10. sinif ders notlari

Click here to load reader

Post on 24-Nov-2021

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

• XI.yüzyln balarnda Ouz Yabgu Devleti’nin yklmasndan sonra, daha çok hayvanclkla
geçimlerini salayan Ouz Türklerinin büyük bir ksm, (kuraklk, salgn gibi tabii
olaylar ve Kpçaklarn basklar, Mool asll Karahitaylarn
saldrlar) yüzünden Horasan’a göç etmek zorunda kalmlard.
• Horasan’a gelen Ouz Türkleri, bölgenin iki büyük siyasi gücü olan Karahanllar ve
Gazneliler arasnda skp kaldlar.
• Selçuk Bey’in torunlar Turul ve Çar kardeler, Ouz Türklerine daha elverili yerler bulabilmek
için Anadolu’ya keif seferleri düzenlemeye karar verdiler.
• XI. yüzylda Anadolu’ya yaplan ilk Türk aknlar yerlemeden ziyade
daha çok keif ve ganimet elde etme amac tayordu.
OUZLAR NEDEN ANADOLU’YA AKINLAR DÜZENLED?
• Anadolu’nun pek Yolu üzerinde yer almas,
• Asya ile Avrupa’y birbirine balayan bir konumda olmas,
• Üç tarafnn denizlerle çevrili olmas,
• Verimli topraklara sahip olmas,
• klim ve bitki örtüsünün Türklerin yaamasna uygun olmas,
• slamiyet’in etkisiyle cihat ve gaza geleneinin benimsenmesi
• Bizans mparatorluu’nun siyasi yönden zayf durumda olmas Ouzlarn Anadolu’ya aknlar
yaplmasnda etkili olmutur.
ANADOLU’YA TÜRK GÖÇLER
• Büyük Selçuklu Devleti’nin resmen kurulmasyla, Anadolu’ya yönelik Türk aknlar belirli bir
sistem hâlinde yaplmaya baland.
• Bu aknlarn amac, Bizans’n direncini krma, fetih ve yerleme hareketlerine yönelikti.
• Türklerle Bizans mparatorluu arasnda yaplan Pasinler Sava’nn kazanlmas ile Ouz
Türkleri, Bizans snrna ylm, önemli kale ve üsleri ele geçirmilerdi.
• 1071 Malazgirt Sava’ndan sonra ksa bir süre içerisinde Anadolu’nun büyük bir
ksm Türklerin eline geçti.
• Malazgirt Sava’ndan sonra kurulan ilk Türk beylikleri ve Türkiye Selçuklular ile
Anadolu’da Türk hâkimiyeti kalc hâle geldi.
• Ouz Türklerinin önce Horasan’a daha sonra da Anadolu’ya yapm olduklar ilk göç dalgasnn
sebep ve sonuçlar göz önüne alndnda, Türklerin ilkel göçebe bir anlayla sahip olmadklar,
aksine, kendine has yüksek bir kültür ve medeniyete sahip olduklar görülür.
TÜRKLERN ANADOLU’YU YURT EDNMELERN KOLAYLATIRAN ETMENLER
• Bizans mparatorluunda sk sk taht kavgalar yaanyordu.
• Ermeni ve Gürcülerle sk sk yaanan siyasi sorunlar Bizans mparatorluunu ypratmt.
• Bizans-Sasani savalar yüzünden Anadolu tahribata uram, halkn can ve mal güvenlii
kalmamt.
• Ticaret yollar güvenliini kaybetmi, tarmsal üretim iyice azalmt.
• Anadolu’da yaayan Ermeniler, Süryaniler ve Rumlar ise Bizans’n ar vergilerinden ve
basklarndan bunalmlard.
ANADOLU’DA KURULAN LK TÜRK BEYLKLER
• Malazgirt Sava’ndan sonra Anadolu’ya yönelik fetih hareketleri hzland.
• Bunda Büyük Selçuklu Hükümdar Alp Arslan’n fethedilen bölgeyi fetheden
komutana klç hakk olarak vermesi de etkili oldu.
• Balangçta Büyük Selçuklu Devleti’ne bal olan komutan ve beyler, zamanla Büyük Selçuklu
otoritesinin zayflamasndan faydalanarak bamsz hareket etmeye baladlar.
