bugn" onlar belirledi der-sek doruyu sylemi oluruz.Ke yazarlarmz arasnda Cemzdemir, Ozan Ceyhun, Ekin De-ligz vard. O zamanlar Trk top-lumu iin yeni ve heyecan ve-riciydi. Etrafmzda geni biryazar kitlesi olutu. lk yllardaherkes bunu topluma bir hizmet

    olarak alglad iin gnll des-tek veriyordu.

    "Trkiyede Almanc, Alman-yada Yabanc", "Bizim Almanya"adl yaynlarmzda ke yazarla-rmzn gr ve yorumlarn der-ledik. Ayrca Merhaba Yayneviolarak aratrma ve iir kitaplarkardk. Toplam 9 kitab okurlabuluturduk. Kitaplarmzla Tr-kiyeye de aldk. Frankfurtunyan sra zmir, Ankara, stanbulkitap fuarlarna katlarak gmensorularna dikkat ektik. Paraysoruyorsanz, para yapamadktabii.

    Merhaba 12 yldr iki haftadabir kyor. Her sayda hl heye-canla matbaadan kmasn bekli-yorum. Merhabada 21 yllksrete 500e yakn arkadala bir-likte altk.

    - Almanyadaki Trke yerelgazetelerin haber aktarmanndnda sence bir misyonyklenmesi koul mu ya da isteristemez bir misyon ykleniyormu?

    hSEyiN ENoL AlmanyadaTrke yerel basn olmazsa ol-maz. Biz burann ilki deiliz belkiama en eskisiyiz. lk iki haftalz,ideal olan haftalk, hatta gnlkolmak. Bu arada Trke mizahdergisi "Hallo"yu da okurla bulu-turduk Erdoan Karayelle. Bu-nunla birlikte magazin, sporyaynlarmz da oldu. MerhabaFM ile de uzun yllar Radio Ca-nale Grandede blgesel radyocu-luk yaptk. Btn bunlar nedenoldu? ok otomatik bir yant bel-ki ama, ihtiyatan.

    Kabul etmek istemeyen olsa dayerel gazete Trk toplumu iin,Trk ve Alman makamlar iinbir g kayna ve bulunmaz birnimetti. Seslerini duyurabilecek-leri bir merci, yaknlatran birkpr.

    Son 6 yldr da, iki ayr blgeyefarkl kan "Nerede" adl rehber-leri yaymlyoruz.

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 9

    Gazetenin ilk says kt.Datmn biz yaptk."Aa, gazeteye benziyor!"dediler. "Aa, her zaman mkacak?" dediler. Ben"1-2 yl kar" dedim, 21yldr yayndayz. Halksahip kt. Blgede dierTrke gazetelerin, radyoprogramlarn oluumunavesile oldu.

    Bata bata rendik

  • - Bundan 20 yl nce Trkeyerel gazeteler bir elin beparman gemezken ve pas-tada en byk pay Trke ulu-sal gazeteler alrken, bugnyerellerin says yzlere trman-yor, ulusal gazeteler ise varlksava veriyor. Bu tabloya 20 ylnce baksaydk "Hadi canm"derdik. Tam da burada "Hadicanm" dediimiz iin mi fotorafimdi farkl gzkyor?

    hSEyiN ENoL Gnlk gazete-ler gelecei gremediler. Yerel ga-zetelerin nemini anlayamadlar.Alman gazetelerini yerellikte r-nek alamadlar. Hatta yerel basnhor grdler. Gnlk gazete mu-habiri yerel gazete muhabirinikk grd.

    Merhaba ekip olarak ilk kez birey yapt ve bir ulusal gnlk ga-zetenin blge temsilciliini st-lendi. Sonra benzerleri elbette kiarkadan geldi. Trke gnlk ga-zetelerin saysnn azalmas, tiraj-nn dmesinde en byk etkeninternetse dieri de yerel gazete-lerdi. Gnlk gazetelerin sahipleribural deildi, buraya salkl birbaka sahip olmadklar iin so-runlar ortaya kt.

    - "Trkiyeden idare edilen gaze-teler gelecekte tutmaz" diyorsun,yle mi?

    hSEyiN ENoL Bural Trk ga-zetecilerin yapt gazeteler baa-rl olacaktr. Ayrca yerel gaze-telerin Trk toplumunun ekono-misine katks da oldu.

    Buradaki Trk kanallarnn Av-rupa yaynlar ise akllara zarar.Yz Avrupaya evirilen ek biruyduyla balayan televizyon ya-yncl buradaki hem gnlkhem de yerel basnn gcnkrd.

    Banda her 9 ayda bir deienrveti bir adamn bulunduukanallarda iin clkn kardlar.Piyasay kerttiler. Trkeleribozuk insanlar ekrana karpburadakilere yanl Trke ve kl-tr empoze ettiler. Gndemdenkopuk programlar sard ortal.Bu programlar sadece genler iz-liyor, nk bar-diskotek tantm-larndan ileriye gitmeyen prog-ramlar onlar "Ben de gzkrm

    belki" diye izliyorlar. Elbette az daolsa ciddi programlar sunan vehazrlayan deerli isimler de var.

    te yandan Trkiyedeki olaylarburadaki insan bire bir etkiliyor.Gazeteyi okurla bulutururkengelecekte ters orant kurmak ge-rekiyor. Yani 4 sayfa Avrupa deil4 sayfa Trkiye sayfas olmal.

    - "Trk medyas uyuma engeldir"standardna ne diyorsun?

    hSEyiN ENoL Uyum, anadiliunutmaksa, dilimizden, dinimiz-den, kltrmzden vazgemek-se karym. Trk medyasnnuyuma katks yadsnamaz, uyu-

    mun vazgeilmezidir. Almanlarniten tutumunun ise medyada get-tolamaya neden olduunu dasylemek zorundaym.- Almanlarn "iten tutumu"naramen 50 yldr buradayz. 20yllk Trke kalem oynatmannardndan, mesaj okur ald m?

    hSEyiN ENoL G srecindeyaanan tm olumsuzluklara ra-men zellikle "80 sonras devri-minin" iyilemede pay byk.

    Almanyada siyasi arenada Trki-yeliler bugn boy gsteriyorsa,bizim el ele verdiimiz mcadele-nin ve hak araynn bir rn-dr bu. Bu lkede slam da Trk-e de kabul grecek. En byksorun Trklerin topyekun kalkpmasaya vurarak "Misar deil,gmen deil, aznlz!" deme-mesinde.

    Almanya bizlere pozitif ayrm-clk vermek zorunda. Gmendeil aznlk haklarn talep etme-nin zaman geldi de geti bile. Al-manlar bunun bilincinde. lk 50yl gmen haklar iin mcadeleverdik, ikinci 50 ylda ise ama

    aznlk haklar olmak zorunda.Trk aslllar bu lkede baba-

    kan ve dileri bakan da olur.Ama bu btn sorunlarmznbittii anlamna gelmez.

    - Sen ne kadar "entegresin"?te tuzak soru: Hangi takmtutuyorsun?

    hSEyiN ENoL Alman takmtutmuyorum bir kere. Demek an-cak bu kadar entegre olabilmiim.

    Galatasaraylym. Trkiye gol atn-ca seviniyorum. Milli malardaAlmanya ile oynaynca elbette vekesinlikle Trkiyeyi tutuyorum.Alman takmndaki bir Trk golatarsa o baka. O zaman da sevi-nirim.

    10 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    Kosova-stanbul-Ulm-stanbul

    Bu Trktelevizyonlar zararl

    Gnlk gazetelergelecei gremediler.Yerel gazetelerin neminianlayamadlar. Almangazetelerini yerellikternek alamadlar.Hatta yerel basn horgrdler. Gnlk gazetemuhabiri yerel gazetemuhabirini kkgrd.

  • berweisen, Pause, berstunde,Akkordarbeit, kaput, Meister,Heim, Schwein, Rind, ich, du,Frau, Kindergeld, Rathaus, Finan-zamt, Sozialamt, Anmeldung,Krank machen, vb..." Bu szck-leri belki biraz daha uzatmakmmkndr. nsan yaamna ye-tecek kadar szcklerle kanaatkarbir yaam anlay vard.

    Ancak, gnlk gazetelerin Av-rupa basklarnn olmas, hattabyk tirajlara ulamas, ardndanradyo ve televizyonlarn Av-rupay kuatmas derken, blge-sel yaynlarn ortaya kmasylabirlikte, ister istemez dil ve kltrtransferi yeni boyutlar kazan-maya balad. Baz eyler de kont-rolden kmaya balad. Gazeteci-likte, hekimlik, avukatlk, mhen-dislik gibi bir diploma, eitimaranmad iin ve byle bir n-koul olmakszn, nne gelenin"gazeteciyim" diye ortala k-mas, ister istemez gazeteciliinve gazete denilen olayn gizeminive gcn de glgeledi.

    Bu adan, ortada kendini "ga-zete" olarak tanmlayan zeri bo-yal katlarn, kltr ve diltransferine ne denli hizmet ettiikonusunda kayglarmn oldu-

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 11

    "Umutlanmak isterim, ama..."HEssEN TOpLuMuN 18 yLLk ABAsN MEHMET CANBOLAT ANLATT

    nsanlara "yabaneller"de orayazg bilgi ve gelimeleri

    Trke aktardnzzaman, hedef kitlenizinkendi yaad blgede

    olup bitenler konusundabilgilenmesini salam

    oluyorsunuz.Bilgi, bence meraktr.

    Bir dier deyile,bilgi, tat verirse, merak

    krkler. Merak ise,almay, renmeyi,

    gelimeyi, retkenlii,yaam salar. Bir insan,

    kendi blgesinde olupbitenlerden haberdar ise,

    o zaman o toplumuniinde var, demektir..

    Mehmet Canbolat, Almanyada dzenledii Turhan Seluk sergileriyle de dikkatleri stne ekti.

    Federal Almanyada, Frank-furtu da ieren Hessen eya-letinde 18 yldan bu yanaTrke yaymlanan ve bir srence Alman Milli Ktphanesiarivlerine de kabul edilen Hes-sen Toplum gazetesi, MehmetCanbolat tarafndan hazrlanyor.Gazeteciliin eitli alanlarndave yazar olarak almalarn sr-dren Canbolat, gazetesini, aba-larnn toplumsal anlamn vekltrel ilevini deerlendirdi.

