« kullanilabİlİrlİk çaliŞmasi örneklerİ »

Click here to load reader

Download « KULLANILABİLİRLİK  ÇALIŞMASI  ÖRNEKLERİ »

Post on 23-Feb-2016

28 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Hacettepe Üniversitesi 2013-2014 Bahar Dönemi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü BTO416-İnsan Bilgisayar Etkileşimi. « KULLANILABİLİRLİK ÇALIŞMASI ÖRNEKLERİ ». Yunus ARAS, Filiz UZUN, Yusuf ALTAY, Hatice ELMA, Merve KANTARCİ, Fatma BÜLBÜL. İçindekiler. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

PowerPoint Sunusu

Hacettepe niversitesi2013-2014 Bahar DnemiBilgisayar ve retim Teknolojileri Eitimi BlmBTO416-nsan Bilgisayar Etkileimi KULLANILABLRLK ALIMASI RNEKLER Yunus ARAS, Filiz UZUN, Yusuf ALTAY, Hatice ELMA, Merve KANTARC, Fatma BLBL1indekilerKullanlabilirlik almas rneklerialma 1 E-devlet Siteleri Grme Engelliler iin Eriilebilir mi?alma 2E-devlet Web Sitelerini Kullanmak ya da KullanamamakVatanda Asndan Kullanlabilirlik Sorunlar ve nerileralma 3Gz Hareketlerini zleme Yntemiyle niversite Web sayfalarnn ncelenmesialma 4Reklamlarda Baz Mesajlar Alglanmyor mu?Bir Gz Hareketlerini zleme almas

Maymunun KvraklDevenin DayankllYarasann Yol Bulma YeteneiFilin HafzasKartaln GzMKEMMEL KULLANICIYaplan almalarn, akademik toplantlarda yaynlanan detayl makalelerine;http://www.metu.edu.tr/~kursat/pubs.html

http://www.hci.metu.edu.tr/

alma 1 E-devlet Siteleri Grme Engelliler iin Eriilebilir mi?Okan KUBU, Krat altayBu alma,2006 ylnda TBD Biliim Kurultaynda sunulmutur.E-devletE-devletten kavram olarak anlalmas gereken; devletin vatandalarna kar yerine getirmekle ykml olduu grev ve hizmetlerle vatandalarn devlete kar olan grev ve hizmetlerinin karlkl olarak elektronik iletiim ve ilem ortamlarnda kesintisiz ve gvenli olarak yrtlmesidir(http://www.sayistay.gov.tr/yayin/dergi/icerik/der61tam.pdf#page=83)almann AmacE-devlet sitelerinin grme engelli kiiler tarafndan kullanmn, dier bir deyile e-devlet sitelerinin eriilebilirlik durumunu anlamak ve aratrmaktr.

almann Tasarmalmann tasarm iin, grme engelli internet kullanclar ile iletiime geilmitir.Engellileri temsil eden bir milletvekili ile konuulmu ve yaplan almalar ile yaplmas planlanan tasarlar hakknda bilgi toplanm.

Grme engelli ve ekran okuyucularn datmndan sorumlu bir kiiyle konuulmu, ekran okuyucularnn alma mekanizmalar ve grme engellilerin genel olarak karlat sorunlar hakknda bilgi alnmtr.

Ayrca, bir web tasarmcs ve kullanlabilirlik uzmanndan genel olarak kullanlabilirlik ve eriilebilirlik talimatlar hakknda bilgi alnmtr.

Son olarak, grme engelli bir ODT rencisi, nternet kullanm srasnda karlat problemleri anlatmtr.E-devlet sitelerinin eriilebilirliini aratrmak iin Kltr ve Turizm Bakanl, Ankara Emniyet Mdrl, TBMM ve ileri Bakanl web siteleri seilmitir.Kullanclarn deneyimlerini anlamak ve grev dalmn belirlemek iin, uygulamadan nce bir anket verilmitir.

Deneylere biri kadn grme engelli niversite rencisi gnll olarak katlmtr.

Uygulama bittikten sonra, bir kez daha anket verilerek kullanclarn uygulama hakkndaki dnceleri alnmtr.

Video ekimleri uygulamadan sonraki gnlerde izlenmi ve tutulan notlarla karlatrlmtr. Ayrca, anketteki veriler analiz edilmitir.KatlmclarDeneylere bir kadn grme engelli niversite rencisi gnll olarak katlmtr.