DANMENTLLER (1080-1178)
• Daniment olu Gümütekin Ahmet tarafndan Sivas merkez olmak üzere Orta Anadolu’da kuruldu
(1080).
Malatya illerini içine alacak ekilde geniledi.
• Ahmet Gazi, Türkiye Selçuklu Hükümdar I. Klç Arslan ile Haçl ordularna kar savat.
• Emir Gazi; Haçllara, Bizansllara ve Ermenilere kar giritii mücadelelerde baarl oldu.
• Türkiye Selçuklu Hükümdar II. Klç Arslan Danimentlilere son verdi.
• Danimentli eserleri: Tokat’ta Yabasan Medresesi (Anadolu’nun ilk
medresesi), Kayseri’de Ulu Cami , Amasya’da Hilafet Gazi Kümbeti ’dir
• Daniment Gazi Destan’nda Türklerin Anadolu’yu yurt tutma çabalar ve
kahramanlklar anlatlr.
SALTUKLULAR (1072-1202)
• Kurucusu, Alp Arslan’n komutanlarndan Ebu’l Kasm Saltuk’tur.
• Gürcülerle mücadele etmilerdir.
• Haçl Seferleri esnasnda Türkiye Selçuklu Devleti’ne destek vermilerdir.
• Saltuklulara ait önemli eserler: Erzurum’daki Kale Camisi, Tepsi Minare, Ulu Cami, Üç
Kümbetler ve Tercan’daki Mama Hatun Kümbeti
MENGÜCEKLLER (1080-1228)
• Erzincan ve Divrii kolu olmak üzere ikiye ayrld.
• Türkiye Selçuklu Hükümdar I. Alâeddin Keykubat, Erzincan koluna son verdi.
• Divrii kolu ise Türkiye Selçuklularna bal olarak varln sürdürdü. 1228’de tamamen bu devlete
katld.
• Mengücekliler ’in önemli eserleri arasnda Divrii Ulu Cami (UNESCO Dünya miras
listesinde) ve Sitte Melik Kümbeti yer almaktadr.
ARTUKLULAR (1102-1231)
• Artuk Bey’in ölümünden sonra oullar l Gazi ve Sökmen Diyarbakr’a geldiler. Bu bölgede
Artukoullarn kurarak üç koldan yönetim sürdüler (1102).
• Bu kollar,
kar; Türkiye Selçuklu Devleti ile ittifak yaparak Bizans’a kar
baarl mücadeleler verdiler. • Diyarbakr’daki Ulu Cami, Mardin’de Zinciriye ve Mesudiye medreseleri, Ulu Cami, Babüsur
Camisi ve Batman Çay üzerindeki Malabadi Köprüsü önemli eserleridir.
• Dünyann ünlü fizikçileri arasnda gösterilen El-Cezeri bu dönemde önemli bilimsel çalmalarda
bulundu. El-Cezeri’nin ilk robotu yapp çaltrd kabul edilir.
ÇAKA BEYL (1081-1093)
• lk Türk denizcisi olarak kabul edilen Çaka Bey Bizans’a kar baarl
mücadeleler sergiledi.
• zmir’e gelerek burada kendi adyla beyliini kurdu.
• stanbul’u kuatmak için Peçenek Türkleri ve Türkiye Selçuklu Devleti ile ittifak oluturdu.
• Bizans’n oyununa gelen I. Klç Arslan, Çaka Bey’i öldürttü.
• Bu karklktan yararlanan Bizans, zmir’i yeniden ele geçirerek Çaka Beylii’ne son verdi (1093).
DER TÜRK BEYLKLER
• nanç Oullar (Lâdik Beylii) (1261-1368): Denizli, Lâdik
• Dilmaç oullar (Togan Arslanolular) (1085-1394): Bitlis, Erzen
• nal Oullar (1098-1183): Diyarbakr, Ergani
• Tanrvermioullar (1081 - 1093): Efes
• Çubuk Oullar (1085-1213): Harput
• Kurucusu, Selçuklu soyundan (Ouzlarn Knk Boyu) Süleyman ah’tr.
• Alp Arslan Dönemi’nde Anadolu fetihlerine katlan Süleyman ah, Bizans’taki karklklardan
yararlanarak 1075 ylnda znik’i fethetti.
• Ancak bir süre kardei Mansur’un çkard ayaklanma ile urat.