    - Almanya bu konuda ncaslnda: Avrupadaki yerel ve pa-rasz datlan Trke gazetele-rin daha ok o blgedeki Trkeliinsanlarn gnlk yaamnaodaklandn gryoruz.Ama bir dil ve dolaysyla"kltr" de tayor, koruyor vegelitiriyorlar. Bu tr bir yaync-lk, nasl bir kltr tayclyapyor sizce?

    MEHMET CANBOLAT - Yaamnnnemli bir blmn yabandageirmi bir gazeteci olarak, Al-manyada Trke yaymlanan ga-zetelerin tamamn, bir dil vekltr taycs olarak grmek nekadar olanakl? ncelikle bu ko-nudaki kukumu belirtmek iste-

    rim. nk bir kltr veya dilintaycs olabilmek iin ncelikle,tayacanz olgular iyi bilmenizgerekir. Bugn Almanyann hattaou Avrupa lkesinde Trkekan ve kendisini gazete veyadergi diye adlandran yaynlaryzeysel biimde irdelediinizde,bunlarn ounun, zerine mat-baa mrekkebi srl kattanteye gitmediini grebilirsiniz.Bu tehisi mesleki bir inantan veilkeden tr yapyorum. nkbiz bu meslein byle doru ol-duunu rendik ve o ilkeden hivazgemedik. nk bir beyazkat parasn gazeteye dnt-ren, zerindeki mrekkep deil,iindeki bilgidir. Eer bu bilgiyi okat parasna tayabiliyorsanz,o zaman dil ve kltr de taya-biliyorsunuz demektir. Kltrntanmas ise, zaten o deerlerinyaatlmas, yaygnlatrlmas an-lamna gelir. Eer bunu hakkncayapabiliyorsanz, o zaman zatenTrke dilinin de yabandaki m-rn uzatmaya bir para katknzolmu demektir.

    Dil deyince, bir gerein de al-tn izmekte yarar gryorum:Bundan 29 yl nce Erlangen ni-versitesinde dil hassasiyeti olan

    bir Yunanl renci ile, ok bala-yc yn olmayan bir aratrmayapmtk. O zamanlar Alman-yaya ii olarak gelen birincikuak Trkler ile Yunan yurtta-nn gnlk yaamn idame etti-rebilmek iin ihtiyac olan kelimebirikiminin ok dk dzeydekaldn grdk. Bu insanlarnkendi anadilini ortalama 110 sz-ck ile idame ettirebildii gibi na-izane bir gzlemimiz oldu. Bukelimeler ise, insann gnlk ya-amndaki "olmazsa olmaz"lar idi.Yani, "yemek, imek, yatmak, a-lmak, ekmek, para, tuz, su,eker, memleket.." ve buna benzermasum szckler, bu insanlarnyaamlarna yetiyordu. letiim desnrl olunca, insan yaamndakiie kapanma, dilde de daralmayayol amt. Bu insanlarn nemlibir blmnn Almanca bildik-leri kelimeler ise 50yi gemi-yordu. ok ilgintir, Almancaszcklerin nemli bir blmde, Trke ile ayn anlama geli-yordu. Yani ihtiyatan kaynakla-nan bir durum sz konusu idi;"essen, trinken, schlafen, aufste-hen, arbeiten, machen, kaufen,sagen, hren, gucken, Geld, Brot,Wasser, Salz, Butter, Bank, Konto,

  • unu yineleyebilirim. Ayrca, ga-zetecilik dil demektir. Bu dili iyikullanamayan ve bunu gazetediye adlandrdklar kat parala-rna yanstan o kadar ok insanvar ki... erik ve iletiim aracolan dilden bizzat yoksun olan-lar, siz nasl gazeteci olarak gre-bilirsiniz ki? Bunlara, dil ve kltrtransferinde tayc olarak naslbir ilev ykleyebilirsiniz ki?

    - Siz Hessen Toplumun ilevinibyle bir erevede nasl grd-nz, gryorsunuz?

    MEHMET CANBOLAT Bence nem-li olan, "Hessen Toplum" gazete-sini benim nasl grdm deil,bakalarnn bu gazeteyi nasl al-gladdr. Hessen Toplum, 18yldr, hi ara vermeksizin herayn birinci gnnde piyasada ol-may temel ilke edinmi bir gaze-tedir. Bu byle sregelmitir.Bugn datm noktalarnza biriki gn ge eritiinizde, okurveya datm noktasndaki grev-liler, "Gazete gelmedi bugn. k-mad m yoksa?" diye soruyorsa,rnein bir yal kadn okuru-muz, gazeteyi almak iin birgnde birka bakkal dolap,"Toplum gelmedi mi?" diye soru-yorsa, o zaman bu sorunun yan-tn da burada grmek mmkn,demektir.

    Ben gazetecilii kltr ve dil ta-yclndan ziyade, bir iletiimarac olarak gryorum. Yani, bil-ginin taycs olmann, gazeteci-likte temel ilev olmas gerektiinidnyorum. Kltr veya birbaka deerin taycln ise,olsa olsa, bu alanda younlamkurumlar, uzmanlar giriimi veelbette ad "Kltr" olan sizler gibiuzman dergiler stlenmelidir. iustasna, bir bilene brakmak endorusudur. Bizim gazete olarakyapabileceimiz, olsa olsa or-baya biraz tuz koymak olur. Bunusylerken elbette, gnn gereklerive okurun gereksinimlerineuygun yeni grevler de stlenebi-lirsiniz. Ancak, bence en nemliilev, bilginin transferidir. "HessenToplum" gazetesi olarak, Trki-yeyi veya dnyay kurtarma gibibir hedefe ynelmi deiliz. Heleou yayn organnn yapt gibi,kitaplardan, internet sayfalarn-dan, genel ansiklopedik bilgilerehi ynelmiyoruz. Tam aksine,insanlarmza iinde yaad top-lumdan gncel haber ve bilgi ak-n kendi anadilimizde aktarmaybenimsemi bir gazeteyiz. 18 yl-dr bundan hi dn vermedik.Bundan sonra da, sanyorum,bundan sapma olmaz bizde.

    nk insanlara "yaban eller"deoraya zg bilgi ve gelimeleriTrke aktardnz zaman, hedef

    kitlenizin kendi yaad blgedeolup bitenler konusunda bilgilen-mesini salam oluyorsunuz.Bilgi, bence meraktr. Bir dierdeyile, bilgi, tat verirse, merakkrkler. Merak ise, almay, -renmeyi, gelimeyi, retkenlii,yaam salar. Bir insan, kendiblgesinde olup bitenlerden ha-berdar ise, o zaman o toplumuniinde var, demektir. nk bilgimevcudiyettir. Bilgi varlktr."Varm" demektir. Bu duyguyuverdiiniz anda, o zaman insann,iinde yaad toplumla btn-lemesine zemin sunmusunuzdemektir.

    Yani biz, Hessen Toplum ola-rak, "Toplumsal birlikteliin, uyu-mun, bar iinde birlikte yaamntek anahtar, bilgidir" diyoruz veo yzden de yaynlarmzda, yerelkalp, blgesel olup, toplumsalderinlii, boyutu, anlam olan ko-nular okurlarmza aktarmayazen gsteriyoruz. O yzdendirki, gazetemizin en tepesinde hepu ifade kaln harerle yazldr:"Toplum: Regional, Hesssischaber Trkisch! Mehr als einerZeitung..." Yani, Toplum, blge-seldir, Hessenlidir ama Trkedir.Gazeteyi de aan bir eydir...

    Gazeteyi amak derken, belki

    kendi ihtiyalarmzdan kaynak-lanyor olsa gerek, yaynclk a-lmamzn yan sra, yinegazetemiz nclnde veya des-teinde yln belirli dnemlerindeihtiyaca gre, eitli kltrel faali-yetlere veya geleneksel kltreletkinliklere de nclk ediyoruz.rnein, bu yl 17ncisini kutlad-mz ve yarma ortamndageen, Almanya ve komu Av-rupa lkelerinde yerleik Trkhalk oyunlar topluluklarna hitapeden geleneksel Trk Halk Dans-lar leni, en kkl bir kltr et-kinliidir. Bu, belki sizin dediinizanlamda bir kltr tamacldr.Toplum DiYalogus e.V. adl der-nein nclk ettii bu etkinlik-lere, Toplum gazetesi olarak, dahageni kitlelere eriim amacyla sa-dece destek veriyoruz. Tpk,Hessen ve baz komu eyaletlerdeyerleik Trk kitle rgtlerininalmalarna verdiimiz tayc-lk hizmeti gibi...

    - Bat Avrupada 5 milyonu aknTrkeli insan yayor. Bunlarn3 milyona yakn Almanyadabulunuyor. Bu insanlar ve ocuk-larna seslenen, ama onlarnzellikle Trkenin st dzeykltr yaptlaryla iliki kurma-sn isteyenler, neler yapabilir?Yaplmayanlar neler?

    MEHMET CANBOLAT Trkeninst dzey kltr yaptlaryla ilikikurmak! Bence gzel bir sz.

