เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว...
DESCRIPTION
คู่มือแนะนำชุมชนลาว ที่ได้รับผลกระทบจากเขื่อน ของ International RiversTRANSCRIPT
![Page 1: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/1.jpg)
’ ’
![Page 2: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/2.jpg)
![Page 3: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/3.jpg)
ອງການແມນຳສາກນ
![Page 4: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/4.jpg)
4
![Page 5: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/5.jpg)
5
ໃນປະຈບນນ,ລດຖະບານລາວໄດສະໜບສະໜນແລະສງເສມການກສາງເຂອນຫາຍແຫງ.ຈດປະສງຂອງການຈດພມປມຄມແນະນຳສະບບນຂນມາກເພອ: -ແນະນຳໃຫທານທງຫາຍຮວາຖາມການກສາງເຂອນໃນເຂດພນທຂອງທານຈະມບນຫາຫຍງເກດຂນ -ຊວຍໃຫທານເຂາໃຈກດໝາຍຂອງລາວກຽວກບການວາງແຜນແລະການປະຕບດງານກຽວກບເຂອນແລະ ການຊດເຊຍໃຫແກປະຊາຊນຜທໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຍອນເຂອນ -ໃຫຂຄດເຫນແກທານເພອປກປອງຕນເອງແລະຊມຊນຂອງທານຈາກຄວາມເສຍຫາຍທອາດຈະ ເກດຂນຈາກເຂອນນນທານສາມາດເຮດຫຍງໄດແດ
ໃນຕອນຕນຂອງປມຄມແນະນຳສະບບນ, ພວກເຮາໄດຈດລຽງຄຳສບສຳຄນຈຳນວນໜງພອມດວຍຄຳອະທບາຍຄວາມໝາຍຂອງຄຳສບເຫານນໄວເພອຊວຍໃຫທານເຂາໃຈເນອເລອງທນຳມາສະເໜໃນປມຄມແນະນຳເຫມນໄດງາຍຂນ.
ພາກທ1ສະເໜໃຫຮຂມນສຳຄນກຽວກບເຂອນຊງໃນນນກແມນລວມເຖງວທການປະຕບດງານຂອງເຂອນ, ໃຜເປນຜໄດຮບຜນປະໂຫຍດຈາກເຂອນແລະໄພອນຕະລາຍທອາດຈະເກດຂນຈາກເຂອນມຄ ແນວໃດ.ພາກທ2ໄດຍກໃຫເຫນຜນກະທບຂອງເຂອນທມຕຊມຊນແລະຊບພະຍາກອນທຳມະຊາດມຄແນວໃດ.ພາກທ3ໄດອະທບາຍເນອໃນກດໝາຍຂອງລາວກຽວກບເຂອນແລະພອມທງໃຫຂຄດເຫນວາຊມຊນທໄດຮບຜນ ກະທບຈາກເຂອນນນຈະສາມາດປກປອງສດທແລະຜນປະໂຫຍດຂອງຕນເອງໄດຄແນວໃດ.ໃນຕອນທາຍຂອງປມຄມແນະນຳເຫມນຍງໄດແນະນຳທານໃຫຮບອນຕດຕພວພນເພອຂການຊວຍເຫອໃນ ເວລາທານແລະຊມຊນຂອງທານມບນຫາ.
ພວກເຮາຄະນະຈດພມປມຄມເຫມນຂອວຍພອນໃຫທານຈງປະສບຜນສຳເລດໃນຄວາມພະຍາຍາມປກປອງສດທ, ຜນປະໂຫຍດແລະປກປກຮກສາການດຳລງຊວດແລະແມນຳລຳເຊຂອງທານ!
ຄຳນຳ
![Page 6: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/6.jpg)
ຄຳສບສຳຄນທຄວນຮ
ຄຳສບຈຳນວນໜງທໄດຈດພມເປນຕວເຂມໄວໃນຄມແນະນຳເຫມນອາດເປນຄຳສບໃໝສຳລບທານຜອານບາງຄນ ຫບາງຄນກອາດຈະບທນຄນເຄຍກບການນຳໃຊມາກອນ.
ການຊດເຊຍ:ໝາຍເຖງການໃຊແທນແກຜນເສຍຫາຍຂອງປະຊາຊນດວຍເງນຫວດຖສງຂອງການສຳຫວດຊມຊນຢພນທ ຫ ການສຳຫວດ: ແມນວທການເກບກຳຂມນຂອງຊມຊນດວຍການໂອລມກບປະຊາຊນເພອສກສາໃຫຮສະພາບເງອນໄຂຂອງທອງຖນ.ການຍກຍາຍອອກ: ໝາຍເຖງການຍກຍາຍປະຊາຊນອອກຈາກບານເຮອນ ແລະ ດນດອນຕອນຫຍາຂອງເຂາເຈາໄປຕງຖນຖານຢແຫງໃໝ.ເຂດລມນຳ:ໝາຍເຖງເຂດທຕງຢລມຫກອງເຂອນລງໄປ.ການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມ: ໝາຍເຖງການສກສາເພອຊອກຮວາການສາງເຂອນນຈະມຜນກະທບບດຄແນວໃດຕປະຊາຊນ,ສດ,ທດນ,ນຳແລະອາກາດ.ພະລງງານໄຟຟາ:ໝາຍເຖງການຜະລດກະແສໄຟຟາດວຍພະລງງານນຳຈາກເຂອນອງການຈດຕງກວດກາເອກະລາດ: ແມນອງການຈດຕງເອກະລາດ ແລະ ເປນກາງໃດໜງທເຮດໜາທກວດກາຜນກະທບຈາກເຂອນອງການຈດຕງທບແມນຂອງລດຖະບານ: ແມນອງການຈດຕງທເຄອນໄຫວວຽກງານຢາງເປນເອກະລາດໂດຍບຂນກບລດຖະບານ.ໂຮງໄຟຟາ:ແມນສວນສຳຄນຂອງໂຄງການສາງເຂອນແມນບອນຕດຕງກງຫນຫໃບພດນຳເພອຜະລດກະແສໄຟຟາ.ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການ:ໝາຍເຖງປະຊາຊນທກຄນອາໄສຢເຂດລມແລະເໜອເຂອນທໄດຮບຜນກະທບໂດຍກງຫໂດຍທາງອອມຈາກເຂອນ.ເຈາຂອງໂຄງການ,ຜພດທະນາໂຄງການ:ແມນບນດາບລສດທເປນເຈາຂອງໂຄງການສາງເຂອນ.ການຟນຟ: ໝາຍເຖງການຊວຍເຫອປະຊາຊນທໄດຮບຜນກະທບບດຈາກເຂອນເພອໃຫເຂາເຈາສາມາດປບປງຊວດການເປນຢຂອງເຂາເຈາໃຫຄນສສະພາບປກກະຕຄເກາກອນມໂຄງການ.ອາງເກບນຳ:ໝາຍເຖງອາງນຳທເກດຂນຫງຈາກການກສາງເຂອນ.ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ:ໝາຍເຖງການຍກຍາຍປະຊາຊນອອກຈາກເຂດກສາງເຂອນເພອໄປຕງຖນຖານຢບານຕງໃໝຫບານທມຢກອນແລວ.ໄລຍະຂາມຜານຂອງການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃໝ: ໝາຍເຖງເວລາທປະຊາຊນໃຊໃນການປວແປງ ແລະ ຟນຟລະດບລາຍໄດແລະຊວດການເປນຢຂອງເຂາເຈາຫງຈາກເຂາເຈາໄດຍກຍາຍໄປຕງຖນຖານຢບານໃໝ.ເຊອແມກາຝາກຈາກຫອຍ: ແມນເຊອພະຍາດທເກດຈາກການສຳຜດກບຫອຍຊະນດໜງທອາໄສຢໃນຫວຍໜອງຄອງນຳຈດ ຫໃນແມນຳ.ໂຄງການສາງເຂອນເປນອາງນຳເພອປຽນແລວນຳໄຫ: ແມນໂຄງການສາງເຂອນດວຍການສງນຳຈາກແມນຳສາຍໜງຜານອໂມງຂະໜາດໃຫຍໄປສແມນຳສາຍອນອກ.ກງຫນຫໃບພດ:ແມນສວນປະກອບຂອງເຂອນໄຟຟາທຜະລດກະແສໄຟຟາດວຍແຮງນຳຕກ.ເຂດເໜອເຂອນ: ແມນເຂດພນທນບຕງແຕໜາເຂອນຂນໄປເທງ ຊງໃນນນກແມນລວມທງເຂດອາງນຳທເກດຈາກເຂອນ ແລະເຂດພນທຕອນເທງຂອງແມນຳ.ກມສຽງ: ໝາຍເຖງປະຊາຊນຜທອາດຈະໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນ ຫ ໂຄງການພດທະນາຫາຍກວາໝ ຊງສວນໃຫຍກແມນເດກນອຍ,ຜເຖາ,ແມຍງ,ຄນເສຍອງຄະ,ຊນເຜາສວນນອຍລວມທງຄນທອງຖນຫຄນພນເມອງ.
![Page 7: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/7.jpg)
ພາກ1:ຂມນສຳຄນທຄວນຮກຽວກບເຂອນ.......................................................9ເຂອນແມນຫຍງ?............................................................................................................. 9
ເຂອນເຮດໜາທຫຍງ?........................................................................................................ 9
ຢໃນປະເທດລາວມການສາງເຂອນຈກບອນແລວ?..................................................................... 10
ຜນປະໂຫຍດແລະຄວາມສຽງຈາກເຂອນມຄແນວໃດ?............................................................. 11
ພາກ2:ຜນກະທບຈາກເຂອນ.......................................................................12ບດເລອງ:ບານໃໝໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຫງຈາກການກສາງເຂອນ............................................... 13
ຜນກະທບຈາກເຂອນມຫຍງແດ?.......................................................................................... 14
ເຂອນທເອານຳຈາກແມນຳສາຍໜງໄປໃສແມນຳສາຍອນອກ......................................................... 16
ການຍກຍາຍປະຊາຊນ...................................................................................................... 17
ບນຫາຈາກການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ................................................................................ 17
ບນຫາກຽວກບການຊດເຊຍຜນເສຍຫາຍຂອງປະຊາຊນ............................................................... 19
ພາກ3:ທານສາມາດເຮດຫຍງໄດແດຖາມການສາງເຂອນໃນເຂດພນທຂອງທານ....20ກດໝາຍແລະນະໂຍບາຍຂອງລາວກຽວກບເຂອນ................................................................... 20
ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການແມນໃຜ?................................................................... 21
ຄວາມຮບຜດຊອບຂອງເຈາຂອງໂຄງການມຫຍງແດ?................................................................ 22
ຄວາມຮບຜດຊອບຂອງລດຖະບານມຫຍງແດ?......................................................................... 23
ການເຄອນໄຫ ຕາງໆທຊມຊນສາມາດປະຕບດຮວມກນໄດ.......................................................... 24
ເອກະສານອາງອງດານກດໝາຍ.......................................................................................... 25
ການຂອະນຍາດຈດທະບຽນເພອຈດຕງກມ.............................................................................. 25
ການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມ.................................................................................... 26
ຄຳຖາມທຄວນຖາມໃນກອງປະຊມເປດກວາງມວນຊນ................................................................ 27
ການສຳຫວດພນທໂດຍຊມຊນເອງ........................................................................................ 28
ສດທຂອງທານທຈະໄດຮບການຊດເຊຍແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຢາງເປນທຳ....................... 30
ການໃຫຄວາມຊວຍເຫອໃນໄລຍະຍກຍາຍແລະໄລຍະຂາມຜານ.................................................... 34
ບນຫາຂອງໂຄງການຟນຟຊວດການເປນຢ.............................................................................. 35
ຖາຫາກທານມບນຫາຮອງທກ............................................................................................. 36
ການກວດກາວຽກກສາງແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ........................................................ 37
ສະຫບ.........................................................................................................37ບອນຕດຕພວພນໃນເວລາທານມບນຫາ.................................................................................. 38
ສາລະບານ
![Page 8: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/8.jpg)
![Page 9: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/9.jpg)
99
ອາງເກບນຳ
ເຂອນ
ປະຕປອຍນຳ
ເຂອນມຫາຍຮບຊງແລະຂະໜາດແຕກຕາງກນ,ແຕເຂອນສວນໃຫຍຈະປະກອບດວຍລກສະນະທງສາມຢາງທກາວມາເທງນນ.