• Bu olaylardan sonra Melik ah gönderdii bir fermanla Anadolu Sultanln Süleyman ah’a verdi.
• Böylece znik merkez olmak üzere Türkiye Selçuklu Devleti kurulmu oldu (1077).
• Süleyman ah, Halep’i de almak isteyince Suriye Selçuklu Sultan
Tutu ile aras açld. • Halep civarnda yaplan sava Süleyman ah kaybetti ve sava meydannda öldü (1086).
I. Klç Arslan Dönemi (1092-1107)
• Süleyman ah’n vefat ile bozulan devlet düzenini saladktan sonra Bizans üzerinde bask kurdu.
• Bu srada Çaka Bey de stanbul’u kuatma planlar yapyordu.
• Çaka Bey’in daha fazla güçlenmesinden çekinen I. Klç Arslan, Bizans’n oyununa gelerek Çaka
Bey’i öldürttü.
• znik’e gelerek ehri savunmaya balad.
• Kalabalk Haçl kuvvetleri karsnda znik’i terk ederek devletin merkezini Konya’ya tad.
I. Mesut Dönemi (1116-1155)
• Mesut, Konya civarnda Bizans ordusunu ar bir yenilgiye uratt.
• Bu arada II. Haçl ordusunun Anadolu’ya doru ilerlediini örenince Bizans’la antlama yapmak
zorunda kald.
• Antlamaya göre Antalya ve çevresindeki baz yerler Bizans’a brakld.
II. Klç Arslan Dönemi (1155-1192):
• Haçl Seferleri’nin Anadolu’da yaratt otorite boluundan faydalanan Bizans mparatoru Manuel
Komnenos, Türkleri Anadolu’dan tamamen atmak için harekete geçti.
• Miryokefalon Savan Türkiye Selçuklu Devleti kazand (1176).
Miryokefalon Zaferi sonucunda:
• Bizans’n Anadolu’yu Türklerden geri alabilme umutlar sona erdi.
• Anadolu kesin olarak Türk yurdu oldu. Bu tarihten sonra Anadolu’ya
Türkiye denmeye baland. • Türklerin batya ilerleyii hzland. Bat Anadolu’da Türk nüfusu artt.
• Anadolu’daki ticaret yollarnn denetimi büyük ölçüde Türkiye Selçuklu Devleti’ne geçti.
BOY BRLNDEN DEVLETLEMEYE
• Boylar hâlinde yaayan Ouz Türkleri boy birlii ya da beylik gibi geçici siyasi çatlar altnda bir
araya gelme alkanlna sahiplerdi.
• Her boyun banda da “bey” unvan tayan bir bakan vard. Her boyun kendine özgü bir damgas
vard.
• Her boy kendi beyinin bakanlnda sosyal, ekonomik ve idari bir tekilata sahipti.
• Ouz boylarn bir araya getirip birletiren boy beyi ise genelde kaan olurdu.
• Ouz boylar, I. ve II. Kök Türk Devleti’nin kurulmasnda önemli rol oynadlar.
• Kök Türklerin yklmasndan sonra bir süre bamsz hareket eden Ouzlar, Uygurlarn hâkimiyetine
girdiler.
• Uygur Devleti’nin yklmasndan sonra Ouz Yabgu Devleti’ni kurdular.
• Ouz Yabgu Devleti’nin son dönemlerinde bu devletin suba olan Selçuk Bey, Ouz Yabgusu ile
anlamazla dütü.
• Kendisine bal Knk boyu ile Cend Bölgesine göç etti (960).
• Burada boyu ile Müslümanl kabul etmelerinden sonra Ouzlara Türkmen denildi.
• Sonraki dönemlerde Selçuk Bey’in torunlar Turul ve Çar Beylerin önderliindeki Ouz
Türkmenleri Horasan’da Büyük Selçuklu Devleti’ni kurdular.
• Daha sonraki dönemlerde ise Türkiye Selçuklular Anadolu’da, Osmanl Devleti ise Anadolu ve
Rumeli’de devletleme sürecini devam ettirdiler.
TÜRKYE SELÇUKLULARINDA DEVLET YÖNETM
• Türkiye Selçuklu Devleti, Büyük Selçuklu Devleti’nin idari yapsn ve ordu tekilatlanmasn örnek
ald.
