11. cumhuriyet konu anlatimi

Download 11. cumhuriyet konu anlatimi

Post on 27-Jun-2015

617 views

Category:

Education

1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

11. Cumhuriyet dönemi inkılapları

TRANSCRIPT

  • 1. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM KONU ANLATIMI

2. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM I. TBMM sava yllarnda yprand iin 1 Nisan 1923te meclisin seimle yenilenmesi karar alnm, 11 Austos 1923te de II. TBMM almtr. 11 Austos 1923ten 1 Ekim 1927ye kadar alan II. TBMMye nklp Meclisi de denilmitir. 3. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM SYAS ALANDA YAPILAN NKILPLAR Siyasi alanda yaplan inklplar unlardr; I. TBMMnin Almas Saltanatn Kaldrlmas Cumhuriyetin lan Halifeliin Kaldrlmas Partiler ve ok Partili Hayata Gei Denemeleri 1921 ve 1924 Anayasalar 4. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYETN LANI (29 EKM 1923) Cumhuriyetin ilanna ortam hazrlayan gelimeler unlardr; Saltanatn kaldrlmas (1 Kasm 1922) II. TBMMnin almas (11 Austos 1923) Lozan Bar Antlamasnn II. TBMMde onaylanmas (23 Austos 1923) Yeni Trk Devletinin ilk siyasi partisi olan Halk Frkasnn kurulmas (9 Eyll 1923) Trk ordusunun tilaflarn boaltt stanbula girmesi (6 Ekim 1923) Ankarann bakent olmas (13 Ekim 1923) Mecliste meydana gelen hkmet bunalm (25 Ekim 1923) 5. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYETN LANI (29 EKM 1923) NOT: Bakanlarn tek tek meclis ierisinden seilmesi, hkmeti oluturmay ve srdrmeyi zorlatrmaktayd (Meclis Hkmeti Sistemi). Bu yzden bir an nce Cumhuriyeti ilan edip Kabine Sistemine gemek gerekmekteydi. NOT: lkenin igalden kurtarlmas ve saltanatn kaldrlmasndan sonra milletvekilleri arasndaki gr ayrlklar artmaya balad. Bu da hkmet bunalmn iyice arttrd. 6. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYETN LANI (29 EKM 1923) Cumhuriyetin ilann gerektiren nedenler unlardr; I. TBMMnin almasyla balayan rejim konusundaki tartmalar Saltanatn kaldrlmasndan sonra oluan Devlet Bakanl Sorunu Yeni Trk Devletinin yapaca inklplara en uygun rejimin Cumhuriyet olmas Meclis Hkmeti Sisteminin zamanla ileyemez hale gelmesi ve yaanan hkmet bunalmlar (1923 sonbaharnda Fethi Okyar Hkmetinin ekilmesi sonucu) 7. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYETN LANI (29 EKM 1923) 29 Ekim 1923te Cumhuriyet ilan edildi. Anayasann birinci maddesinin sonuna yaplan ekle, Trkiye Devletinin ynetim ekli Cumhuriyettir. denildi. Cumhuriyetin ilan ile Yeni Trk Devletinin u nemli Sorunlar zmlenmitir; Yeni Trk Devletinin ad konuldu. Bylece rejim konusundaki tartmalar sona erdi. Gazi Mustafa Kemal Paa Cumhurbakan seilerek Devlet Bakanl sorunu da kesin olarak zme kavutu. 8. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYETN LANI (29 EKM 1923) Meclis Hkmeti Sisteminden Kabine Sistemine geildi (Babakan olan hkmetlerin kurulmas saland.). Bylece Mecliste yaanan hkmet bunalmlar da sona erdi. Ayrca devlet ileri ivme kazand ve yaplacak inklplara ortam hazrland. lk Cumhuriyet Hkmetini kurma grevi smet Paaya (Babakanlk) verildi. Fethi (Okyar) Bey de TBMM Bakanlna seildi. 9. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYETN LANI (29 EKM 1923) NOT: Cumhuriyetin ilan ile ulusal egemenliin salanmas ynnde en nemli admlardan biri daha atlm oldu. Tekilat- Esasiye (1921 Anayasas) Kanununda, 1923 ylnda yaplan deiiklikler; 10. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYETN LANI (29 EKM 1923) Trkiye Devletinin rejimi cumhuriyettir. maddesi anayasaya eklenmitir. Devletin bakan Cumhurbakandr. Cumhurbakannn, TBMM tarafndan kendi yeleri arasndan seilmesi karar alnmtr. Cumhurbakanl sresinin 4 yl olmas ve ayn kiinin tekrar Cumhurbakan seilebilmesi karara balanmtr. Babakan, Cumhurbakan tarafndan ve TBMM yeleri arasndan seilir. Bakanlar babakan tarafndan TBMM yeleri arasndan seilecek ve Cumhurbakan tarafndan meclisin onayna sunulacaktr. Devletin dininin slam ve resmi dilinin Trke olduu hkm getirilmitir. 11. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM Kabine Sisteminde; Cumhurbakan, Meclis yeleri arasndan Babakan seer, Babakan da Meclis yeleri arasndan dier bakanlar seer, Seilen Bakanlar Kurulu, Cumhurbakan tarafndan Meclisin gvenoyuna arz olunur ve gvenoyu alan Hkmet greve balard. 12. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURBAKANLARIMIZ 1) M. Kemal Atatrk 2) smet nn 3) Celal Bayar 4) Cemal Grsel 5) Cevdet Sunay 6) Fahri Korutrk 7) Kenan Evren 8) Turgut zal 9) Sleyman Demirel 10) A.Necdet Sezer 11) Abdullah Gl 13. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM HALFELN KALDIRILMASI (3 MART 1924) Hz. Muhammedin vefatndan sonra devlet ve hkmet ilerini yrtmek amacyla seilen idarecilere Halife denilmitir. lk drt halife seimle belirlenmi, ancak Emevilerden itibaren halifelik saltanata dnmtr. Yavuz Sultan Selimin Msr Seferinden sonra Halifelik, Osmanl padiahlarna gemitir (1517). 14. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM HALFELN KALDIRILMASI (3 MART 1924) I. Dnya Sava srasnda Osmanl Devleti btn Mslmanlar tilaf Devletlerine kar birletirebilmek iin Kutsal Cihat ilan etmi ancak baarl olamamtr. Bu ar slam Dnyasnda destek grmemi hatta ngilizlerin kkrtmas ile Araplar Osmanl Devletine kar ayaklanmlardr. 1 Kasm 1922de saltanat kaldrlrken ortam msait olmadndan halifelik makamna dokunulmam, TBMM, Vahdettinin yerine hanedandan Abdlmecit Efendiyi halife olarak tayin etmitir. 15. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM HALFELN KALDIRILMASI (3 MART 1924) Halifeliin Kaldrlma Nedenleri: Halifeliin ulusal egemenlikle (Cumhuriyetle) badamamas Halifeliin laik dzene geite en nemli engel olmas Halifenin yasa d davranlar, politikaya karmas, padiah gibi davranmas Baz evrelerin halifeye yeniden siyasi haklar salamaya almalar D glerin kendi karlar dorultusunda halifelik kurumunu savunmalar ve desteklemeleri 16. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM HALFELN KALDIRILMASI (3 MART 1924) TBMM, 3 Mart 1924te kard yasa ile Halifelii resmen kaldrd. Ayn yasa ile Osmanl Hanedannn yurt dna karlmas kabul edildi. Ayn gn u kanunlar da kabul edilmitir; Tevhid-i Tedrisat Kanunu: Eitim ve retim birletirilerek devlet denetimine alnmtr. Tm okullar Milli Eitim Bakanlna balanmtr, Medreseler kapatlm, ada okullar almtr. 17. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM HALFELN KALDIRILMASI (3 MART 1924) eriyye ve Evkaf Vekaleti kaldrlarak yerine Diyanet leri Bakanl ve Vakflar Genel Mdrl kurulmutur. Bylece laik devlet olma ynnde nemli bir adm atlmtr. Ayrca ynetimdeki iki ballk da sona ermitir. NOT: Diyanet leri Bakanlnn kurulmas ile eyhlislamlk sona ermitir. 18. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM HALFELN KALDIRILMASI (3 MART 1924) Halifeliin Kaldrlmasnn nemi: Laik dzene geite nemli bir adm atlm oldu (en nemlisi). Ulusal egemenlik ilkesi pekitirildi. Trkiye Cumhuriyetinin karakteri tam olarak ortaya kt. Eski rejim yanllarnn yuvaland zararl bir odak noktas yok edildi. Yaplacak inklplara zemin hazrland. Devlet ynetimindeki ikili yap ortadan kalkt. Trkiyedeki mmetilik araylar sona erdi ve milliyetiliin temelleri glendirildi. 19. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM RNEK SORU Mslmanlar zerinde nfuzu olan halifeliin kaldrlmasnda aadakilerden hangisinin etkili olduu savunulabilir? A) Mecelle yerine Medeni Kanunun kabul edilmesi B) Saltanatn kaldrlarak Cumhuriyetin ilan edilmesi C) Tekke ve trbelerin kapatlmas D) Anayasadan laiklie aykr maddelerin karlmas E) Medreselerin kapatlmas CEVAP: B 20. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM OK PARTL HAYATA GE DENEMELER Siyasi Parti; Ayn siyasi gr benimseyen insanlarn bir araya gelerek oluturduklar, halkn istek ve grlerinin ynetime yansmasn salayan demokrasinin vazgeilmez unsurlarndan biridir. I. TBMM dneminde, meclis ierisinde partileme yoktu. Meclis ierisinde siyasi gr ayrlklarndan dolay eitli gruplar meydana gelmiti. lk mecliste btn milletvekillerinin tek amac yurdu dmandan kurtarmak ve Misak- Milliyi gerekletirmekti. Ancak 1921 Anayasasnn hazrlanmas srasnda gruplar olumaya balad. 21. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM OK PARTL HAYATA GE DENEMELER Bu gruplarn balcalar; Tesant, stiklal, Islahat, Halk zmreleri, Yeil Ordu ve Mustafa Kemalin kurduu Meclisteki en etkili grup olan Mdafaa-i Hukuk Grubu idi (Sivas Kongresi srasnda Anadolu ve Rumeli Mdafaa-i Hukuk Grubu olarak temelleri atlmt.). Mustafa Kemal bu gruplar birletirme konusunda baarl olamaynca 151 arkadayla birlikte 10 Mays 1921te Mdafaa-i Hukuk grubunu kurmutur. Bu gruba Birinci Grup muhalif gruba ise kinci Grup (Muhafaza-i Mukaddesat Grubu) denilmitir. 22. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYET HALK PARTS (9 EYLL 1923) Mustafa Kemal almalar srasnda Mdafaa-i Hukuk grubuyla birlikte hareket etmitir ve bu grubun bir uzants olarak 9 Eyll 1923te Halk Frkasn kurmutur (lk siyasi parti). Cumhuriyetin ilanndan sonra ad Cumhuriyet Halk Frkas olarak deitirilmitir (1924). 1935te de Cumhuriyet Halk Partisi ismini almtr. Mustafa Kemal Atatrk 1938e kadar Cumhuriyet Halk Partisinin bakanln yapmtr. Atatrkn lmnden sonra ise bu grevi 1950ye kadar smet nn yerine getirmitir. 23. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYET HALK PARTS (9 EYLL 1923) Cumhuriyet Halk Partisinin kurulma nedenleri: nklplarn yaplmas iin organize olmu disiplinli bir rgte gerek duyulmas Yenilikleri, halkn katlmasyla kurulacak bir parti aracl ile halka benimsetme dncesi Halkn istek ve grlerinin Meclise daha kolay yansmasn salamak ve demokrasiyi kurum ve kurallaryla iletme dncesidir. Cumhuriyet Halk Frkas, Atatrkn 6 temel ilkesini parti felsefesi olarak kabul etmitir. Ekonomide devletilik ilkesini benimsemitir. 24. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM CUMHURYET HALK PARTS (9 EYLL 1923) NOT: Devletilik; sermayenin devlet eliyle kullanlmas, devletin retim faaliyetlerinde yer almasdr. zel sektrn elinde yeterli sermaye olmad iin kabul edilen ekonomik sistemdir. 1946 ylna kadar Meclisteki tek parti; 1950 ylna kadar da iktidar partisidir. Cumhuriyet Dneminde yaplan inklplarn ve Atatrk ilkelerinin uygulaycs da Cumhuriyet Halk Partisi olmutur. NOT: Trkiye Cumhuriyetinin en uzun iktidarda kalan partisi Cumhuriyet Halk Partisidir.. Ekonomide devletilik ilkesini benimsemitir. 25. CUMHURYET (NKILPLAR) DNEM TERAKKPERVER CUMHURYET PARTS (17 KASIM 1924 - 5 HAZRAN 1925) Kurtulu Sava yllarnda Mustafa Kemal'in Milli Mcadeleyi birlikte yrtt yakn silah arkadalar tarafndan kurulmutur (lk ubesini Urfada amtr.). Partinin kurucular Kazm Karabekir (Partinin bakan), Refet Bey (Bele), Rauf Bey (Orbay) Ali Fuat Bey (Cebesoy), Adnan Bey (Advar)dr. Bu partinin kurulmasnda Mustafa Kemal Paa ile silah arkadalar arasnda me

View more >