ພາກທ1
ເຂອນແມນຫຍງ?
ເຂອນແມນຝາຍ ຫ ກຳແພງທສາງຂນດວຍສວນປະສມຂອງຫນແຮ, ຊາຍ, ປນຊມງ ແລະ ນຳ ເພອປດຕນເສນທາງໄຫຂອງນຳໃນແມນຳ. ນຳທຍງຂນຢໜາເຂອນ ຫ ໜາຝາຍທໄດສາງຕນແມນຳນນຈະເຮດໃຫເກດນຳຖວມຂງພນທດນແລວກາຍມາເປນໜອງຫວງນຳຂະໜາດໃຫຍຈາກສມຂອງຄນຊງພວກເຮາເອນວາອາງເກບນຳ.
ນຳບນຈຢໃນອາງເກບນຳນນສາມາດນຳໄປຜະລດກະແສໄຟຟາ, ສະໜອງນຳຊນລະປະທານ, ສາມາດຊວຍໃນການໄປມາທາງເຮອ ແລະ ນອກຈາກນນກສາມາດຄວບຄມໄພນຳຖວມໄດ. ເຂອນຫາຍແຫງສາມາດເຮດໜາທໄດຫາຍກວາໜງດານໃນສງທໄດກາວມາຂາງເທງນນ.
ຂມນສຳຄນທທານຄວນຮກຽວກບເຂອນ
ເຂອນເຮດໜາທຫຍງແດ?
ບາງເທອພວກເຮາຈະເຫນຊາວນາສາງຝາຍນຳລນຂະໜາດນອຍເພອກກນຳໄວໃຫແກສດຂອງຕນກນ ຫ ເພອໃຊນຳສຳລບການປກຝງໃນລະດແລງ. ຝາຍນຳລນຂະໜາດນອຍເຫານມຜນກະທບໜອຍທສດບຄກບຝາຍ ຫ ເຂອນຂະໜາດໃຫຍ.
ໃນໂລກເຮາປະຈບນ, ລດຖະບານແລະບນດາບລສດເອກະຊນທງຫາຍພາກນກສາງເຂອນຂະໜາດໃຫຍທສດ. ໃນປະເທດລາວຂອງພວກເຮາ, ເຂອນທມຂະໜາດໃຫຍນນສວນຫາຍກແມນສາງຂນມາເພອຜະລດກະແສໄຟຟາຊງພວກເຮາເອນວາເຂອນໄຟຟາພະລງງານນຳ.ເຂອນໄຟຟາພະລງງານນຳເຫານໄດນຳໃຊນຳເພອປນໃບພດຂອງເຄອງຈກ ຫ ເອນອກຄຳໜງວາ ກງຫນ. ການປນຂອງກງຫນເຮດໃຫເຄອງຈກສາມາດຜະລດກະແສໄຟຟາໄດ.
ເຖງຢາງໃດກດ, ເຂອນບາງແຫງທກາວມານຜະລດກະແສໄຟຟາເພອຮບໃຊຄນລາວ. ແຕໃນນນ, ມເຂອນຫາຍແຫງຜະລດກະແສໄຟຟາເພອຂາຍໃຫປະເທດໄທ, ຫວຽດນາມ ແລະ ກຳປເຈຍ. ການສງກະແສໄຟຟາຈາກເຂອນໄປຫາເມອງຕາງໆນນ, ລດຖະບານຈຳເປນຕອງໃຊສາຍໄຟຂະໜາດໃຫຍ. ເງນທໄດຈາກການຂາຍກະແສໄຟຟາ ກຕກໄປເປນຂອງບລສດເອກະຊນ ແລະລດຖະບານໝດ.
![Page 10: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/10.jpg)
10
ແຜນທກຽວກບໂຄງການສາງເຂອນໃນລາວ.
ຢໃນປະເທດລາວມການສາງເຂອນຈກບອນແລວ?
ມາຮອດປະຈບນ,ລດຖະບານລາວແລະບລສດເອກະຊນໄດກສາງເຂອນໃນລາວແລວທງໝດ9ແຫງເພອຜະລດກະແສໄຟຟາ.ໃນປະຈບນນ, ມເຂອນອກຈຳນວນໜງກຳລງຢໃນໄລຍະດຳເນນການກສາງຢ. ໃນໄລຍະແຕນ ຫາ 20 ປຕໜາ, ລດຖະບານໄດວາງແຜນກສາງເຂອນຕມອກໃຫໄດຫາຍກວາ55ແຫງ.ໃນນນ,8ແຫງແມນມແຜນກສາງໃສແມນຳຂອງ.ສວນທເຫອກແມນມແຜນກສາງຂນຕາມສາຂາແມນຳຂອງຊງເປນແມນຳໄຫລງສແມນຳຂອງ.ພະລງງານໄຟຟາທຜະລດໄດຈາກເຂອນສວນໃຫຍເຫານຈະໄດຂາຍໃຫປະເທດອນ.
![Page 11: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/11.jpg)
ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນຈະບໄດຮບຜນປະໂຫຍດເຫານເລຍແລະໃນທສດເຂາເຈາກມແຕດນບດສຳລບປກຝງ
ເຂອນເອານຳແລະພະລງງານໄປໃຫຄນຮງມ
11
ເຂອນ ຈະ ມ ຜນ ກະທບ ຕທດນ
ແລະ ການ ດຳລງ ຊວດ ຂອງ ຂອຍ
ແນວ ໃດ?
ໂຄງການສາງ ເຂອນ ຈະ ເຮດ ໃຫ ແມ ນຳລຳ ເຊ,
ປາ ໄມ, ຮວ ສວນ ຫ ທງໄຮທງນາ ຂອງ ປະຊາຊນເສຍ ຫາຍບ ຫ
ເຂອນຈະ ປດ ກນເສນທາງ ເຄອນ ຍາຍ ຂອງ ປາບ?
ໂຄງການ ຈະ ຊວຍ ໃຫ ທານມ ວຽກ ເຮດ ງານ
ທຳຫ ບ?
ຖາວາ ມ ວຽກ ໃໝເຮດ, ວຽກ
ໃໝນນ ຈະໝນຄງ ຖາວອນໄປຮອດ
ມ ໃດ?
ຊາວບານ ທ ອາ ໄສ ຢ ເຂດລມ ເຂອນຄດ ແນວ ໃດ? ສວນຊາວບານຜທ ອາ ໄສ ຢ ເໜອ ເຂອນ ບອນ ທ ນຳ ຈາກ ອາງ
ເກບ ນຳໃນເຂອນຈະ ຖວມດນ ຂອງ ເຂາ ເຈາ ນນ ເດຄດ ແນວ ໃດ?
11
ຜນປະໂຫຍດແລະຄວາມສຽງຈາກເຂອນມຄແນວໃດ?ໂຄງການສາງເຂອນສາມາດນຳເອາໄພອນຕະລາຍແລະຜນປະໂຫຍດມາສຄນເຮາ.ເຂອນຂະໜາດໃຫຍອາດນຳເອາເງນພອມດວຍໄຟຟາມາໃຫລດຖະບານແລະບລສດໃຫຍ.ບາງເທອເງນແລະໄຟຟາທໄດມາຈາກເຂອນນນກນຳໄປຊວຍເຫອປບປງຊວດການເປນຢຂອງຊາວຊນນະບດແຕບາງເທອເຂອນກນຳເອາຜນເສຍຫາຍຫາຍກວາຜນປະໂຫຍດມາສພວກເຮາ.
ຫງຈາກການສາງເຂອນສຳເລດແລວອາດຈະເຮດໃຫຊາວບານຜທເຄຍທຳມາຫາກນໂດຍອາໄສແມນຳ ເຊນການຫາປາ, ການປກຝງ ແລະ ລຽງສດ, ການນຳໃຊນຳຈາກແມນຳ ແລະ ການຂນສງທາງນຳ ໄດຮບຄວາມທກຍາກຫາຍກວາເກາ. ຖາວາເຮອນຊານບານຊອງ ແລະ ໄຮນາຮວສວນຖກນຳຈາກເຂອນຖວມ ຊາວບານຈຳເປນຕອງຊອກຫາທຢອາໄສ ແລະ ບອນທຳມາຫາກນໃໝ. ຖານຳໃນແມນຳຫາກຂນ ແລະ ເປອນເປະ ຊາວບານກບສາມາດນຳມາກນມາໃຊໄດອກຕໄປ ຫ ບກເຮດໃຫຊາວບານຫາປາບໄດດຄເກາ. ຖາວາລະດບນຳໃນແມນຳເພມສງຂນກຈະເຮດໃຫນຳຖວມ ຫ ລະດບນຳຫດລງກຈະເຮດໃຫແຫງແລງ. ສະນນ, ໄພນຳຖວມ ຫ ໄພແຫງແລງລວນແລວແຕເປນອນຕະລາຍຮາຍແຮງແກຊວດ ແລະ ຊບສນຂອງຊາວບານຊງບແມນບນຫາເລກນອຍເລຍ.ຖາວາຈະມໂຄງການກສາງເຂອນໃນເຂດທອງຖນຂອງທານ ສງສຳຄນ ແລະ ຈຳເປນສຳລບທານກຄຈະຕອງເຂາໃຈວາເຂອນນນມຜນກະທບຕທານແລະຊມຊນຂອງທານຄແນວໃດ.
![Page 12: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/12.jpg)
12
ພາກ2
ຜນກະທບຈາກເຂອນ
ສາທາລະນະລດປະຊາທປະໄຕປະຊາຊນລາວສນຕພາບເອກະລາດປະຊາທປະໄຕເອກະພາບວດທະນາຖາວອນ
ນະໂຍບາຍກຽວກບເຂອນລດຖະບານສ.ປ.ປລາວມນະໂຍບາຍແຫງຊາດກຽວກບເຂອນຊງນະໂຍບາຍເຫານຕນຕກແມນອງໃສຫກການສາມດານຄ:
1. ຄວາມຍນຍງດານເສດຖະກດ: ຄການນຳໃຊຊບພະຍາກອນຢາງສມເຫດສມຜນເພອປກປກຮກສາໃຫສາມາດນຳໃຊ ໄດຕໄປໃນອະນາຄດຍາວນານ 2.ຄວາມຍນຍງຂອງສງຄມ:ຄຄວາມເຂາໃຈຊງກນແລະກນແລະການມສວນຮວມຂອງຊມຊນ 3.ຄວາມຍນຍງຂອງລະບບນເວດຫຄວາມຍນຍງຂອງຄວາມສຳພນລະຫວາງສງທມຊວດແລະສງແວດລອມ:ຫກ ເວນການກະທຳໃດໆທເປນການທຳລາຍສງແວດລອມ
ການທໂຄງການສາງເຂອນໃດໜງຈະສາມາດເຮດໃຫທກຄນໄດຮບຜນປະໂຫຍດໄດກຕເມອວາໂຄງການສາງເຂອນແຫງນນປະຕບດຫກການສາມຢາງທກາວມານນໄດຄບຖວນ.ແຕວາຢໃນໂລກເຮານ,ມໂຄງການສາງເຂອນຫາຍແຫງບສາມາດປະຕບດຕາມຫກການເຫານໄດຄບຖວນຈງກໃຫເກດຜນເສຍຫາຍຢາງໃຫຍຫວງຕແມນຳລຳເຊ,ປະຊາຊນແລະຊມຊນ.