• Sultan unvan yannda hükümdarlar “Keyhüsrev, Keykavus, Keykubat” gibi Farsça
unvanlar da kullanrlard.
• Devlet hükümdar ailesinin ortak mal olarak kabul edilir ve ehzadeler arasnda
paylatrlrd.
• Devlet ileri “Divân- Saltanat”ta (Büyük Divân) görüülürdü. Her türlü konu
divanda deerlendirilerek karara balanrd.
amacyla küçük yalarda vilayetlere gönderilirdi.
• ehzadelerin yanna “atabey” denilen tecrübeli devlet adamlar verilirdi.
• Hükümdar tarafndan veliaht ilan edilen ehzade ya merkezde durur ya da merkeze yakn bir vilayete
gönderilirdi.
• Eyaletlerin banda “emir” denilen askerî vali bulunurdu.
• Önemli eyaletlere ehzadeler “melik” unvanyla atanrlard.
• ehirlerin güvenliinden “sübalar” sorumluydu.
• Uç beyleri snrlar korumann yannda, düman ülkelere aknlar düzenler, sultan ile sefere çkarlard.
TÜRKYE SELÇUKLULARINDA ORDU
Hassa askerleri : Hükümdarn sürekli yannda bulunan atl ve yaya askerlerdi. Üç ayda bir
devletten maa alrlard.
denilen tmarlar alan sipahiler genelde atl birliklerdi. Sava zaman kta sahibi ile birlikte orduya
katlrlard.
Türkmenler: Uç bölgelerinde her an savaa hazr durumda bulunan birliklerdi.
Devlete bal beylik askerleri: htiyaç duyulduu zaman savaa davet edilirlerdi.
Donanma: Donanma komutanlarna “reisü’l-bahr” denirdi.
SOSYAL HAYAT
• 1176 Miryokefalon Zaferi ‘den sonra bata bakent Konya olmak üzere Aksaray, Sivas, Erzurum
Kastamonu, Sinop, Alanya, Antalya gibi ehirlerde imar faaliyetleri balad.
• Fethedilen bölgelere Türkmenler iskân edilerek Anadolu’nun
Türkleme ve slamlama süreci hzland. • Türkiye Selçuklularnn uygulad adil ve hogörülü politika sayesinde Anadolu’daki
Ermeniler, Rumlar, Gürcüler ve dier gayrimüslim topluluklar rahat ve huzurlu yaadlar.
• Türkiye Selçuklularnda sosyal tabakalama yoktu.
HALK
Esnaflar Ahilik tekilatna balyd.
salamtr. Ahi tekilatnn banda “Ahi Baba” ad verilen bir yönetici bulunurdu. Ahilik meslek kuruluu
olduu kadar ayn zamanda kültür, inanç, yiitlik ve ahlaki deerler tard.
Köylüler: Köylerin banda köy kethüdas bulunurdu. Köylüler, tarm ve hayvanclkla urarlard.
Konar-göçerler: Genelde hayvanclkla urarlard. Kendilerine ait yaylak ve klaklar vard. Devlet, konar-
göçerleri uç bölgelerine iskân ederek onlarn yerleik hayata geçmelerine ön ayak olurdu.
EKONOMK HAYAT VE KTA SSTEM
• Tarm gelitirmek için su kanallar yaptrld. kta sistemi ülke genelinde yaygnlatrld
• Din ve rk ayrm yapmakszn köylüye gübre ve tohum yardm yaptlar.
kta Sistemi
• Mülkiyeti devlete ait olan mirî araziler meliklere, emirlere ve valilere hizmet
karl verilirdi.
• Arazi iyi iletildii sürece verilen kiide kalr ve miras olarak brakabilirdi.
• Araziyi üç yl boyunca iletemeyen kiilerden tarlann iletme hakk geri alnrd.
• kta sahipleri kendilerine verilen araziler üzerinde asker beslemekten ve bu askerlerin
eitimini salamaktan sorumluydu.
• kta sistemi sayesinde devlet, bütçeden para ayrmadan asker yetitirmi, tarm
arazilerinin sürekli ilenmesini salam, tarada devlet otoritesi salanm, toprak gelirleriyle
memur maalar karlanm ve ktalarda savaa hazr askerler yetitirilmitir.