    Ancak, bir st dzeylilikten szediyorsanz, bunun iin salambir alt yap var, demektir. Bunaerimek, iliki kurmak, gn-mzde ok kolay. Gnmznhzl teknolojisi size bunu kolay-lkla sunuyor. Hem de annda.Yeter ki, isteyin. Ancak, dediimgibi bunun iin alt yap donanm,kltrel ve sosyal birikim varsa,bunu yapabilirsiniz. Yabanda bendrt trl toplumsal katman g-ryorum Trk kitlesi asndan.Birincisi, Almanyaya emeini,aln terini satm, kendi halindeyaam sren bir yal ve fedakarkuak. Hi bozulmam ve Ana-doludan geldii gibi kalm olan-lar. kincisi ise, cambazlar velmpen bir asalak kesim. Kendinidnyann ekseninde sananlar an-cak dnyadan bihaber bir kme.nc kesim ise, Almanyayarenci amacyla gelip, snf atla-yanlar. Drdnc kesimi buradadoup veya byyen gen kuakoluturuyor. Bunlar da yukardasaydmz kmeye istediinizgibi databilirsiniz. Bu -drtkmeyi bir bytele inceledii-nizde, st dzey kltr yaptla-ryla bir arada anlabilecek in-sanlarn seimini size brakyo-rum. Bu tablonun sorumlusu el-bette, o insanlarn kendisi deil-dir. Eitim dzeyimizin Avru-pada ok yksek olduunu san-myorum. Geri son yllarda top-lumsal yaamn birok alanndaad ne kan, grev stlenenTrk ahsiyetleri grebiliyoruz,ancak buralara gelmek, kltrelst dzey yaptlarla ilintili olmakiin yeterli etmen olamyor. yleolsayd, Frankfurtta, "AlmanyayaGn 50. Yl" balamnda orga-nize edilen "Saraydan Kz Ka-rma" operasn, Avrupal 100-150 Avro deyerek izlemek iin,aylar ncesinden yerini ayrtr-ken, Trklere 10-15 Avroya adetarica minnet davetiye vermek iinncler kap kap dolamazd.Bunlar vurgularken bir eletiriolarak sylemiyorum. Bu bizimbir gereimiz. Bunun iin dahazamana, eitime ve bilgiye ihtiya-cmz var. nsann karnn doyu-ran paradr, ancak, ruh besinsizkalmsa, tok bir karn neye yarar?Bunun iin, brakn nce stdzey kltr deerlerini, alttanbalamak gerekir. Bunun iin,devlet bir ey yapmyorsa, buradayerleik, mevcudiyeti buradakiTrk insanyla bire bir ilintili ku-rulular nclk etmeli, destekvermeli ve kltrel deerlerin ya-amas, lizlenmesi iin el uzat-maldr. Bunu sylerken umut-lanmak isterim ama... Neyse...

    - Trke yerel ve parasz dat-

    12 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    Ben gazetecilii kltr vedil tayclndan ziyade,bir iletiim arac olarakgryorum. Yani, bilginintaycs olmann,gazetecilikte temel ilevolmas gerektiinidnyorum.

    Gazeteyi amak derken

  • lan gazeteler, sizce bir "direnveya k" m, yoksa bir "geriekilme" (kendi kabuunaekilme) mi? Bu tarz yayncln,Trke kullanabilen insanlarnkltrel ve toplumsal yaamnakatksn siz nasl deerlendiri-yorsunuz? Bu k veya kaanaliz eder misiniz?

    MEHMET CANBOLAT Meseleyi"buras, oras" veya "biz, onlar"ekseninde grmek yerine, bir ge-reklilik olarak deerlendirmek is-terim. Direnmek? Neye kar? Ge-ri ekilme? Neden? Bence, Top-lum, Almanyada bir gerekliliktendomu gazetedir. nk benahsen uzun yllar gnlk gazete-lerde de altm ve yer yer yaynpolitikalarna yn veren konumdada bulundum. Ancak Trkiyemerkezli, stanbuldan beslenenbir yayn organnn, gerektii gibiolmas pek mmkn deildi. Bu-nu Milliyet ve Gnaydn Avrupabasklarndaki sorumluluk d-nemlerimden ok iyi anmsyo-rum. Avrupann nabzn gre-meyen stanbul merkezli bir farklgazete, bundan 20-25 yl nce pek

    mmkn deildi. Ben inanarak,denemek istedim. Ancak, stan-bulda oturup, Avrupann yaamkoullarn, okuyucu prolini bil-meyen insanlarla maalesef bummkn deildi. Belki bugniin gnlk gazeteler asndandurum biraz farkl olabilir, ancakyine de, gerektii gibi kkten biranlay deiimi olduunu da san-myorum. Yerel gazeteler, bencebir gerekliliktir. Ancak bunu dagerektii gibi yaparsanz. Sayfala-rnzda, okuyucu kitleniz iin,ciddi haber, salam bilgi, yararlenformasyon verebiliyorsanz vehizmetiniz okurlarnz iin artbir deer nitelii tayorsa, onla-rn iinde yaad toplumla b-tnlemesine bir kk kap ara-layabiliyorsa, o gereklilik ite ozaman gerek anlamn bulur.

    O adan baktmzda, Trkeyerel basn, ne bir ktr, meydanokumadr, ne de bir katr.Bence bir gerekliliktir. Bunu ge-en 18 yllk yayn hayatmzdaher geen saydan sonra farkl r-neklerle bizzat hissediyoruz. Birdier ac gerek ise, Trkiye mer-kezli, baml gazetelerin birou

    yayn hayatna maalesef son verdi.nk okur kitlesini srekli yitir-meye balad. Kendilerini bu kit-leyi dinamik klacak atlmlaryapamadlar. Bu durum, kesin-likle burada alan meslektala-rmzn hatas deildir, bam-lln, hareket alannn esnek ol-maynn bir doal sonucudur.

    Bugn piyasada varolmaya a-lan gnlk gazetelerimizin du-rumu da ortada. Srekli kan kaybyayor. Kimisi, inan gruplarntemsil ettii iin, "Allah rzas"nave cemaat ilkelerine bal olarakyaamlarn srdryor. Yani, y-le veya byle besleniyorlar. Dierbamsz ncl gazeteler ise,ayakta durmak iin mcadele ve-riyor ve belki de merkezden sb-vanse ediliyor. Ancak nereye ka-dar? Bu bence asl soru. Bu ne-denle, Trk toplumunun, nasl kibugn, kendi iinden karttbir sanats, siyasetisi, sporcusu,imam, arkcs varsa, kendiznel koullardan lizlenen birveya birka yerel gazetesi de ola-caktr. Bunu da yine okurlar belir-leyecektir. ddiamz yok, ancak,

    Hessen Toplum, bu birka mar-kadan biri olabilir.

    - Almanya ve Rhein-Main bl-gesindeki Trkeli insanlarmzve sanat-kltr ilikileri zerinegrleriniz... Ne durumdayz,neler yaplabilir, neler yaplmyor?

    MEHMET CANBOLAT Blgemiz-deki kltrel ve sanatsal etkinlik-ler ve bu tr gerekli ihtiyalar ileinsanlar arasndaki ilikiler as-lnda ylesine arpk ve karmakbir konu ki... Kltr-sanat iliki-leri derken nce kltr ve sanatngerek tanmn iyi yapabilmek vebilmek gerekir. Ben bu lkedetam 30 yldr gazetecilik yapyo-rum. Avrupa ve dnya konula-rna, politik gelimelere olanyoun ilgime ve merakma ra-men, kltr ve sanat alanndan dahi uzak durmamaya zen gs-terdim. En kk bir derneinbile kltr-sanat adna ortayakoyduu, koyduunu zannettiiprogramlar izlemeye, destek ver-meye zen gsterdim. Onlar k-msemek deil, tam tersine s-frdan bile balasalar, bunlarnnemini grmek zorundaydm.

    Bir dernein 15 metrekarelik oda-snda alan saz kurslarn danemsedim, kltr eksenli byketkinlikleri de. Herkes olanaklarve yetenekleri erevesinde bireyler retmeye zen gsteriyor.Doru veya yanl. Kimisi, kltrve sanat adeta baltalarcasna yap-maya alsa bile, bununla belki-be kiiye verecei mesajnnemli bir etmen olabileceineinanyorum. Yine de geldiimiz2011deki tabloyu kmseme-mek gerekir. Byk korolor varciddi anlamda retmeye alan.Kstl olanaklara ramen herkesbir ey retmeye zen gsteriyor.Desteklemek gerekir. O kk -lizlerden mutlaka birilerinin na-siplendiine inanyorum. Gaze-teci olarak, Toplum gazetesi ola-rak, en kk bir kltrel sanat-sal etkinlii dahi, kendi imkan-larmz iinde deerlendirmeye,abalar bir para onurlandr-

    maya zen gsteriyoruz. nkherkesin bu srete birbirindenbir eyler renebileceine inan-yorum. Yeter ki buna hazr olalm.Yeter ki, insanlarmz artk yavayava, baz eyleri tek bana ba-aramayacan grebilsin ve el-birlii, gbirlii diye bir gereinfarkna varsn.

    Bunu belki bugnk kuaklarbiraz zor yapar ama, ben yine degelecekten umutluyum. Yeni ge-lecek gen kuaklar, bizlerden okfarkl olacak. Nasl ki, bizler, ken-dimizi bizden nceki bykleri-mizden biraz farkl grdmzgibi... Ben bugn kltr sanatadna yaplan, kr topal ilerleyen,hatalaryla gnahlaryla, eksii vefazlasyla her eyin, gelecek iintopraa atlm birer tohum oldu-unu dnyorum. "Kltr" der-gisinin de bu lizlerin boy ver-mesinde gerekli gne olmasnhayal ediyorum.

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 13

    Mehmet Canbolat

    Mehmet Canbolat 1957 ylnda Tarsusta dodu, ilk ve orta retiminiburada tamamlad. letme ve ekonomi dalndaki yksek renimini Ada-nada yapt. Trkiyede Tarsusta yerel basnda balayan gazetecilik al-malarn, niversite dneminde Dnya ve Cumhuriyet gazetelerindesrdrd.

    1980 ylnda "karadeniz, Dou ve Gneydou Anadoludan ukurovaya Gler, sebep ve sonular" konulu doktora almasna balad ancakgelen bir neri zerine Milliyet Avrupa basklar yaz ileri kadrosundagrev ald. 7 yl sreyle bu gazetenin deiik katmanlarnda grev ald. 2yl sreyle Gnaydn Gazetesi ynetim kadrosunda alt.

    1991 ylnda serbest gazetecilik yaamna balayan Mehmet Canbolat,9 yl sreyle TRT Almanya Temsilcilii yapt. Buna paralel 1993 ylnda,halen sahibi olduu Hessen Toplum adl Trke aylk bir gazeteyi yaamageirdi. 1985 ylndan bu yana WDR kln Radyosu iin Almanyadan haberve rportajlar hazrlayan Canbolat, 3.5 yl aralksz TGRT Eu ve Foxtrk tel-evizyon kanallarnda da "kum saati" adl canl yaymlanan bir bilgilendi-rici program hazrlayp sundu.

    yaklak 14 yldr Dsp parti Meclisi yelii ve Avrupa temsilcilii yapanMehmet Canbolat, 2002 genel seimlerinde ayn partiden Mersin 1. sraaday olarak aktif politik yaamn iine girdi. Almanya, yaam ve g ko-nularnda saysz makaleye imza atan ve deerlendirmeleri Almanya veTrkiyede farkl yayn organlarnda yer alan gazeteci Mehmet Canbolatnbugne kadar yaymlanm 5 kitab da bulunuyor:

    - yunus- yitik Bir nsann Ruh Halleri / psychogram eines Verlorenen(Trke-Almanca)

    - Vatan Haini Niyazi, (Trke ykler)- Avrupa: Bir D, Bir Hedef, Bir Zorlu yol- Bir kum saati Gibidir Dle yaamak Dediin... (iirsel Anlatlar)- Dlere Adadm yalnzlm (iirsel Anlatlar)

  • 14 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    Biz farklyz, ama teki deiliz!DAnmArKADAK HAbEr gAzETESnn SLOgAn, OK rETcSadi Tekeliolu,karamsar:

    Danimarkada yaayanTrkeli insanlar mthive ok saldrgan bir asi-

    milasyon kampanyas ilekar karyalar. lkenin

    tm kurumlar bilinal-tna ynelik alma ya-

    parak buradakiinsanlarmzn geldiklerikltrn onlar iin ayak

    ba olduunu, ondanbamszlklarn kazan-malar gerektiini pom-

    palyorlar. Bunu hemhkmet politikalar

    olarak gryoruz, hemde bireysel planda gz-

    lemleyebiliyoruz.