ປະຈບນຢທວໂລກມປະຊາຊນປະມານ40ຫາ80ລານຄນຖກບງຄບໃຫຍກຍາຍໜຈາກບານເຮອນແລະດນດອນຕອນຫຍາຂອງຕນເພອຫກທາງໃຫແກໂຄງການສາງເຂອນ.ນອກນນແລວ,ຍງມປະຊາຊນອກຈຳນວນຫາຍລານຄນທອາໄສດຳລງຊວດຢເຂດລມເຂອນໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນ.ສວນຢໃນລາວເຮາມາຮອດດຽວນມປະຊາຊນຈຳນວນຫາຍກວາສອງແສນຄນໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນແລະປະຊາຊນເຫານສວນໃຫຍກກາຍມາເປນຄນທກຍາກກວາເກາຍອນວາເຂອນໄດສາງຄວາມເສຍຫາຍໃຫແກບອນທຳມາຫາກນ,ວດທະນະທຳແລະຊມຊນຂອງເຂາເຈາ.
ເຂອນເຮດໃຫເກດໄພນຳຖວມບອນຢອາໄສຂອງສດທສຳຄນທສດຢໃນໂລກຈຳນວນໜງລວມທງພນທດນນາອນອດມສມບນ.ເຂອນຍງເຮດໃຫແມນຳລຳເຊຫາຍແຫງໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍ, ທຳລາຍແຫງກຳເນດຂອງປາ ແລະ ເຮດໃຫການຫາປາຫດໜອຍຖອຍລງ.ປາ,ສດແລະພດພນບາງຊະນດກຖກດບສນໄປ.
ພາກນໄດອະທບາຍໃຫຮເຖງຜນກະທບຂອງເຂອນທມຕຊມຊນແລະຊບພະຍາກອນທຳມະຊາດ.ເລອງທນຳມາສະເໜໃນພາກນເປນເລອງຈງທເກດຂນຈາກຜນກະທບຂອງໂຄງການເຂອນໄຟຟາເທນ-ຫນບນ ເພອສະແດງໃຫເຫນຄວາມຈງທວາເຂອນນນມຜນກະທບແທແລະສາມາດເຮດໃຫປະຊາຊນທກຍາກລງຫາຍກວາເກາໄດຄແນວໃດແທນທຈະເຮດໃຫປະຊາຊນມຄວາມຢດກນດກວາເກາ. ນອກນນ, ພາກນຍງໄດອະທບາຍ ແລະ ຍກໃຫເຫນບນຫາຈຳນວນໜງທເກດຂນຈາກການຍກຍາຍຈດສນບອນຢອາໄສແລະການຊດເຊຍຄາເສຍຫາຍໃຫແກປະຊາຊນທໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນ.
![Page 13: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/13.jpg)
13
ນຳຖວມດຽວນນານລງກວາແຕກອນຫາຍແລະແມນແຕໃນຍາມຝນກດ
ເຂາໃນນາຂອງຂອຍກບງອກງາມຄເກາອກແລວ!
ບານໃໝ:ໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຫງຈາກການກສາງເຂອນບານໃໝຕງຢໃນເຂດນຳຫນບນພາກກາງຂອງປະເທດລາວ.ໃນປ1998,ລດຖະບານລາວໄດກສາງໂຄງການເຂອນໄຟຟາເທນ-ຫນບນດວຍການສາງເຂອນໃສນຳເທນ.ເພອຜະລດກະແສໄຟຟາເພນໄດປອຍນຳຜານອໂມງລອດພລງໄປສນຳໄຮແລະນຳຫນບນ.ບນຫານເຮດໃຫລະດບນຳໃນແມນຳໄຮແລະນຳຫນບນເພມຫາຍຂນກວາເກາ,ແຕກງກນຂາມນຳໃນນຳເທນພດບກແຫງລງກວາເກາຫາຍ. ດຽວນ, ນຳໃນນຳຫນບນຂນຫາຍກວາຕອນບທນໄດສາງເຂອນ ແລະ ທງໄຫໄວກວາແຕກອນ.ການປຽນແປງຂອງລະດບນຳຄແນວນໄດສງຜນກະທບບດແກປະຊາຊນຈຳນວນຫວງຫາຍ.ຊາວບານທອາໄສຢໃນບານໃໝເວາວາກອນການກສາງເຂອນໃນນຳຫນບນນນມປາຈຳນວນຫວງຫາຍ, ແຕຫງຈາກກສາງເຂອນແລວຈຳນວນປາທເຄຍມກຫດໜອຍຖອຍລງ ແລະ ດຽວນພວກເຂາເຈາສາມາດຫາໄດແຕປານອຍເທານນ. ແຕກອນ,ນຳຫນບນມວງເລກເປນບອນຢອາໄສຂອງປານອຍໃຫຍທງຫາຍໃນລະດແລງ, ແຕເມອສາງເຂອນແລວ ວງເລກທເຄຍມກຕນເຂນຍອນການທບຖມຂອງຕມ,ດນແລະສງເສດເຫອອນໆ.
ດຽວນ,ຫາຍຄອບຄວຕອງສນເສຍເຂານາປຂອງຕນທກໆປຍອນໄພນຳຖວມ.ປະກດການໄພນຳຖວມດຽວນແມນເກດຂນຕດຕກນເລອຍໆແລະກຖວມດນນານກວາຄາວແຕກອນມເຂອນ.ນບຕງແຕສາງເຂອນມານອກຈາກຈະເກດນຳຖວມຖຂນແລະຖວມດນແລວ ກຍງເກດການເຊາະເຈອນຫາຍຂນຕາມຕາຝງນຳຫນບນ. ຊາວບານເວາວາ ບນຫານເກດມາຈາກການຂນແລະລງຂອງລະດບນຳແລະຍອນມນຳຫລາຍຊາວບານບສາມາດປກພດຜກຕາມແຄມນຳໄດຄເກາອກຕໄປ.
ປະຊາຊນໃນບານໃໝໄດຮບຄາຊດເຊຍສຳລບຜນເສຍຫາຍຂອງເຂາເຈາຈຳນວນໜງຈາກບລສດພະລງງານໄຟຟາ,ແຕຄາທດແທນທໄດມານນກບພຽງພແລະບສມກບສງທເຂາເຈາໄດສນເສຍໄປ.
ບານໃໝໃນທນເປນຊສມມດ
![Page 14: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/14.jpg)
14
ຜນກະທບຈາກເຂອນມຫຍງແດ?
ເຂອນເຮດໃຫຊມຊນຕອງພດພາກຈາກກນຄອບຄວທອາໄສຢຮວມກນໃນເຂດພນທອາງເກບນຳຂອງເຂອນໄດສນເສຍບານເຮອນ, ທດນ ແລະ ການທຳມາຫາກນຂອງເຂາເຈາ. ສວນໃຫຍແລວຊມຊນຈະພດພາກຈາກກນໃນເວລາຍກຍາຍໄປຕງຖນຖານຢບອນໃໝ.ນອກຈາກນນກຍງຕກທກໄດຍາກກວາເກາ.
ອາງເກບນຳຂອງເຂອນທຳລາຍບອນຢອາໄສຂອງສດອາງເກບນຳຂອງເຂອນຈະເຮດໃຫນຳຖວມປາໄມ,ຫວຍໜອງຄອງບງ ແລະ ທຢອາໄສຂອງສດ ແລະພດພນຕາງໆ. ນອກຈາກນນກຍງຕດແຍກທຢອາໄສແລະປດກນເສນທາງເຄອນຍາຍຂອງສດ.
ອາງເກບນຳເຮດໃຫເກດບນຫາທາງດານສຂະພາບເຮດໃຫເກດພະຍາດຕາງໆເພມຂນ ເຊນ ພະຍາດໄຂປາແລະ ພະຍາດແມກາຝາກຈາກຫອຍ ຍອນວາອາງເກບນຳຂອງເຂອນກາຍເປນທຢ ແລະ ທກຳເນດຂອງຍງ, ຫອຍແລະຕວນຳເຊອໂລກອນໆ.
![Page 15: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/15.jpg)
15
ເຂອນເຮດໃຫປະຊາຊນຂາດເຂນນຳເຂອນ ແລະ ອາງເກບນຳຂອງເຂອນຍາດແຍງເອານຳໃຊຈາກແມນຳທຊາວນາ ແລະ ຊາວປະມງເຄຍໃຊເພອນຳໄປຜະລດໄຟຟາໃຫແກກມຄນຜທມເງນສາມາດຈາຍຄາໄຟຟາໄດ.
ເຂອນເຮດໃຫນຳເປອນເປະແລະເປນພດຄນນະພາບນຳບດອນເນອງມາຈາກເຂອນເຮດໃຫປະຊາຊນແລະສດທອາໄສຢເຂດກອງເຂອນເຈບໄຂໄດປວຍ.
ເຂອນເຮດໃຫປາດບສນແລະທຳລາຍການປະມງຈຳນວນປາໃນເຂດນຳເໜອເຂອນຫດໜອຍຖອຍລງ ຍອນວາປາບສາມາດເຄອນຍາຍຜານເຂອນຂນໄປໄດ. ການປຽນແປງຂອງກະແສການໄຫຂອງນຳ ແລະ ຄນນະພາບຂອງນຳຢເຂດກອງເຂອນ ເຮດໃຫປາບສາມາດເຕບໃຫຍຂະຫຍາຍໂຕໄດ.ຜນຕາມມາກຄ ປະຊາຊນຜທອາໄສປາເປນອາຫານ ແລະ ອາໄສລາຍໄດຈາກປາໄດຮບຜນກະທບບດ.
ເຂອນເຮດໃຫຜນເກບກຽວຂອງປະຊາຊນຫດລງເຂອນເຮດໃຫເກດນຳຖວມທງນາທອດມສມບນຫາຍແຫງ. ນອກນນກຍງອດຕນຝນຕມບໃຫໄຫລງໄປສເຂດກອງເຂອນເພອເຮດໃຫ ຜນລະປກຂອງປະຊາຊນງອກງາມ. ນຳທປອຍອອກຈາກອາງເກບນຳຂອງເຂອນສາມາດເຊາະເຈອນຮວສວນແຄມນຳຂອງປະຊາຊນ ໃຫເກດຄວາມເສຍຫາຍ.
![Page 16: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/16.jpg)
16
ອາງ ເກບ ນຳຂອງ ເຂອນ ເຮດ ໃຫ ນຳ ຖວມເຮອນຊານ ແລະ ທ ດນ ຂອງ ປະຊາຊນ. ປະຊາຊນ ທ ອາ ໄສ ຢ ໃນ ເຂດ ອາງ ເກບ ນຳ ຂອງເຂອນ ຖກ ບງ ຄບ ໃຫ ຍກຍາຍອອກ ຈາກ ບານ ເຮອນ ແລະ ດນ ດອນ ຕອນ ຫຍາ ຂອງ ຕນ ເພອ ໄປ ຕງ ຖນ ຖານ ຢ ບອນ ໃໝ.