EKONOMK HAYAT
• Türkiye Selçuklular Sinop, Samsun, Alanya, Antalya gibi önemli liman ehirlerine sahip olunca
deniz ticaretine büyük önem verdiler.
• Ticaret yollarnn güzergâhlar üzerine kervansaraylar ina ettiler.
• Kervansaraylara gelen misafirlerin ihtiyaçlarn ücretsiz karladlar.
• Ayrca Kervanlar zarar gören tüccarlarn zararlarn karlamaya yönelik bir çeit
sigortaclk sistemi gelitirdiler.
• ehir merkezlerinde çar ve pazarlara yakn yerlere han veya kapal çarlar kurarak
esnaf ve tüccarlara kolaylk saladlar. • Konya, Sivas, Kayseri, Malatya, Erzincan balca sanayi merkezleriydi.
• Erzurum ve Sivas gibi merkezlerde çeitli silahlar üretilirdi.
BLM HAYATI
• Önemli ehir merkezlerine medreseler, kütüphaneler kurdular.
• Bu medreselerde dinî eitimin yannda tp, matematik, astronomi, fizik gibi alanlarda eitim verildi.
• Darüifalar (hastaneler) ina ettiler.
• Bu Darüifalarda tp eitimi de verdirerek birçok tabip (doktor) yetimesini saladlar.
• 1205’te Kayseri’de Türkiye Selçuklular Dönemi’nde yaptrlan en önemli darüifa, “Gevher Nesibe
Darüifasdr.
• Türkiye Selçuklularnn ilk tp okulu olan Gevher Nesibe Darüifas, XIX. yüzyla kadar eitim
faaliyetlerini sürdürmütür.
Kültürel Hayat
• XIII. yüzyl balarnda Konya’da Mevlâna Celaleddin-i Rumi Allah ve insan sevgisini ileyen iirler
yazd.
• Muhyiddin Arabi, Sadrettin Konevi ile Necmeddin Razi tasavvuf alannda önemli çalmalarda
bulundular.
• Ünlü tarihçilerinden bn-i Bibi yazd eserlerle hükümdarlar ve devlet yönetimi hakknda önemli
bilgiler verdi.
• Sivas ve Konya’da dokunan kuma ve hallar Avrupa hükümdarlarna hediye olarak gönderilirdi.
• Müzik alannda ise Mevlevi ve Ahi zaviyelerinde tasavvuf müzii, dergâhlarda kopuz eliinde
söylenen Dede Korkut Hikâyeleri, sultanlar için belli günlerde sarayda çalnan bandolar vard.
• Türkiye Selçuklular Dönemi’nde süsleme sanatlar kabartma, minyatür, oymaclk, çinicilik oldukça
geliti.
• Devletin simgesi olan çift bal kartal resmine, ev ve kale duvarlar, camii girileri gibi yerlerde skça
rastlamak mümkündü.
Konya: Alâeddin Cami, Ta Mescit, Srçal Mescit ve Karatay Mescidi
Nide: Alâeddin Cami,
Kayseri : Hunat Hatun Cami ve Külliyesi
Bu eserlerdeki süslemeler genelde ayet ve hadisleri hat ile mermer veya ta üzerine yazma
eklindedir.
Bunun dnda, saray, medrese, mescit, kümbet gibi mimari yaplarda ise bitki ve hayvan motifleri
kullanld.
• Hristiyanlarn, Müslümanlarn elinde bulunan Kudüs ve dier kutsal yerleri (Antakya ve Urfa
vb.) almak istemeleri.
• Katolik kilisesinin Ortodoks kilisesini hâkimiyet altna almak istemesi.
• Katolik kilisesinin halk seferlere tevik etmesi.
SYAS
• Türkler karsnda zor durumda kalan Bizans’n Avrupa’dan yardm istemesi
• Türklerin Anadolu, Suriye, Filistin ve Akdeniz bölgelerinden uzaklatrlmak istenmesi
EKONOMK
• Avrupallarn Dou’nun zenginliklerini ele geçirmek istemeleri
• Doudan gelen ticaret yollarnn Türklerin denetiminde olmas
• Baz soylu ve derebeylerin yeni topraklar kazanarak ekonomik durumlarn daha da güçlendirmek
istemeleri
I. Haçl Seferi (1096-1099)
• Kudüs’ü almak için yola çkan 600 Bin kiilik ilk düzenli Haçl ordusu 1096 ylnda znik önlerine kadar
geldi.
