2012-10-14 - piotr smolnicki - opis magisterskiego projektu dyplomowego - asp w gdańsku

of 98/98
TRIMOR STUDIUM KONCEPCYJNE ARCHITEKTURY STATKU NAUKOWO-BADAWCZEGO Magisterski Projekt Dyplomowy Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku Wydział Architektury i Wzornictwa Kierunek - Wzornictwo Rok Akademicki 2011/2012 Pracownia Projektowania Architektury Okrętów Promotor – prof. Andrzej Lerch Recenzent – prof. Marek Adamczewski Konsultacje specjalistyczne – dr inż. Benedykt Hac (Instytut Morski w Gdańsku) Autor – Piotr Smolnicki Copyright © 2012

Post on 12-Apr-2017

238 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • TRIMOR STUDIUM KONCEPCYJNE ARCHITEKTURY STATKU NAUKOWO-BADAWCZEGO

    Magisterski Projekt Dyplomowy

    Akademia Sztuk Piknych w Gdasku Wydzia Architektury i Wzornictwa Kierunek - Wzornictwo Rok Akademicki 2011/2012 Pracownia Projektowania Architektury Okrtw

    Promotor prof. Andrzej Lerch Recenzent prof. Marek Adamczewski Konsultacje specjalistyczne dr in. Benedykt Hac (Instytut Morski w Gdasku) Autor Piotr Smolnicki

    Copyright 2012

  • SPIS TRECI

    1 Metodologia pracy ............................................................................................................................................ 2

    2 Wybr tematu projektu ................................................................................................................................... 4

    2.1 Specjalizacja dyplomowa z projektowania architektury statkw ................................................ 4

    2.2 Weryfikacja zapotrzebowania na nowe jednostki naukowo-badawcze ................................... 4

    2.2.1 Analiza marynistycznych instytucji naukowo-badawczych w kraju .................................. 5

    2.2.2 Analiza stanu istniejcego polskiej floty naukowo-badawczej ........................................... 5

    2.2.3 Kontakt z wybranymi instytucjami naukowo-badawczymi ................................................ 23

    3 Budowanie zaoe projektowych .............................................................................................................. 24

    3.1 Charakterystyka planowanej jednostki ............................................................................................. 24

    3.1.1 Analiza wad i zalet planowanych nowych jednostek .......................................................... 24

    3.1.2 Decyzja o dalszej wsppracy z Zakadem Operacyjnym IM ........................................... 25

    3.1.3 Okrelenie potrzeb IM ................................................................................................................. 25

    3.1.4 Okrelenie wstpnych wymaga dla nowej jednostki ........................................................ 26

    3.1.5 Przykady elementw wyposaenia ......................................................................................... 28

    3.2 Wybr typu konstrukcji ......................................................................................................................... 36

    3.2.1 Kryteria wstpne dla konstrukcji jednostek naukowo-badawczych ................................ 36

    3.2.2 Analiza danych na temat wad i zalet wybranych typw konstrukcji .............................. 37

    3.2.3 Analiza porwnawcza zastosowania alternatywnej konstrukcji trjkadubowej ......... 43

    3.2.4 Wybr materiau konstrukcyjnego ........................................................................................... 44

    3.2.5 Przykady zastosowa trimaranw ........................................................................................... 46

    3.2.6 Akceptacja ostatecznego wyboru konstrukcji ....................................................................... 58

    3.3 Zaoenia techniczno-ekonomiczne ................................................................................................. 59

    3.3.1 Przeznaczenie statku ................................................................................................................... 59

    3.3.2 Dane dla jednostki ........................................................................................................................ 61

    4 Opis koncepcji projektu ................................................................................................................................. 62

    4.1 Koncepcja bryy ...................................................................................................................................... 62

    4.2 Rozwizania funkcjonalno-uytkowe ............................................................................................... 64

    4.2.1 Schematy funkcjonalne ............................................................................................................... 64

    4.2.2 Zastosowanie innowacyjnych rozwiza zwikszajcych funkcjonalno jednostki .. 76

    5 Projekt ................................................................................................................................................................. 78

  • TRIMOR

    5.1 Rzuty i przekroje ..................................................................................................................................... 78

    5.2 Widoki ....................................................................................................................................................... 84

    5.3 Wizualizacje ............................................................................................................................................. 86

    5.3.1 Brya .................................................................................................................................................. 86

    5.3.2 Wyposaenie .................................................................................................................................. 90

    6 Podsumowanie................................................................................................................................................. 96

  • Piotr Smolnicki

    2

    1 METODOLOGIA PRACY

    Moim celem w realizacji poniszej magisterskiej pracy dyplomowej byo stworzenie projektu zgodnego z moj specjalizacj w projektowaniu architektury okrtw oraz stworzenie koncepcji innowacyjnej jednostki zgodnej z realnym zapotrzebowa-niem. Postawiem sobie za cel zaprojektowanie jednostki skomplikowanej tech-nicznie i o zoonej funkcji co pomogoby mi zdoby dodatkowe dowiadczenie w trakcie ostatniego roku studiw na kierunku Wzornictwa ASP w Gdasku, a jedno-czenie mogoby wnie szereg innowacyjnych rozwiza do zastosowania w praktyce. Aby osign postawione przed sob cele przyjem okrelon metodo-logi rozwoju projektu, poczwszy od szukania tematu, poprzez doprecyzowanie zaoe, a po projekt kocowy. Szczegy rozwoju projektu dyplomowego przedstawiem w dalszych czciach niniejszego opracowania.

    Rozpoczem analizujc istniejcy w kraju warsztat statkw marynistycznych in-stytucji naukowo-badawczych. Skupiem si jednak na instytucjach przeprowadza-jcych zadania operacyjne w morzu, wiadomie pomijajc aspekty wd rdldo-wych. W nastpnej kolejnoci przeanalizowaem stan istniejcy wybranej wielkoci jednostek polskiej floty naukowo-badawczej. Nastpnie zweryfikowaem zapotrze-bowanie na now koncepcj jednostki naukowo-badawczej kontaktujc si z wy-branymi instytucjami. Kolejnym etapem byo okrelenie wstpnych wymaga pro-jektowych i wybr instytucji do dalszej wsppracy i rozwoju koncepcji. Po wyborze zaoe do jednostki dla Instytutu Morskiego w Gdasku zaproponowaem inno-wacyjne, ale speniajce te zaoenia rozwizanie konstrukcyjne w postaci jednostki trjkadubowej.

    W tym momencie wszedem w nowy etap prac polegajcy ju na projektowaniu schematu funkcjonalnego statku. Jednoczenie w Instytucie Morskim dr Benedykt Hac opracowywa szczegowy opis funkcjonalno-uytkowy dla zaproponowane-go przeze mnie rozwizania trjkadubowego. Ju na tym etapie, w trakcie konsul-tacji specjalistycznych w I.M., uwzgldniono moje propozycje ze wstpnych sche-matw koncepcyjnych dotyczcych funkcjonalnego a take innowacyjnego uoe-nia pomieszcze i pokadw oraz ustawienia zastosowanych w/na nich urzdze.

    W trakcie projektowania z istotn pomoc przyszed mj promotor, prof. Andrzej Lerch, pomagajc mi rozwiza problemy konstrukcyjno-technologiczne, ktre nie le w kompetencjach studenta Wzornictwa Przemysowego. Przy wsppracy z profesorem okrelilimy w moliwie najwikszym przyblieniu lokalizacj i kubatury przestrzeni technicznych (niezbdnych do dziaania statku), wok ktrych mo-gem dowolnie projektowa pozostae elementy statku. W trakcie projektowania ukadu funkcjonalnego jednostki weryfikowaem take wygld zewntrzny, skupia-jc si na podkreleniu elementw funkcjonalnych w bryle jednostki oraz vice ver-so - staraem si dopasowa funkcj do koncepcji bryy na zasadzie informacji zwrotnej, ostatecznie wypracowujc kompromis midzy metodami projektowymi

  • TRIMOR

    3

    "forma poda za funkcj" oraz "funkcja poda za form". Poniej znajduje si szczegowy opis przejcia od wyboru tematu po rozwizania projektowe statku R/V TRIMOR.

  • Piotr Smolnicki

    4

    2 WYBR TEMATU PROJEKTU

    2.1 SPECJALIZACJA DYPLOMOWA Z PROJEKTOWANIA ARCHITEKTURY STATKW

    Od 2008 roku projektuj na Akademii Sztuk Piknych w Gdasku w Katedrze Pro-jektowania Architektury Statkw i Okrtw pod kierunkiem profesora Andrzeja Lercha w celu zdobycia specjalistycznej wiedzy i obronienia projektu magisterskie-go w tej specjalizacji. W ramach projektu dyplomowego chciaem zmierzy si z zadaniem moliwoci wykreowania nowej jakoci wizualnej w projektowaniu jed-nostek naukowo-badawczych nie naruszajc a wrcz rozwijajc ich zdolnoci funk-cjonalne. Byo to podyktowane tym, e midzy jednostkami pywajcymi zachodz olbrzymie rnice wizualne zalenie od kategorii - od jednostek speniajcych funkcje techniczne po statki pasaerskie. W mojej gowie zrodzio si pytanie: "Dla-czego jednostki techniczne nie wygldaj i czy mog wyglda rwnie dobrze jak inne statki, ale nie naruszajc ich charakteru

    2.2 WERYFIKACJA ZAPOTRZEBOWANIA NA NOWE JEDNOSTKI NAUKOWO-BADAWCZE

    W celu spenienia narzuconych sobie celw postanowiem przeprowadzi analizy stanu istniejcego. Pierwszym etapem byo przeanalizowanie istniejcych instytucji przy okazji dowiadujc si jaki jest zakres ich dziaa. Na tej podstawie mogem ograniczy wybr tych instytucji, ktrych potencjalne zapotrzebowanie na jednost-ki naukowo-badawcze pokrywa si z zaoonym przeze mnie stopniem skompli-kowania ewentualnego projektu nowej jednostki. Nastpnym etapem analitycznym byo przebadanie istniejcej floty naukowo-badawczej w zaoonej skali czyli jed-nostek powyej 30 m dugoci. Zauway naley, e wiksze jednostki mog po-siada zdolno wodowania mniejszych, np. w celu zbadania pytszej strefy przy-brzenej.

    W trakcie analizy istniejcych jednostek zdaem sobie spraw, e wiele z nich spe-nia bardzo podobne funkcje, ale konstrukcyjnie i funkcjonalnie rni si od siebie. Biorc pod uwag optymalne warunki do przeprowadzania bada niemoliwym wydaje si tak szeroki zakres. Wczajc do tego problemu pierwiastek wizualny mona stwierdzi, e zakres jednostek waha si midzy du funkcjonalnoci i topornym wygldzie a ma funkcjonalnoci z przypadkowym wygldem. Istnieje np. naukowo-badawczy aglowiec oraz zaprojektowany dla swojej funkcji katama-ran.

  • TRIMOR

    5

    2.2.1 ANALIZA MARYNISTYCZNYCH INSTYTUCJI NAUKOWO-BADAWCZYCH W KRAJU

    Jak wspomniaem wczeniej rozpoczem od analizy istniejcych instytucji nauko-wo-badawczych zajmujcych si badaniami morskimi. Wytypowaem instytucje z regionu aby skorzysta z ich wsparcia merytorycznego. Pomimo wieloci tych in-stytucji wiele z nich zajmuje si podobnymi badaniami, tylko w rnych celach - edukacyjnych, komercyjnych, kontrolnych. Cz z poniszych instytucji dzieli mi-dzy sob jednostki pywajce aby ograniczy koszty i zwikszy wydajno jedno-stek:

    -Instytut Oceanografii Uniwersytetu Gdaskiego

    -Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk

    -Zakad Oceanografii Operacyjnej Instytutu Morskiego w Gdasku

    -Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Oddzia Morski

    -Centralne Muzeum Morskie

    -Morski Instytut Rybacki

    -Petrobaltic Lotos S.A.

    -Marynarka Wojenna (S/Y Arctowski)

    -Akademia Morska w Gdyni (R/V Horyzont II)

    2.2.2 ANALIZA STANU ISTNIEJCEGO POLSKIEJ FLOTY NAUKOWO-BADAWCZEJ

    WYBRANE JEDNOSTK I Z POLSKIEJ FLOTY NAUKOWO-BADAWCZEJ

    Nastpnym etapem przygotowania do projektu dyplomowego byo zbadanie ist-niejcej floty naukowo-badawczej wymienionych wczeniej instytucji. Jednostki te s zazwyczaj dobrze opisane na stronach internetowych ich armatorw, w publi-kacjach Polskiego Rejestru Statkw oraz w publicznych artykuach w Internecie. Najwaniejszymi dla mnie informacjami s dane techniczne jednostek, takie jak dugo, zanurzenie, wyporno oraz dane dotyczce rozkadu funkcjonalnego pokadw oraz zastosowanych urzdze badawczych czyli moliwoci operacyj-nych. Skupi si wic na danych konkretnych konstrukcji oraz na ich wyposaeniu. Zaczniki graficzne posu do ogarnicia szerokiego wachlarza form oraz domi-nujcych w bryach niektrych konstrukcji urzdze roboczych, takich jak bramow-nice (ang. A-frame), dwigi, wcigarki...

  • Piotr Smolnicki

    6

    Jak wspomniaem wczeniej cz jednostek naukowo-badawczych jest wspdzie-lona oraz wykorzystywana zarwno do celw edukacyjnych, komercyjnych oraz kontrolnych. Opisane poniej jednostki to:

    R/V Horyzont II Akademia Morska

    ORP Arctowski Marynarka Wojenna

    R/V IMOR Instytut Morski w Gdasku

    R/V Baltica Morski Instytut Rybacki / Inst. Meteorologiczny

    S/Y Oceania Polska Akademia Nauk (+ Uniwersytet Gdaski)

    R/V Kaszubski Brzeg Centralne Muzeum Morskie

    R/V St. Barbara Petrobaltic S.A.