ແມ ນຳ ຢ ເຂດ ລມ ເຂອນ ມ ນຳ ໜອຍ ກວາ ແຕ ກອນ. ການ ທ ແມ ນຳ ໃນ ເຂດ ລມ ເຂອນມນຳໜອຍ ລງ ເປນ ສາເຫດ ໃຫ ມ ປາ ໜອຍ ລງ. ປະຊາຊນ ທ ເຄຍອາ ໄສ ກນ ແລະ ໃຊ ນຳ ຈາກ ແມ ນຳອາດ ຈະ ບ ມ ນຳ ພຽງພ ໃນ ລະດ ແລງ. ຍງ ໄປ ກວາ ນນ ນຳ ຢ ໃຕ ພນ ດນ ກ ໜອຍ ລງ ແລະ ເຮດ ໃຫ ນຳສາງ ບກ ແຫງ ແລະ ຂາດ ນຳ ໃນ ຍາມ ແລງ.
ແມ ນຳ ຢ ເຂດລມ ທ ຕງ ໂຮງ ໄຟຟາມ ນຳ ຫາຍ ກວາ ແຕ ກອນ ເປນ ບນຫາ ເຮດ ໃຫ ປາໜອຍ ລງ, ຕາຝງ ຖກ ເຊາະ ເຈອນ ແລ ະ ອາດ ຈະ ເຮດ ໃຫ ເກດ ນຳ ຖວມ ຮາຍ ແຮງ ກວາ ເກາ. ລະດບ ນຳ ອາດຈະ ຂນ ໆ ລງໆຢຕະຫອດ ແລະ ຈະ ເຮດ ໃຫ ເປນ ອນຕະລາຍ ແກ ປະຊາຊນ ທ ຊອກ ຢທຳ ກນ ໃນ ແມ ນຳ. ຜນ ກະທບ ດງກາວ ນ ສາມາດ ເກດ ຂນ ໄດ ເປນໄລຍະທາງຍາວ ຕາມ ສາຍ ນຳ ເຂດ ລມ ເຂອນ.
ເຂອນທເອານຳຈາກແມນຳສາຍໜງໄປໃສແມນຳສາຍອນອກ
ໂຄງການສາງເຂອນຫາຍແຫງໃນລາວໄດເອານຳຈາກແມນຳສາຍໜງຜານອໂມງໄປສແມນຳສາຍອນອກ. ພວກເຮາເອນເຂອນແລະ ອໂມງເຫານວາໂຄງການສາງເຂອນປຽນແລວນຳ. ໃນໂຄງການເຫານ ແມນເພນສາງເຂອນໃສແມນຳຢເທງພ ໂດຍສງນຳຈາກແມນຳຜານອໂມງລງຕາມຕນພເຂາໄປຫາໂຮງໄຟຟາ ແລະ ນຳທສງມານນຈະໄປພດກງນຳທພວກເຮາເອນກນວາໃບພດນຳຫ ກງຫນພດນຳເພອຜະລດພະລງງານໄຟຟາ. ຫງຈາກນນ, ນຳທໃຊພດກງຫນເພອຜະລດໄຟຟາກຈະໄຫລງໄປສແມນຳສາຍອນອກ.
ໂຄງການສາງເຂອນປຽນແລວນຳມຜນກະທບບດຫາຍຢາງຕແມນຳລຳເຊ
![Page 17: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/17.jpg)
17
ການຖກບງຄບໃຫຍກຍາຍກບຕາງຫຍງກບການສນເສຍ
ບານເຮອນ.ການໜຈາກດນດອນຕອນຫຍາຂອງຕນເອງແລະການທຖກບງຄບ
ໃຫໄປຢບອນອນນນສາມາດເຮດໃຫທານເກດຄວາມລຳບາກແລະ
ທຖອຍໃນຊວດ.
ການຍກຍາຍປະຊາຊນ
ເມອນຳຈາກເຂອນຂນມາຖວມບານເຮອນແລະທດນຂອງປະຊາຊນ,ແນນອນວາເຂາເຈາຈະບສາມາດອາໄສຢບອນນນໄດອກຕໄປ.ການຍກຍາຍປະຊາຊນອອກຈາກບານເຮອນຂອງເຂາເຈາຖເປນບນຫາໃຫຍທສດຊງເກດຈາກເຂອນຂະໜາດໃຫຍ.
ພາຍຫງທໄດຍກຍາຍໄປຕງຖນຖານຢບອນໃໝຍອນໂຄງການສາງເຂອນແລວ ປະຊາຊນສວນໃຫຍມກຈະຕກທກໄດຍາກຫາຍກວາເກາ.ດນດອນຕອນຫຍາບອນໃໝທເຂາເຈາຍກຍາຍໄປຢນນບມຄວາມອດມສມບນ.ການທຳມາຫາກນໃນເຂດທຕງຖນຖານໃໝອາດຈະເຮດໃຫເຂາເຈາບສາມາດມອາຫານກມຢກມກນໄດຫບກບສາມາດຫາລາຍໄດພຽງພເພອມາລຽງຄອບຄວຂອງເຂາເຈາ.ຮາຍແຮງໄປກວານນເຂາເຈາກອາດຈະບສາມາດເຮດໄຮເຮດນາຫຫາປຫາປາໄດ.ເມອນຳຖວມບານ,ຊາວບານທອາໄສຢໃນບານນນສວນໃຫຍມກຈະພບບນຫາການຍາຍບອນຢອາໄສໄປຢຕາມສະຖານທຕາງໆ ຊງເປນເຫດໃຫເຂາເຈາຕອງພດພາກຈາກໝເພອນແລະຍາດຕພນອງຜທສາມາດໃຫການຊວຍເຫອແກເຂາເຈາໄດ.
ສະຖານທວດທະນະທຳແລະສກກາລະບຊາບນພະບລດອາດຈະຖກນຳຖວມ ຫ ຖກທຳລາຍໃນລະຫວາງການກສາງໂຄງການເຂອນຊງບນຫານຈະສາງຄວາມເສາໝອງ ແລະ ຜນກະທບທາງດານຈດໃຈໃຫແກປະຊາຊນເປນຢາງຍງ. ເມອປະຊາຊນຈາກຊນນະບດຍກຍາຍໄປຢໃນຕວເມອງໃຫຍ ເຂາເຈາມກຈະປະສບບນຫາໃໝໆຫາຍຢາງເປນຕນວາບນຫາການຕດເຫາເມາສລາ,ຄວາມຮສກມປມດອຍ,ການໃຊຄວາມຮນແຮງຕກນ,ການຕດເຊອພະຍາດຫແມນແຕການຂາຕວຕາຍທງໝດເຫານມກຈະເກດຂນໃນໝປະຊາຊນທຖກຍກຍາຍຍອນເຂອນ.
ບນຫາຈາກການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ
ເມອປະຊາຊນຕອງໄດຍກຍາຍຈາກບານເກດເມອງນອນຂອງຕນຍອນໂຄງການສາງເຂອນ, ລດຖະບານ ແລະ ເຈາຂອງໂຄງການເປນຜຮບຜດຊອບໃນການຍກຍາຍເຂາເຈາໄປຢບານໃໝ.ລດຖະບານອາດຈະຍກຍາຍເຂາເຈາໄປອາໄສຢນຳບານອນ ຫ ບກຕງບານໃໝໃຫແກເຂາເຈາກເປນໄດ. ສວນຢໃນປະເທດລາວ,ມກດໝາຍຮອງຮບ ແລະ ໃຫສດທແກປະຊາຊນໃຫເຂາເຈາໄດຮບການຍກຍາຍຈດສນຢາງເປນທຳ(ເບງໜາ30).
ນກກສາງເຂອນມກຈະໃຫຄຳໝນສນຍາຢສະເໝວາຫງຈາກການກສາງເຂອນແລວປະຊາຊນຈະມຊວດການເປນຢດຂນ. ພວກເຂາສນຍາກບປະຊາຊນວາ ຈະເຮດໃຫປະຊາຊນມວຽກເຮດງານທຳ,ມບານເຮອນຫງໃໝໃຫຍໂຕ, ມໄຟຟາ ແລະ ນຳກນນຳໃຊຢາງສະດວກສະບາຍ. ຫງຈາກການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃໝແລວບາງຄງປະຊາຊນຈຳນວນໜອຍກມເຮອນຢດລນເກາໜອຍໜງ,ແຕສວນຫາຍແລວແມນບມເຮອນຢອາໄສ. ຖາວາເຂາເຈາໄດໃຊນຳໃຊໄຟຟາແຕເຂາເຈາກຕອງຈາຍຄານຳແລະຄາໄຟຟາດວຍຕນເອງທງໝດ.ສດທາຍປະຊາຊນກບສາມາດມເງນພທຈະຈາຍຄານຳຄາໄຟໄດ.
![Page 18: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/18.jpg)
18
ເມອຍກຍາຍໄປຢແຫງໃໝແລວ ປະຊາຊນມກຈະໄດຮບທດນແຄບກວາທດນເກາທເຂາເຈາເຄຍມໃນເມອກອນ ແລະ ອາດຈະບອດມສມບນຄດນເກາຂອງເຂາເຈາ. ດງນນຈງເຮດໃຫເຂາເຈາບສາມາດປກຝງ, ລຽງສດ, ຫາປາ ຫ ຊອກຢທຳກນໄດເໝອນດງແຕກອນ.
ເມອປະຊາຊນຖກຍກຍາຍໄປອາໄສຢນຳບານອນ, ປະຊາຊນຜທອາໄສຢບານນນມາກອນກບຢາກໃຫຜຍກຍາຍເຂາມາຢໃໝໃຊດນ,ນຳແລະຊບພະຍາກອນອນໆຮວມກນກບເຂາເຈາ.ບາງເທອຜຍກຍາຍມາຢຮວມໃນບານນນພດແມນຊນເຜາຕາງກນແລະມຮດຄອງປະເພນແຕກຕາງກນຊງບນຫານສາມາດເຮດໃຫເກດຂຂດແຍງກນລະຫວາງຜມາຢໃໝແລະຜຢເກາ.
ຖາວາປະຊາຊນທອາໄສຢໃນບານນນມາກອນຕອງໄດແບງສນປນສວນທດນ ແລະ ຊບພະຍາກອນໃນບານຂອງຕນໃຫກບຜຍກຍາຍມາຢໃໝສງສຳຄນໂຄງການຕອງໃຫຄາຊດເຊຍຫທດແທນແກເຂາເຈາ.ຊາວບານທອາໄສຢມາກອນນນກຄວນຈະໄດຮບຄາທດແທນຫຊດເຊຍຈນກວາຈະໝດອາຍໂຄງການໃນເມອວາເຂາເຈາກໄດຮບຜນກະທບຄກນ.
ປະຊາຊນຫາຍຄນຖກຍກຍາຍຍອນເຂອນເພອໃຫໄປຕງຖນຖານໃໝຢໃນເຂດພນທດນບມຄວາມອດມສມບນຫຢໃນພນທສງຊນເກນກວາຈະສາມາດສບຊາວເຮດໄຮທຳນາໄດ.
![Page 19: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/19.jpg)
19
ສງ ທ ຂອຍ ໄດ ຮບເວລາ ພວກ ເຂາ ສາງ ເຂອນກ ມ ພຽງ ເທາ ນ ລະ.
ຂອຍ ບ ມ ເງນ ພຽງພທ ຈະ ລຽງດລກ ເຕາ ຂອງ ຂອຍ.
ຖາບມອາຫານການກນຫບມເງນເພອດຳລງຊວດຢໄດ,ປະຊາຊນກຈະໄປອາໄສຢໃນເຂດຊມຊນທກຍາກຫບກກາຍເປນແຮງງານອບພະຍບ.