Uygulamalar ODT Ktphanesindeki Engelsiz ODT topluluu odasnda yaplmtr. Tm aktiviteler kamerayla kaydedilmitir. Ayn zamanda kullanclarn uygulama sreleri kaydedilmitir.DeerlendirmeGrevlerKullanc2.Kullanc3.Kullancok kolay-++Kolay+-+Zor--+ok zor-+-Baar Oran1/42/43/4Tablo 5.1. Grevleri Tamamlama OranlarGrevlerKullanc2. Kullanc3. Kullancok kolay14:257:142:04Kolay7:3018:248:25Zor23:4621:3022:35ok zor17:5015:3318:15Toplam1:03:311:02:4151:19Tablo 5.2. Uygulama SreleriBu kullanc arasndan uygulama iin en fazla sre harcayan kullanc, internet ve ekran okuyucusu kullanmnda en az deneyime sahip olan katlmc olmutur.

En ksa srede uygulamay tamamlayan kii ise, ekran okuyucular ve internette en ok deneyimi olan kullancdr. Web SiteleriGrev2. Grev3. GrevKltr ve Turizm Bakanl-+-Emniyet Mdrl-+-TBMM++-ileri Bakanl+--Baar Oran2/43/40/4Tablo 5.3. e-Devlet Sitelerinin Eriilebilirlik DurumlarWeb SiteleriGrev2. Grev3. GrevTurizm Bakanl223Emniyet Mdrl121TBMM342ileri Bakanl232Tablo 5.4. Kullanclarn Memnuniyet DurumlarProblemlerVerilerin deerlendirilmesi srasnda elde edilen temel alt eriilebilirlik problemi saptanmtr:Yanl ynlendiren balantlarMzik kullanmUzun listeler ve metinlerBelirsiz konumlar(Ben neredeyim?)Kontrol ve metin kutularnn kullanmAklanmam grafik ve resimler

Olas zm YollarAnlaml balantlar kurarak kullanclarn gidecei konumlar tahmin edebilmesini salamakEkran okuyucusunun ilerliini azaltmamak iin mmknse arka plandaki uzun mzik kullanmnda kanmakUzun liste ve metinlerin ksaltlmas, uzun metinlere kullancnn istediinde ulaabilmesinin salanmasKullancnn site ii konumundan haberdar edilmesi ve site haritasnn kullanl hale getirilmesiMetin girilerinin adlandrlmas ve kontrol kutularnn kullanl hale getirilmesiWeb sitelerindeki grafiklerin ve resimlerin adlandrlmasSonuBu aratrma e-devlet sitelerinin eriilebilirlik problemlerini tanmlamakla kalmam, bu eriilebilirlik problemlerine olas zmler sunmaya almtr.

Buradaki ama, sk kullanlan e-devlet sitelerini grme engelliler iin daha eriilebilir hale getirmektir.Analiz ve gzlemlerin sonucunda, ekran okuyucularn okuyamadklar veya belirleyemedikleri temel problemler

Konum problemleri, veri giri problemleri, site iinde kullanlan sesler, balant organizasyonu, uzun metinler ve aklanmam grafiklerdir.

alma-2E-devlet Web Sitelerini Kullanmak ya da Kullanamamak: Vatanda Asndan Kullanlabilirlik Sorunlar ve neriler

Defne AKINCI, Krat AILTAYBu alma,2004 ylnda, TBD Biliim Kurultaynda sunulmutur.Aratrmann,Amac:Trkiye e-devlet web sitelerinin kullanc bak asndan kullanlabilirlik sorunlarn belirlemektir.Hedefi:Kullanclarn yapt ilemlerin tamamlanmasn engelleyen sorunlarn belirlenerek tasarmlarn iyiletirilmesi hedeflenmitir.Aratrmaya yn veren sorular:Genel olarak etkinlik, etkililik ve beeni alarndan kullanlabilirlik sorunlar nelerdir?Bu sorunlar kullanc ilemlerini ne kadar engellemektedir?Kullanclarn bu web sitelerinin tasarmlar ile ilgili dnceleri nelerdir?almada yksek sesli dnme protokol* kullanlmtr.*Kullanlabilirlik testlerinde veri toplamak amacyla, kullanlan bir metottur. Kullanc sitenin fonksiyonlarn test etmek amacyla siteyi kullanrken dndklerini, yapt hareketleri ve nedenlerini srekli sesli bir ekilde ifade eder. Bu ifadeler kullanlabilirlik deerlendirmesinde nemli rol oynar.Deerlendirme testi, kullanclarn hedeflerine ulaabilmesi iin sitenin kolaylatrc veya engelleyici unsurlarn belirlemeye ynelik olarak uygulanmtr.Web Sitelerinin seimiAratrmann gerekletirilecei sitelerin belirlenmesi amacyla deiik kesimlerden bireylere nemli olduunu dndkleri siteler soruluyor. Danlan kiiler:evrim ii devlet, eriim ve eitlik konusunda uzman akademisyen, ABD;nsan-bilgisayar etkileimi konusunda bir uzman akademisyen, ODT, ANKARA;Bir niversite rencisi, Ankara niversitesi, AnkaraOrta yal ocuklu bir bayan sekreter, Ankarazel bir irkette alan gen yata bir erkek, Ankara

