2.2 de vraag naar arbeid 11-10-13 schatting afstand tot de arbeidsmarkt gemeente groningen (op basis

Download 2.2 De vraag naar arbeid 11-10-13 Schatting afstand tot de arbeidsmarkt Gemeente Groningen (op basis

Post on 26-May-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 11-10-13

    1

    Dr. Arjen Edzes Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen, Economische Geografie, Postbus 800, 9700 AV Groningen. a.j.e.edzes@rug.nl

    Hoe verdelen we de schaarste?

    Over hoge waterstanden…… | 2

    2.2 De vraag naar arbeid

    Vacatures op laagste punt sinds 2003

    In 2012 stonden er gemiddeld 112 duizend vacatures open. Dat is een daling van 21 duizend ten opzichte van het voorgaande jaar. Halverwege 2008 bereikte het aantal openstaande vacatures met 257 duizend nog een record. Door de financiële crisis was het aantal vacatures een jaar later gehalveerd. In de eerste helft van 2011 herstelde het aantal vacatures zich enigszins. Daarna zette de daling voort. Hierdoor waren er eind 2012 nog maar 95 duizend openstaande vacatures. Voor het eerst sinds 2003 was het aantal vacatures tot onder de honderdduizend gezakt.

    Het aantal vacatures daalde in 2012 in alle bedrijfstakken. Het grootst was de daling in de handel (5 duizend) en de industrie (3 duizend). In veel bedrijfstakken kwam het aantal vacatures uit op het laagste punt sinds 2003. Alleen in de informatie en communicatie, de financiële dienstverlening en de horeca lag het aantal openstaande banen nog duidelijk bóven de laagste stand. Het aantal vacatures was het hoogst in de handel en de zorg. Deze twee bedrijfstakken telden in 2012 respectievelijk 20 duizend en 16 duizend vacatures.

    Vacatures

    2.2.1 Aantal vacatures en werklozen

    Bron: CBS, Vacature-enquête en Enquête beroepsbevolking.

    x 1 000

    Werklozen

    0

    100

    200

    300

    400

    500

    600

    700

    IIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIIIIVIIIIII

    2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 ‘13

    34 De Nederlandse economie 2012 Arbeidsmarkt 35

    - Matchingspro- bleem?

    - Onderwijs- Arbeidsmarkt?

    - Cyclisch of structureel?

    …en lekkende daken | 3

    ...en stormen

    1.  Financiering niet voldoende om op oude voet door te gaan – angst voor failliet

    2.  Uitvoering niet toegerust voor taken die moeten worden uitgevoerd

    3.  Rammelend bestuur is (te) afwachtend en schiet in behoudende reflex

    1.  Fundamentele herbezinning op het sociale domein (grootste decentralisatieslag ooit)

    2.  Grootste bezuinigingsslag ooit

    3.  Crisis, krimp en vergrijzing

    | 4

    | 5

    Fundament? Herbezinning op 1.  Verantwoordelijkheden (publiek – privaat)

    2.  Schaalvraagstukken (regio – wijk)

    3.  Tijd (korte versus lange termijn)

    4.  Cultuur en identiteit (participatie)

    Trends 1.  Economische crisis (voorlopig nog niet over)

    2.  Krimp/vergrijzing: beroepsbevolking neemt af in regio, niet in stad

    3.  Regionale verschillen worden kleiner, maar ook ruimtelijke concentratie banen

    4.  Toenemende mobiliteit en het ‘nieuwe werken’ (migratie, pendelen en wonen)

    5.  Veranderende arbeidsverhoudingen (flexibiliteit, ZZP, employability)

    6.  Veranderende competentie-eisen en mismatch vraag en aanbod

    | 6

  • 11-10-13

    2

    Arbeidsmarktproblematiek kent twee fundamentele verdelingsproblemen

    | 7

    1.  Inclusieve arbeidsmarktvraagstuk

    (banen, werkgevers):

    Beleidsruimteprobleem

    2.  Uitvoeringsvraagstuk:

    Agentschapsprobleem

    1. Reguliere werkgelegenheid 2. Aangepaste werkgelegenheid Uitkeringsinkomen / loonkostensubsidie 3. Maatschappelijke taken 4. Kennis & Informatie 5. Verantwoordelijkheden 6. Coördinatie- en schaalvraagstukken 7. Vakmansschap

    Ontwikkeling werkgelegenheid en bedrijvigheid Gemeente Groningen

    | 8

    Werkzoekenden en vacatures in Gemeente Groningen, mei 2013 . Bron: UWV

    | 9

    0

    2000

    4000

    6000

    8000

    10000

    12000

    14000

    16000

    2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013

    NWW Openstaande vacatures

    9.508

    702

    Zeer ruime arbeidsmarkt

    Niet werkende werkzoekenden (Bron: UWV, 2013)

    Aug. 2013 Totaal < 27 > 50 Gem. Gron. 10.688 2.099 2.965

    Groningen 27.880 4.298 9.031 Friesland 31.060 4.299 10.615 Drenthe 20.937 2.776 7.405