    Poza opisanymi poniej znajduje si wiele innych jednostek - take jednostki na wody rdldowe, poczynajc od odzi wiosowych sucych do bada szuwarw. Na potrzeby analizy wybraem jednostki penomorskie dugoci powyej 30 m.

  • TRIMOR

    7

    R/V HORYZO NT I I

    SYLWETA R/V HORYZONT I I . ZDJ .Z HTTP ://WWW.AM.GDYNIA .PL

    Statek wybudowano na kadubie skonstruowanym w stoczni Wisa pierwotnie dla aglowca. Po przebudowie wodowanie R/V Horyzont II odbyo si 22 czerwca 1999 roku w gdaskiej Stoczni Remontowej. Statek wyposaono w nowoczesny sprzt badawczy. Na jego pokadzie mieci si 57 miejsc cznie dla zaogi, stu-dentw i naukowcw w jedno- i dwuosobowych kabinach. Horyzont II dostosowa-ny jest do przewozu m.in. dwch kontenerw 20-stopowych. Jednostka suy do bada morza realizowanych gwnie w trakcie rejsw na Spitsbergen.

    Dane jednostki:

    Dugo cakowita: 56,34 m

    Szeroko: 11,36 m

    Zanurzenie: 3,90 m (5,33 m razem z ki-

    lem)

    Nono: 288

    Prdko: 12 wzw

    Ilo osb: 57 (w tym 16 osb zaoga

    staa)

    Statek peni nastpujce funkcje:

    - Badawcz - realizowan poprzez moliwo prowadzenia prac badaw-

  • Piotr Smolnicki

    8

    czych wasnych Uczelni oraz na zlecenie placwek naukowych w kraju i

    zagranicy. Baz dla prac badawczych s dwa kontenery laboratoryjne

    wyposaone zgodnie z potrzebami uytkownikw - zleceniodawcw.

    Statek posiada sie komputerow.

    - Dydaktyczn - realizowan poprzez moliwo realizacji wszystkich ro-

    dzajw praktyk morskich dla studentw i uczniw szk morskich. Statek

    posiada mostek nawigacyjny oraz zesp napdowy najnowszej genera-

    cji, pozwalajcy na prowadzenie praktyk przez nawigatorw, mechanikw

    i elektrykw / automatykw. Kabina nawigacyjna wyposaona jest w czte-

    ry niezalene stanowiska studenckie z repetytorami urzdze nawigacyj-

    nych mostka. Posiada rwnie obszern central manewrowo - kontrol-

    n. Oprcz tego do celw dydaktycznych przeznaczona jest sala wyka-

    dowa dla 32 studentw oraz centrum komputerowe.

    - Transportow - moliwo przewoenia dwch kontenerw 20-

    stopowych (rwnie chodzonych) pozwala na realizowanie usug w za-

    kresie transportu midzynarodowego na rzecz ewentualnych zlecenio-

    dawcw. Jednostkami, ktre obecnie s zainteresowane usugami trans-

    portowymi statku, to dwa zakady badawcze Polskiej Akademii Nauk,

    pragnce wykorzysta statek dla dowozu naukowcw i sprztu do pol-

    skich baz naukowych na Spitsbergenie oraz Antarktydzie.

    - Turystyczn - poprzez zapewnienie niezbdnego standardu pomiesz-

    czeniom mieszkalnym i socjalnym. Statek posiada kabiny jedno i picio-

    osobowe z wasnymi wzami sanitarnymi, przestronn mes zaogow

    wraz z klubem oraz mes studenck. Statek moe by wykorzystywany

    dla celw turystycznych wycznie w ramach wolnych miejsc na statku.

    AKADEMIA MORSKA W GDYNI WWW.AM.GDYNIA .PL

  • TRIMOR

    9

    ORP ARCTOWSKI

    FOTOGRAFIA NAUKOWO-BADAWCZEGO OKRTU ORP ARCTOWSKI ZDJ . Z HTTP : //ARKTYKA .C OM

    W odrnieniu od statkw okrelanych mianem jednostek naukowo-badawczych noszcych angielskobrzmic nazw klasy Research Vessel, skrtowo R/V istniej jeszcze okrty wojskowe, ktrych jedyn funkcj jest prowadzenie szeroko pojtych bada. Nalecy do floty Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej okrt ORP Arctowski jest wanie jednostk wyposaon podobnie do statkw klasy R/V.

    Okrt hydrograficzny projektu 874 (NATO: Modified Finik), typu Hewe-

    liusz. Zbudowany w Stoczni Pnocnej im. Bohaterw Westerplatte w

    Gdasku.

    Wymiary:

    - dugo: 61,6 metra

    - szeroko: 10,8 metra

    - zanurzenie: 3,3 metra

    Wyporno: 1218 ton

    Napd gwny: - 2 silniki wysokoprne Cegielski-Sulzer

    6AL25/30 o mocy 707 kWkady napdzaj

  • Piotr Smolnicki

    10

    ce 2 nastawne ruby Zamech-Liaaee

    Prdko: 13,7 wzw

    Napd pomocniczy:

    - 2 silniki elektryczne prdu zmiennego o mocy 70 kWkady

    - 1 dziobowy ster strumieniowy o mocy 130 kw.

    Urzdzenia hydrograficzne:

    - dwukanaowa echosonda hydrograficzna

    - komputerowy system zbierania i analizowania danych wsppracujcy z

    echosond dokadnego pomiaru, logiem i systemami nawigacyjnymi

    - barometr precyzyjny

    - solomierz

    adunek:

    - do 20 ton adunkw w adowni

    - do 4 ton paw na pokadzie

    MARYNARKA WOJENNA WWW.MW.MIL .PL

  • TRIMOR

    11

    R/V IMOR

    NALECY DO INSTYTUTU MORSKIEGO W GDASKU KATAMARAN IMOR. ZDJ . Z HTTP : //PL .WIKIPEDIA .ORG

    IMOR suy zarwno do bada kontrolnych jak i komercyjnych, z tego wzgldu pastwowy Instytut Morski utrzymuje si ze zlece komercyjnych, np. dla platform wiertniczych. Zalet IMORA jest jego stosunkowo mae zanurzenie do 2,5 m, dziki czemu moe pracowa w strefie przybrzenej oraz przy ujciu Wisy i na Zalewie Wilanym. Szeroki w stosunku do dugoci rozstaw kadubw mia na celu zwik-szenie powierzchni roboczej na rufie oraz redukcj koysania. Jednak jak twierdzi zaoga jednostki powierzchnia robocza jest nadal niewystarczajca (wyklucza pro-wadzenie 2 bada jednoczenie) a koysanie jest dokuczliwe szczeglnie w trakcie dryfu na martwej fali (spokojne morze, jak na zaczonym zdjciu). Jednostka jest wyposaona w bramownic, ktra umoliwia np. wodowanie paw, jednak brak powierzchni magazynowej ogranicza ilo zaadowanych paw, tudzie innych urzdze.

    7 padziernika br. odby si chrzest morski nowego statku specjalistycz-

    nego dla Instytutu Morskiego. Katamaran IMOR jest pierwsz polsk jed-

    nostk tego typu przystosowan do pracy na pytkich akwenach (jego

    zanurzenie nie przekracza 2,5 m) i bdzie suy do prowadzenia specja-

    listycznych bada morskich, monitorowania zanieczyszcze wd w pol-

    skiej strefie przybrzenej, badania rde zasiniania pla, badania skut-

    kw rozleww olejowych, bada przed inwestycyjnych na Batyku. Jed-

    nostka przystosowana jest take do zwalczania skutkw katastrof ekolo-

  • Piotr Smolnicki

    12

    gicznych na wodach pytkich. Doskonae waciwoci manewrowe, system

    pozycjonowania dynamicznego, ktry pozwala na prac przy zej pogo-

    dzie, wyposaenie m.in. w kontenerowe laboratoria biologiczno-

    chemiczne, hydroakustyczne i geofizyczne wiadcz o unikalnoci projek-

    tu statku.

    Katamaran IMOR zbudowany w stoczni Damen w Gdyni i w stoczni

    Christ, ma dugo 32 m, wyporno 370 t, nosi bander polsk, i bdzie

    pywa w klasie Research Vessel, nadanej przez PRS.

    BIULETY N INFORMACYJNY PRS SA NR 5/255 GDASK PADZIERNIK 2005

  • TRIMOR

    13

    R/V BAL TICA

    Trawler naukowo-badawczy Baltica z otwartymi wrotami burtowymi

    Zdj. z http://www.mir.gdynia.pl

    Na zaczonym zdjciu widoczna jest dua trawersa na rufie (wg opisu z wychyln ram o udwigu 3 ton), suca do wycigania sieci. Jest to podyktowane tym, e Baltica jest trawlerem naukowo badawczym - wyowione ryby poddawane s ba-daniom. Na pokadzie otwartym znajduj si take dwigi i kraniki suce do ob-sugi stanowisk badawczych. Na prawej burcie wida otwarte 5-metrowe wrota, dziki ktrym mona pobiera prbki bezporednio z wody do laboratorium co zwiksza funkcjonalno jednostki. Aby umoliwi adowanie stosunkowo duych prbek wysoko pokadu gwnego wynosi a 4,5 m. We wntrzu znajduj si 4 laboratoria o powierzchniach 18-25m2.

    Statek badawczy, ktrego wspwacicielami s: Morski Instytut Rybacki

    Pastwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB) oraz Instytut Meteorologii i

    Gospodarki Wodnej Oddzia Morski w Gdyni. Armatorem statku jest

    MIR-PIB.

    Do gwnych zada, R/V Baltica nale:

    -badania oceanograficzne i biologiczno-rybackie na Batyku prowadzone

    w celu okrelenia moliwoci pooww oraz uwarunkowa ekologicznych

    majcych wpyw na stan zasobw. S one cile powizane z midzyna-

    rodowymi programami biologicznymi Midzynarodowej Rady Bada

    Morza (ICES) i zaleceniami Midzynarodowej Komisji Rybowstwa Morza

    Batyckiego (IBSFC):

    -okrelenie wpywu dynamiki rodowiska morskiego na produkcj biolo-

    giczn i rekrutacj gatunkw ryb o znaczeniu uytkowym;

    -okrelenie stanu i zmian ywych zasobw jako podstawy dla ustalenia

    zasad ich ochrony i racjonalnej eksploatacji oraz dla prognozowania

  • Piotr Smolnicki

    14

    wielkoci pooww;

    -okrelenie czynnikw ekologicznych, warunkujcych zachowanie si or-

    ganizmw morskich,

    -badania nad funkcjonowaniem ekosystemu Batyku, prowadzone w ra-

    mach projektw midzynarodowych pod patronatem ICES, wsppracy

    bilateralnej z pastwami batyckimi oraz projektw finansowanych przez

    Komitet Bada Naukowych,

    -badania rodowiska Morza Batyckiego w ramach programw krajowych

    i zobowiza midzynarodowych zwaszcza dotyczce oceanografii, at-

    mosfery nadmorskiej, substancji radioaktywnych i zanieczyszcze zo-

    bowizania wobec Komisji Helsiskiej HELCOM BMP, EGAP, MORS oraz

    zbir danych dla Krajowej Suby Oceanograficznej.

    Pomieszczenia i urzdzenia badawcze na statku:

    laboratorium biologiczne (25m2),

    laboratorium chemiczne (20m2),

    laboratorium ichtiologiczne (18m2),

    laboratorium fizyczne (12m2),

    kabina meteorologiczna,

    automatyczna stacja meteo MILOS-500,

    ADCP dopplerowski system do profilowania prdw morskich,

    stanowisko hydroakustyki,

    sie komputerowa do sterowania procesami pomiarowymi oraz do reje-

    stracji i przetwarzania danych pomiarowych,

    pomieszczenie poboru prb z furt burtow i urawikiem wyjezdnym,

    7 stanowisk pokadowych, pomiarowych i poowowych, wyposaonych w

    linowo-kablowe windy hydrograficzne i traowe,

    rufowa brama wychylna o udwigu 3 ton,

    wymienna, specjalistyczna aparatura pomiarowo-badawcza najnowszej

    generacji, laboratoryjna i zaburtowa, do bada fizycznych, chemicznych,

    biologicznych i meteorologicznych oraz szacowania zasobw i techniki

    poowowej.

    Dane jednostki:

    Dugo cakowita: 41,0 m

    Dugo midzy pionami: 35,5 m

    Szeroko: 9,0 m

    Wysoko do pokadu gwnego: 4,5 m

    Zanurzenie: 3,5 / 4,45 m

    Pojemno: 620 BRT

    Prdko: 11,5 wza

  • TRIMOR

    15

    Pojemno adowni: 130 m3

    Autonomiczno pywania: 30 dni

    Silnik gwny: prod. H. Cegielski typ 8S20D;

    1040 kW; (900 obr./min.)