    Sadi Tekeliolu

    Danimarka, bu lkeye g-en insanlarla ilgili bellinc deneylerin yapldve Avrupa apnda deerlendir-meye alnd bir lke. Bu deney-lerin Danimarka halkndan des-tek, yabanclardan ise tepki gr-d, dnya basnna sk sk yan-syor. Byle bir ortamda, Kopen-hagda yaymlanan Haberin zelyerine dikkat eken derginin Ge-nel Yayn Ynetmeni Sadi Tekeli-olu, bu yerel giriimin toplumsalileviyle ilgili deerlendirmelerdebulundu.

    - Galiba Danimarkada dadurum farkl deil: Avrupadakiyerel ve parasz datlan Trkegazetelerin daha ok o blgedekiTrkeli insanlarn gnlkyaamna odaklandn gryo-ruz. Ama bir dil ve dolaysylakltr de tayor, koruyor vegelitiriyorlar. Bu tr bir yaync-lk, nasl bir kltr tayclyapyor sizce?

    SAD TEKELOLU - ncelikle yerelve parasz datlan Trke gaze-telerin dilinin Trke olmas balbana bir hazine. Disipline edil-mi, doru ve ufuk ac bir dilkullanm okuyucularn Trkele-

    rini koruyup gelitirmelerine ola-nak salyor. zellikle internet or-tamnda da bulunan bu gazeteler,okuyucularna yaynlanan haberve tartma yazlarna oturmaodalarndan, koltuklarndan yo-rum yazma, dilini kullanma ola-na salyor. Bu yorumlar, ayrcabir de Trke dzeltmesinden ge-erek yaymlannca, yorumu ya-zan insanmz kendi Trkesinitest etme olanana kavuuyor.

    Dorudur, okuyucularmznbulunduklar blgedeki sorunla-rna odaklanm yayn yapyoruz,ama bunu Trkemizle yapt-mz iin aslnda anadilimizin e-itli meydan okumalar karsndasilahlanmasn salyoruz. Sokak-taki vatandan Trke karlyok diye Trke cmlenin ara-snda bulunduu lkenin dilindenszckler katmasnn nne ge-meye alyoruz. Trkemizdeher cismin adnn, her kavramn,her duygunun, dncenin birkarl olduunu biliyoruz. Bu-nu bulup kullanarak Trkeyi ya-atyoruz, insanmzn zengin birdile sahip olduunu hatrlatyo-ruz. Tabii burada yaync arka-dalarmzn kendilerini gelitir-meleri, dilde meydana gelen son

    gelimeleri de yakndan izlemeler,en nemlisi ok okumalar, de-vaml okumalar gerekiyor.

    Ben, yaync olarak, hibir ya-banc szck kullanmadan hertrl duyguyu dnceyi dile ge-tirebilecek bir Trkemiz olduu-nun bilincindeyim.

    - Danimarkada Haberinilevini nasl tanmlyorsunuz?

    SAD TEKELOLU -Danimarkadayaayan Trkeli insanlar mthive ok saldrgan bir asimilasyonkampanyas ile kar karyalar.lkenin tm kurumlar bilinal-tna ynelik alma yaparak bu-radaki insanlarmzn geldiklerikltrn onlar iin ayak ba ol-duunu, ondan bamszlklarnkazanmalar gerektiini pompal-yorlar. Bunu hem hkmet poli-tikalar olarak gryoruz, hem debireysel planda gzlemleyebili-yoruz.

    Dier Avrupa lkelerinde ol-duu gibi anadilde yaplan tele-vizyon ve radyo yaynlarnkstlanp kaldrlmas, okullardaanadili eitiminin kaldrlmas bunun en gze arpan rnekleri.Ayrca beraberinde getirdii kl-tr yaamaktan vazgemi in-

    sanlarn da uyum rnei ve ba-arl rol modeli rnei olaraklanse edilmesi, son yllarda Dani-markadaki insanlarmz nere-deyse dilsiz hale getirdi.

    Byle bir durumda insanlarm-zn snabilecei, kendi diliniunutmadan da bu lkede olup bi-teni takip edebilecei bir platformoldu Haber gazetesi. Haftadabirok kez eitli ilkokullardagrev yapan Trke retmenle-rinden telefonlar alyoruz. Bizekran duygularn dile getiriyor-lar. Gazetemizde yaymlanan ya-zlarn bazlarn derslerde kullan-dklarn belirtiyorlar. Yukardabelirttiim gibi Trke gibi bir ha-zinenin farkna varmalarn sala-dmz sylyorlar bize.

    Haber gazetesi ilk yaymlan-d gnden bu yana, ar milli-yetilik ve ovenizm tuzanadmeden okurlarnn bu lkedeparya olmadklarn, onlarn da3 bin yllk bir tarih ve kltrnrn ve devam olduklarn on-lara anlatmaya alyor. Bunda dabaarl olduumuzu gururla sy-leyebilirim. Okurumuzun sahip-lendii ve bize hitap ederken degazetemiz tanmlamasn kullan-d bir yayn organdr Haber.

  • - Bat Avrupada 5 milyonu aknTrkeli insan ayor. Bu insan-lar ve ocuklarna seslenen, amaonlarn zellikle Trkenin stdzey kltr yaptlaryla ilikikurmasn isteyenler, neler yapa-bilir? Yaplmayanlar neler?

    SAD TEKELOLU - ocuuna kl-trn yaatmak, onun Trkeyirenmesini salamak isteyenAvrupal insanlarmzn nndeiki adres bulunuyor. Biri kahve-hane, dieri ise cami. Bunlar ye-terli deil. Zira bu iki adresin dekonsepti farkl olduu iin tart-tmz konuya cevap vermektenok uzak adresler. Yeni adreslerbulunmal, bulmalyz.

    Yaplacak ilk ve en nemli eyTrkenin st dzey kltr yapt-lar ve bunlarn reticileri ileTrkeli insanlar bir araya getir-mektir. Bu da ayda bir kez bir ya-zarn, airin, lm ynetmenininbir mzisyenin Avrupal Trklerlebir araya gelmelerine olanak sa-

    soru sordum aka olarak, ceva-bn alamadm. Bunu bir tarafa b-rakalm, bu sorum beni kzdrd.Bundan daha byk bir hakaretolabilir mi? Danimarkadaki say-gn televizyon istasyonlarnn enok izlenen haber programlarnneditrleri bizleri, dier Trk gaze-teci arkadalar ciddiye alp canlyaynlara aryorlar. Ciddi gaze-tekler analiz sayfalar iin bizler-den yaz istiyorlar. Ama kendidevletimizin gznde bizleremanken ajans, oyuncu ajans gibibir grev biiliyor. Hem lkemi-zin dilinin, tarihinin kltrnntaycln yapacaksnz, hem deciddiye alnmayacak stelik dla-np, ayrmcla urayacaksnz.

    - Trke yerel ve parasz dat-lan gazeteler, sizce bir direnveya k m, yoksa bir geri e-kilme (kendi kabuuna ekilme)mi? Bu tarz yayncln, Trkekullanabilen insanlarn kltrelve toplumsal yaamna katksnsiz nasl deerlendiriyorsunuz?Bu k veya ka analiz edermisiniz?

    SAD TEKELOLU - kisi de deilbence, hele geri ekilme hi deil.Ben son yllarda saylar hzlaartan Trke yerel yayn organla-rn Seluklu mparatorluu ykl-dktan sonra Anadoluda kurulanderebeyliklere benzetiyorum. Oderebeylikler de deien koulla-rn akp giden zamann gerei or-taya ktlar. imdi Avrupa yerelTrk basnna bakacak olursak buyaynlarn sahibi arkadalarn ne-redeyse hepsi byk Trk gazete-lerinde yayncl, habercilii,iletiimi renmi arkadalar-mz. Onlarn en byk artlarn-dan biri ise iinde yaadklar l-kenin medyasn yakndan takipediyor olmalar, o lkenin medyamensuplaryla birebir ilikilerinikurup gelitirmi ve bu ilikilerikullanyor olmalar. letiim a-nn dayanlmaz bir deiim da-yatmas sonucu ortaya kt yerelAvrupa Trke medyas. Bu tryaynlar platform olma zelliinesahip olacaklar, olmaldrlar diyednyorum. Bir yandan Trk-eyi koruyup, gelitirip, zengin-letirirken te yandan da okur-larnn kltr-sanat yaamna ak-tif ve izleyici olarak katlmlarnnsalanmasnda rol oynayacaklar-dr. Bizim haber gazetesi olarakDanimarkada kullandmz birtanmlama ve bir sloganmz var.Biz Trke olarak yayn yapanbir Danimarka gazetesiyiz veBiz farklyz, ama teki deiliz...

    Sanrm bu iki slogan sorular-nz yantlarken anlatmaya al-tm eyleri iinde barndryor.

    lamak eklinde olabilir. Biz bunu2004 ylndan beri yapyoruz. K-stl olanaklarla da olsa birokmzisyen ve sinema oyuncusunuve lm ynetmenini okuyucular-mzla buluturduk. Burada bunerdiim zm yolunun ileye-bilmesi iin yerel yaynlar ekono-mik olarak gelecee gvenlebakabilmenin yollarn bulmakzorundalar.