• I. Klç Arslan bu ordu karsnda tutunamad ve znik’i terk ederek devletin merkezini Konya’ya tad.
• Bundan sonra I. Klç Arslan, Daniment Gazi ile birleerek Haçllar ypratmaya yönelik saldrlar
düzenledi.
• Haçllar, yetmi günlük bir kuatma sonrasnda Kudüs’ü Fatmilerin elinden aldlar.
• Anadolu’dan Kudüs’e ulaamayan Haçllarn bir ksm ise Antakya ve Urfa’y ele geçirerek buralarda
kontluklar kurdular.
II. Haçl Seferi (1147-1149)
• Musul Atabeyi Nurettin Mahmut Zengi 1144 ylnda Haçllardan önce Urfa’y, daha sonra da Halep ve
am’ geri ald.
• Anadolu’ya gelen Haçl kuvvetleri , Konya civarnda yaplan savata, Türkiye Selçuklu Hükümdar
• I. Mesut tarafndan ar bir yenilgiye uratld.
• Haçllar am’ kuatmak istedilerse de baarl olamadlar.
• II. Haçl Seferi’nin en önemli özellii bu sefere ilk kez kral ve
imparatorlarn katlmas oldu.
III. Haçl Seferi (1189-1192):
• Msr’da kurulmu olan Eyyubi Devleti Hükümdar Selahaddin Eyyubi, 1187 ylnda Haçllarla yapt
Hittin Sava’n kazanarak Kudüs’ü ele geçirdi.
• Fransa Kral Filip Ogüst ngiltere Kral Arslan Yürekli Richard ve Alman mparatoru Frederik
Barbaros, III. Haçl Seferi’ne katldlar.
Haçllar Kudüs kuatmasnda baarl olamayarak ülkelerine geri döndüler.
IV. Haçl Seferi (1202-1204)
• Kudüs’ün alnamamas üzerine Papa’nn kkrtmalaryla yeni bir ordu kuruldu.
• Bu srada Bizans’ta taht kavgalar sonucunda tahtan indirilen mparator Aleksios, Haçl ordusundan
yardm istedi.
• stanbul’a gelen Haçllar stanbul’u yamalayarak bir Latin mparatorluu kurdular.
NOT: XI-XIII. yüzyl boyunca sekiz Haçl Seferi gerçekleti.
lk dört Haçl seferinde Türkiye Selçuklu Devleti ve Anadolu Türk beylikleri baar ile mücadele
ettiler.
Son dört Haçl seferi ise Anadolu üzerinden yaplmayp deiik yollar üzerinden yapld. Ancak Haçllar bu
seferlerden bir netice elde edemediler.
HAÇLI SEFERLER’NN SYAS SONUÇLARI
• Haçl Seferleri’nde birçok soylunun ölmesi veya geriye dönebilenlerin paraszlk sebebiyle
mallarn satmas Avrupa’da derebeylik sisteminin zayflamasna, merkezî krallklarn
güçlenmesine neden oldu.
geçirdi.
• Ancak Türklerin batya ilerleyileri bir süre durdu.
HAÇLI SEFERLER’NN EKONOMK SONUÇLARI
• Dou-Bat ticareti büyük ölçüde geliti.
• Bat Akdeniz ve limanlar (Venedik, Cenova, Marsilya gibi) önem kazand.
• Dou-Bat ticaretinin gelimesine bal olarak Avrupa’da baz tüccarlar ekonomik yönden güçlendi.
• Seferlere gerekli parasal destein salanmas için krallarn Venedikli
bankerlerden borç para almalar bankaclk sisteminin gelimesine ortam
hazrlad. • Avrupallar doudaki baz bitki, baharat, porselen ve cam eyay, ipek ve pamuklu kumalar, hallar
ülkelerine götürdüler.
• Seferler neticesinde Anadolu, Suriye ve dier bölgeler tahrip oldu, tarmsal üretim azald, ticari
hayat durgunlat.
• Katolik kilisesi ile Ortodoks kilisesi arasndaki ayrlklar daha da artt.
• Kudüs’ün Müslümanlar tarafndan geri alnmas, seferlerde birçok insann ölmesi papalara ve
din adamlarna olan güveni sarst.