    Agregat pomocniczy: Caterpillar 160 kVA

    ruba nastawna o rednicy: 2,7 m

    Ster strumieniowy: typ S 1.0 150

    Zaoga: 11 osb

    Ekipa naukowa: 11 osb

    HTTP : //WWW.MIR.GDY NIA .PL

  • Piotr Smolnicki

    16

    S/Y OCEANIA

    AGLOWIEC OCEANIA NA ZDJCIU Z EKSPERYMENTALNYM OA-GLOWANIEM . ZDJ . Z HTTP ://WWW. IOPAN .GDA.PL

    S/Y Oceania prezentuje si lepiej od pozostaych jednostek badawczych ze wzgl-du na tsknoty ludzkie za czasami wietnoci aglowcw. Ma jeszcze jedn prze-wag nad innymi jednostkami - nieograniczony zasig (poza strefami polarnymi w zimie) dziki swojemu oaglowaniu - przekada si to take na redukcj kosztw eksploatacji. Mimo bardzo bogatego wyposaenia jednostki w urzdzenia nauko-wo-badawcze jest ona ograniczona niewielk, w stosunku do pozostaych, po-wierzchni robocz oraz magazynow. Funkcjonalno jednostki spada take z powodu maej elastycznoci, np. braku moliwoci zaadowania laboratorium w kontenerze. Jednak spenia ona wymagania dla jednostki szkolnej - uywana jest przez Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk oraz Wydzia Oceanografii Uniwersytetu Gdaskiego.

    stalowy, trjmasztowy statek (aglowiec) o oaglowaniu skonym o po-

    wierzchni 280m, nalecy do Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii

    Nauk.

    PL.WIKIPEDIA .ORG

    D./szer./g.: 48,9 m / 9,0 m / 3,9 m

    Wyporno: 370 T

  • TRIMOR

    17

    Silnik: Diesel 600 kW

    Ster strumieniowy: 70 HP

    Prdnica waowa: 110 kW

    Maszty: 3x 32 m

    agle: 280 m2

    Prdko robocza: 9 wzw

    Prdko maks.: 12 wzw

    Zaoga: 13 osb

    Naukowcy: 14 osb

    Autonomia: 1 miesic

    Zasig: nieograniczony (poza strefami polarnymi

    w zimie)

    Wyposaenie pokadowe

    Rufowa brama wychylna 2,5 tony 6 m

    2 boczne bramy

    3 wysigniki pomiarowe

    2 balkony pomiarowe

    2 windy gbokowodne RAPP- HYDEMA 5000 m i 2000 m 6

    2 windy pytkowodne 300 m 6 i 10 x 6 y

    2 windy dla sieci 500 m 3, 300 m 5

    Winda traowa 2000 m 10

    uraw hydrauliczny 1 tona

    2 stacje meteo VASSALLA

    2 pontony robocze 4,8 m., silniki 40 KM YAMAHA

    Hydrografia

    Sonda CTD SEA-BIRD 911 plus

    2 sondy CTD SEA-BIRD SBE 49

    Sonda CTD 606+ VALEPORT

    Prdomierz 308 VALEPORT

    Prdomierz 808 VALEPORT

    Dopplerowski miernik rozkadu prdw ADCP RD Instruments

    Sonda skanujca typu Batfish

    Optyka

    Zestaw piranometrw KIPP & ZONEN and EPPLEY LABORATORY

    Miernik absorpcji i pochaniania AC9 i AC10 WET LABS

    Spektroradiometr morski MER-2040 BIOSPHERICAL INSTRUMENTS INC.

    Ocean ColourProfiling System OCP-100 SETLANTIC

    Spektroradiometr laboratoryjny UV-VIS 4-100 UNICAM

  • Piotr Smolnicki

    18

    Fluorymetr z wymuszonym obiegiem ECOMONITOR

    System spektrofotometru morskiego RAMSES

    C-OPS kompaktowy optyczny system profilowania

    Aerozole

    3 licznik czstek aerozolu PMS, CPC, LAS

    Nephelometr

    Altometr

    Lidar aerozolowy

    Akustyka

    Echosonda naukowa DT-X BioSonics

    Sonar boczny DF 1000 digitalEdgeTech

    System nieliniowej detekcji pcherzykw

    Echosonda SIMRAD EK 60, 70, 120, 210 kHz

    Boja pomiarowa do pomiaru szumw

    Chemia

    Rozeta karuzelowa SEA-BIRD

    Czerpacz Nemo

    Box Corer

    Sonda GEMINI dwurdzeniowa do osadw dennych

    Czerpacz denny Van Veen

    Lidar zanieczyszcze olejowych FL-UV

    Ekologia-biologia

    Sie makroplanktowa Bongo

    Sie mezozooplanktonowa Wp2

    Multi Net Sampler Midi HYDROBIOS 2 sztuki

    Sie TUCKER-TRAWEL

    Laserowy optyczny licznik czstek LOPC

    Multikorer 4 rdzenie

    Sanie do poboru epibentosu

    HTTP : //WWW. IOPAN .GDA.PL

  • TRIMOR

    19

    R/V KASZUBSKI BRZEG

    PRZEROBIONY Z KUTRA R/V KASZUBSK I BRZEG NA TLE CEN-TRALNEGO MUZEUM MORSKIEGO ZDJ . Z HTTP : //PL .WIKIPE DIA .ORG

    R/V Kaszubski Brzeg wyrnia si spord pozostaych wymienionych jednostek ubog funkcjonalnoci. Nie trudno go pomyli z kutrem rybackim tym bardziej, e w przeszoci peni t funkcj. Dzi suy Centralnemu Muzeum Morskiemu do potrzeb archeologii podmorskiej, jako platforma dla petwonurkw.

    statek badawczy o stalowej konstrukcji nitowanej zbudowany w Stoczni

    Pnocnej w Gdasku w ramach serii lugrotrawlerw B-11 w 1956 roku.

    Nastpnie po przebudowaniu suy w Marynarce Wojennej jako okrt

    ratowniczy (jeden z czterech oznaczanych numerami R21-R24). W 1982

    zosta przekazany do suby cywilnej pod nazw Podwodnik, a w 1984

    roku do Centralnego Muzeum Morskiego. Jednostka zostaa przebudo-

    wana i dostosowana do potrzeb archeologii podmorskiej jako baza dla

    petwonurkw i nurkw. W 2007 roku zosta wycofany ze suby i wysta-

    wiony na sprzeda.

    Wyposaenie:

    wyposaenie nurkowe: komora dekompresyjna jednoprzedziaowa z

    przedsionkiem i z instalacj tlenow

    agregaty prdotwrcze:

  • Piotr Smolnicki

    20

    nr 1 S-324-M Andrychw, - Moc: 71,5 KM, Napicie: 220 V (stae)

    nr 2 - 3 NVD 18 Moc: 34 KM, Napicie: 220 V (stae)

    nr 3 - S- 324-M Andrychw, Moc: 71,5 KM, Napicie: 220 V (zmienne)

    paliwo: L-1, zapas paliwa: 2 zbiorniki po 11 m

    zapas wody - dwa zbiorniki, cznie 9,26 t.

    zapas ywnoci: 500 kg

    Dane jednostki

    Nono 38,9 dwt

    Liczba cz. zaogi 4-8 os.

    Liczba pasaerw 12 os.

    Dugo cakowita (L) 32,57 m

    Szeroko (B) 6,74 m

    Zanurzenie (D) 2.86 m

    Prdko maks. 7,5 w

    Pojemno brutto 165 GT

    Moc 300 KM

    HTTP ://PL .WIKIPEDIA .ORG

  • TRIMOR

    21

    R/V ST. BARBARA

    NALECA DO SPKI LOTOS PETROBALT IC S .A. J EDNOSTKA R/V ST . BAR BARA ZDJ . Z HTTP : //ARKTYKA .C OM

    Santa Barbara jest najwiksz z prezentowanych tu jednostek naukowo badaw-czych. Wyrnia j nie tylko ldowisko dla migowcw nad dziobwk, ale take wielki dwig, mogcy suy do obsugi platform wiertniczych. Na pokadzie otwartym znajduj si take dwie bramownice oraz dwig typu Palfinger obsugu-jcy stanowiska robocze. S. Barbara moe utrzyma swoje pooenie na wodzie dziki systemowi specjalnego kotwiczenia - widoczne na zdjciu wystajce na wy-signikach dwie kotwice za ruf i przed dziobem.

    Statek badawczy bdcy wasnoci cypryjskiej spki Miliana Shipping

    Company Ltd., ktrej wacicielem jest LOTOS Petrobaltic S.A.; obecnie

    wiadczy usugi geotechniczne na rzecz LOTOS Petrobaltic S.A.

    Do zada jednostki nale midzy innymi:

    prace geologiczno-geotechniczne

    prace geologiczno-poszukiwawcze

    prace dokumentacyjne

    geotechnika

    geofizyka

    batymetria

    radionawigacja

    ochrona przeciwrozlewowa

  • Piotr Smolnicki

    22

    Statek jako pierwszy zidentyfikowa duy obiekt na dnie Batyku od daw-

    na znany miejscowym rybakom jako wrak lotniskowca Graf Zeppelin.

    Dane jednostki

    Dugo cakowita (L) 78,9 m

    Szeroko (B) 13,7 m

    PL.WIKIPEDIA .ORG

    PODSUMOWANIE

    Jak staraem si pokaza istnieje due zrnicowanie pord operowanych przez polskie instytucje jednostek naukowo-badawczych. Po pierwsze statki rni si wielkoci std mamy 78,9-metrow S. Barbar oraz 32-metrowe: IMOR i Kaszub-ski Brzeg.

    Nastpn cech rozrniajc moe by konstrukcja i zwizany z ni napd. Ma-my do czynienia z jachtem aglowym o nieograniczonym zasigu, konstrukcjami jednokadubowymi o klasycznym napdzie oraz ze zwrotnym katamaranem.

    Kolejnym i najwaniejszym kryterium jest funkcjonalno i interdyscyplinarno jednostek. Moemy tu wyrni jednostki o maej adownoci ze wzgldu na typ konstrukcji (katamaran nie posiada szerokiego kaduba, ktry mgby posuy ja-ko adownia), wielko pokadu (ograniczona przestrze np. na S/Y Oceanii).

    Istotn determinant weryfikujc wielko i rodzaj konstrukcji s koszty produk-cji/zakupu oraz eksploatacji jednostki. Std te do celw edukacyjnych suy a-glowiec a do celw komercyjnych wielka S. Barbara.

  • TRIMOR

    23

    2.2.3 KONTAKT Z WYBRANYMI INSTYTUCJAMI NAUKOWO-BADAWCZYMI

    Jako cel przyjem sobie zoenie oferty zaprojektowania potencjalnej jednostki marze dla konkretnej instytucji. Kryterium wyboru instytucji do potencjalnej wsppracy przy projekcie dyplomowym byo realne zapotrzebowanie oraz dua szczegowo zaoe technicznych. Pierwsze wybrane przeze mnie instytucje to Zakad Oceanografii Operacyjnej Instytutu Morskiego w Gdasku mieszczcy si przy gdaskim Dugim Targu oraz Instytut Oceanografii Uniwersytetu Gdaskiego, ktrego siedziba mieci si w Gdyni.

    Ju pierwszy kontakt z Instytutem Morskim i Uniwersytetem Gdaskim udao si rozwin we wspprac. Na pocztku konsultowaem si z osobami zajmujcymi si badaniami w celu zweryfikowania aktualnego zapotrzebowania na nowe statki badawcze. Okazao si, e nie tylko rne instytucje projektuj ju i staraj si o dofinansowanie realizacji tych projektw (m.in. projektowana jest jednostka dla In-stytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdaskiego), ale te e potrzeby wci rosn i niedugo mog przekracza moliwoci aktualnie posiadanej a nawet budowanej floty i obsugiwanych na niej urzdze.

    Cz jednostek jest ju przestarzaa i naley je zamieni na nowe gdy nie spe-niaj wszystkich wymogw i nie daj moliwoci wykorzystania najnowszych me-tod i urzdze badawczo pomiarowych. Duym problemem jest te niska wydaj-no i wysokie koszty eksploatacji istniejcych statkw badawczych

  • Piotr Smolnicki

    24

    3 BUDOWANIE ZAOE PROJEKTOWYCH

    3.1 CHARAKTERYSTYKA PLANOWANEJ JEDNOSTKI

    W celu okrelenia zaoe projektowych dla jednostki musiaem dokadnie sprecy-zowa jej charakter. W tym celu rozpoczem od analizy wad i zalet dla koncepcji potencjalnych nowych jednostek dla Instytutu Oceanografii UG oraz Zakadu Oce-anografii Operacyjnej IM. W tym celu odbyem szereg konsultacji zarwno w sie-dzibach powyszych instytucji jak rwnie bezporednio u zaogi jednostki nauko-wej.

    Rwnoczenie otrzymaem informacje dotyczce potrzeb obu instytucji, ktre oka-zay si zbiene, gwnie dlatego, e wsplne opracowyway dokumenty nt wyma-ga. Dziki temu mogem otrzyma do szybko szczegowe wytyczne uwarun-kowa dla nowej jednostki. O ile Instytut Oceanografii mia ju sprecyzowane za-mwienie na katamaran o tyle Instytut Morski stawia spraw za otwart.

    3.1.1 ANALIZA WAD I ZALET PLANOWANYCH NOWYCH JEDNOSTEK

    W Instytucie Oceanografii otrzymaem szczegow dokumentacj z wytycznymi projektowymi do planowanego nowego katamaranu naukowo-badawczego dla Uniwersytetu Gdaskiego a w Zakadzie Oceanografii Operacyjnej Instytutu Mor-skiego w Gdasku dowiedziaem si o potrzebie budowy podobnej jednostki.

    Podstawowymi kryteriami wyboru przez Instytut Oceanografii UG konstrukcji ka-tamaranu w odniesieniu do porwnywalnej wielkoci jednostki jednokadubowej byy nisze koszty eksploatacji (mniejsze zuycie paliwa), stosunkowo niewielkie zanurzenie (wynikajce z mniejszej adownoci i masy) przy duo wikszej po-wierzchni pokadu roboczego na rufie i przestrzeni mieszkalnej oraz mniejsze przechyy przy duym wietrze i rnych kierunkach nacierania wiatru i fali. Jed-nostka ta ma suy badaniom take w pytkiej strefie przybrzenej oraz do celw naukowych dla kilkunastu studentw Uniwersytetu.