    Burada bykeliliklere de g-rev dyor. Yerel medyay Avru-pal medya gibi grp, o ekildemuhatap almalar gerekiyor. Sksk bykelilik yetkilileri biziarayp, rnein Kbrs bar hare-katnn bilmem kanc yld-nm kutlamalarna davet etmekiin Danimarkal gazeteci isminermemizi istiyorlar bizden. Ay-n ekilde Trk turizmini tant-mak iin de davet edebilecekleriisimleri bizden renmek istiyor-lar. Bir defasnda Bizi nedendavet etmiyorsunuz? eklinde bir

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 15

    B

    SAD TEKELOLU KMDR?

    1960 Antalya doumlu, 1986 ylndaHacettepe niversitesi ngiliz Dili veEdebiyat Blmnden mezun oldu.1987 ylndan beri Danimarkada ya-yor. Danimarkada geirdii sre iindeDanimarka ve Trk medyasnda ha-berci, yorumcu ve TV haber program-larnda kaynak kii olarak grev yapt.Danimarka gazetelerinde Trkiye, AB-Trkiye ilikileri, Avrupada gmenlerkonularnda eitli yorumlar yaym-land.

    2002 ylndan bu yana Haber ga-zetesinin yaz ileri mdr ve yayncfirmann da sahiplerinden. 2008 ylndaAlkhabar adndan bir Arapa gazete ya-yn da gerekletirdi. Haber gazetesi-nin yan sra Danimarkada yasayangen gmenlere ynelik yayn yapanGazette adnda Danca bir gazetenin deeditrln srdryor. Bu gazete de,Haber gazetesini yaynlayan firmannsahip olduu yaynlardan biri.

    Bo zamanlarnda aktrlkle hobiolarak ilgileniyor. 3 film ve 4 televizyondizisinde rol ald. Oynad filmlerdenbiri olan "Fighter" 2008 ylnda BerlinFilm Festivalinde yarmal blmdegsterildi.

    Sadi Tekeliolu, berk oker, cengiz Kahraman

  • 16 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    nsanmz kaliteyi drmedenkltrle buluturmak

    "BNfkR" GAzEtESNN YNEtmEN SERPL AYGN ABALARN zEtLEdAvrupada yaayanTrk toplumu

    kendi kltrel zellikle-rini koruma ve yaatmaihtiyacn Trkiyedeki-lerden daha youn bir

    ekilde hissediyor veyayor.

    Serpil Aygnrpil Aygn

    Belikann bakentinde 2005ylndan bu yana yaymla-nan "Binkir" gazetesinintoplumsal bir gereksinime kar-lk geldiini dnen Serpil Ay-gn, hem bir kltr taycs ola-bilmenin hem de yerleik Avrupakltryle yeni balar kurabilme-nin yollarn anlatt.

    - Avrupadaki yerel ve parasz da-tlan Trke gazetelerin dahaok o blgedeki Trkeli insanla-rn gnlk yaamna odakland,ama bir dil ve dolaysyla "kl-tr" de tad, hatta koruyupgelitirdii gzleniyor. Bu tr biryaynclk, size gre, nasl birkltr taycl yapyor?

    SERPL AYGN - Avrupadaki Trk-e konuan toplumlara ynelikyaplan yaynclk ncelikle Trk-eyi yaatmak ve yaygnlatrmakanlamnda nemli bir grev st-leniyor bence. Bu grevin nekadar laykyla yapld tartmaltabii ki. Trkeyi doru ve geli-mi bir ekilde kullanlabilenyayn organlar bu anlamda vaz-

    geilmez neme sahip. Bu yap-labildii takdirde Avrupada yaa-yan zellikle ikinci ve sonraskuak iin Trkenin doru kul-lanm ve gelitirilmesi anlamndason derece gerekli bir kaynak veara niteliinde Trke yayn or-ganlar.

    Dier taraftan Avrupada yaa-yan Trk toplumu kendi kltrelzelliklerini koruma ve yaatmaihtiyacn Trkiyedekilerden dahayoun bir ekilde hissediyor veyayor. Trk toplumunun siviltoplum rgtleri araclyla yap-tklar etkinliklerin, kltrel faali-yetlerin bu yaynlar tarafndanduyurulmas, kayda alnmas bukltrn aktarlmasnda yine el-zem bir rol oynuyor. Dil anla-mnda gelitirici bir rol oynayanTrke yaynclk, kltr anla-mnda sadece tayc ve kayt al-tna alc oluyor.

    - Siz "Binkir"in ilevini byle birerevede nasl gryorsunuz?

    SERPL AYGN - "Binkir" olarakfarkl bir kategoride olduumuzu

    dnyorum. nk Binkirncelikle Belikada yaayan Trktoplumunun yaad lke olanBelika ile ban kuran bir niteliktayor. Bizler ncelii Belikagndeminde gelien haberlere ve-riyoruz ki, bylece toplumumu-zun yaad lke hakknda bilgisahibi olup, buradaki yaamla ili-kilendirilmesi iin alyoruz.Binkirde Trk toplumunun gn-cel yaam ile ilgili haberlerle Bel-ika gndemi haberlerini den-gelemeye alyoruz.

    Genellikle Belika gndem ha-berleri ncelii alrken zamanzaman da Trk toplumu haberlerisayca arln artrabiliyor. Buanlamda Binkir, Trkeyi doruve gelimi bir ekilde kullanmile sadece buradaki genlerimizedeil Trk-e renen Belikal-lara da kaynak niteliinde. cret-siz olarak isteyen okurlarmzaposta ile gnderdiimiz (1000adet) aylk Binkir gazetesinin 50civarnda da Belikal okuyucusuvar.

    Binkirin dier bir fark ise kl-

    tr sanata ve mizaha verdiinem. Her say en az 2 tam say-fay sanat insanlarn ve etkinlik-lerini tantmaya ayryoruz. ouzaman kltr sanat gazetenin di-er sayfalarna da yaylyor. Bizburann gazetesini yapyoruz do-laysyla da burann sanatsn ta-ntyoruz. Mizahmz da yzde100 Belikaya ait...

    - Bat Avrupada 5 milyonuakn Trkeli insan yayor.Bunlarn 3 milyona yaknAlmanyada bulunuyor.Brkselde de ciddi boyutlardabir Trk topluluu var. te buinsanlar ve ocuklarna seslenen,ama onlarn zellikle Trkeninst dzey kltr yaptlarylailiki kurmasn isteyenler, neleryapabilir? Gzlem ve ele-tirileriniz neler?

    SERPL AYGN - Belikada yaa-yan Trk toplumu yaad blge-lere gre farkl zellikler arz etsede genel olarak ne Trke ne deyaad lkenin dilinde st dzeykltr yaptlaryla ilgili.

  • Bu durum, sadece para kazan-mak zere g etmi, hem Trki-yenin hem de geldii lkeningelecei gren yneticileri olma-mas nedeniyle ihmal edilmi, b-rakn sosyal ihtiyalarn temel ih-tiyalar karlanmam insanlarolarak kendi el yordamlaryla ha-yata tutunmu insanlarn gerei.Ekonomik gerekelerle bu lkedeolan insanlarmz da sadece eko-nomik yatrmlar yapmlar. Kl-trel ve sosyal olarak son derecegeride kalmlar. Arkalarndangelen 2., 3. kuaklar da yine dil,ayrmclk, dlanma gibi sknt-larla okulda, iyerinde, gnlk ya-amda ayakta kalma derdiylemaalesef kltrel olarak yine sonderece geride kalm. Trkeedebi eserleri okuyabilen saysson derece az. Trke st dzeykltr ve sanat yaptlar ise anla-labilir ve alglanabilir deil bu-radaki genler iin de.

    Sonu olarak neler yaplabilir?Yine kendimizden rnek verece-im, nk biz bu tespitlerdenyola karak, toplumumuzun biryabanc olarak deil, Trk kkenliBelikallar olarak ya da kendile-rini nasl ifade ediyorlarsa etsin-ler bu lkede yaayan insanlarolarak hayatn her alann payla-abilmeleri iin projeler retiyor,bu sreci tevik ediyor ve destek-liyoruz.

    Binkir web sitesi ve aylk gaze-tesi ile younlukla Belika gn-demi haberleri vererek insan-larmz yaadklar lke ilgili halegetiriyoruz. nk anladnz vebildiiniz eyle daha ok ilgilenir-siniz. Bunun yannda tiyatro vekarikatr okullarmzla hem o-cuklara hem gen ve yetikinlerekltr ve sanat yoluyla baka dn-yalar ayoruz. Burada da temelilkemiz yine yaadmz lkedenkopmadan, tamamen buraya aitkonularla ilgili rnler reterekinsanmz kltr ve sanatla i ieklarak yaam kalitesini artrmak.

    Daha sosyal, yaad lkeyidaha ok paylaan insanlar olma-larna destek olmak. Toplumunkendini iinde hissettii yzde100 Belika yapm rnlerle in-sanlarmz tiyatroya ekiyoruz.Kendi hayatlarndan rnekleriucuzlua kamadan, sanat kalite-sini drmeden izlenebilir kla-rak buradaki toplumun kltr vesanat yaptlarn paylaabilmele-rini olanakl hale getiriyoruz.

    Sonu olarak yaplmas gere-ken, insanmz kltr ve sanatyaptlarn alglayabilecek, yaaya-bilecek ve paylaabilecek hale ge-tirmek iin kaliteyi drmedenonlar ilgilendiren, hayatlarndankonularla ncelikle buluturmakgerekiyor. Bunun iin de kendi

    kltr sanat etkinliklerimiz iinkullandmz slogan "Sanat so-kaa, soka sanata tamak". Buok da kolay olan bir ura deil.Aydn sorumluluu, ciddiyeti vezverisi istiyor. Halka yukardanbakan, onu kmseyen ve itenyaklamlar maalesef etkili olam-yor. nsanlarmzla kltr sanatuzun vadeli bir yaklamla bulu-turmak lazm. anak antenlerleTrke dizilerin esareti altnda

    yaayan ynlar tiyatro ve si-nema salonlarna veya sergilereekmek uzun soluklu bir ura.Atlmas gereken ilk adm ise belli:Halk anlamak! Onu iyi anlayp il-gisini sanata ynlendirecek yara-tc formller bulmalyz.

    Biz ksmen bunu baardmzdnyoruz. Girii cretsiz oyun-larmzda salonlar doluyor. Birsonraki aama ise sembolik deolsa cretli yapp, sanatn "de-

    egolarndan syrlm, sanat top-lum iin yapan sanat ve aydn-lara ihtiya var, diye dn-yorum.