Bireylerden alnan bilgilerle birlikte site seiminde kullanlan kriterler;Her biri farkl bir devlet hizmetini temsil etmeli ve tam olarak alyor olmaldr,Her birinin kendi adresi ve ana sayfas bulunmaldr,Her birinin etkileimli ilem yapma hizmeti bulunmaldr,Her birinin gov.tr uzantl web adresi olmaldr,Hepsi genelde her iki cinsiyetten olanlara hitap etmelidir.Salanan bilgi ve hizmetler, Ankarada yaayan ve gnlk yaamlarnda vatanda olarak hareket eden kullanclara hitap etmelidir.Saydmz bu kriterleri tayan u web siteleri seilmitir:http://www.meb.gov.tr/ (Milli Eitim Bakanl)http://www.saglik.gov.tr/ (Salk Bakanl) http://www.egm.gov.tr (Emniyet Genel Mdrl)http://www.nvi.gov.tr (Nfus ve Vatandalk leri Dairesi)http://www.turktelekom.com.tr (Trk Telekom)http://www.ankara-bel.gov.tr (Ankara B..B.)

*Bu alma 2004 ylnda yaplmtr.Grev seimi ve tasarmHer web sitesinde drt adet web grevi tanmlanm ve grev seiminde, farkl mesleklerden seilmi drt kiilik gnll bir gruptan yararlanlmtr.Bu kiilere grnlerini hatrlatmak amacyla web sitelerinin kat zerinde ktlar gsterilmi ve bu siteleri kullanp kullanmadklar, kullanyorlarsa ne amalarla kullandklar sorulmutur.Toplanan bilgiler sonucunda u kriterlere varlmtr:Verilecek grevler vatandalarn gnlk yaantlarnda yaptklar ilemlerden seilmelidir.Grev eitleri;Men kullanm,Form doldurma,Arama yapma,Sayfalar arasnda gezinme,gibi farkl kullanmlar yanstmaldr.Grevleri anlatrken gnlk dil kullanlmal teknik terimlerin kullanlmasndan kanlmaldr.Katlmclar kadn, erkek kullanc seilmitir.21-40 yalar arasndadrlar.nternet tecrbesi 3-7 yl arasnda deimektedir.Biri hari tm kullanclar bu siteleri daha nce kullanmlardr.Katlmclarn ikisi niversite rencisi(biri lisans biri yksek lisans), zel sektr alan ve biri ODT retim grevlisidir.En ok T.C. Vatandalk numaras bulma ve MEB'den bilgi bulma amacyla bu siteleri kullanmlardr.Salk Bakanl web sitesinin dierlerine gre daha az kullanld belirlenmitir.Malzeme ve ortamKullanc testleri;ODT kampsnde,15:30 ile 17:00 saatleri arasnda(yani sayfa yklenme sreleri normale gre yava vakitler),Microsoft nternet Explorer zerinden,Ses kayd yapmak zere kk bir kayt cihaz kullanlarak yaplmtr,Kayt iin 60 dakikalk kasetler kullanlmtr.Uygulamada izlenen yolUygulama gnll bireylerle yaplmtr.Yksek sesli dnme metodu kullanlmtr.Test toplam 1 saat sresince yaplmaktadr ve katlmclar istedii taktirde testi brakabileceklerdir.Katlmcnn ilem sorusunu okumasyla balayan grev, ilemin tamamlanmas ve ya bulamyorum demesiyle sona ermektedir.Uygulamada izlenen yolAnasayfa bulma ve yklenme sreleri, ilem sresine katlmamtr.Tam anlamyla cevab bulunan ve tamamlanan ilemler baaryla tamamlanm ilemler olarak kabul edilmitir.Katlmclara, bir web sayfasnda ilem tamamlamalarnn ardndan site hakkndaki grleri sorulmutur.Bu sorular; katlmclarn web sitesi hakkndaki olumlu ve olumsuz bulduklar noktalar ve web sitesinin iyiletirilmesine ynelik nerileri hakknda olmutur.

Veri AnaliziKasetlere kaydedilen ses kaytlar dinlenerek yazya dklmtr.Bu dokmanlar gzlem notlaryla karlatrlmtr. Bu karlatrma:Katlmclarn tereddt ettikleri noktalar,ardklar zamanlar,Yorumlar ve sknt ektiklerini belirten konumalar erevesinde analiz edilmitir.Btn web sitelerinde ortaya kan ve en ok tekrar edilen noktalar, web tasarm unsurlar bal altnda temalar oluturularak incele