    Wad katamaranu jest natomiast jego niewielka wyporno oraz maa dzielno morska dlatego wg naukowcw z Instytutu Morskiego lepszym rozwizaniem by-aby jednostka jednokadubowa, ktra miaaby wiksz adowno i mogaby pra-cowa przy wikszych stanach morza w stosunku do dwukadubowca, ale kosztem wszego pokadu roboczego i mniejszej wydajnoci - wiksze opory kaduba (mniejsza prdko i przyspieszenie) to wiksza zainstalowana moc czyli wiksze koszty eksploatacji. Poza tym IM posiada ju swj katamaran, IMOR.

  • TRIMOR

    25

    W tym samym czasie odwiedziem zaog na katamaranie IMOR gdzie dziki wiel-kiej uprzejmoci mogem zwiedzi ca jednostk otrzymujc wyczerpujcy opis funkcji i urzdze jednostki od najniszego do najwyszego pokadu. Zaoga wy-powiedziaa si take na temat niedogodnoci dotyczcych katamaranu i kon-strukcji jednokadubowych w zalenoci od przeprowadzanych zada, stanu mo-rza itp. Dowiedziaem si midzy innymi o tym, e wbrew tradycyjnemu umiesz-czaniu koi wzdu paszczyzny symetrii statku zaoga wolaaby koje w poprzek lub co najmniej moliwo wyboru, poniewa jednostki naukowo-badawcze i tak nie pracuj przy stanach morza powyej 4.

    3.1.2 DECYZJA O DALSZEJ WSPPRACY Z ZAKADEM OPERACYJNYM IM

    Planowana jednostka dla Instytutu Oceanografii UG bya ju wczeniej okrelona co do konstrukcji i zastosowanych rozwiza a projekt wstpny by ju w kocowej fazie. Natomiast Zakad Oceanografii Operacyjnej Instytutu Morskiego nie posiada jeszcze ostatecznie sprecyzowanych zaoe i sprawa bya otwarta. W zwizku z tym, e dr Benedykt Hac by optymistycznie nastawiony na wspprac ze mn by to odpowiedni moment aby dalsze prace nad projektem koncepcyjnym jednostki naukowo-badawczej prowadzi w konsultacji z nim.

    3.1.3 OKRELENIE POTRZEB IM

    Dr Benedykt Hac w zwizku z moj propozycj zaprojektowania wymarzonej dla Instytutu Morskiego jednostki pomg mi w sprecyzowaniu dla niej wymaga. Okrelone zostay potrzeby rozszerzenia zakresu prowadzonych bada o nowo-czesne metody wykonywania pomiarw geofizycznych i batymetrycznych z uy-ciem autonomicznych pojazdw podwodnych AUV, oraz wykonywania wierce do gbokoci 50 metrw pod powierzchni dna z wykorzystaniem zdalnie sterowa-nego urzdzenia do wierce podmorskich np. PROD (Portable Remotely Operated Drill).

  • Piotr Smolnicki

    26

    3.1.4 OKRELENIE WSTPNYCH WYMAGA DLA NOWEJ JEDNOSTKI

    Aby rozpocz projektowanie naley okreli co najmniej wstpne wymagania dla nowej jednostki. Do tego celu potrzeba informacji na temat prac w morzu jakie maj by wykonywane przez jednostk, urzdzenia na niej oraz, oczywicie przez zaog statku.

    W celu wstpnego okrelenia potrzeb i moliwoci jednostki posugiwaem si otrzymanym na Uniwersytecie Gdaskim opisem przedmiotu zamwienia dla prac projektowych w formie projektu wstpnego, zwizanych z zaprojektowaniem spe-cjalistycznego statku naukowo-badawczego do interdyscyplinarnych bada Morza Batyckiego dla Instytutu Oceanografii Wydziau Oceanografii i Geografii Uniwersy-tetu Gdaskiego. Jak wspomniaem wczeniej wsparcie merytoryczne nad projek-tem dyplomowym otrzymaem w Zakadzie Oceanografii Operacyjnej Instytutu Morskiego w Gdasku, dla ktrego istnieje potrzeba budowy podobnej jednostki.

    Podczas pierwszych konsultacji wyrysoway si wstpne wymagania dla jednostki:

    Podstawowym przeznaczeniem statku byoby prowadzenie bada geolo-gicznych i geofizycznych w rejonie morza Batyckiego i Pnocnego

    Ze wzgldu na koszty budowy i eksploatacji jednostka ta powinna mie okoo 50 m dugoci i moliwie najwiksz szeroko (absolutne minimum to 10 m szerokoci)

    Ze wzgldu na charakter prowadzonych robt jednostka powinna posia-da moliwie najwiksz powierzchni pokadu roboczego od strony rufy na pokadzie gwnym ze wzgldu na blisko do wody)

    Na statku powinno znajdowa si miejsce dla okoo 20 osb, w tym dla okoo omioosobowej zaogi

    Autonomia na ok 20 dni dla 20 osb Jednostka badawcza powinna posiada nastpujce wyposaenie poka-

    dowe: - 2 urawie kilkuprzegubowe o zasigu ok 12 m i udwigu ok 12 t (m.in. do wodowania wiertnic) -bramownica (a-frame) na rufie (do wodowania i podnoszenia paw i innych urzdze w osi statku -adownia z lukiem hydraulicznym dostpna np. dla urawia -moon-pool (do zanurzania sondy) -laboratorium mokre z bezporednim dostpem do pokadu roboczego -laboratoria suche -warsztaty robocze

    Na jednostce powinno by zapewnione miejsce na nastpujce urzdze-nia badawcze: - sonda wielowizkowa - sonar boczny

  • TRIMOR

    27

    - boomer (zwykle holowany za ruf statku skada si z dwu czci - na-dajnika i kabla z hydrofonami - holuje si je na przeciwlegych burtach tak eby kilwater je rozdziela ograniczajc zakcenia) - SBP (holuje si go gwnie przy burcie lub montuje na staym wysigni-ku burtowym, rzadko bywa wbudowany w kadub) - 3-4 fundamenty na kontenery w rnych konfiguracjach (zaley to od planowanych bada) - 3 autonomiczne pojazdy podwodne AUV - wiertnice

    Zakada si nastpujce elementy napdu jednostki: - napd typu Diesel-electric - 2 pdniki azymutalne

    - system dynamicznego pozycjonowania (DP2)

    Jak pokae dalszy rozwj projektu powysze zaoenia ulegy zmianom, gwnie ilociowym in plus.

  • Piotr Smolnicki

    28

    3.1.5 PRZYKADY ELEMENTW WYPOSAENIA W celu dalszego rozwoju koncepcji projektowej musiaem zapozna si elemen-tami wyposaenia jednostki. Wane dla mnie byy ich cechy fizyczne jak i sposb obsugi. Poniej wymieniem najistotniejsze ze wzgldu na wpyw na ukad prze-strzenno-funkcjonalny statku.

    PAWY (BOJE )

    Pawy s bezzaogowymi obiektami pywajcymi, zakotwiczonymi lub dryfujcymi. Su m.in. w celu oznaczania przestrzennego wd, do bada pomiarowych, jako boje cumownicze oraz do wysyania sygnaw ratunkowych. Pawy jako swego ro-dzaju znaki drogowe na morzu mog okrela pooenie obiektw pod wod, stwarzajcych zagroenie np. kolizji. Inne pawy su do pomiarw meteorolo-gicznych, stanu morza itd. lub jak poniszy przykad systemu ostrzegania przed tsunami:

    WODOWANIE SY STEMU P AW WYKRYWAJCEGO FAL TSUNAMI HTTP : //WWW.TECHNOLOGYREVIEW .COM

  • TRIMOR

    29

    KONTENERY DWUDZIESTOSTOPOWE

    Definicja kontenera opracowana w 1968 brzmi:

    -jest to urzdzenie transportowe trwae o konstrukcji gwarantujcej wie-

    lokrotne uycie,

    -budowa jego umoliwia przewz jednym lub wieloma rodkami trans-

    portu bez koniecznoci przeadowywania zawartego w nim adunku,

    -jest odpowiednio wyposaone, w celu uatwienia mocowania, manipu-

    lowania oraz przeadunku z jednego rodka transportu na drugi,

    -konstrukcja jego umoliwia atwy zaadunek i rozadunek towarw.

    WIKIPEDIA .ORG

    Wymiar kontenera 20-stopowego, tzw. standardowego (czyli 1 TEU) wynosi ok 6,06 m x 2,44 m x 2,44 m. Istniej te inne wielkoci kontenerw takie jak 30-, 40- czy 45-stopowe. Poza kontenerami sucymi do przechowywania i transportowa-nia towarw na statku znale si mog kontenery laboratoryjne. Su one dopa-sowaniu si do biecego zadania jednostki, zwikszajc powierzchni i ilo wy-specjalizowanych stanowisk badawczych co pokazuje poniszy przykad:

    PRZYKADOWY RZUT 20-STOPOWEGO KONTENERA LABORATO-RYJNEGO WWW.MARUM .DE

    Istniej te kontenery socjalne, sanitarne, ambulatoryjne itd., z ktrych mona zbudowa cae zaplecze, ale nie s one istotne dla przeznaczenia jednostki, co nie wyklucza moliwoci ich uycia.

  • Piotr Smolnicki

    30

    ZDALNIE STEROWANY POJAZD PODWODNY R.O.V.

    R.O.V. (Remotely Operated Vehicle) jest zdalnie sterowan bezzaogow jednostk zdoln do pywania pod wod. Jednostki te wykorzystywane s do celw badaw-czo-naukowych, przemysowych i militarnych. R.O.V. moe mie kilka metrw sze-ciennych kubatury przez co trzeba mu zapewni odpowiednio duo przestrzeni na statku oraz urzdzenia do jego transportu, wodowania i podnoszenia z wody. Potrzeba take bbny, na ktrych zwinite s przewody suce zasilaniu i stero-waniu jednostki ze statku, oraz mechanizmy podajce te przewody. Na pokadzie musi si znajdowa pomieszczenie sterowania urzdzeniem R.O.V.

    WODOWANIE R.O.V. MAJ CEGO UMIECI PODCZE PION POD SOB KAMER HD NA DNIE MORZA HTTP : //VENUS .UVIC .CA

  • TRIMOR

    31

    AUTONOMIC ZNY POJAZD PODWODNY A.U.V.

    A.U.V. podobnie jak R.O.V. jest podwodn jednostk bezzaogow. Suy te do tych samych celw, bdc wykorzystywanym do bada naukowych, w przemyle i w wojsku. A.U.V. moe porusza si i prowadzi wyznaczone zadania samodziel-nie, tak dugo na ile starczy mu zasilania. W zwizku z duymi rozmiarami (nawet 6 m dugoci) trzeba jej zapewni odpowiedni przestrze na statku oraz moli-wo transportu po jednostce, wodowania i podnoszenia z wody.

    WODOWANIE DUEGO A.U.V. W CELU PO SZUKIWA SZCZTKW SAMOLOTU NA DNIE OCEANU HTTP : //WID.WAITTINST ITUTE .ORG

    TRANSPORTOWANIE NIEWIELKIEGO A.U.V. GAVIA PO POKADZIE WWW.GAVIA. IS

  • Piotr Smolnicki

    32

    DWIG ZE SK ADANYM PR ZEGUBOWO WYSIGNIK IEM

    Przegubowy wysignik pozwala dwigowi na skadanie si podobnie jak palec w doni. Zmniejsza to rozmiary dwigu kiedy nie jest uywany oraz pozwala je dosto-sowa do przeprowadzanych manewrw. Moe by sterowany radiowo przez konsol, ktr operator moe zawiesi sobie na szelkach.

    Udwig zaley od promienia, w ktrym operuje si dwigiem - im mniejszy wysig tym wikszy udwig. Wszystkie dwigi na jednostce musz by montowane na wy-trzymaych fundamentach poczonych z konstrukcj jednostki aby zapobiec wy-rwaniu obcionego dwigu.

    PRZYKAD ZASTO SOWANIA DW IGU W IELOPRZEGUBOWEGO WWW.PALF INGERSYSTEMS .COM

  • TRIMOR

    33

    DWIG O WYSIGNIKU TEL ESKOPOWYM

    Dwigi o wysigniku teleskopowym na statkach s zazwyczaj wiksze i cisze od tych ze skadanym przegubowo wysignikiem. Ich celem jest objcie maksymalnie duej powierzchni pokadu otwartego i zewntrza statku (morze, nabrzee) swoim zasigiem. Na projektowanej jednostce zasig tego dwigu powinien pokrywa ca-y pokad roboczy. Jego umiejscowienie musi uwzgldnia due siy dziaajce na fundament, ktry powinien by poczony z elementami konstrukcyjnymi statku takimi jak wrgi i ciany stalowe.

    Ze wzgldu na swoje gabaryty dwig o wysigniku teleskopowym bdzie jedn z dominant wizualnych w bryle jednostki podkrelajc jej techniczny charakter.

    POKADOWY DWIG O WYSIGNIKU TELESKOPOWYM HTTP : //WWW.NAUTICEXPO .COM

  • Piotr Smolnicki

    34

    BRAMOWNICE (A-FRAME ) Z SYSTEMEM WIND

    Bramownica w bryle statku jest nastpnym elementem dominujcym. Ma ona ksztat ramy z moliwoci wychylania si zarwno na zewntrz jak i w stron po-kadu. Suy nie tylko do podnoszenia i wodowania duych urzdze, ale przede wszystkim daje moliwo holowania urzdze w wodzie oraz podawania tzw. ka-blo-liny do urzdze typu R.O.V. Dlatego bramownica dziaa w systemie z winda-mi (wcigarkami), na ktrych bbnach zawinite s kablo-liny, przewody i liny jak pokazano na rysunku poniej.