    - Trke yerel ve parasz dat-lan gazeteler, sizce bir "direnveya k" m, yoksa bir "geri e-kilme" (kendi kabuuna ekilme)mi? Bu tarz yayncln, Trkekullanabilen insanlarn kltrelve toplumsal yaamna katksnsiz nasl deerlendiriyorsunuz?Bu k veya ka analiz edermisiniz?

    SERPL AYGN - Trke yayncl-n bir diren ya da bir k olu-u, tamamen yaynn ierii ileilgili bir konu. Binkir gibi top-lumlarn birbirine yaknlatrl-masna katkda bulunan bir yaynizgisi kesinlikle bir diren ya dakendi kabuuna ekilme olarakdeerlendirilemez. Yayn dilininTrke oluu da ayn ekilde. Ta-mamen Trk toplumu ile ilgili ha-ber, yorum vs yapyorsanz tabii kibu bir iine kapanma ya da iindeyaanlan topluma bir diren olur.Ancak siz yayn ieriinizde, iin-de yaadnz toplumla ilgili bilgiverme, deerlendirme yapma,analiz etme gibi yntemlerle ya-anlan toplumu daha iyi anla-maya ve karlkl toplumlarn birbirini daha iyi anlamas, tanmasve bu yolla nyarglarn ortadankaldrlmasna katkda bulunu-yorsanz, bu kesinlikle bir ktr.lerlemedir ve pozitif sonulardourur. Aksi takdirde yayn dili,yaanlan lkenin en st dzeydekullanlan dili de olsa, yayn poli-tikas toplumlar kar karya ge-tiren, bir toplumu iine dorueken bir etkiye sahip olur.

    - Belika ve Brkseldeki Trkeyikullanabilen on binlerce insan-mzn sanat ve kltr ile ilikilerizerine grleriniz... Ne durum-dayz, neler yaplabilir, neleryaplmyor?

    SERPL AYGN - Bu soruya yuka-rda biraz yant vermitim. Bizim

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 17

    SERPL AYGN

    Hacettepe niversitesi Salk daresi Yksek Okulu'ndan 1999 ylnda mezun olanSerpil Aygn, 2002 ylnda Kamu Ynetimi dalnda yksek lisans yapmak zere Bel-ika'ya geldi. 2003 ylnda "Binkir"i kuran ekip arkadalaryla tanan Serpil Aygn2004 ylnda Binkir web sitesinin kurucular arasnda yer ald. Binkir web sitesi ilegazetecilie de adm atan Aygn, bu alanda deneyimli Binkir kadrosu iinde ksasrede gazetecilii renerek Binkir gazetesinin genel yayn ynetmenliini st-lendi. 2006 mays aynda Sabah gazetesinin Avrupa sayfalar muhabirliine debalayan Aygn, halen iki grevini de srdryor.

  • er"li bir olgu olduunu vurgula-mak. Son aamada ise zel aba-lara gerek kalmayacak. nsanlarzaten kendileri insiyatif alp admatacak ve cretini de deyecek.Sadece Trke deil, Belika sanateserlerine de gidecek. Yeter ki ta-dna varsn bir kere!

    Biz o nedenle miniklere oknem veriyoruz. Gerek tiyatrookulumuzda gerekse karikatrokulumuzda nceliimiz ocuk-larmz.

    Kltr sanat gereksinimi insan-larmzn "kendini gerekletir-me" al ekmeye baladndaortaya kacak. Her yayn orga-nndan bizim gibi kltr faaliyet-leri yapmasn beklemiyorumancak en azndan sayfalarnda bukonulara daha fazla yer verebilir-ler. Sreci hzlandrabilirler. Bukonuda Batl lkelerin denek

    politikalarn da eletirmek lazm.Yabanc kkenlileri nceden be-lirlenen kalplara yerletirme ni-yetli bir uygulama var karmzda.Ama bizler Belikann sanats,kltr adam ya da sanatseveriolmak istiyoruz. Trk kkenimizise ek bir zenginlik unsuru. Bel-ika kltr merkezine "Burasbizim, Belika da bizim" diyen biryaklamdan yanayz. Byle d-nyor, byle de yapyoruz.

    Toplumumuzu eletirmektende ekinmiyoruz. Karlkl g-vene dayal samimi bir iliki ku-rarsanz toplum eletirilerinizidikkate alyor. "Postmodern Ky"adnda oyun yapp komik vaziyet-lerimizi sahneye tadk. En okalklayanlar yine en ok eletiri-lenler oldu.

    Bu uralar uzun yllar srebi-lir. Pes etmemek, inanla devam

    etmek gerek. "Binkir" 2011 hazi-rannda 60nc saysn yaynlad.Eli kalem tutanlarn yrekleriniortaya koyup iinden kt vebirlikte yaad toplumuna kar

    sorumluluunu yerine getirmesikanlmaz.

    Biz bunu yapyoruz.

    Medyadan nefret etme,kendin medya ol!

    "Medyadan nefret etme kendinmedya ol" diyen dostlara katlyo-ruz. Medyann etkileme gcnkabul etmek zorundayz. Dn-celerimizi yaymak iin de -ulaa-bildiimiz- her iletiim aracnkullanmalyz. Binkir sitesi vegazetesi bu anlayn rn.

    Kresel kyn delileriyiz biz

    Kresel kyn delileriyiz biz.Sa, sol, din, min ayrm yapma-dan grdmz her kuyuya taatyoruz. Bu hem ilgi uyandryorhem de tepki ekiyor. Tirajikomikdurumlaryla dalga getiimiziin tm politikaclar kzdrma-mza karn, okuyucu saymzartt. Kendi sitemizin ve gazete-mizin sahibiyiz. Bamszz ve kramac gtmyor, be para alma-dan yazyor iziyoruz. Her kafa-dan "bin" sesin kt, gayetdemokratik ama uyumlu bir gru-buz.

    Yeni eyler sylemek lazm!

    Yeni site ve gazeteler Beli-kadaki Trklere daha kaliteliyayn organlar sunulmasnda

    zendirici olabilir. "Dn, nian,snnet dn, askere gitme" ha-berleri odakl "postmodern kyyaynclndan" kent yayncl-na hep birlikte geiimizi birazda bu yeni seeneklere borludeil miyiz?

    Dn, nian ya da snnet d-n haberi yapmama, haber ilereklam kartrmama gibi oknemli ilkeleri Belikada kabulettirmeyi baaran Binkir, Beli-kada yayn anlayn zorlayarakTrk toplumuna ok nemli kat-klar yapt. Bu ii yapmann bazilkeleri olduunu anmsatt, ya-yncl ciddiye ald. Bunun d-ln de Trk toplumu, Binkiribenimseyerek, ona sahip karakfazlasyla verdi. Sadece ierik ola-rak deil, biimsel olarak da bir-birinin ayn sitelere ve gazeteleregerek var m? steyen site kursun,isteyen gazete bassn. Ama ltfensyleyecek farkl bir sznzvarsa yapn bu ii. Ya siyasi an-lamda farkl bir tavrla kn or-taya ya da yaynclk anlayyla"yeni bir renk katn". Durup du-rurken hem zamannz bounaharcamann, hem de sanal lem-de birbirinin kopyas sitelerle kafakarklna yol amann lemiyok.

    Aye, Fatma ile evlenirsehaber yaparz

    Sadece Trk'n Trk'e haberinivermek istemiyoruz. Belika gn-demini ve siyasetini Trke akta-ran ve yorumlayan bir siteyiz.Ali'nin Aye ile evlenmesi bizimsitede haber olmaz. Ancak " Aye,Fatma ile " ya da " Ali, Mehmetile" evlenirse biz haber yaparz.

    Haberleri glgeleyen mega-lomanlar

    Binkir 6 yldr urayor amaEski postmodern kye yeni adetgetirmek zor. Haberde 5N 1Ktemel ilkesine bizim postmodernkyde ok nemli ve yeni bir ekyapyor, ikinci Kyi ekliyoruz:Kimler katld? Haberlerde ha-berin zn glgeleyecek ekildeok sayda gereksiz ve ilgisiz isimlisteleniyor, haberle ilgili fotolaryerine ska baz bilindik tiplerinfotolar yaymlanyor. nsanlaraltrlm. "Fotorafm ektinama yaymlamadn" diye darlanok nl var. Muhabirlerimiz "Abifotoraarn yaymlamadm diyearkadalarmla aram alyor, da-rlyorlar. Binkirin yayn politi-kasn anlatyorum ama yine defayda etmiyor. Altrmlar bir

    kere" diyerek serzenite bulunu-yorlar.

    Halkn "bizim Binkiri"

    Trk toplumunun sesini yk-seltecei bir yayn organ, ortakplatformu olarak kabullenilenBinkir toplumun deiik kesim-lerinin sesini duyurmak iin zelaba harcad bir ortak krsyednt. Hakszla uradn vesesine kulak verilmediini d-nen Binkiri buluyor yannda.Esnafndan hukuk maduruna,iadamndan rencisine tm ke-simlerin "bizim Binkiri" olma-nn sorumluluu var zerimizde.En son Charleroida Trk esnafpolis eliinde yaplan "baskn-vari" denetimlere tepkisini Bin-kirde dile getirdi ve konu ilgililereulat.

    Kltr ve sanatn gnlldestekisi

    Tm sanat etkinliklerinin g-nll medya sponsorudur. Sa-nat dostlarmz da bunukarlksz brakmaz. Tiyatrodadekorun bir paras, sinema l-minde kullanlan gazete olur Bin-kir. Haberimiz olmadan

    18 TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    Binkir, dncelerimiziyaymak iin bir model

    sitelerinde veya alerde medyasponsoru olarak logomuzu gr-rz. Yeri gelince eletirirse de herzaman sahiplenir ve desteklerkltr sanat etkinliklerini Binkir.

    Avrupada Trke yaynclngelecei: Binkir forml

    Geleneksel anlamda ulusalTrke gazeteler kendilerine ekidzen verip Avrupa odakl gaze-teler karmak zorunda kalacak-lar. anak antenler araclylaTrkiyede olan biteni annda iz-leyen Avrupal Trke Avrupadaolup biteni Trke haber yapmak,"Avrupann gndemini Trkngzlyle Trke olarak vermek"gerekiyor. Sadece evirmektenbahsetmiyorum. Trk gazeteciduruuyla Avrupa gndemini ak-tarmak kastettiim. Tabii Avru-pal Trklerin haberlerine de ge-reken nem verilmeli.