HAÇLI SEFERLER’NN BLMSEL VE KÜLTÜREL SONUÇLARI
• Avrupallar Müslümanlardan pusula, barut, kât ve matbaann kullanmn örendiler.
• Avrupallar slam kültür ve medeniyetini yakndan tanma frsat buldular.
• Baz slam âlimlerine ait eserleri Latinceye çevirdiler.
• Bu durum Avrupa’da bilim hayatnn büyük ölçüde gelimesine ortam hazrlad.
ANADOLU’DA MOOL TEHLKES MOOL MPARATORLUU (1196-1227)
• 1196 ylnda, Cengiz Han tarafndan kuruldu.
• Moollar, devlet yönetiminde Uygurlardan etkilenmi, önemli devlet memuriyetlerine Uygurlar
getirmilerdi.
• Cengiz Han, Pekin’i uzun süren savalar sonrasnda almay baard.
• 1221’de Harezm Bölgesi’nin büyük bir ksmn ele geçirdiler.
• Bir süre sonra tüm Kafkasya, Rusya ve Anadolu’yu Moollarn hâkimiyeti altna ald
• Cengiz’in ölümüyle igal ettii ülkeler, oullar arasnda paylald.
Alâeddin Keykubat Dönemi (1220- 1237)
• XIII. yüzyldan itibaren Anadolu’ya yönelik Mool tehdidi belirgin hâle geldi.
• Alâeddin Keykubat Konya, Kayseri, Sivas gibi ehirlerin kalelerini yeniden ina etti.
• Snr boylarndaki kaleleri güçlendirdi.
• Moollarla iyi geçindi.
• I. Alâeddin Keykubat, Harzemahlar Devleti üzerine yürüdü.
• Yass Çimen’de yaplan sava Türkiye Selçuklu Devleti kazand (1230).
Bu savatan bir süre sonra Harzemahlar ykld (1231).
• Harzemahlarn yklmasyla Türkiye Selçuklu Devleti ve Moollar komu oldular.
• Moollar büyük bir ordu ile Malatya’ya kadar ilerlediler.
• ,Bu durum karsnda I. Alâeddin Keykubat, Mool Hükümdar Ogeday’a elçiler göndererek bar
teklifinde bulundu.
etti.
• Elçiler, her iki devlete birbirleriyle savamalar yerine Moollara kar ittifak kurmalarn önerdiler.
• I.Alaeddin Keykubat bu fikre destek verdi.
• Ancak bu ittifaka kar olanlar, I. Alâeddin Keykubat’n elçiler, onuruna verdii ziyafet esnasnda
onu zehirleyerek öldürdüler (1237).
• II. Gyaseddin Keyhüsrev, tahta çkmasnda kendisine yardmc olan vezir Sadettin
Köpek’in etkisinde kald.
• Hrs ve ülkeyi tek bana yönetme istei Sadettin Köpek’in birçok önemli devlet adamn ve
komutan ortadan kaldrmasyla kendini gösterdi.
• Tahta çkmaya kalknca II. Gyaseddin Keyhüsrev tarafndan ortadan kaldrld.
• Tüm bu gelimeler merkezî otoriteyi zayflatt.
Baba shak syan (1237):
otlak ve mera yetersizlii, devletin kendileriyle fazla ilgilenmedii
iddiasyla Baba shak adl bir eyhin etrafnda isyan çkardlar.
• Baba shak Amasya’ya giderek buradaki Türkmenleri de isyana tevik etti.
• Sivas’ ele geçirip yamalayan Türkmenler, üzerlerine gelen bir Selçuklu ordusunu da yenmeyi
baardlar.
• II. Gyaseddin Keyhüsrev, Baba shak üzerine yeni ordular gönderdi. Yakalanan Baba shak
idam edildi.
Köseda Sava (1243):
• Devleti’nin Baba shak syan ’n güçlükle bastrmasn ve merkezî otoritenin bozulmasn
frsat bilen Moollar Anadolu’ya saldrdlar.
• II. Gyaseddin Keyhüsrev, Moollar Sivas’n dousunda yer alan Köseda mevkiinde karlad.
• Sava kazanan Moollar ksa sürede Sivas, Erzincan ve Kayseri’yi ele geçirip yamaladktan sonra
ran’a çekildiler.