    SYSTEM KADZENIA PRZE WODW NA DNIE Z WYKORZYSTANIEM BRAMOWNICY HTTP : //WWW.OCEANEERING .COM

  • TRIMOR

    35

    PDNIK I AZYMUTALNE

    W zwizku z wyposaeniem jednostki w system dynamicznego pozycjonowania klasy DP-2 statek musi by wyposaony w napd skadajcy si z dwch pdnikw azymutalnych. Napd ten polega na moliwoci obracania si pdnika wok pio-nowej osi o 360 stopni.

    Sterowanie jednostk wspomagane jest pdnikami strugowodnymi umieszczonymi w dziobowej czci kaduba. Polega to na przepychaniu strumienia wody przepy-wajcego z jednej na drug stron jednostki powodujc przesunicie dziobu stat-ku w kierunku danej burty. System ten daje najwiksze efekty kiedy jednostka nie pynie.

    Poczenie obu rodzajw napdu pozwala na bieco kontrolowa przemieszcza-nie si statku w kad stron co zwiksza precyzj w trakcie przeprowadzanych bada pomiarowych.

    PDNIK AZYMUTALNY PO D KATAMARANEM IMOR ARCHIWUM DR-A B. HAC A

  • Piotr Smolnicki

    36

    3.2 WYBR TYPU KONSTRUKCJI

    Pierwszym zadaniem projektowym jest dokonanie wyboru typu konstrukcji statku. Wie si to z zaplanowaniem ukadu funkcjonalnego pomieszcze na pokadach, z zastosowaniem i rozmieszczeniem specjalistycznych urzdze badawczo-pomiarowych na jednostce, stosunkiem adownoci, wypornoci, zanurzenia, wy-dajnoci oraz dzielnoci morskiej i zwizanymi z tymi elementami kosztami budo-wy i eksploatacji. Aby dokona tego wyboru przeanalizowaem dostpne dane na temat wad i zalet wybranych typw konstrukcji i skonfrontowaem to z optymal-nymi kryteriami konstrukcyjnymi, ktre okreliem w trakcie konsultacji ze specjali-stami. W trakcie projektowania konsultowaem si m.in. z pracownikami instytucji naukowo-badawczych, projektantem statkw, kapitanami jednostek naukowo-badawczych, konstruktorami kadubowymi.

    3.2.1 KRYTERIA WSTPNE DLA KONSTRUKCJI JEDNOSTEK NAUKOWO-BADAWCZYCH

    Aby jednostka bya zdolna do prowadzenia zamierzonych bada w rnych wa-runkach i konfiguracjach jej konstrukcja musi spenia kilka kryteriw:

    - maa amplituda przechyw przy rnej sile i kierunku wiatru oraz wysokoci i kierunku nacierajcych fal - minimalne przechyy jednostki dla niekorzystnie obcionego i wychylonego u-rawia - dua dzielno morska pozwalajca na wyjcie w morze przy stanie morza 5 - dua wydajno eksploatacyjna przy roboczej prdkoci 12 w - moliwie najszerszy i najgbszy pokad roboczy od strony rufy - dua adowno - dua wyporno - zanurzenie adekwatne do prowadzonych bada

    Ponadto istotnymi kryteriami s koszty produkcji, utrzymania i naprawy zwizane ze skomplikowaniem konstrukcji. Pominem m.in. rozwizania eksperymentalne, ktrych koszt wdroenia przez stoczni dla pojedynczej jednostki byby nieuza-sadniony. Poniej znajduj si opisy stosowania jedno- i dwukadubowych rozwi-za oraz potencjalnego zastosowania konstrukcji trimaranu jako rednio skompli-kowanej alternatywy.

  • TRIMOR

    37

    3.2.2 ANALIZA DANYCH NA TEMAT WAD I ZALET WYBRANYCH TYPW KONSTRUKCJI

    ISTNIEJCE TYPY KONSTR UKCJ I STATKW

    ZESTAWIE NIE ISTNIEJCYCH KATEGORII KONSTRUKCJ I STATKW . RYS . ZHTTP ://WWW.BOATDESIG N .NET

    Istniej nastpujce typy konstrukcji statkw:

    - Jednokadubowce - Dwukadubowce (katamaran i katamaran falotncy) -Trjkadubowce (trimarany) - SWATH -poduszkowce -wodoloty

    WADY I ZALETY JEDNOKADUBOWCW

    Rne konstrukcje statkw maj swoje wady i zalety, ktre naley skalkulowa by optymalnie dopasowa jednostk do zada. Konstrukcja jednokadubowa charak-teryzuje si du wypornoci oraz adownoci ze wzgldu na szeroki kadub. Dua powierzchnia dziobu daje jednostce du dzielno morsk przy wysokich stanach morza. Niestety ze wzgldu na mas ma due zanurzenie w stosunku do powierzchni pokadu. Wikszy opr kaduba oraz jego masa determinuj te uy-cie wikszych mocy co przekada si na mniejsz wydajno czyli wysze koszty eksploatacji. Jednokadubowiec charakteryzuje si take wiksz amplitud prze-chyw bocznych (koysanie) przy duych falach od burty. Maa powierzchnia ro-bocza pokadu otwartego, due przechyy i wysze koszty eksploatacji s najwik-szymi wadami konstrukcji o jednym kadubie dla jednostki badawczej.

  • Piotr Smolnicki

    38

    WADY I ZALETY KATAMAR ANW

    Alternatywnym stosowanym rozwizaniem s katamarany. Ich podstawow zalet jest dua szeroko a co za tym idzie - dua powierzchnia robocza na rufie w sto-sunku do jednokadubowcw. Mimo wskich kadubw dajcych mao wypornoci katamaran nie ma wikszego zanurzenia ni jednokadubowiec ze wzgldu na mniejsz jego adowno i mas kadubw. Wskie kaduby daj te jednostce moliwo osignicia wikszego przyspieszenia i prdkoci przy uyciu mniejszej mocy silnika co redukuje koszty eksploatacji. Kolejn zalet dwch kadubw jest niewielka amplituda waha (koysanie) jednostki przy wikszych falach. Niestety przy spokojnym morzu katamaran w dryfie reaguje nawet na niewidoczne goym okiem fale (tzw. martwa fala) wprawiajc jednostk w koysanie. Do wad wskich pywakw naley maa wyporno oraz nie duo moliwoci ich wykorzystania, mieszczc gwnie urzdzenia techniczne. W zwizku z tym dwukadubowce maj niewielk adowno i ograniczon moliwo brania cikiego sprztu badawcze-go, transportu towarw i przechowywania duej liczby prbek (np. odwiertw z dna morza) co jest powan wad dla jednostki badawczej.

    Ponisze diagramy przedstawiaj zestawienia konstrukcji jednokadubowej i dwu-kadubowej w rnych kontekstach:

    ZESTAWIE NIE S IY MOMENTU PROSTUJCEGO JEDNOSTK W PIO-NIE DLA KATAMARANU I J EDNOKADUBOWCA Z BAL ASTEM K ILO-

    WYM . KATAMARAN NAJLEPIEJ SPRAWUJE S I PR ZY ODCHYACH W PRZEDZIALE 0-50 STOPNI . RYS . Z .HTTP : //WWW.BOATDESIG N .NET

    Jak wida na zaczonym wykresie katamaran szybciej wraca do pozycji horyzon-talnej od jednokadubowca. Jest to zdecydowana zaleta przy jednostkach nauko-

  • TRIMOR

    39

    wo-badawczych wymagajcych duej stabilnoci platformy, jak jest statek w celu np. mapowania dna morza.

    ZESTAWIE NIE EFEKTYWNOCI KATAMARANU I JEDNO KADUBOW-CW . POWYEJ 3 W KATAMARAN JEST BEZKONKURENCYJNY . RYS . Z HTTP : //WWW.BOATDESIG N .NET

    W zwizku z mniejszymi oporami pywakw katamaranu w stosunku do jednoka-dubowca zwiksza si przyspieszenie i prdko a co za tym idzie efektywno kosztw eksploatacji.

  • Piotr Smolnicki

    40

    PORWNANIE ZACHOWANIA KATAMARANU I JEDNOKADUBOWCA NA FAL I BOCZNEJ . KATAMARAN USTAW IA S I PRO STOPADLE DO POWIERZCHNI WODY A JE DNOKADUBOWIEC WYCHYLA S I

    ZNACZNIE BARDZIEJ . RYS . Z HTTP : //WWW. JOHN-SHUTTLEWORTH .COM

    Powyszy diagram ukazuje, e katamaran wspina si na fal boczn pod ktem nie wikszym ni nachylenie zbocza fali, za jednokadubowiec przechyla si znacznie bardziej.

  • TRIMOR

    41

    WADY I ZALETY TR IMARANW JAKO POTENCJALNEJ ALTERNATYWY JEDNO- I DWUKADUBOWCW

    Najrzadziej budowanym z opisywanych trzech typw konstrukcji jednostek pywa-jcych jest trimaran. Jednostka trjkadubowa potrafi poczy cechy jedno- i dwu-kadubowcw. Ze wzgldu na szerszy kadub rodkowy statek zyskuje dzielno morsk, wyporno oraz adowno jednokadubowca. Rozstawione pywaki daj jeszcze wiksze pole powierzchni pokadu roboczego z moliwoci bezpored-niego dostpu do adowni w kadubie rodkowym. Ponadto znacznie redukuj przechyy bez wzgldu na si wiatru oraz stan morza w stosunku do innych typw konstrukcji. Do wad naley mniejsza ni w katamaranie wydajno eksploatacyjna, ale jest ona wiksza ni w przypadku jednokadubowca (stosunkowo wszy ka-dub rodkowy redukuje opr). Wad jest te bardziej skomplikowana konstrukcja co ponosi za sob wzrost kosztw budowy. Ponadto wiele portw ma ogranicze-nia szerokoci dotyczce przyjmowania jednostek.

    PORWNANIE L ICZBY PR ZYPADKW CHOROBY MOR SKIEJ NA DWU- I TRJKADUBOWC ACH W CZASIE 30 MIN I 2 H WYCHODZI ZDECYDOWANIE NA KORZY TRIMARANW . RYS . Z WWW .AUSTAL .COM

    Powyszy diagram opracowany przez stoczni Austal pokazuje, e rejsy jednostk typu trimaran s lepiej znoszone przez pasaerw. Jak wida w cigu pierwszych 30 minut ilo incydentw z chorob morsk jest mniejsza o 70% ni na katama-ranie a w cigu 2 h o 58%.

  • Piotr Smolnicki

    42

    PORWNANIE NURZANIA (W METRACH) I KOYSANIA (W STOP-NIACH) NA KATAMARANACH I TR IMARANACH . RYS . Z WWW .AUSTAL .COM

    Jak wspomniaem wczeniej, mimo wielu zalet wad katamaranu bya mniejsza dzielno morska ni w przypadku jednokadubowca. Rozwizaniem w celu pogo-dzenia zalet obu konstrukcji moe by trjkadubowiec, ktrego dzielno morska jest wiksza ni katamaranu - 44% mniejsze nurzanie oraz 28% mniejsze koysanie.

  • TRIMOR

    43

    3.2.3 ANALIZA PORWNAWCZA ZASTOSOWANIA ALTERNATYWNEJ KONSTRUKCJI TRJKADUBOWEJ

    ZESTAW IENIE TABELARYCZNE (OPRACOWANIE WASNE)

    Porwnanie wad i zalet trzech typw konstrukcji kadubw: jedno-, dwu- i trjka-dubowej na podstawie przeprowadzonych wczeniej analiz:

    Jednokadubowiec Katamaran Trimaran

    Prdko - + +-

    adowno + - +

    Pow. robocza - + +

    Wyporno + _ +

    Dzielno morska + _ +

    Koysanie - +- +

    Nurzanie + - +

    Koszt eksploatacji - + +-

    Koszt wykonania + +- -

    -(0) +-(0,5) +(1) 5/9 4/9 7/9

    WNIOSK I

    Jak pokazaem na tabeli powyej, w porwnaniu wszystkich trzech typw kon-strukcji najbardziej optymaln dla jednostki naukowo-badawczej wychodzi trima-ran. W zasadzie jedyn jego wad jest koszt produkcji, ale trzeba zauway, e przez okres minimum 10 lat eksploatacji bdzie si zwraca. Jednoczenie moe by jednostk konkurencyjn na tyle by wygrywa przetargi na zlecenia komercyj-ne.

  • Piotr Smolnicki

    44

    3.2.4 WYBR MATERIAU KONSTRUKCYJNEGO

    Wytyczne z Instytutu Morskiego wskazuj na potrzeb budowy kaduba jednostki ze stali a nadbudwki z aluminium. Jest to podyktowane kompromisem midzy kosztem wykonania a kosztem eksploatacji i zanurzeniem jednostki. Poniej pre-zentuj diagramy porwnujce rnice w eksploatacji identycznych jednostek z aluminium i ze stali:

    PORWNANIE ZUYC IA PAL IWA PR ZY PRDKO CI 14 W DLA IDENTYCZNYCH JEDNOSTE K WYKONANYCH Z ALUMINIUM I ZE

    STALI

    Zuycie paliwa lejszej, aluminiowej jednostki jest mniejsze poniewa napd musi pcha mniejsz mas samej jednostki oraz w zwizku z mniejszym zanurzeniem ma take mniejsz powierzchni zwilon (mniejsze opory).