    Ayn Binkir formlnde ol-duu gibi!

    ERdN UtkU

  • TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    resmi olmayan rakamlara grekkleri Trkiye ve Kbrsta olanyaklak 350 bin insann yaadtahmin ediliyor. 20 yl ncesiningmen younluklu bu nfusu,yeni nesillerle birlikte gemilekyas edilemeyecek derecede birkltrl toplum olma yolunda.Ancak okuma ve st dzey kltryaptlaryla iliki konusunda okiyimser deilim dorusu. nkkltr seviyesi yksek yeni nesil-lerin zellikle kitap ile ilikisi tar-tma gtrr. Sosyal medya dadenen internetin insan hayatndayeri arttka kltr yaptlarylailikiye hem olumlu hem olumsuzkatk yapyor. Olumsuz derken,kitap okumann azaldna dikkatekmek amacm; olumlu derkende, her trl bilgiye internettenulamann kolayln kastediyo-rum.

    Ama itiraf edeyim, eer kaste-dilen kitap ise, maalesef okumaoran her geen gn azalyor.Londrada bilinen iki Trke ki-tabevi var, ayakta durma mcade-lesi veriyor her ikisi de.

    Londra tara gibi, ama grecekltrl bir tara

    MUSTAFA KKERin gzylE londRA HAbER vE TRKEnin KonUMUBritanyada Trkegazeteler yaygn-

    lamadan nceyani 1990larn banda

    Trke sadece haftasonu okullarn gayretleri

    ile yaatlmakta idi.

    Londra Haberin yazileri

    Londra merkezli "Haber" ga-zetesi, 2005 ylnn nisan aybanda, haftalk ve tabloidboyda 48 sayfas da renkli olarakyayn hayatna atld. Kullanlankattan ierie kadar o gne dekBritanyada yaymlanan Trkesreli yaynlardan daha ierikli vekaliteli bir gazete olarak ne kt.Ksa srede, ilgiyle takip edilen vehatta kopyalanan bir gazete haliniald. lk dnemde 12 bin adet ba-slan gazetenin tiraj, daha sonraortalama 10 bine oturdu. Haber,Londra bata olmak zere Britan-yada cuma gnleri okurlarnaulayor, cretsiz datlyor vereklam gelirleri ile yayor. Uzunyllar gazetenin yayn ynetmen-liini stlenen Mustafa Kker,"ok yksek ciro yapt sylene-mez, ama Haber gazetesi, 27Mays 2011 tarihinde yaynlanan322nci saysna kadar sadece rek-lam gelirleri ile yaad" diyor. De-neyimli gazeteci Kker, kendisini"yerel" deil de, "toplum" gazetesiolarak tanmlayan "Haber" ve il-eviyle ilgili sorularmz yantlad.

    - Avrupada Trke yaymlananyerel ve parasz datlan Trkegazetelerin daha ok o blgedekiTrkeli insanlarn gnlk yaa-mna odaklandn gryoruz.Ama bir dil ve dolaysyla "kl-tr" de tayor, koruyor ve geli-tiriyorlar. Bu tr bir yaynclk,nasl bir kltr taycl yap-yor sizce?

    MUSTAFA KKER - Britanyada Trk-e gazeteler yaygnlamadan nceyani 1990larn banda Trke sa-dece hafta sonu okullarn gayret-leri ile yaatlmakta idi. Trkegazetelerin yaygnlamasyla zel-likle Britanyada doan Trkocuk ve genleri, kendi kltreldeerlerini kefetmeye baladlar.zellikle bu lkeye 50li yllarnsonundan itibaren gelip yerleenKbrs Trkleri iin gazetelerinyannda Trk televizyonlarnn daTrke dil destei saladn,kendi z kltrlerini tanttnsyleyebilirim.

    - Sizce "Haber"in nasl bir ilevivar?

    MUSTAFA KKER - "Haber" gaze-tesi meslei gazetecilik olan veuzun yllarn mesleine vermibir profesyonel ekip tarafndanyaymland iin, Trke ve kl-trel deerler dengesine yayn-larda zen gsterildi. Trkenindoru kullanlmasna dikkatedildi, kltrel haber ve yorum-lara en geni yer veren gazeteoldu. Bizim neslin ainas olduu"kltr" sayfas geleneine ve do-laysyla kltrel haberlere, kitaptantmlarna ve syleilere Habergazetesinde geni olarak yer vere-rek bu ilevi hakkyla yerine getir-diimizi dnyorum.

    - Bat Avrupada 5 milyonu aknTrkeli insan yayor. Londradada ciddi boyutlarda bir Trktopluluu var. te bu insanlar veocuklarna seslenen, amaonlarn zellikle Trkenin stdzey kltr yaptlaryla ilikikurmasn isteyenler, neleryapabilir? Ne gibi sorunlar var?

    MUSTAFA KKER - Londrada, dahadorusu Britanya adas zerinde

  • - Trke yerel ve parasz dat-lan gazeteler, sizce bir "direnveya k" m, yoksa bir "geri e-kilme" (kendi kabuuna ekilme)mi? Bu tarz yayncln, Trkekullanabilen insanlarn kltrelve toplumsal yaamna katksnsiz nasl deerlendiriyorsunuz?

    MUSTAFA KKER - Trke cretsizgazeteleri, Avrupada yaayanTrklerin kendi dil ve kltrel de-erlerine sahiplenmenin sonucuolarak grrsek eer "diren vek" olarak deerlendirmekmmkn. nk yaad toplumdeerlerine sayg duyuyorsa dakendi deerlerinden kopmama-nn bir arac bu gazeteler. Dnemdnem baz lkelerde dzenlenen"Trkene sahip k" kampanya-larnn farkl bir versiyonu bile sa-

    ylabilir. Trke kullanan birey-lerin kendi toplumuna dil ve kl-tr gibi toplumlarn varoluundaolmazsa olmazlar yaatmasndanemli bir katks oluyor phe-siz. Ama bu gazete ve dergilerinartmas, iinde yaanlan toplum-dan bir nevi ka ayn zamanda.Bir trl iselletiremedii top-lum deerlerinden ka ve "Be-nim de deerlerim var"n ykseksesi diyebiliriz. Ayrca "uyum" adaltnda sunulmak istenen asimi-lasyona kar k ayn zamanda.

    - ngiltere ve Londradaki Trkekullanabilen on binlerce insan-mzn sanat ve kltr ile ilikilerizerine grleriniz... Ne durum-dayz, neler yaplabilir, neler ya-plmyor vs...?

    MUSTAFA KKER - nce bir ko-nuya aklk getirmeliyim... ngil-tere ve bakent Londra, KtaAvrupasnda yaymlanan Trkeyaynlar iin, stanbul ile Anadolukyaslamasna e deerde. Ana-dolu stanbul iin hep "tara"drve ikinci sradadr. Britanya damaalesef Trke gazeteler iinAvrupann "tara"s olmaktanteye geemedi bugne dek. Sa-nrm bu eksiklik nedeniyle Bri-tanyada sreli yaynlar Kta Av-rupasna gre daha fazla. Soru-nuza gelince, ben hep 90l yllar

    Britanyadaki Trkler asndanmilat olarak gryorum ve son 20ylda Britanyadaki Trkler ara-snda Trke kltrn Avrupa-dan daha ileri dzeyde olduuiddiasn getirebilirim.

    Hemen her alanda ciddi ve yay-gn sanat ve kltr etkinliklerinigrmek mmkn zellikle Lon-drada. Eer kltrel etkinliklerezel bir ilginiz varsa, ok ve sk-lkta gerekleen birok Trkeetkinlie yetimenizin mmknolmayacan syleyerek durumuzetleyebilirim sanrm.

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011

    Pariste eyrek asrlk bir yerel yayn: Papaan

    Pariste 1986 ylndan beri yaymlanan Papaan ilan gazetesinin ynetmeni Ali Sorel, bu alandabyk boluklar bulunduunu ve yaplacak ok ey olduunu dnenlerden. Papaann ilk ylla-rnda kltr ve bilim zerine yazlara da yer verildiini belirten Sorel, yine de temel i alanlarnn re-klamclk olduunu vurguluyor. Ali Sorelin, gazetenin Trke zerindeki etkisine ynelik birdeerlendirmesi yle:

    "Reklamclk temelinde yaymladmz Papaan gazetesi ilk yllarnda (1986-2000) kltr vebilim alanlarnda da yazlar ieriyordu. Daha sonraki yllarda ekip yetersizlii nedeniyle bu ke yaz-larna devam edilemedi. Yine de Papaan, eyrek asrlk varlyla, Fransa'daki Trkiyelilerin (anaveya deil) dillerini yazma, okuma ve konumada olumlu ynde etkili olmutur."

    Sorele gre Papaan gazetesinin kltr tayc bir ilevi var. Reklam dili de Trkenin genel ku-rallarn izlemek zorunda olduundan, rahatlkla byle bir tayclktan sz edilebilecei grnde:"Her ay 50 bin adet baslan Papaan, bu nedenle insanlarmza 25 yl boyunca Trke bilgilerini detamtr."

    Ancak Papaan ynetmenine gre kltrel alanlarda yaynlarn daha da gelitirilmesi gibi birgrev yerine getirilmeyi bekliyor. zellikle ocuklarn eitimine nem verilmesi gerektiini savunanAli Sorel, Trke yerel ve parasz datlan gazetelerin, bir "diren veya k" ya da bir "geri ekilme"olmadna inanyor, bu nedenle daha mtevaz birdeerlendirme yaplmasndan yana olduunu gizle-miyor. "Bu tarz yaynclk ne bir direni ne de geri e-kilmedir" diyen Sorele gre, "Bu yaynlar ancak,mesleksel ve ekonomik amalarla, olumlu bir etkin-lik gsterme anlamna gelebilir."

    Papaan, ykl gemiine ramen gelinennoktadan ok da memnun deil. O nedenle olmalAli Sorel genel bir deerlendirme yapmas isten-diinde sadece "Yaplacak o kadar ok ey var ki"demekle yetiniyor.

    (Uur Hkm-Paris)

    "Yaplacak o kadar ok ey var ki!"

  • Trke paraszgazetelerin

    bir zellii var.Bunlar parasz

    datlyor, ama ilanmterilerinin haberleri

    dnda yerelhaberler de yapyorlar.