• Köseda yenilgisinden sonra Sultan, Mool Komutan Baycu Noyan’a elçiler göndererek bar
istedi.
Köseda Sava’nn sonuçlar
• Selçuklularda taht kavgalar artt ve Moollar istediklerini tahta
çkarmaya balad. • Böylece Türkiye Selçuklu Devleti Moollarn egemenliine girdi.
• Merkezî otoritenin bozulmas üzerine birçok Türk beylii ortaya çkt.
• Anadolu yamalanarak tahrip edildi. • Tarmsal üretim dütü. Ticaret yollarnn güvenlii kalmadndan ticari faaliyetler azald.
• Mool tehlikesinden kurtulmak isteyen birçok Türkmen boyu Bat Anadolu’ya göç ederek buralarn
Türklemesini salad.
• Türkiye Selçuklular, doudan gelen Türkmenleri, batda “uç” ad verdii Bizans snrlarna
yerletirdi.
• Anadolu’da Mool basksnn artmas sonucu, birçok Türkmen batya, uçlarn bulunduu bölgelere
göç etmek zorunda kald.
• Bu durum uçlarda ani bir nüfus artna, dolaysyla da sosyal ve ekonomik sorunlara yol açt.
• Bamsz hareket etmeye balayan Türkmen beyleri bir süre sonra lhanl Devleti’ne biat etmek
zorunda kaldlar.
• Böylece Anadolu’da kinci Türk Beylikleri Dönemi balad.
Köseda Sava’ndan sonra Anadolu’da kurulan Türk Beylikleri
• Osmanoullar, 1302 ylnda Bilecik’te Söüt – Domaniç’te kurulmutur. 1922 ylna kadar devam
etmitir. Ouzlar ’n Kay Boyu’ndandr.
• Karamanoullar, 1257’de Konya, Karaman çevresinde kurulmutur. 1487’ye kadar devam etmitir.
Selçuklu devam olarak kendini addeden beylik, Türkçe’ yi resmi dil ilan etmitir.
• Germiyanoullar, 1283’te Kütahya, Denizli çevresinde kurulmutur. 1429 ylna kadar devam
etmitir.
ylna kadar varln sürdürmütür.
• Saruhan oullar, Manisa ve çevresinde 1308 – 1410 yllarnda varln sürdürmütür.
• Mentee oullar, Denizli ve Mula çevresinde 1280 ylnda kurulmu denizci bir beyliktir. 1451
ylna kadar varln sürdürmütür.
sonra sfendiyaroullar adn almtr. Denizcilikle uraan beylik 1460 ylnda yklmtr.
• Karesioullar, Balkesir, Çanakkale çevresinde 1293 ylnda kurulmutur. Denizcilik ile uraan
beylik, Osmanl Devleti’ne katlan ilk beylik olarak Osmanl donanmasnn temelini oluturmutur.
1345 ylnda Osmanl’ya dahil olmutur.
• Hamitoullar, 1280 ylnda Isparta, Burdur, Antalya çevresinde kurulmutur. 1423 ylnda
yklmtr.
son beylik olma özellii tar.
• Dulkadiroullar, Mara çevresinde 1337 ylnda kurulmutur. 1515 ylna kadar varln
sürdürmütür.
( https://t.me/tarihogretmeni )
(1302-1453)
Osmanl Devleti’nin Genel Özellikleri * Tek bir hanedann hüküm sürdüü en uzun ömürlü devlettir.
* Türk devletleri içinde en uzun süre yaayan ve en geni snrlara ulaandr.
* Türk devletleri içinde merkezi otoritesi en güçlü olandr.
* Kültür ve uygarlk alannda en ileri olan Türk devletidir.
* Mutlak egemenlik haklarn hükümdar kullanr. Ancak, I. Ahmet dönemine kadar veraset yasas
belirgin deildir.
* Erturul Gazi Airet yaps
* I. Murat Devlet tekilatlanmasnn tamamlanmas
* Fatih S. Mehmet Mutlak Merkeziyetçi mparatorluk halini al dönemi.
SORU: Osmanl Devleti’nin Ksa Zamanda Büyümesinin Sebepleri nelerdir?
* Merkeziyetçi bir devlet anlayna sahip olmas (Ülke dier Türk…