  • TRIMOR

    45

    PORWNANIE KO SZTW ZAINSTALOWANYCH NAPDW DEDY-KOWANYCH DLA IDE NTYCZNYCH JEDNOSTEK ZBUDO WANYCH Z

    ALUMINIUM I ZE STALI . RYS . Z WWW .AUSTAL .COM

    Take koszt zastosowanego napdu i jego serwisu jest mniejszy w przypadku tej identycznej jednostki wykonanej z aluminium w stosunku do stalowej.

    Powysze diagramy pokazuj jak istotne dla kosztw eksploatacji jest materia, z ktrego wykonana jest jednostka. Dla konstrukcji aluminiowej koszty te s nisze ni dla konstrukcji stalowej zarwno w przeliczeniu na zuyte paliwo, jak i koszt za-instalowanego napdu (mniejsza moc) oraz jego serwisu (np. mniejsze zuycie smarw).

  • Piotr Smolnicki

    46

    3.2.5 PRZYKADY ZASTOSOWA TRIMARANW

    TRITON

    ARTYSTYCZNA WIZJA - TR IMARAN TR ITON W TRAKC IE OPERACJ I NA MORZU . RYS . Z W IK IPEDI I

    Tryton by pierwszym eksperymentalnym duym okrtem wojennym, w ktrym te-stowano zastosowanie konstrukcji trjkadubowej. Jego zalet byo umoliwienie ldowania duych migowcw na pokadzie dziki szerszemu pokadowi pod-trzymywanemu w rdokrciu dwoma pywakami wzdu kaduba rodkowego. Na zaczonym obrazku wyranie wida dysonans midzy zastosowanym typowym kadubem a rozszerzonym rdokrciem. Obecnie Triton peni funkcj jednostki naukowo-badawczej.

  • TRIMOR

    47

    Dane jednostki:

    Wyporno: 800 ton

    Tona: 1,200 ton

    Dugo: 318 ft 3 in (97.00 m)

    Szeroko: 73 ft 8 in (22.45 m)

    Zanurzenie: 10 ft (3.0 m)

    Napd: Diesel-electric

    Prdko: 20 knots (37 km/h; 23 mph)

    Zasig: 3,000 mil m przy 12 w

    Zaoga: 14 os

    Pasaerowie: do 28 os.

    WIKIPEDIA (ANG . )

  • Piotr Smolnicki

    48

    USS INDE PENDENCE

    W IDOK NA SZEROKI RUFO WY POKAD OTWARTY TR IMARANU USS INDEPE NDENCE . FOT. Z W WW .AUSTAL .COM

    Powyszy okrt charakteryzuje si du powierzchni robocz oraz zwrotnoci wynikajc z szerokiego rozstawu pywakw zwikszajc moment obrotowy. Dziki duej adownoci i wysokiej prdkoci (zastosowanie pdnikw strugowod-nych i mniejsze opory kaduba ni w przypadku jednokadubowcw) USS Inde-pendence doskonale nadaje si to szybkiego transportu onierzy i sprztu w rejon konfliktu zbrojnego. Wad tej jednostki s koszty, zarwno budowy jak i eksplo-atacji w zwizku z czym nie nadaje si do zastosowania jej do celw naukowo-badawczych.

  • TRIMOR

    49

    Wyporno standardowa: 2100 t

    pena: 2800

    Dugo 127 m

    Szeroko 31,6

    Zanurzenie 4,5 m

    Napd siownia w uk. CODAG

    2 silniki wysokoprne

    2 turbiny gazowe Rolls-Royce Mt30

    napdzajce 4 pdniki strugowodne

    Prdko 47 wzw

    Zaoga 15 do 20 czonkw zaogi staej dodatkowo

    75 czonkw dla okrelonych misji.

    Wyposaenie lotnicze

    2 helikoptery: MH-60R i MH-60S lub

    MH-60R/S i VTUAV

    WWW.AUSTAL .COM

  • Piotr Smolnicki

    50

    BENCHIJ IGUA EXPRESS

    W IDOK SUPER SZYBK IEGO PROMU BE NCHIJ IGUA EXPRESS RYS . OD AUSTAL

    W odrnieniu do USS Independence superszybki prom Benchijigua Express suy do transportu cywilnego. Pozostae wspczynniki s stosunkowo podobne. Take zalety s tosame gdy prom suy do szybkiego transportowania duej liczby lu-dzi i pojazdw midzy wyspami. Jest to moliwe dziki duej powierzchni poka-dw wynikajcych, tak jak wczeniej, z szerokiego rozstawu pywakw.

    Tona: 8,973 ton

    Dugo: 126.65 m (415.5 ft)

    Szeroko: 30.4 m (99.7 ft)

    Zanurzenie: 4 m (13 ft)

    Moc zainstalowana: 4 MTU Diesel, 32,800 kW razem

    Prdko: 42 kn (78 km/h; 48 mph)

    Pojemno: 1,291 passengers

    341 vehicles

    WWW.AUSTAL .COM

  • TRIMOR

    51

    TRIMARAN 102 (PROTOTYP)

    W IZUAL IZACJAKONCEPCJ ISZY BKIEGOTRIMARANU 102 RYS . OD AUSTAL

    Powyszy prototyp wiadczy o moliwociach rozwoju konstrukcji trjkadubowej. Trimaran 102 w porwnaniu do Benchijigua Express ma jeszcze wiksz efektyw-no i wydajno przy mniejszych rozmiarach. Rozwizanie to redukuje zarwno koszt budowy jak i koszty eksploatacji. Brya jednostki podkrela dynamiczny cha-rakter promu mimo stosunkowo duej szerokoci do dugoci.

  • Piotr Smolnicki

    52

    Dane jednostki

    Dugo cakowita 102.0 metres

    Dugo (wodnicy pyw.) 101.4 metres

    Szeroko 27.4 metres

    Wysoko konstrukcyjna 7.6 metres

    Zanurzenie 4.5 metres

    Zaadunek i oboenie

    Pasaerowie 1165 w 3 sekcjach

    Pojazdy 245 samochodw

    Cikie pojazdy 188 m (145 cars)

    Wysokoci w wietle

    Pokad ciarwek 4.30 metres

    Pokady samochodw 2,00-2,30 metres

    Masa maksymalna 680 ton

    Napd

    Silniki gwne 3 x MTU 20V 8000 M71L

    9,100 kW @ 1,150 rpm

    Gearboxes 3 x ZF 53800

    Waterjety 3 x Wartsila LJX 1300

    Osigi

    Prdko 39 w (90% MCR, 390 T DWT)

    Zasig 660 nm @ 90% MCR

    + 20% rezerwy lub 940 nm

    WWW.AUSTAL .COM

  • TRIMOR

    53

    SHADOW (KONCEPCJA)

    W IZUAL IZACJA KONCEPCJ I PASAERSK IEGO TRIMARANU SHADOW MATERIAY AUSTAL

    Zwrciem si do stoczni Austal z pytaniem czy firma posiada w ofercie trimaran, ktry swoimi cechami pasuje do zaoe mojego projektu dyplomowego. W od-powiedzi otrzymaem materiay dotyczce koncepcyjnej trjkadubowej jednostki Shadow. Jest ona o poow mniejsza od opisanego wczeniej prototypu "102" i w znacznym stopniu pasuje do wstpnych zaoe konstrukcyjno-funkcjonalnych mojego projektu dyplomowego. W zwizku z tym pierwsze schematy funkcjonalne projektowaem na bazie konstrukcji kadubw trimarana Shadow.

  • Piotr Smolnicki

    54

    Dane jednostki:

    Zamierzone dziaania: Ldowisko i hangar dla migowca

    Przechowanie odzi

    Przechowanie i tankowanie paliw

    Transport pasaerski

    Materia Aluminium

    Konstrukcja kaduba Trimaran

    Zaoga 13 os.

    Wymiary podstawowe:

    Dugo cakowita 54.40 m

    D. wodnicy pywania 51.20 m

    Szeroko 14.70 m

    Wysoko konstrukcyjna 5.00 m

    Zanurzenie konstrukcyjne 2.05 m

    Zanurzenie maksymalne 2.40 m

    Nono maks:

    Zaoga (13 x 100kg kady) 1.30 ton

    Paliwo (100%) 70.00 ton

    Paliwo w zbiornikach (100%) 50.00 ton

    Jet A1(100%) 12.60 ton

    Paliwo do odzi 0.85 ton

    AW 109 Grand 2.85 ton

    odzie (2 x 8,000kg kada) 16.00 ton

    Woda wiea (100%) 5.00 ton

    Szlam (10%) 0.2 ton

    Szlam z kanalizacji (10%) 0.2 ton

    Woda szara i czarna (10%) 0.5 ton

    Smary (100%) 1.80 ton

    Prowiant 3.00 ton

    Materiay eksploatacyjne 1.70 ton

    Total 166.00 ton

    Pojemno zbiornikw:

    Diesel 84,500 l

    Paliwo w zbiornikach 60,200 l

    Paliwo lotnicze 15,000 l

    wiea woda 5,000 l

    Woda szara i czarna 5,000 l

    Szlam 2,500 l

    Szlam kanalizacyjny 2000 l

    Zbiornik smaru 2000 l

  • TRIMOR

    55

    Napd

    Silnik 2 x Caterpilar 3512C

    Skrzynia biegw 2 x Reintjes lub ZF

    Pdniki 2 x ruby caolane

    Wydajno

    Nono operacyjna 70.0 ton

    Wskanik maks 2 x 1,425 kW @ 1600 rpm 1.5%

    Prdko 19.0 kn

    Zuycie paliwa:

    Gwne silniki 674 L/hr

    Generator 26 L/hr

    Razem 700 L/hr

    Zasig 4000 nm 10 knots

    20% rezerwy

    Zasilanie Elektryczne:

    Zestaw generatorw 3 x Caterpillar C6.6

    Zasilanie 400V 3-fazowy, 50Hz

    220V 1-fazowy

    24V DC system

    Rejestracja

    Klasyfikacja Lloyds Register

    Flaga Kajmany

    (Marine Coastguard Agency)

    LY 2- duy jacht komercyjny

    ULOTKA F IRMY AUSTAL

  • Piotr Smolnicki

    56

    TRI-SWATH 54 (KONCEPCJA)

    W IZUAL IZACJA PROTOTYPOWEJ OFFSHORE OWEJ JEDNOSTK I KONSTRUKCJ I TR I-SWATH WWW.AUSTAL .COM

    Powysza jednostka koncepcyjna to poczenie konstrukcji trimaranu i SWATH. Polega to na wykorzystaniu zalet obu konstrukcji. Trimaran to w szczeglnoci szeroka w stosunku do dugoci jednostka, wic ma zwikszon powierzchni ro-bocz. Dziki szeroko rozstawionym pywakom umoliwione jest zwenie kadu-ba rodkowego co przekada si na mniejsze opory, wic i lepsz wydajno eks-ploatacyjn. Zastosowanie konstrukcji SWATH redukuje przyspieszenia wspinania si kadubw na fali co zwiksza dodatkowo stabilno katamaranu. Koncepcja firmy Austal jest potencjalnie najbardziej optymalnym rozwizaniem konstrukcyj-nym take dla jednostek naukowo-badawczych jednake nie zmienia on istotnie schematu funkcjonalnego w stosunku do analogicznego trimaranu bez SWATH. W zwizku z tym w dalszym projektowaniu jednostki naukowo-badawczej za baz konstrukcyjn przyjm bardziej powszechn - trjkadubow.

  • TRIMOR

    57

    Statek wykorzystuje unikaln konstrukcj trimarana SWATH, dziki ktrej

    uzyskuje wysok dzielno morsk przy duych stanach morza oraz

    utrzymanie komfortu pasaerw i oszczdnoci paliwa w trudnych wa-

    runkach morskich. Odbywa si to przy utrzymaniu maksymalnej po-

    wierzchni roboczej oraz adownoci

    Zaawansowana dzielno morska czy zalety konstrukcji SWATH ze

    sprawdzon przez Austal technologi trimaranw w celu uzyskania

    optymalnego rejsu w warunkach stanu morza wynoszcego 6.

    Stabilno i komfort pasaerw

    Konstrukcja kadubw Austal tri-SWATH umoliwia redukcj przyspiesze

    (choroby morskiej), zapewniajc bezpieczne i komfortowe transferowanie

    personelu w wyszych stanach morza.

    Dane jednostek:

    Austal Tri Swath 28

    Dugo cakowita 28.5m

    Szeroko 10.0m

    Zanurzenie 2.3m

    Maksymalna nono 20 ton

    Personel 52 os.

    Zaoga 4 os.

    Gwne silniki 2 x MTU 16V2000M72

    (2 x 1440kW)

    Napd 2 x water jet (FPP opcjonalnie)

    Sterowanie Interceptors & T-Foil

    Prdko 26 knots

    (90% MCR @ 10 tondwt)

    Paliwochonno (z generatorem) 0.54 t/hour

    Zasig 300nm @ 90%MCR

    + 20% reserve

    Klasyfikacja Lloyds Register / MCA

    Austal Tri Swath 54

    Dugo cakowita 54m

    Szeroko 14.7m

    Ilo miejsc 60

    Prdko 24-26 knots

    Zasig 3500nm @ 12 knots

    WWW.AUSTAL .COM

  • Piotr Smolnicki

    58

    3.2.6 AKCEPTACJA OSTATECZNEGO WYBORU KONSTRUKCJI

    Po wykonanych przeze mnie analizach stanu istniejcego, weryfikacji problemw, okreleniu potrzeb, moliwych rozwiza i ich porwnaniu zaproponowaem w Zakadzie Oceanografii Opreacyjnej Instytutu Morskiego w Gdasku zastosowanie w projekcie konstrukcji trjkadubowej. Rozwizanie to okazao si lepsz alterna-tyw dla bardziej tradycyjnych konstrukcji.