    Bylece farkl vebize zg bir

    kombinasyonla ortayakyorlar.

    kadrosu olmal bence. Bir gazete-nin en nemli niteliklerinden birimmkn olduunca geni biryaz ileri kadrosu iermesi ve bukadroyla da dnsel bir ba olanokurlarnn olmasdr. Burada ek-siklikler var.

    Yani parasz datlan Trkegazeteler, hem yetersiz datmpratii nedeniyle hem de kalc vegeni yaz ileri kadrosu olmad-ndan, belli bir okur kitlesiyleba kurmakta glk ekiyor. Ay-rca nemli bir blm, sayfalar-nn yzde 80ine yakn llerdeilana yer vermektedir, bu da alc-snn okur olmaktan ok bir tke-tici zellii zerinden ilikikurabildiini gstergesidir. Bu-rada da yine o hep eksiklii hisse-dilen yaz ileri kadrosunaduyulan ihtiya ortaya kyor.Ama burada olumlu bir yan dagizli. Tketici konular haber ni-telii tadndan, bu tr haber-lere daha fazla yer verilmesigerekir. Tketici gazetesi yapl-yorsa, bu eksiklik giderilmelidir.

    - Cirolar, bask saylar, ne gibimesajlar veriyor?

    MUSTAFA KORKMAZ - Bu gazetele-

    TEMMUZ AUSTOS EYLL 2011 21

    Pazar hareketlenecek, kltr deMUSTAFA KORKMAZA gRe pARASZ TRKe gAZeTeleR SeKTR SRpRiZleRe AK

    Haydar Ik: iyim, iliyim, ikiliyim..

    Uzun yllardr medya plan-lama, satnalma ve dan-manlk hizmetleri vererekTrk basnn iinden izleyenMustafa Korkmaz, yerel ve para-sz Trke gazeteler pazarnnAlman olsun Trk olsun, geneldeyaynclardan hak ettii ilgiyi gr-mediini, oysa burada byk birenerjinin sakl olduunu savunu-yor. Korkmaz, sektrle ilgili geli-meleri deerlendirdi.

    - Almanya merkezli parasz yerelTrke gazeteler Avrupada naslbir tablo oluturuyor?

    MUSTAFA KORKMAZ - Benim a-lma alanm Almanyadr, bu ne-denle Almanyadan hareketlecevap vereceim. nmzdedorusu hakk yeterince verilme-mi bir piyasa var. Burada, sadeceilanlardan oluan gazeteler ilehaber eliinde oluturulan ilangazeteleri yer alyor. Bir de yerle-ik gazeteler tarafndan zel eklerile resmi kurumlarn gazetelerivar. lan gazeteleri, mal veya hiz-met satanlar ile bunlar satn alan-lar arasnda bir iliki kurmakamacyla yaplyor. Bu tr gazete-ler yereldir ve ieriklerinde ya-

    zya, makaleye, habere vs yer ver-mezler. Haberli ilan gazeteleri de-diimiz tr ise Trke yaynpazarnda yaygndr. Bunlar ilanadestek olmas asndan mteri-nin rn ve hizmetini anlatan ta-ntc nitelikte haberlere yer ve-rirler. Parayla satlan gazeteler ta-rafndan karlan ekler ve resmikurumlarn parasz yaynlar ko-numuzun dnda kaldndan,biz haberli ve habersiz bedava ga-zeteler zerinden bu tr yaynlardeerlendirebiliriz.

    Trke parasz gazetelerin birzellii var. Bunlar parasz dat-lyor, ama ilan mterilerinin ha-berleri dnda yerel haberler deyapyorlar. Bylece farkl ve bizezg bir kombinasyonla ortayakyorlar. Bu, gerekten bize z-gdr. Trke yayncln bualanda hi bo durmadn gz-lyoruz. Benim tahminlerim sonkriz ncesinde Almanyadaki pa-rasz gazetelerin toplam tirajnnaylk 600 binin ok zerinde ol-duu eklindeydi. Sonra bu ra-kamlar gerilemi olmaldr. Amaelbette kesin bir veri yok elimizde.Baz tahminlerden hareket etmekzorundayz. Son krizle birlikte bu

    bask ve datm rakamlarnn ge-rilediini tahmin ediyorum.

    - Almanlar bu pazara nasl ba-kyor?

    MUSTAFA KORKMAZ - Alman ya-ynclarn parasz datlan gaze-teler hakkndaki dnceleriniokurken, "Birtakm siyasal sonu-lar douracak kadar tehdit olu-turabilir" gibi ifadelere rastlaya-biliyoruz. Yine Almanyada uyumyasalar erevesinde, Trke ya-ymland iin, bu gazetelere iyigzle baklmadn aka gr-yoruz. Alman yaynclar, stelikciddi parasal olanaklara da sahip-ken, bu pazardan srarla uzak du-ruyorlar. Bu uzakln en nemlinedenlerinden birinin, bu siyasaltedirginlikte yattn syleyebili-riz. Bylesi dncelerin geneldeegemen olduu bir pazarda, buparasz datlan Trke gazetele-rin yapmas gereken daha fazlaeyleri olduuna inanyorum.Ama, ileri gerekten ok zor.

    - Neden?MUSTAFA KORKMAZ - nk re-

    daksiyon sorunlar var. Bu gaze-telerin daha geni bir yaz ileri

  • rin cirolarn tahmin etmek zor.Bask ve datm rakamlar dabyk dzensizlikler ve hattaabartlar ieriyor. Pazarn dzen-sizlii ve gvencesizlii nedeniylebunlar normal karlamak gerek.Parasz Trk gazete pazarndauzun yllar yaymlananlar var.Ama genelde bu yaynlarn mr-leri ksadr. Bu tr denemeler, krizpatlak verdiinde bask masraa-rn karlayamaz hale gelirler.Ama uzun soluklu olanlar vartabii. Bunlara baktmzda bazbyk Alman markalar tarafn-dan tercih edildiklerini, bu mar-kalarn ilanlarna yer verildiinigryoruz.

    Benim anlamakta glk ekti-im, bu gazetelerin az da olsa ba-zlarnn ayakta durabilecek birciro yapabilmesi, ama buna ra-men haftalk yayn periyodunagememesidir. Trke parasz ga-zete pazarnda, Kta Avrupasda,haftalk yaymlanan tek bir gazeteyok. Bu nedenle de market zin-cirleri gnlk gazeteleri haftadaiki defa kullanyorlar. ParaszTrke gazetelerin neredeyse ta-mam aylk. Sadece Ulm merkezliMerhaba, ayda iki kez ve iki ayreyalette kyor. Bu nedenle ge-nelde reklamverenler tarafndanyeterince tercih edilmiyorlar. Oy-sa nl aratrma irketi GfKnnyapt aratrmalarda ortaya -kan bir sonu, Trklerin yzde39unun kendi evresinde yaym-lanan blgesel parasz gazetedenhaberdar olduu yolundadr. Birboluk var yani.

    - Nasl bir kltr tayor bu ga-zeteler?

    MUSTAFA KORKMAZ - Yerel para-sz gazetelerimizin habercilikekli, yukarda da deindiimizsorun nedeniyle, kstl kadro y-znden pek zengin deil. Dahaok tketilen faydal haberler, ksahaberler, irket tantmlar trn-den haberler... Tad kltr, ta-mamen olmasa bile, byk l-de tketim kltr olmaktan ile-ri gidemiyor. Sanat ve kltr ha-berleri de daha ok konser du-yurusu eklindeki tantmlara ay-rlyor. zel syleilere pek yerverilmiyor. Bunun eksiklii ekili-yor gerekten. Oysa zel sylei-lerle byk bir boluk dolduru-labilir, okurlarn, tketicilerin da-ha da bilgilendirilmesi salanabi-lir. Demek ki, hem hedef kitleyihem de mevcut malzemeyi dahaiyi deerlendirmek gerekiyor.

    yle dnmek ve sormakmmkn aslnda: Bugn bir Trk-le bir Alman acaba ayn gndemipaylaabiliyor mu? Durum ncekiyllardan ok farkldr. Bugn Trk-ler Almanlarn gndeminden ha-

    berlidir ve o gndemin de bir par-asdr. Ama bunun tersi dorudeildir. Yani Alman halknnTrklerin gndeminden hi ha-beri yoktur. Alman halknn Trk-lerin kltr hayatndan da ha-bersiz olduunu gryoruz. Bubelki de Almanlarn zgveni peksevmemesiyle balantldr. Trkgndemi farkl ve buna kar Al-man toplumunda bir gvensizlikvar. Trk toplumunda ise zg-ven bazen resmen tavan yapyor.

    Bu da, birlikte ve i ie yaa-may deil, yan yana yaamaytevik ediyor. Almanlarn ilgisiz-liini anlayabiliriz, sonuta Trk-e bilgileri yeterli deil. lgileri desnrl. Ama Almancay bilenTrkler de bir o kadar Trk top-lumuna kar ilgisiz deil mi?Trk okumu katmanlarnnn,akademisyenlerin, kendi geldik-leri yerden adeta utandklarngryoruz. Arada bir boluk varite ve biz bunu on yllardr dol-duramadk. tiraf etmeliyiz.

    Parasz gazete uyum iin tehli-keli mi? Bence her iki toplumu dailiyorsa, bu tr yaynlar olumlu-dur. zellikle uyum iin nemlibir olanak bu. Fakat Almanlar diltemelindeki baz dengelerin bo-

    zulmasndan korkuyor. TrklereTrkenin bir ihtiya olduunubu gazeteler sayesinde anlatmakmmkn.

    Aslnda Trkler ounluk top-lumunu, Almanlar yani, reddet-miyor. Yok byle bir eilim. Ter-sine o toplumla ilikilerini dahadzenli bir biimde yeniden kur-mak iin aba harcyor.

    Baka bir adan bakldndaAlmanyada uyum isteniyorsa t-ketim dahil her trl bilginin

    Trklere ulatrlmas gerekir.Alman gazetelerinden bazlar iyiniyetle haftada bir gn Trkeolarak yaymladklar birka sayfaile Trk okurlar kendilerine ba-lamay hedeemilerd. Ama,maalesef ierik ve yayn sklnnazl nedeniyle bu giriimleri ba-arsz kald.

    Trklerin arlkl olarak Trkemedyay takip etmele