ບນຫາກຽວກບການຊດເຊຍຜນເສຍຫາຍຂອງປະຊາຊນຄາຊດເຊຍຫທດແທນຜນເສຍຫາຍໝາຍເຖງເງນຫວດຖສງຂອງທປະຊາຊນໄດຮບເປນຄາຊດເຊຍຫທດແທນແກຊບສນຫສງຂອງທເຂາເຈາໄດສນເສຍໄປຫງຈາກການກສາງເຂອນ.ເມອປະຊາຊນໄດຮບຄາຊດເຊຍຫທດແທນເປນເງນສດສວນໃຫຍກແມນໄດຮບບພຽງພທຈະເຮດໃຫເຂາເຈາສາມາດດຳລງຊວດຢໄດ.ຖາວາປະຊາຊນມຄວາມຄນເຄຍກບການປກຝງຫຊອກຫາອາຫານໃຫແກຕນເອງ ແລະ ບຄນເຄຍກບການຈບຈາຍເງນມາກອນ ເຂາເຈາອາດຈະບຮວາຈະນຳໃຊເງນແນວໃດເພອໃຫກມໄດດນ.ສະນນ,ປະຊາຊນຄວນຈະໄດຮບການຊດເຊຍຫທດແທນໃນໄລຍະຍາວຈນກວາເຂາເຈາຈະຄນເຄຍແລະປບຕວເຂາກບສະພາບຜນກະທບນນໄດຫບກແມນຕະຫອດອາຍໂຄງການ.
ໃນລາວ, ຜສາງເຂອນມກຈະຊກຍໃຫປະຊາຊນຫນໄປນຳໃຊວທທຳມາຫາກນແບບໃໝ ເປນຕນວາ ການລຽງສດຕາມທງຫຍາ,ການລຽງປາໃນໜອງ,ການເຮດນາແຊງຫການປກພດເພອຂາຍໃນຕະຫລາດ. ເພອເຮດໃຫຊມຊນຍກຍາຍຈດສນໃໝສາມາດຫນປຽນໄປສການດຳລງຊວດແບບໃໝທກາວມານນ,ລດຖະບານແລະບລສດສາງເຂອນຈຳເປນຈະຕອງໄດໃຫການຊວຍເຫອແກເຂາເຈາຫາຍສມຄວນ. ປະຊາຊນຕອງການຝກອບຮມວທການທຳມາຫາກນແບບໃໝ ແລະ ວທການຊອກຫາບອນຂາຍຜນຜະລດຂອງເຂາເຈາ.ແຕສວນຫາຍແລວ,ປະຊາຊນຈະບໄດຮບການຊວຍເຫອຢາງພຽງພເພອໃຫເຂາເຈາສາມາດປບຕວເຂາກບສະພາບຊວດໃໝຂອງຕນແລະສດທາຍເຂາເຈາກຕກທກໄດຍາກຫາຍກວາແຕກອນມການກສາງເຂອນ.
ປະຊາຊນບາງຄນບໄດຮບການຊດເຊຍຫທດແທນຫຍງເລຍປະຊາຊນທອາໄສຢໃນເຂດລມເຂອນມກຈະພບບນຫາຄວາມຫຍງຍາກໃນການສະເໜໃຫລດຖະບານຮບຮຄວາມເສຍຫາຍຂອງຕນທເກດຈາກເຂອນ.ປະຊາຊນທດຳລງຊວດໂດຍອາໄສແມນຳທໄດຮບນຳມາຈາກໂຄງການສາງເຂອນປຽນແລວນຳກພບບນຫາຄວາມຫຍງຍາກເຊນດຽວກນໃນການສະເໜໃຫລດຖະບານຮບຮຄວາມເສຍຫາຍຂອງເຂາເຈາ. ຖາວາທານອາໄສຢເຂດລມເຂອນ ຫ ແມນຳທທານອາໄສເພອການດຳລງຊວດນນຫາກເປນສວນໜງຂອງໂຄງການສາງເຂອນປຽນແລວນຳ, ສງສຳຄນທານຄວນເຮດວຽກຮວມມກບປະຊາຊນຄນອນໆເພອຮບປະກນໃຫໄດຮບການຊດເຊຍຢາງພຽງພ ແລະ ຍຕທຳຕຜນເສຍຫາຍຈາກເຂອນທມຕຊບສນແລະການດຳລງຊວດຂອງທານໄປຈນກວາຊວດການເປນຢຂອງທານຈະກບຄນສສະພາບປກກະຕຄເກາເຖງຈະໃຊເວລາດນປານໃດກຕາມ.
![Page 20: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/20.jpg)
20
ພາກທ3
ທານສາມາດເຮດຫຍງໄດແດຖາມການສາງເຂອນໃນເຂດພນທຂອງທານ
ປະຈບນຢໃນປະເທດລາວມໂຄງການເຂອນຫາຍແຫງທກຳລງຢໃນໄລຍະການກສາງ.ນອກຈາກນນກຍງມຫາຍໂຄງການເຂອນທກຳລງຢໃນໄລຍະການວາງແຜນກສາງໃນອະນາຄດ. ຖາວາມແຜນການກສາງເຂອນໃນເຂດພນທຂອງທານ, ສງສຳຄນທານຕອງຮວາລດຖະບານມນະໂຍບາຍ ແລະ ກດໝາຍປກປອງສດຜນປະໂຫຍດຂອງທານຄແນວໃດ. ຖາວາສດທຂອງທານ ແລະສດທຂອງຊມຊນຫາກຖກຮບຮແລະເຄາລບຕາມທກດໝາຍແລະນະໂຍບາຍໄດກຳນດໄວນນທານເອງແລະຊມຊນຂອງທານກຈະໄດຮບການຊວຍເຫອ. ຖາຫາກວາທານ ແລະ ຊມຊນຂອງທານຮວມແຮງຮວມໃຈກນຫາງຫາກະກຽມ ແລະ ສກສາໃຫຮລະບຽບກດໝາຍແລະນະໂຍບາຍກຽວກບເຂອນມນຈະຊວຍເຮດໃຫສດທຂອງທານແລະຊມຊນໄດຮບຄວາມເຄາລບນບຖ.
ກດໝາຍແລະນະໂຍບາຍຂອງລາວກຽວກບເຂອນ
ລດຖະບານໄດອອກກດໝາຍແຫງຊາດວາດວຍການກສາງເຂອນ ແລະ ໂຄງການພດທະນາອນໆ ແລະ ກດໝາຍເຫານລວນແຕແນໃສເພອ:
- ປອງກນບໃຫເກດຄວາມເສຍຫາຍ- ໃຫການຊດເຊຍຫທດແທນແກປະຊາຊນຜທໄດຮບຜນເສຍຫາຍ- ແນະນຳລະອຽດຈະແຈງກຽວກບລະບຽບການຕາງໆສຳລບການເຄອນຍາຍ, ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ ແລະ
ການຊດເຊຍແກຜໄດຮບຜນກະທບ.
ລະບຽບການຕາງໆສຳລບການເຄອນຍາຍ,ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສແລະການຊດເຊຍແມນໄດລະບເປນລາຍລກອກສອນໄວໃນເອກະສານສຳຄນສາມສະບບຄດງຕໄປນ:
- ດຳລດວາດວຍການຊດເຊຍແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຂອງໂຄງການພດທະນາສະບບເລກທ129/ນຍ- ຂກຳນດລະບຽບການເພອຈດຕງປະຕບດດຳລດເລກທ192/ນຍ- ຄຳສງແນະນຳດານວຊາການກຽວກບການຊດເຊຍແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃນໂຄງການພດທະນາ
![Page 21: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/21.jpg)
21
ອງຕາມກດໝາຍດງກາວ,ກອນເລມຕນປະຕບດໂຄງການເຈາຂອງໂຄງການຕອງປກສາຫາລກບປະຊາຊນທກຄນແລະປະຊາຊນທກຄນທໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການມສດທໃນການທຳມາຫາກນເທາທຽມກນກບໃນເວລາກອນມໂຄງການ.ກດໝາຍຍງໄດກຳນດໄວຈະແຈງວາທກໆຂມນຂາວສານກຽວກບໂຄງການ ແລະ ຜນກະທບຈາກໂຄງການຈະຕອງໄດນຳອອກເຜຍແຜໃຫມວນຊນຊາບກນຢາງກວາງຂວາງ.ຖາວາທານໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຍອນໂຄງການ,ທານກມສດທຮຽກຮອງເອາການຊດເຊຍຕສງທທານໄດສນເສຍໄປນນຢາງເປນທຳ.
ບນພນຖານກດໝາຍດງກາວນ,ນກພດທະນາຫເຈາຂອງໂຄງການກຄບລສດກສາງເຂອນຕອງຮບຜດຊອບຕຜນເສຍຫາຍທງໝດທອາດຈະເກດຂນຈາກໂຄງການສາງເຂອນ ແລະ ຈະຕອງຮບຜດຊອບຄາໃຊຈາຍທງໝດ ຊງໃນນນລວມທງຄາຊດເຊຍແກຜນເສຍຫາຍຂອງປະຊາຊນນຳ.ນອກຈາກນກພດທະນາຫເຈາຂອງໂຄງການແລວ,ລດຖະບານລາວກຍງມພາລະບດບາດຮບຜດຊອບຕຜນເສຍຫາຍນຄກນ. ໃນລາວ, ລດຖະບານລາວເປນເຈາຂອງສວນໜງຂອງໂຄງການສາງເຂອນທກໆໂຄງການ.ດງນນ, ລດຖະບານລາວກແມນເຈາຂອງໂຄງການຄກນ. ດວຍເຫດນ, ລດຖະບານລາວຈະຕອງຮບປະກນເຮດໃຫນກພດທະນາແລະເຈາຂອງໂຄງການທກຄນນບຖແລະປະຕບດກດໝາຍລາວຢາງເຄງຄດ.
ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການແມນໃຜ?
ດຳລດຂອງລດຖະບານລາວວາດວຍການຊດເຊຍ ແລະ ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຂອງໂຄງການພດທະນາໄດກຳນດໄວວາປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການມສດທທຈະໄດຮບການຊດເຊຍແລະການຊວຍເຫອໃນດານການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ ແລະ ການຟນຟຊວດການເປນຢ. ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບທວານແມນ “ບກຄນທອາໄສ ແລະ ດຳລງຊວດ”ຢພາຍໃນເຂດໂຄງການສາງເຂອນແລະປະຊາຊນທກຄນທບໄດອາໄສຢໃນເຂດໂຄງການສາງເຂອນແຕມທດນແລະສງກສາງຂອງຕນຢໃນເຂດໂຄງການສາງເຂອນ.
ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການແມນປະຊາຊນທກຄນທອາໄສຢໃນເຂດລມແລະເໜອເຂອນທໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນໃນການດຳລງຊວດ.
ເຂດໂຄງການສາງເຂອນບແມນສະເພາະແຕເຂດທຈະໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນເທານນ, ແຕຍງລວມໄປໄກເຖງເຂດນຳຕອນລມນບຕງແຕກອງເຂອນລງໄປຫລວມເຖງປະຊາຊນຜທອາໄສແມນຳທຮບເອານຳຈາກໂຄງການອາງເຂອນປຽນແລວນຳກຖວາເປນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການຄກນ. ຖາວາທານ ແລະ ຊມຊນຂອງທານຄາດວາ ຈະໄດຮບຜນກະທບຫ ໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນມາແລວ ທາງທດກຄວນຮວມແຮງຮວມໃຈກນກບປະຊາຊນຄນອນໆທໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນຄກນເພອຕສປກປອງສດທຂອງຕນເອງແລະເຮດໃຫສດທອນຊອບທຳຂອງຕນໄດຮບການເຄາລບນບຖ.
![Page 22: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/22.jpg)
22
ກດໝາຍໄດກຳນດໄວວາເຈາຂອງໂຄງການຕອງເຊນເອາປະຊາຊນຜທໄດຮບຜນກະທບໃຫເຂາຮວມໃນການຕດສນໃຈກຽວກບວາຈະໃຫການຊດເຊຍແກທກຄນທໄດຮບຜນກະທບ
ຄແນວໃດ.
ຖາວາຂອຍເປນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການ,ຂອຍມສດທແນວໃດແດ?
ດຳລດວາດວຍການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໄດປກປອງສດທຫາຍດານຂອງປະຊາຊນຜທໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການສາງເຂອນ:
- ແມນແຕກອນທຈະມການສາງເຂອນ,ປະຊາຊນຜທຈະໄດຮບຜນກະທບມສດທເຂາຮວມໃນການວາງແຜນ.- ຖາວາມການເຄອນຍາຍແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ,ປະຊາຊນຜທໄດຮບຜນກະທບມສດທໃນ
ການໄດຮບການຊດເຊຍຢາງເປນທຳ.- ປະຊາຊນທໄດຮບຜນກະທບທກຄນມສດທທຈະໄດຮບດນທມຄວາມອດມສມບນ ແລະ ການດຳລງຊວດທດຄກນກບ
ຕອນທບທນໄດກສາງເຂອນ.
ເຖງວາສດທເຫານໄດກຳນດໄວໃນກດໝາຍກຕາມ ແຕບໝາຍຄວາມວາສດທເຫານຈະໄດຮບການເຄາລບນບຖໂລດ. ສະນນ,ນບຕງແຕກອນການເລມຕນໂຄງການເປນຕນໄປຈນຮອດມສຳເລດໂຄງການ ປະຊາຊນຜທໄດຮບຜນກະທບຈະຕອງສະເໜເຈາຂອງໂຄງການ ແລະ ພະນກງານຂອງລດເພອຮບປະກນໃຫຕນເອງໄດຮບການປະຕບດ ແລະ ການຊດເຊຍຢາງເປນທຳຈາກໂຄງການ.
ຄວາມຮບຜດຊອບຂອງເຈາຂອງໂຄງການມຫຍງແດ?ດຳລດຂອງນາຍກລດຖະມນຕວາດວຍການຊດເຊຍແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຂອງໂຄງການພດທະນາ(ມາດຕາ4)ໄດລະບໄວວາເຈາຂອງໂຄງການຕອງ:
- ຫກເວນການຍກຍາຍປະຊາຊນແລະການເຮດໃຫເກດຜນກະທບອນໆທເປນອນຕະລາຍ- ເຮດວຽກປະສມປະສານກບອຳນາດການປກຄອງຂອງລດແລະອງການຈດຕງທອງຖນເພອຊວຍເຫອການຍກ ຍາຍຈດສນທຢອາໄສແລະການຟນຟການດຳລງຊວດຂອງຊມຊນທໄດຮບຜນກະທບແລະໃຫການຊດເຊຍ ແກປະຊາຊນທກຄນທໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍ.- ຈາຍຄາຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສແລະຄາຊດເຊຍຕຜນເສຍຫາຍຂອງປະຊາຊນ.- ເອາໃຈໃສເບງແຍງເປນພເສດຕຄວາມຕອງການຂອງປະຊາຊນທເປນກມສຽງຫລາຍທສດເຊນ: ເດກນອຍ,ແມຍງ,ຜເຖາ,ຄນເສຍອງຄະແລະກມຊນເຜາ.- ຮບປະກນການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສລວມທງການມສວນຮວມຢາງຕງໜາຂອງຊມຊນທໄດຮບຜນກະທບແລະ ການປະຕບດດງກາວນຈະຕອງດຳເນນໄປບນພນຖານການໃຫຄວາມເຄາລບນບຖຕການຈດຕງດານສງຄມແລະ ວດທະນະທຳຊມຊນທອງຖນ.
![Page 23: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/23.jpg)
23
ຄວາມຮບຜດຊອບຂອງລດຖະບານມຫຍງແດ?
ອງການຈດຕງຂອງລດທເຮດໜາທຮບຜດຊອບເຂອນ ແລະ ຜນກະທບຈາກເຂອນແມນຫອງການຄມຄອງຊບພະຍາກອນແຫງນຳແລະສງແວດລອມຕງຢສຳນກງານນາຍກລດຖະມນຕ.ຫອງການຄມຄອງຊບພະຍາກອນແຫງນຳແລະສງແວດລອມມໜາທຮບຜດຊອບ ແລະ ຮບປະກນເຮດໃຫເຈາຂອງໂຄງການປະຕບດລະບຽບກດໝາຍຢາງເຄງຄດ ຊງໃນນນກແມນເຮດໜາທ:
- ແລກປຽນຂມນຂາວສານກຽວກບກດໝາຍແລະນະໂຍບາຍຕາງໆຂອງລດຖະບານ.- ອະນມດຫປະຕເສດໂຄງການໂດຍອງໃສບດລາຍງານຂອງເຈາຂອງໂຄງການ.- ຕດຕາມກວດກາການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຂອງຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການດວຍຄວາມເປນທຳ- ໃຫການແນະນຳດານເຕກນກວຊາການແກເຈາຂອງໂຄງການແລະອງການຈດຕງອນໆທກຽວຂອງ
ນອກນນ,ພະນກງານທອງຖນກຍງມໜາທຮບຜດຊອບ:
- ແລກປຽນແລະເຜຍແຜຂມນກຽວກບໂຄງການແລະຜນກະທບຈາກໂຄງການ- ຊວຍເຫອຊາວບານໃນການສຳຫວດກວດກາຊບສນແລະຜນເສຍຫາຍທມຕຊບສນຂອງເຂາເຈາ- ຊວຍເຫອຊາວບານປະເມນມນຄາຊບສນທໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຈາກເຂອນເພອໃຫເຂາເຈາໄດຮບການຊດເຊຍຢາງ
ພຽງພແລະເປນທຳ.- ເຮດວຽກຮວມກບເຈາຂອງໂຄງການເພອແກໄຂບນຫາຄຳຮອງທກຂອງປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບ.
ເພອຕດຕພວພນກບຫອງການຄມຄອງຊບພະຍາກອນແຫງນຳແລະສງແວດລອມໃນນະຄອນຫວງວຽງຈນໃຫເບງເລກໂທລະສບຕດຕໃນໜາສດທາຍຂອງປມຄມແນະນຳເຫມນ.
![Page 24: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/24.jpg)
24
ການສກສາຮຽນຮກຽວກບສດທທຖກຕອງຕາມກດໝາຍເປນສງທສາມາດຊວຍພວກເຮາທງໝດ
ທປະສບບນຫາຜນກະທບຈາກເຂອນ.
ຖາວາທານສນເສຍເຮອນ ທານຈະຕອງໄດຮບການ ທດແທນດວຍເຮອນ
ຖາວາທານສນເສຍຜນລະປກ ທານຈະຕອງໄດຮບການ ທດແທນດວຍເງນສດ
ຖາວາທານສນເສຍການງານ ທານຈະຕອງໄດຮບການຊວຍເຫອຫທລະກດຂອງຕນ ໃຫໄດເລມການງານຫທລະກດນນຄນ
ການສກສາຊມຊນສາມາດຊວຍທານປກປອງສດທຂອງທານໄດ!
ການເຄອນໄຫວຕາງໆທຊມຊນສາມາດປະຕບດຮວມກນໄດ
ເນອງຈາກວາເຂອນຂະໜາດໃຫຍມຜນກະທບຕໝດທກຄນໃນຊມຊນ.ສະນນ,ສງສຳຄນທສດກຄທານຕອງເຮດວຽກຮວມມກນກບປະຊາຊນທກຄນໃນຊມຊນຂອງທານເພອປກປອງສດທ,ຜນປະໂຫຍດແລະຊບພະຍາກອນສວນລວມຂອງຊມຊນ.ເພອຮບປະກນໃຫຕນເອງໄດຮບການປະຕບດຕອບ ແລະ ໄດຮບການຊດເຊຍຢາງເປນທຳນນ, ປະຊາຊນໃນບານສາມາດເຮດວຽກຮວມກນໄດດວຍຫາຍວທທາງທມຄວາມປອດໄພແລະທງຖກຕອງຕາມກດໝາຍອກດວຍ.
ບາງວຽກງານການເຄອນໄຫວທຊມຊນສາມາດເຮດໄດນນອາດຂນກບວາອຳນາດການປກຄອງບານໃຫການສະໜບສະໜນແລະເຫນດເຫນພອມນຳວທການນນຫບ.ບາງທບານອາດຈະມການນຳພາດ,ແຕວທການເຄອນໄຫບາງຢາງນນບານອາດຈະບໃຫການສະໜບສະໜນເພາະວາບານອາດຈະໄດຂຄຳເຫນແລະຂອະນມດຈາກອຳນາດການປກຄອງໃນລະດບສງກວາ.
ສະນນ, ຈດເລມຕນຂອງຊມຊນທຕອງປະຕບດກຄເຮດໃຫທກຄນທໄດຮບຜນກະທບນນເຂາໃຈໄດວາເຂາເຈາກຳລງປະສບບນຫາຫຍງ.ເວາແນວນກໝາຍຄວາມວາຊມຊນຈະຕອງຖາມລດຖະບານຫນກພດທະນາໂຄງການເພອໃຫຮຂມນກຽວກບຜນກະທບທຊາວບານອາດຈະໄດຮບຈາກໂຄງການສາງເຂອນ ແລະ ຖາມເຖງການຍກຍາຍປະຊາຊນທທາງໂຄງການສາງເຂອນໄດສະເໜ. ຈາກນນແລວ ກແລກປຽນ ແລະ ເຜຍແຜຂມນທໄດມາໃຫໝດທກຄນໃນຊມຊນຮ ແລະ ເຂາໃຈຢາງທວເຖງ.ອງການພດທະນາ,ອງການຈດຕງທບແມນຂອງລດຖະບານ ພອມດວຍປະຊາຊນຈາກບານຫຊມຊນອນທປະສບບນຫາຈາກໂຄງການສາງເຂອນທງໝດສາມາດແລກປຽນຂມນຂາວສານກຽວກບເຂອນແລະຜນກະທບຈາກເຂອນ,ແລະພອມໃຈກນຊອກຫາວທທາງອນເໝາະສມເພອປກປອງສດທ ແລະ ປກປກຮກສາຊບພະຍາກອນຂອງຕນເອງ ແລະ ຊມຊນ. ພວກເຮາມປມຄມກຽວກບການຈດຕງເຄອນໄຫຂອງຊມຊນເປນພາສາລາວ.ທານສາມາດຕດຕພວພນເອາໄດຈາກອງການຊດເຊລາວ(ເບງບອນຕດຕພວພນກບອງການຊດເຊຢໜາທ38).
![Page 25: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/25.jpg)
25
ເອກະສານອາງອງດານກດໝາຍກດໝາຍວາດວຍການຮອງທກ ຊງເອນວາ “ກດໝາຍວາດວຍການດຳເນນການຮອງທກ” ໄດອະນຍາດໃຫປະຊາຊນສະເໜຄວາມຄດເຫນຂອງຕນຕລດຖະບານ ແລະ ໄດສະໜບສະໜນໃຫສດແກຊມຊນໃນການດຳເນນການຕາງໆເພອຮຽກຮອງເອາຄວາມເປນທຳມາໃຫແກຕນເອງ. ເພອຢາກສກສາໃຫຮວາກດໝາຍສະບບນສາມາດສະໜບສະໜນຊມຊນເພອຮຽກຮອງເອາຄວາມເປນທຳໃຫຕນເອງໄດແນວໃດແດນນທານສາມາດຕດຕພວພນເອາກດໝາຍວາດວຍການດຳເນນການຮອງທກສະບບພາສາລາວໄດຈາກ:
• ອງການຕວແທນທາງດານກດໝາຍທຫອງການໃຫຄຳປກສາດານກດໝາຍຫຫອງການໃຫຄຳປກສາ ດານກດໝາຍພາກເອກະຊນ• ສະພາທະນາຍຄວາມ(ມຢຂນສນກາງຫຫອງການສະພາທະນາຍຄວາມປະຈຳຢທກໆແຂວງ)• ຜແທນສະພາປະຊາຊນປະຈຳຢແຕລະທອງຖນ• ຫອງການສະພາແຫງຊາດຢໃນແຂວງຂອງທານ• ອງການໄອຍະການສານ• ອງການຈດຕງສາກນແລະທອງຖນທໃຫການສງເສມການພດທະນາ
ກດໝາຍວາດວຍການດຳເນນການຮອງທກໄດລະບໄວວາ ກດໝາຍອນໆຈະຕອງໃຫການປກປອງປະຊາຊນຜທຮຽກຮອງຂຄວາມເປນທຳຈາກລດຖະບານຫຈາກນກພດທະນາໂຄງການ.