    Jednoczenie pracowaem ju nad rozwizaniami funkcjonalnymi opierajc wstp-nie si na konstrukcji koncepcyjnego trimarana Shadow, o ktrym materiay otrzymaem bezporednio od firmy Austal.

    Zarwno pomys zaprojektowania trimaranu jak i wstpne schematy funkcjonalne (wtedy oparte jeszcze na liniach teoretycznych koncepcji Shadow) zyskay aproba-t w Zakadzie Oceanografii Operacyjnej IM, co zaowocowao opracowaniem szczegowych zaoe projektowych dla statku naukowo-badawczego w formie trimaranu, a ja modyfikowaem swj projekt dostosowujc go do realnych potrzeb.

    Zakad Oceanografii Operacyjnej IM chce taki statek zbudowa z uwagi na poten-cjalne zadania komercyjne jakie IM ma w najbliszej przyszoci realizowa. W zwizku z powyszym stanowiskiem zostao zainicjowane trjporozumienie po-midzy Instytutem Morskim w Gdasku, Akademi Sztuk Piknych w Gdasku a biurem projektowym NED Project w celu opracowania projektu koncepcyjnego ca-ego statku.

  • TRIMOR

    59

    3.3 ZAOENIA TECHNICZNO-EKONOMICZNE

    Jak wspomniaem wczeniej zaoenia techniczno-ekonomiczne opracowane w In-stytucie Morskim opieray si na dowiadczeniach z innymi jednostkami naukowo-badawczymi oraz na moich propozycjach rozwiza, poczwszy od wyboru kon-strukcji trimaranu, poprzez schematy funkcjonalne i zaproponowane systemy urzdze. Ponadto:

    W zaoeniach uwzgldniono kierunki bada, na ktre wzrasta zapo-

    trzebowanie oraz najnowoczeniejsze techniki i technologie ich wykony-

    wania.(B. HAC , 2012)

    3.3.1 PRZEZNACZENIE STATKU

    Poniej zamieszczam fragment opracowanych w Instytucie Morskim zaoe, ktry dotyczy przeznaczenia jednostki:

    Statek badawczy trzykadubowy, z kadubem stalowym i nadbudwka

    aluminiow (lub stalow w zalenoci od wyniku oblicze stateczno-

    ciowych), z napdem elektryczno-spalinowym. Statek przeznaczony jest

    do prowadzenia zada pomiarowo-badawczych, do ktrych bdzie na-

    leao:

    -Wykonywanie obserwacji ptakw i ssakw, oraz obsuga systemu stacji

    do obserwacji akustycznych obecnoci ssakw morskich (T-POD),

    -Obsuga pomiarowych masztw wiatrowych w okresie wykonywania

    pomiarw na ustalonych lokalizacjach,

    -Wystawianie i obsuga super-paw pomiarowych sucych do pomia-

    rw warunkw hydrometeorologicznych ze szczeglnym uwzgldnie-

    niem pomiarw pola wiatrowego jeeli do realizacja wybrana opcja su-

    per-paw zamiast masztw pomiarowych,

    -Wykonywanie pomiarw batymetrycznych i geofizycznych dla potrzeb

    budowy farm wiatrowych na wszystkich etapach ich budowy, za pomoc

    wbudowanego sprztu pomiarowego oraz dodatkowego sprztu mobil-

    nego montowanego na pokadzie i w kadubie w miejscach przygotowa-

  • Piotr Smolnicki

    60

    nych do czasowego montau dodatkowego sprztu pomiarowego, jak

    rwnie sprztu holowanego za ruf statku lub wzdu burt statku,

    -Wykonywanie roli nosiciela i statku bazowego, dla co najmniej 3 auto-

    nomicznych pojazdw pomiarowych typu AUV wraz z koniecznym

    osprztem (2 kontenery 20 dla kadego pojazdu) i wsplnym systemem

    wodowania i podnoszenia pojazdw do/z wody typu LARS (Landing and

    Recovery System). Kady pojazd o wymiarach: dugo ok. 5200 mm,

    rednica okoo 720 mm, wadze okoo 1 tony, wraz z ruchomymi podsta-

    wami (wzkami), o cznej masie (razem z dodatkowym wyposaeniem

    w tym kontenery) okoo 30 ton,

    -Wykonywanie roli nosiciela i statku bazowego dla 2 zdalnie sterowanych

    wiertnic podmorskich (Portable Remotely Operated Drill) kada o masie

    nie mniejszej ni 12 ton oraz dla 3 kontenerw z systemami sterowania,

    zapasem czci zamiennych, elementami wyposaenia, systemem LARS o

    cznej wadze okoo 70 ton na jeden zestaw. 2 zestawy wymagaj mo-

    liwoci umieszczenia na pokadzie masy rwnej okoo 140 ton,

    -Wykonywanie roli nosiciela zdalnie sterowanego pojazdu podwodnego

    ROV redniej wielkoci o masie do okoo 1 tony wraz z dwoma kontene-

    rami 20 o cznej masie okoo 12 -16 ton,

    -Wykonywanie roli nosiciela urzdzenia CPT wraz z wyposaeniem o

    cznej masie okoo 3 ton i Wibrosondy VKG-3/6 wraz z wyposaeniem

    o cznej masie okoo 2 ton.

    -Wymieniony sprzt bdzie eksploatowany przemiennie lub w grupach

    np. CPT, ROV i AUV rwnoczenie, PROD i ROV, itd. W ramach ograni-

    cze tonaowych.

    ZAOENIA TECHNIC ZNO-EKONOMICZNE DO OPRACOWANIA PROJEKTU I BUDOWY STATKU BADAWCZEGO T1 (TRIMARAN) DR B. HAC - INSTYTUT MORSKI W GDASKU

    Jak wida ma by to jednostka wielozadaniowa dlatego tym waniejsze jest jej po-prawne zaprojektowanie aby rne funkcje wzajemnie ze sob nie kolidoway a wrcz eby razem wspgray wykorzystujc wsplne cechy.

  • TRIMOR

    61

    3.3.2 DANE DLA JEDNOSTKI

    W trakcie pocztkowych konsultacji schematw funkcjonalnych zaoenia do jed-nostki nieustannie si rozwijay. Zmieniay si te dane podstawowe, takie jak sze-roko konstrukcyjna, ktra zwikszya sie z "minimum 10 m" do 19 m. Take sze-roko kaduba rodkowego wzrosa z 4,5 m do 9 m umoliwiajc zastosowanie adowni, duej siowni i pdnikw itd. na pokadzie dolnym. Projekt kaduba i ele-mentw napdu na potrzeby mojej jednostki wykonywany by w biurze NED Pro-ject na podstawie wytycznych z Instytutu Morskiego:

    Wymiary:

    Dugo cakowita: 56 m

    Szeroko cakowita: 19 m

    Szeroko kaduba rodkowego: 7 m

    Powierzchnia pokadu roboczego: 250 m2

    Wysoko jednostki nad lini wody: 3 m

    Zanurzenie: 2,5 m

    Wysoko konstrukcyjna pokadw: 2500 mm

    Materiay i rozwizania konstrukcyjne

    Kaduby: stal

    Nadbudwka: aluminium

    Pokady otwarte: drewno

    Rozstaw wrgw: 600 mm

    Napd:

    Silnik elektryczno-spalinowy ok 5 szt.

    Silnik awaryjno-portowy 1 szt.

    Pdniki azymutalne 2 szt.

    Stery strumieniowe 2 szt.

  • Piotr Smolnicki

    62

    4 OPIS KONCEPCJI PROJEKTU

    Moim celem byo zaprojektowanie zarwno interesujcej bryy statku naukowo-badawczego jak rwnie funkcjonalne rozplanowanie wntrza jednostki. Oba ele-menty id ze sob w parze i adnemu z nich nie pozwoliem zdominowa drugie-go. Mona wrcz powiedzie, e forma poda za funkcj a funkcja za form na zasadzie informacji zwrotnej i wypracowywania optymalnych rozwiza.

    4.1 KONCEPCJA BRYY

    Jedn z koncepcji bryy dla jednostki byo poczenie elementw konstrukcyjnych i wizualnych w logiczn cao, tak aby podkreli nietypow konstrukcj oraz wag rnych funkcji. Dlatego w bryle statku wyrniamy 3 gwne elementy:

    -"rdze", ktry stanowi konstrukcyjn kontynuacj w pionie kaduba rodkowego,

    -"wypenienie", ktre stanowi od zewntrz pokady otwarte wyoone drewnem,

    -"skorup", ktr stanowi burty, obudowa dziobu oraz zadaszenie sterwki.

    "Rdze" wyniesiony jest ponad reszt statku z jednej strony w celu dowietlenia wntrza a z drugiej w celu podkrelenia wizualnego znajdujcych si wewntrz funkcji. We wntrzu "rdzenia" znajduj si wane elementy operacyjne jednostki. Powyej "rdzenia" znajduje si ju tylko szeroki mostek kapitaski, ktry jakby wy-sunity do gry nie tylko jest gow jednostki, ale szczeglnie w celu zapewnienia widocznoci w trakcie wykonywania manewrw, jej oczyma. W miejscu przecicia si mostka z "rdzeniem" znajduje si najwaniejszy element statku czyli konsola sterownicza czyli.

    "Wypenienie" przechodzi od czci roboczej na rufie pokadu gwnego, poprzez cz przeznaczon gwnie dla sprztu ratowniczego po obu burtach pokadu grnego w rdokrciu a po obejcie mostka kapitaskiego po pokadzie sterw-ki. Element ten stanowi m.in. komunikacj zewntrzn (w tym ewakuacyjn) statku.

    "Skorupa" nadaje jednostce charakteru wizualnego z zewntrz, przechodzc od postaci stalowej opaski dla powierzchni roboczej a do zabudowy dziobwki. Wspomniana opaska, wykonana ze stali, nadaje wizualnie gruboci burt oraz jest w niej zamontowany szereg urzdze (np. pachoy cumownicze), stanowic odrbn funkcjonalnie cz w stosunku do "niezagraconego" drewnianego pokadu robo-czego. Natomiast obudowa dziobwki chroni urzdzenia na dziobie oraz jest naj-bardziej charakterystycznym wizualnie elementem jednostki nadajc statkowi ory-ginalny wizerunek w stosunku do innych.

  • TRIMOR

    63

    PERSPEKTYWA OD STRONY DZIOBU

    PERSPEKTYWA OD STRONY RUFY

  • Piotr Smolnicki

    64

    4.2 ROZWIZANIA FUNKCJONALNO-UYTKOWE

    4.2.1 SCHEMATY FUNKCJONALNE

    POMIESZCZENIA I ELEMENTY TECHNICZNE

    Pierwszym etapem projektowania jest okrelenie przestrzeni i elementw tech-nicznych niezbdnych do dziaania statku, ktrych pooenia nie mona lub bar-dzo trudno jest zmieni. Takimi elementami s m.in. grodzie przedziaw niezata-pialnych, siownia i poczone z ni szyby nawiewowe i kominowe, wszelkiego ro-dzaju zbiorniki, pomieszczenia pdnikw itp.

    Okrelenie powyszych przez biuro projektowe NED Project wyznaczyo mi prze-strze moliw do zagospodarowania pod inne funkcje. Rozmieszczenie elemen-tw technicznych nie ley w kompetencjach studenta wzornictwa, wic na tym etapie niezbdne byo dowiadczenie projektowe promotora. W trakcie projekto-wania, w wyniku informacji zwrotnej, pomieszczenia i elementy techniczne modyfi-kowaem w miar moliwoci tak aby ich pooenie nie utrudniao optymalnego ustawienia innych funkcji. Moliwe byo m.in. przesunicie na moje yczenie o kilka wrgw niektrych grodzi lub np. odpowiednie usytuowanie szybw nawiewo-wych i kominowego. Dziki temu zyskaa zaprojektowana przeze mnie funkcjonal-no jednostki

  • TRIMOR

    65

  • Piotr Smolnicki

    66

    PODZIA NA STREFY

    Pomieszczenia techniczne charakteryzuj si tym, e produkuj haas oraz ciepo a czasami (cho wspczenie coraz rzadziej) uywane s w nich brudzce smary i wydzielaj si odory (np. zapach paliwa). W zwizku z tym bardzo istotne byo dla mnie, w miar moliwoci odseparowanie pomieszcze technicznych i innych uciliwych elementw na statku od pomieszcze staego przebywania zaogi i personelu naukowego. W tym celu podzieliem rne funkcje na dwie strefy, ktre nazwaem obrazowo "czyst" i "brudn".

    Poniszy diagram pokazuje w podzia. Funkcja techniczna oraz cz uciliwa funkcji roboczej na jednostce zostay zblokowane razem. Pozostae funkcje po-mieszcze w miar moliwoci znajduj si w innej czci pokadw lub w ogle na oddzielnych pokadach.

    Podzia na strefy nie uwzgldnia przestrzeni niedostpnych, ktre mimo ssiedz-twa nie koliduj ze sob, jak szyb kominowy, ktry dziki temu, e jest dobrze za-izolowany nie emituje haasu a dodatkowym buforem jest otaczajca go komuni-kacja pozioma i pionowa.

  • TRIMOR

    67

  • Piotr Smolnicki

    68

    FUNKCJA RO BOCZO-WAR SZTATOWA

    Funkcja roboczo-warsztatowa skada si z przestrzeni roboczych, magazynowych oraz sanitarno-higienicznych. Do pierwszej grupy naley hala warsztatowa, otwarty pokad roboczy, warsztaty i laboratoria. W drugiej grupie znajduj si magazyny hali, warsztatw i laboratoriw, magazyn butli gazowych, farb oraz adownia pod hal. W ostatniej grupie znajduje si przebieralnia, umywalnia, prysznice oraz su-szarnia dla czci roboczej.