    79.877 11.373 27.051

    Ontwikkeling beroepsbevolking. (Bron: CAB, 2011) Totale bevolking

    Beroepsbevolking

    | 12

    Bron: CAB, 2012

    Bevolkingsontwikkeling 20-64 jarigen 2012-2025

    Gronin- gen

    Assen

    Leeuwar- den

    Drachten

    Heeren- veen

  • 11-10-13

    3

    Aantal banen 2011, prognose groei en aantal vacatures 2012-2016 in Noord-Nederland Bron: PWR (banen) en UWV (prognoses), bewerking CAB, 2012

    | 13

    -10.000

    0

    10.000

    20.000

    30.000

    40.000

    50.000

    60.000

    70.000

    80.000

    90.000

    100.000

    110.000

    120.000

    Banen  2011 Netto  groei  2012-­‐16 Vacatures  2012-­‐16

    Nauwelijks groei aantal banen… Wel vervangingsvraag

    Ter illustratie Prognose van het aantal vacatures 2012-2016 naar sector en niveau in Noord-Nederland Bron: UWV, bewerking CAB, 2012

    | 14

    0

    10.000

    20.000

    30.000

    40.000

    50.000

    60.000

    70.000

    elementair lager middelbaar hoger+

    Voor de komende vijf jaar Totaal: 320.000 E&L: 100.000 Per jaar E&L: 20.000

    Beeld is te positief: OVERSCHATTING

    Doelgroep Participatiewet 2011 (WWB+WSW+Wajong) 2011, als % van de bevolking 15-64 jaar. Bron: CAB, 2012

    | 15

    Serieus inactiviteits- probleem

    Detachering/ Begeleid werken < 10%     10-20%     20-30%     30-40%     >40%    

    Percentage WSW dat ‘buiten’ werkt (als % van totale WSW, 2010) Bron: POR/CAB Groningen

    Schatting afstand tot de arbeidsmarkt Gemeente Groningen (op basis van landelijke percentages, ultimo 2012; Edzes, 2011)

    | 17

    Afstand tot de arbeidsmarkt (d.w.z. tot reële, reguliere en algemeen geaccepteerde banen)

    Aantal Nee Ja

    Geen afstand Overbrugbaar Niet overbrugbaar

    WBB 9.048 30% 30% 40%

    WSW 1.401 40-70% 30-60%

    Wajong 3.824 60-85% 15-40%

    Dagbest. 100%

    Stad 14.273 2.714 5.570 – 6.940 4.613 – 5.990

    NNL 111k 12-13k 37-50k 27-41k

    Banen, Afschrikking, Matching

    Gedragsverandering Loonkostensubsidie

    Beschermde arbeid, Participatiebanen, Uitkering

    Sociaal Akkoord (en uitwerking) (april/juli 2013) 1.  Garantiestelling werkgevers voor opname arbeidsgehandicapten in EXTRA 100.000 banen in

    2026 / Garantiestelling Rijksoverheid voor 25.000 EXTRA banen in 2024

    2.  35 (tripartiet geleide?) Werkbedrijven voor schakel tussen werkgevers en doelgroep

    3.  Instroom op basis van uitkeringsniveau, Werkbedrijf stelt loonwaarde/productiviteit vast

    4.  Geen loondispensatie, maar loonkostensubsidie, zowel voor beschut als voor regulier werk

    5.  Herbeoordeling alle Wajongers

    6.  Verkenning van samenvoeging van UWV en CIZ voor indicatiestelling en keuring, vaststellen loonwaarde en zorgbehoefte

    7.  Efficiencykorting in WSW, oplopend tot 290 mln. over zes jaar

    | 18

  • 11-10-13

    4

    19

    Ongelijke kansen?

    -15000 -10000 -5000 0 5000 10000 15000 20000 25000 30000

    Not urban

    Low urban

    Moderate urban

    Strong urban

    Very strong urban

    -10000 -5000 0 5000 10000 15000 20000

    Groningen Friesland Drenthe

    Overijssel Flevoland

    Gelderland Utrecht

    Noord-H Zuid-H

    Zeeland Noord-Brabant

    Limburg

    Saldo van baanopeningen (fulltime) op basis van quotumregeling minus (65%) van WSW en WAJONG Edzes, Rijnks & Van Dijk, 2013

    Maatschappelijk participatie – Werk maken? / Normvervaging? | 20

    Regulier werk Mensen worden betaald naar hun productiviteit (>100%)

    Minimaal minimumloon

    Aangepast werk 1.  Minimumloon 2.  Productiviteit (< 100%)

    basisloon = uitkering + loonkostensubsidie

    Participeren in ‘maatschappelijk’ werk (participatiebaan)

    1.  Taken als tegenprestatie uitvoeren 2.  Loon = uitkering

    Uitkering

    Vrijwilligerswerk Geen enkele relatie met gemeente

    Uitkering

    Maatschappelijk participatie – Werk maken? / Normvervaging? | 21

    1.  Verdringing ligt op de loer

    2.  Ongelijkheid in rechten

    3.  Legitimiteitskwesties (recht of plicht, tegenprestatie of compensatie)

    4.  Mechanische (participatiebaan) versus organische solidariteit (vrijwilligerswerk)

    5.  Kwaliteitsborging en professionaliteit

    Werk en Participatie - conclusies | 22

    1.  Er is een tekort aan reële, reguliere en algemeen geaccepteerde banen / Iedereen aan regulier werk helpen zal niet lukken / ‘ gesubsidieerde’ arbeid blijft nodig

    2.  Quotumregeling biedt soelaas - verleid werkgevers – risico van verdringing

    3.  Belang van regionalisering is groot, maar alleen succesvol bij overdracht van bevoegdheden en financiën