ການຂອະນຍາດຈດທະບຽນເພອຈດຕງກມ
ຊມຊນສາມາດຂອະນຍາດຈດທະບຽນເພອຈດຕງສະມາຄມຫກມຜຜະລດຕາງໆເຊນສະມາຄມຫກມຊາວປະມງ,ກມຊາວນາຫ ກມອນໆ ຢາງຖກຕອງຕາມກດໝາຍໄດຈາກທະບວງການປກຄອງ. ການຈດທະບຽນເພອຈດຕງກມ ຫ ສາງຕງສະມາຄມຢາງຖກຕອງຕາມກດໝາຍນນເຮດໃຫລດຖະບານຮບຮການເຄອນໄຫວຽກງານລວມໝຂອງກມ ຫ ຂອງສະມາຄມ. ກມ ຫສະມາຄມຕາງໆສາມາດຂອະນຍາດຈດຕງຂນໄດໃນຂນບານແລະຂນເມອງ.
ກມຊມຊນສາມາດຕາງໜາໃຫແກຊມຊນສະເໜຂຄດເຫນ, ຄວາມຕອງການແລະຜນປະໂຫຍດລວມຂອງຊມຊນໃນເວລາເຈລະຈາກບລດຖະບານຫພະນກງານໂຄງການ.ກມຊມຊນນສາມາດໃຫການສກສາແກຊມຊນແລະສາມາດຊວຍຈດຕງວຽກງານສຳຫວດຊມຊນ(ເບງໜາ28),ແລະສາມາດເຂາຮວມການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມ(ເບງໜາ26),ແລະທງສາມາດຊວຍເຮດໃຫວຽກງານຟນຟການດຳລງຊວດຂອງປະຊາຊນຕອບສະໜອງຕຄວາມຕອງການຂອງປະຊາຊນໄດ (ເບງໜາ35).
ເນອງຈາກວາຂນຕອນການຈດທະບຽນສາງຕງກມ ຫ ສະມາຄມຕາງໆນຳທະບວງການປກຄອງນນຍງຢໃນໄລຍະລເລມໃໝຄເລມແຕປ2009ເປນຕນມາໂດຍອງໃສດຳລດນາຍກລດຖະມນຕວາດວຍການຈດຕງສະມາຄມ.ສະນນ,ລະບຽບການແລະຂນຕອນການຈດທະບຽນສາງຕງສະມາຄມ ຫ ກມຕາງໆນນຈງຍງບຈະແຈງ ແລະ ຊດເຈນດ. ເຖງຢາງໃດກຕາມ, ທານສາມາດສະເໜຂອະນຍາດຈດທະບຽນສາງຕງກມ ຫ ສະມາຄມນຳຫອງການສນກາງແນວລາວສາງຊາດ ແລະ ຫອງການຄມຄອງຊບພະຍາກອນແຫງນຳ ແລະ ສງແວດລອມໃນແຂວງຂອງຕນເອງໄດ ຫ ທານອາດສະເໜຂຈດທະບຽນສາງຕງກມ ຫສະໂມສອນນຳເມອງຂອງຕນເອງໄດ.ກມຫສະໂມສອນນແມນລວມເຖງກມຫສະໂມສອນປກປກຮກສາສງແວດລອມຂອງບານແລະຂອງເດກນອຍໃນບານ.
ເພອຢາກຮຂມນເພມເຕມກຽວກບການສາງຕງສະມາຄມ ທານສາມາດຕດຕພວພນກບເຄອຂາຍສະມາຄມຊວຍເຫອສງຄມ(ເບງບອນຕດຕພວພນໄດໃນໜາທ38).
![Page 26: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/26.jpg)
26
ການສາງເຂອນໃນແມນຳຂອງພວກເຮາຈະເຮດໃຫຊວດຂອງພວກເຮາປຽນແປງໄປ
ຕະຫອດການ.ເຮດແນວໃດພວກທານຈະສາມາດຮບປະກນບໃຫພວກເຮາໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍ?
ການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມ
ດຳລດນາຍກລດຖະມນຕສະບບເລກທ 112/ນຍ ວາດວຍການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມໄດກຳນດໄວວາກອນເລມຕນໂຄງການກສາງເຂອນເຈາຂອງໂຄງການຕອງເຮດການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມກອນ. ການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມແມນການສກສາໃຫຮວາໂຄງການຈະມຜນກະທບບດຫຍງແດຕປະຊາຊນ,ສດ,ດນ,ນຳແລະອາກາດໃນເຂດທຈະກສາງໂຄງການນນ. ຈດປະສງຂອງການປະເມນຜນກະທບແມນເພອບອກໃຫຮວາໂຄງການຈະກໃຫເກດຄວາມເສຍຫາຍຫຍງແດແລະສາມາດແກໄຂໄດຄແນວໃດ.
ນອກຈາກນນ, ການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມຍງສກສາໃຫຮວາໂຄງການຈະສາງບນຫາຫຍງແດໃຫແກສງຄມເຊນບນຫາການຍກຍາຍປະຊາຊນແລະຄວາມເສຍຫາຍທຈະເກດຂນກບພນທທຳມາຫາກນຂອງທອງຖນແລະສະຖານທປະຫວດສາດຫສະຖານທສກກາລະບຊາສຳຄນຕາງໆຂອງຊມຊນ.
ຖາຫາກການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມສະແດງໃຫເຫນວາບມວທໃດຈະເຮດໂຄງການໄດ ຖາເຮດໄປກຈະເກດຄວາມເສຍຫາຍຢາງໃຫຍຫລວງ.ສະນນ,ກດໝາຍຂອງລາວຈງລະບໄວວາໂຄງການຈະຕອງຊອກຫາທາງເລອກອນທເໝາະສມກວາ.
ການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມປະກອບດວຍໜາວຽກຕນຕ2ຢາງຄ:
1.ການສກສາຜນກະທບຕໂຄງການທຈະມໃນອະນາຄດແລະບດລາຍງານທອະທບາຍກຽວກບຜນ ກະທບເຫານ. 2.ການຈດຕງກອງປະຊມເປດກວາງມວນຊນເພອໃຫປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການເຂາຮວມ ສະແດງຄວາມຄດເຫນກຽວກບບນຫາຂອງເຂາເຈາແລະເພອຮບປະກນໃຫທກຄນຮບຮວາການປະເມນ ຜນກະທບຕສງແວດລອມທໄດດຳເນນໄປນນມຄວາມລະອຽດ,ຄບຖວນແລະຖກຕອງຕາມຂນຕອນ ທກປະການ.
ມາດຕາ 7: ຂອງດຳລດສະບບນຍງໄດລະບໄວວາ ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການມສດເຂາຮວມປກສາຫາລກຽວ ກບການຊດເຊຍ,ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສແລະການປວແປງຊວດການເປນຢຂອງຕນເອງ.
![Page 27: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/27.jpg)
27
• ຄອບຄວຂອງຂອຍຈະໄດຮບຜນກະທບບດແນວໃດແດຈາກໂຄງການສາງເຂອນ?• ບານຂອງຂອຍຈະໄດຮບຜນກະທບບດແນວໃດແດຈາກໂຄງການສາງເຂອນ?• ເຂອນຈະເຮດໃຫນຳກນນຳໃຊຂອງພວກເຮາເສຍຫາຍບ? ຖາເປນແນວນນ,
ພວກທານຈະຊວຍເຫອພວກເຮາໃຫມນຳກນນຳໃຊພຽງພຄເກາໄດຄແນວໃດ?• ເມອການກສາງເຂອນສຳເລດແລວ, ເຂອນຈະບເຮດໃຫຈານວນປາທພວກ
ເຮາເຄຍຫາໄດຫດລງບ? ຖາເປນເຊນນນ, ພວກທານຈະຊດເຊຍຜນເສຍຫາຍໃນການຫາປາແກພວກເຮາແນວໃດ?
• ໃນຍາມແລງ, ພວກເຮາຍງຈະສາມາດເຮດສວນປກພດຢແຄມນຳຕໄປໄດຄເກາບ?ຖາບໄດ,ພວກທານຈະຊດເຊຍຜນເສຍຫາຍໃຫແກພວກເຮາແນວໃດ?
• ພວກທານຈະຊດເຊຍໃຫແກປະຊາຊນຜທສນເສຍດນຂອງເຂາເຈາດວຍຮບການໃດ? ສຳລບຜທສນເສຍຕນໄມໃຫໝາກ ຫ ສດລຽງເດ ພວກທານຈະຊດເຊຍໃຫແກເຂາເຈາຄແນວໃດ?
• ຂອຍຈຳເປນຈະຕອງຍາຍເຮອນຂອງຂອຍບ? ຖາເປນເຊນນນ, ພວກທານຈະປກເຮອນໃໝໃຫຂອຍບຫໃຫຂອຍເປນຜຍາຍເອາເອງບ?
• ຖາຂອຍສນເສຍທດນຍອນເຂອນ ພວກທານຈະເອາທດນຕອນໃໝໃຫຂອຍບ?ດນຕອນໃໝທຈະໄດຈາກພວກທານນນກວາງຫາຍປານໃດ? ດນຕອນໃໝນນສາມາດປກຝງໄດດຄເກາບ?ຂອຍຈະໄດກຳມະສດໃນດນຕອນໃໝນນຫບ?
• ບານໃໝຫ ເຮອນຫງໃໝບອນທຂອຍຈະຍາຍໄປຢນນຕງຢໃສ? ໃຫຂອຍໄປເບງໄດບ?
• ຖາວາມຄວາມຈຳເປນທພວກເຮາຕອງຍາຍໄປຢບອນໃໝຍອນເຂອນ ພວກທານຈະໃຫການຊວຍເຫອດານອາຫານແລະເຂາກນແກພວກເຮາຄແນວໃດ?
• ພວກທານຈະຊວຍເຫອດານການທຳມາຫາກນແກພວກເຮາຄແນວໃດ?