    Ponadto znajduj sie jeszcze dwa pomieszczenia pomocnicze dla czci roboczej: gabinet kierownika wyprawy oraz tzw. tool-box, ktry suy m.in. do wypracowy-wania decyzji, rozdawania polece i konsultacji grupowych.

    Przestrzeni robocz jest take szyb moon-pool'a, ale jest on obsugiwany z ze-wntrz przy pomocy urzdze technicznych.

    Z hali warsztatowej na pokadzie gwnym znajduje si bezporedni dostp do pokadu otwartego, do adowni pod pokadem, do laboratorium mokrego i su-chego, do warsztatu mechanicznego oraz do magazynw i moon-pool'a. Dziki optymalnemu uoeniu hali warsztatowej zapewniona jest wiksza elastyczno i wygoda pracy. Ponadto hala jest wysza od ssiednich pomieszcze co daje mo-liwo wykorzystania suwnicy lub trawersu oraz zastosowania okien dowietlaj-cych jej wntrze wiatem naturalnym.

    Nad hal znajduje sie laboratorium elektroniczne poczone bezporednio z mostkiem i pomieszczeniem sterowania windami co daje moliwo koordynacji pracy zaogi i ekipy naukowej w trakcie wykonywania bada na wodzie.

  • TRIMOR

    69

  • Piotr Smolnicki

    70

    POMIESZCZENIA BYTOWE EKIPY NAUKOWEJ I ZAOG I

    Pomieszczenia bytowe mona podzieli na prywatne i wsplne. Sfera prywatna to kabiny jedno i dwuosobowe. Do tej grupy mona doczy jeszcze prywatne bloki sanitarne jako pomieszczenia "intymne". Pomieszczeniami wsplnymi s:

    -tool-box na pokadzie grnym, ktry moe suy take jako salka telewizyjna bd konferencyjna

    Na pokadzie gwnym:

    -salon bezporednio poczony z mes, sucy do odpoczynku w towarzystwie innych osb

    -mesa z dwoma wejciami z wygodnym dostpem do pentry i zmywalni, do salo-nu oraz do WC

    -WC w ssiedztwie mesy

    Na pokadzie dolnym:

    -pralnia, suszarnia i magazyn kwatermistrzowski

    -siownia i sauna z przebieralni i prysznicami

  • TRIMOR

    71

  • Piotr Smolnicki

    72

    DOSTPNO DO WIAT A NATURALNEGO

    Bardzo istotnym dla komfortu pracy i mieszkania na jednostce jest dostp do wia-ta dziennego a co za tym idzie take moliwo wietrzenia pomieszcze wieym powietrzem. W zwizku z tym zaprojektowaem jednostk w taki sposb aby wszystkie pomieszczenia staego pobytu ludzi oraz moliwie najwicej pozostaych pomieszcze (w tym pomieszcze warsztatowo-roboczych) miao dostp do wia-ta naturalnego.

    Naturaln kolej rzeczy jest, e dostp do wiata maj wszystkie pomieszczenia uoone wzdu burt statku. Poza tym pomieszczenia w gbi jednostki na poka-dzie gwnym oraz grnym take maj dostp do wiata dziki temu, e wystaj powyej ssiadujcych z nimi zewntrznych pomieszcze. Wpywa to na komfort take ze wzgldu na wiksz wysoko wntrz.

    Gwn przestrzeni, w ktrej owietlenie i wysoko s istotne bya dla mnie hala warsztatowa, gdzie dostp wiata dziennego uatwia prac. Takim pomieszcze-niem jest te toolbox-room, w ktrym mona wypracowa decyzje we wikszym gronie.

    Z dostpu do wiata naturalnego z powodu przepisw i przyczyn konstrukcyjnych wyczone s pomieszczenia w przedziaach niezatapialnych dolnego pokadu.

  • TRIMOR

    73

  • Piotr Smolnicki

    74

    KOMUNIKACJA I DROGI E WAKUACYJNE

    Cao jednostki spina funkcjonalnie komunikacja pozioma i pionowa oraz ich al-ternatywa w postaci obligatoryjnych drg ewakuacji z pomieszcze. Cigi komuni-kacyjne mog peni te funkcj buforow midzy strefami negatywnie na siebie oddziaujcymi.

    Projektujc komunikacj zwracaem uwag na odseparowanie strefy "czystej" od "brudnej". W wyniku tego na pokadzie gwnym zaprojektowaem oddzieln ko-munikacj dla czci roboczej, ktra obsuguje laboratoria, warsztaty, hal oraz przebieralni z prysznicami. Dziki temu w trakcie pracy mona przemieszcza si korytarzem "brudnym" a po wachcie przej do strefy czystej uprzednio korzysta-jc z przebieralni.

    Jednostk mona przej wzdu zarwno wewntrz jak i po pokadach otwartych i obejciem mostka co zwiksza elastyczno oraz bezpieczestwo. Pomieszczenia na pokadzie dolnym posiadaj wyjcia ewakuacyjne prowadzce na pokady otwarte. Na lewej i prawej burcie rdokrcia znajduj si punkty zbirki master-station.

    Laboratorium elektroniczne na pokadzie grnym (nad hal) posiada bezporedni dostp zarwno do pomieszczenia sterowania windami jak rwnie do sterwki co zwiksza funkcjonalno i uatwia koordynacj pracy ekipy naukowej i zaogi.

  • TRIMOR

    75

  • Piotr Smolnicki

    76

    4.2.2 ZASTOSOWANIE INNOWACYJNYCH ROZWIZA ZWIKSZAJCYCH FUNKCJO-NALNO JEDNOSTKI

    ZASTO SOWANIE NA JEDNOSTCE TAK IEGO UO ENIA POMIE SZC ZE ORAZ SUWNICY ABY MO NA BYO NIM OBSUGIWA POKAD OTWARTY , HAL WAR SZTATOW I ADOWNI ORAZ MOON-POOL, USPRAWNIAJC ZNACZNIE FUNKCJONALNO JEDNOSTK I ORAZ POSZERZAJC ZAKRE S WYKONYWANYCH ZADA

    Moj propozycj projektow jest elastyczno funkcjonalna strefy roboczej, w kt-rej skad wchodzi pokad otwarty na rufie, hala warsztatowa, adownia i moon-pool.

    Istnieje moliwo wykorzystania 250m2 powierzchni roboczej, ktra nie jest "za-gracona" innymi urzdzeniami co uatwia prac. Dodatkowo zastosowaem w pro-jekcie podczepion do sufitu suwnic z dwigiem (na schemacie pokazana jako suwnica ramowa), ktra pomaga przemieszcza wielkogabarytowe i cikie urz-dzenia i elementy midzy hal warsztatow i pokadem otwartym oraz obsugiwa adowni pod hal i moon-pool. Otwarta adownia i wysunity moon-pool stano-wi alternatywne wykorzystanie hali warsztatowej do innych zada kosztem po-wierzchni roboczej.

  • TRIMOR

    77

    ZASTO SOWANIE UNIKALNEGO ROZWIZANIA W PO STACI WY SUWANEGO MOO N-POOLA REDUKUJCEGO UYCIE MIEJSCA

    Moon-pool jest szaf z szybem, suc do wodowania urzdze podwodnych bezporednio z wntrza statku. Idea wysuwania moon-pool'a z poziomu pokadu do pozycji roboczej znacznie oszczdza miejsce kiedy urzdzenie nie jest wyko-rzystywane.

    W celu uniknicia wyrwania schowanego moon-pool'a przez napr powietrza spowodowany pionowym ruchem wody we wntrzu zaprojektowaem odpowie-trzenie przez kanay biegnce midzy wrgami na zewntrz kaduba.

    ZBLOKOWANIE POMIESZC ZE PROWIANTOWYCH OR AZ SZY BU TECHNIC ZNEGO DLA POMIESZCZENIA PDNIKW , UMOL IWIAJCE WYKORZYSTANIE SZY BU DO ZA A-DUNKU PROWIANTU BEZPOREDNIO Z NABR ZEA NA ZAPLECZE KUCHNI

    Pomieszczenie pdnikw strumieniowych musi mie moliwo serwisowania dla-tego obligatoryjne jest zapewnienie dostpu od gry przez luk. Aby zwikszy funkcjonalno jednostki zaprojektowaem rozwizanie wykorzystania szybu do uzupeniania zapasw w magazynach prowiantowych i chodniach bezporednio z kei. Eliminuje to potrzeb przewoenia wzkiem zapasw przez wntrze jednostki oraz skraca czas zaadunku w porcie.

  • Piotr Smolnicki

    78

    5 PROJEKT

    5.1 RZUTY I PRZEKROJE

    SCHEMAT PRZEKROJOWY

    Poniszy schemat przekrojowy wzdu paszczyzny symetrii statku pokazuje wy-rany podzia na strefy: techniczn (czerwony), roboczo-warsztatow (pomara-czowy), mieszkaln (niebieski) oraz waniejsze wzy komunikacyjne (zielony). Po-mieszczenia i przestrzenie techniczne nie potrzebuj dostpu do wiata dzienne-go z uwagi na brak lub rzadkie przebywanie w nich ludzi. Z tego wzgldu znajduj si w najniszej czci statku, czciowo poniej linii wody. S to m.in. zbiorniki z wod, paliwem, ciekami oraz pomieszczenie pdnikw strugowodnych w dzio-bowej czci.

  • TRIMOR

    79

    POKAD STERWKI

    Z uwagi na zachowanie dobrej widocznoci z mostka kapitaskiego jest on naj-wyszym pomieszczeniem na jednostce. Z tego samego wzgldu sterwka jest przeszklona z kadej strony a jej szeroko ograniczona jest jedynie moliwoci obejcia jej od zewntrz. Konieczno wyprowadzenia szybu kominowego powyej sterwki wpyna na czciowe przysonicie widocznoci na godzinie sidmej, jednak dziki moliwoci swobodnego przemieszczania si wzdu mostka oraz zamontowaniu monitoringu mona uzna ten element za nieistotny dla bezpie-czestwa manewrw. Szyby nawiewowe do siowni kocz si poniej linii okien dziki czemu nie zasaniaj widocznoci. Sterwka przez klatk schodow (kolor zielony) ma dostp do laboratorium elektronicznego dziki czemu moliwa jest bezporednia komunikacja midzy operatorami jednostek typu R.O.V. i kapitanem

    statku.

    Wspomniane obejcie mostka kapitaskiego (kolor zielony) spenia nie tylko funk-cj komunikacji zewntrznej i ewakuacyjnej czc cz dziobow i rufow jed-nostki, ale obejcie jest te zewntrznym stanowiskiem manewrowania dziki za-montowanym przy obu burtach repetytorom. Z obejcia mona take sterowa urawiem o skadanym wysigniku, ktry ma suy gwnie do adowania pro-wiantu z nabrzea bezporednio do magazynw.

  • Piotr Smolnicki

    80

    POKAD GRNY (DZIOB WKA)

    Na pokadzie grnym znajduj si trzy pokady otwarte i dziobwka. Na dziobie znajduje si czciowo osonity pokad urzdze kotwicznych i cumowniczych, luk do szybu technicznego (prowadzcego do pomieszczenia pdnikw strugo-wodnych oraz magazynw prowiantowych poniej) oraz wyjcie szybu ewakuacyj-nego z dziobowego przedziau grodziowego.

    W zewntrznej czci dziobwki znajduj si kabiny mieszkalne od dwuosobo-wych od strony dziobu a po przestronne jednoosobowe kabiny kapitana i ofice-rw. Pomieszczenia sanitarne zostay zblokowane parami w celu zredukowania dugoci instalacji. Kabiny poczone s dwoma korytarzami, ktre stanowi te bufor dla niektrych funkcji technicznych w wewntrznej czci dziobwki, takich jak pomieszczenie klimatyzacji, pomieszczenie generatora awaryjno-portowego czy pomieszczenia CO2. W rodkowej czci dziobwki znajduje si te biuro kie-rownika wyprawy, uywane np. do wydawania wypat oraz tzw. tool-box czyli po-mieszczenie wypracowywania decyzji. Dwie przestronne kabiny w tej czci dzio-bwki maj dostp wiata z duych okien u gry dziki wikszej wysokoci. Kabiny te oddzielone s od haaliwego pomieszczenia wentylacji i klimatyzacji buforem w postaci dwch magazynw.

    Z dziobwki prowadz trzy wyjcia na zewntrz oraz jedno do klatki schodowej, z ktrej znajduje si dostp do laboratorium elektronicznego a idc dalej w stron rufy, do pomieszczenia sterowania windami i bramownicami. Wyjcia na lew i praw burt prowadz na pokady ewakuacyjne, na ktrych znajduj si tratwy ra-tunkowe i odzie motorowe. Od strony rufy znajduj si ju urzdzenia robocze czyli duy dwig o wysigniku teleskopowym oraz dwie windy z wcigarkami bb-nowymi.

  • TRIMOR

    81

    POKAD GWNY

    W dziobowej czci pokadu gwnego znajduj si zblokowane z szybem tech-nicznym magazyny i chodnie prowiantowe, dziki czemu nie potrzeba przenosi miesicznych zapasw przez ca jednostk. Pomieszczenia prowiantowe po-czone s z kuchni wewntrznym korytarzem. Dalej znajduje si mesa, ktrej funk-cjonalno zwikszona jest dziki moliwoci oddzielnego wejcia i wyjcia. Przed wejciem do mesy zna