ຄຳຖາມທຄວນຖາມໃນກອງປະຊມເປດກວາງມວນຊນ
ອງຕາມກດໝາຍລາວ, ຂະນະທມການປະເມນຜນກະທບຕສງແວດລອມນນ ເຈາຂອງໂຄງການຕອງເປດກອງປະຊມຂນກບຊມຊນທໄດຮບຜນກະທບເພອເຜຍແຜຂມນກຽວກບເຂອນແລະຕອງອະນຍາດໃຫປະຊາຊນຊກຖາມບນຫາຂຂອງໃຈຂອງເຂາເຈາ.ສະນນ, ມນເປນໂອກາດດສຳລບຊມຊນ ແລະ ປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການຕອງເຂາຮວມກອງປະຊມດງກາວນ.ເວລາທານເຂາຮວມກອງປະຊມທານຈະມໂອກາດຖາມບນຫາຂຂອງໃຈຕາງໆທທານແລະຊມຊນຂອງທານມແລະທງຍງເຮດໃຫທານຮກຽວກບບນຫາຂອງໂຄງການດຂນ.ຄຳຖາມສຳຄນຕນຕທທານຄວນຖາມໃນກອງປະຊມມດງຕໄປນ:
![Page 28: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/28.jpg)
28
ການສຳຫວດພນທໂດຍຊມຊນເອງການສຳຫວດພນທໂດຍຊມຊນເອງນມຄວາມໝາຍສຳຄນເພາະວາມນຊວຍເກບກຳ ແລະບກທກຂມນກຽວກບຊບພະຍາກອນຕາງໆທທານໄດສາງສາ,ນຳໃຊ, ໃຊແນວໃດ, ເພອຫຍງແລະຄນຄາຂອງຊບພະຍາກອນເຫານນມຕຊວດຂອງທານຄແນວໃດກອນການກສາງເຂອນ. ຜນການສຳຫວດນຈະເປນສງພສດ ແລະ ຢງຢນເພອໃຫທານໄດຮບການຊດເຊຍຢາງເໝາະສມແລະເປນທຳຈາກໂຄງການ.ສະນນ,ຈຳເປນຕອງເກບກຳຂມນຕາງໆກຽວກບການຫາປາ, ຮວສວນພດຜກ, ເຄອງປາຂອງດງຈາກປາໄມ, ຕນໄມທເປນຢາ ແລະ ພດພນທນຍາຫານຕາງໆທເກດຕາມແຄມນຳທທານເຄຍເກບມາກນເປນອາຫານປະຈຳວນ. ຂມນຕາງໆເຫານສາມາດນຳມາພສດ ແລະ ຢງຢນໃຫເຫນວາແມນຳລຳເຊແລະປາໄມໃນເຂດພນທຂອງທານມຄວາມສຳຄນຕຊວດແລະການດຳລງຊວດຂອງທານ. ຂມນເຫານຍງມປະໂຫຍດຫາຍໂດຍສະເພາະໃນເວລາບມເອກະສານບນທກຊບສນເປນລາຍລກອກສອນໄວ.ນອກຈາກນນ,ຂມນເຫານກຍງມປະໂຫຍດໃນເວລາທດນ ແລະຊບພະຍາກອນອນໆເປນຂອງສວນລວມຫເປນຊບພະຍາກອນຂອງຊມຊນ.
ຈະເຮດການສຳຫວດພນທດວຍຕນເອງແນວໃດບາດກາວທ 1: ຈດຕງກອງປະຊມປກສາຫາລກບໝດທກຄນທສນໃຈເຂາຮວມການສຳຫວດ ແລະ ພອມກນນນກໃຫເຊອເຊນເອາຊາວບານຈາກບານທໄດຮບຜນກະທບຄກນເຂາຮວມນຳຫາຍຄນເທາໃດຍງດ. ໃຫຍກບນຫາແມນຳ, ປາໄມ, ຫວຍໜອງຄອງບງ ຕະຫອດຮອດພນທດນທາມຕາງໆທມຄວາມສຳຄນ ແລະ ຈຳເປນຕການດຳລງຊວດຂອງທານຂນມາປກສາຫາລກນ ແລະ ສດທາຍກໃຫຕກລງເປນເອກະພາບກນວາຈະສຳຫວດອນໃດແດ.
ບາດກາວທ 2: ໃຫແບງກນອອກເປນກມເພອເຮດການສຳຫວດສງທໄດຕກລງກນໃນກອງປະຊມນນ. ໃນກມສຳຫວດນຄວນໃຫມຄນຜທຮຈກສະພາບພນທໆຈະສຳຫວດນນດ ແລະ ຢາລມໃຫເອາແມຍງເຂາມາຮວມໃນກມສຳຫວດນຳ. ຕວຢາງວາຜໃດຮຈກ ແລະ ຊຳນານກຽວກບການຫາປາກຄວນໃຫໄປສຳຫວດກຽວກບປາ ແລະ ເຂດຫາປາ,ຫຊາວສວນກຄວນໃຫສຳຫວດກຽວກບສວນຕາມແຄມແມນຳດງນເປນຕນ.
ບາດກາວທ3:ໃຫຕດສນໃຈແລະຕກລງກນວາຈະເຮດການສຳຫວດດວຍວທໃດ.ຂແນະນຳບາງຢາງເພອເປນແນວຄວາມຄດໃຫແກພວກທານເພອເຮດການສຳຫວດມຄດງນ:
ສຳຫວດກຽວກບການປະມງ:ໃຫຈດແບງແມນຳ,ຫວຍໜອງຄອງບງແລະພນທດນທາມອອກເປນເຂດ.ຈາກນນກມອບໝາຍໃຫກມຄນຫາປາໄປສຳຫວດບອນຫາປາແລະປາໃນແຕລະເຂດ.ການສຳຫວດນແມນໃຫຈດແຈງເອາເຄອງມຫາປາລງໄປຫາປາຕວຈງໃນແຕລະເຂດທກາວມານນ.ໃນແຕລະເຂດຫວງນຳນນກມສາມາດຫາປາໄດຈກໂຕ, ຈກຊະນດ, ລວມນຳໜກເທາໃດ ແລະ ໃຊເວລາຫາດນປານໃດຈງໄດປາໃນຈຳນວນເທານນ. ທງໝດນແມນໃຫກມຫາປາຈດບນທກໄວຄກແນ.ຖາຂາຍປາກໃຫຈດແລະບນທກຈຳນວນເງນທໄດຈາກການຂາຍປານນໄວ.ຍອນວາການຫາປາໃນແຕລະດການນນໄດໜອຍຫາຍບຄກນ.ສະນນ,ຈງຈຳເປນຕອງເຮດການສຳຫວດໃນແຕລະລະດຫາປາໃນຮອບປໜງແລະບນທກໄວຄກແນ.
ການສຳຫວດສວນແຄມນຳ: ໃຫຈດແບງແມນຳອອກເປນເຂດ. ຈາກນນກໃຫກມສຳຫວດຍາງເລາະລຽບຕາມແຄມນຳແຕລະເຂດ, ໃຫວດແທກ ແລະບນທກເອາເນອທສວນແຄມນຳແຕລະຕອນ,ປະເພດເຄອງປກຂອງຝງໃນສວນແຕລະແຫງພອມດວຍຊເຈາຂອງສວນແລະການນຳໃຊຜນຜະລດຈາກສວນ(ເອາໄວກນ,ຂາຍ,ແລກປຽນຫ ແບງປນກນກນບ?). ຖາວານຳໄປຂາຍຢຕະຫລາດກໃຫບນທກຈຳນວນເງນທຂາຍໄດມານນຫາຍປານໃດ.ພອມກນນນກໃຫບນທກວາເຈາຂອງສວນແຄມນຳແຕລະຕອນນນໃນຮອບໜງປໄດປກຫຍງແດແລະປກຈກເທອ.
![Page 29: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/29.jpg)
29
ການສຳຫວດປາໄມ:ໃຫຈດແບງປາໄມອອກເປນເຂດ.ໃນແຕລະເຂດໃຫຈດບນທກເອາຊະນດໄມຕາງໆແລະຊະນດເຄອງປາຂອງດງໃນປາໄມແຕລະເຂດວາມຫຍງແດ. ໃນແຕລະເດອນຊາວບານໄດນຳໃຊໄມ ແລະ ເກບເຄອງປາຂອງດງຊະນດຕາງໆໃນແຕລະເຂດໄດຫາຍປານໃດແລະເອາໄປໃຊເຮດຫຍງ.ຖາເອາໄປຂາຍກໃຫບນທກຈຳນວນເງນທແຕລະຄນຂາຍໄດຫາຍປານໃດໃນແຕລະເດອນ.
![Page 30: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/30.jpg)
30
ເບງ ຄ ວາ ຈະ ມເງນ ຫວງ ຫາຍ ແຕມນ ກບ ສາມາດທ ຈະ ນຳ ມາ ທດ ແທນ ສມ ກບ ຄ ນຄາຂອງ ດນ ທ ໄດ ສນ ເສຍ ໄປ!
ສດທຂອງທານທຈະໄດຮບການຊດເຊຍແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຢາງເປນທຳ
ດຳລດນາຍກລດຖະມນຕວາດວຍການຊດເຊຍແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຈາກໂຄງການພດທະນາແລະຂກຳນດກຽວກບການຈດຕງປະຕບດດຳລດເລກທ192/ນຍ,ໄດປກປອງສດທຂອງປະຊາຊນຜທຈະຖກຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃໝ.ອງຕາມດຳລດ ແລະ ຂກຳນດດງກາວ, ເຈາຂອງໂຄງການຕອງຊດເຊຍແກປະຊາຊນທກຄນທໄດຮບຜນກະທບ ແລະ ສນເສຍຊບສນຂອງຕນເອງຍອນໂຄງການເຊນ:ການຊດເຊຍສຳລບບານເຮອນຫສງກສາງ,ຜນລະປກ,ຕນໄມແລະຊບສນອນໆລວມທງດນຂອງປະຊາຊນທໄດສນເສຍໄປ.ນອກຈາກນນ,ດຳລດແລະຂກຳນດດງກາວກຍງໄດປກປອງສດທອນໆຫາຍດານຂອງປະຊາຊນ.ການສນເສຍສງຕາງໆທຖວາສຳຄນທສດທໂຄງການຈະຕອງໃຫການຊດເຊຍມຄ:
ຖາວາທດນ,ຜນລະປກຫຊບສນໄດຮບຜນກະທບໃນໄລຍະສນຈາກໂຄງການ:
ໂຄງການຕອງຈາຍຄາລາຍໄດທທານໄດສນເສຍໄປແລະຕອງປວແປງຫ ໃຊແທນຄນຊບສນຕາງໆຂອງທານທໂຄງການເຮດໃຫເກດຄວາມເສຍຫາຍນນໃຫກບຄນສສະພາບເດມຄເກາ. ພອມກນນນ, ໂຄງການກຕອງຊດເຊຍຄາເສຍຫາຍທງໝດທເກດຂນກບທດນຫຊບສນຂອງທານ.
ຖາຫາກທານເສຍທດນກະສກຳຍອນໂຄງການ:
ອງຕາມລະບຽບການທເອນວາ “ດນແທນດນ,” ໂຄງການຈະຕອງເອາດນກະສກຳບອນໃໝຢໃນສະພາບດຄເກາ ແທນດນກະສກຳທທານໄດເສຍໄປຍອນໂຄງການ. ຖາວາໂຄງການບສາມາດຫາດນກະສກຳບອນໃໝມາແທນທານໄດ, ໂຄງການກຕອງຈາຍເງນພຽງພໃຫແກທານເພອໄປຊດນກະສກຳບອນໃໝໃຫໄດຕາມເນອທ ແລະ ຄສະພາບດນກະສກຳບອນເກາທທານໄດສນເສຍໄປ. ຖາວາດນຂອງທານເສຍຫາຍໄປແຕສວນໃດສວນໜງ ແລະ ສວນທຍງເຫອບໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍແຕກບສາມາດນຳໃຊໄດຄເກາ ໂຄງການຕອງຊອກຫາດນຕອນໃໝທມເນອທ ແລະ ມຄວາມອດມສມບນຄກບດນຕອນເກາຂອງທານ(ນບທງສວນທເສຍຫາຍແລະສວນທນຳໃຊບໄດ)ມາແທນຄນໃຫແກທານ.ຄາໃຊຈາຍທງໝດລວມທງຄາພາສ,ຄາອາກອນຫຄາໃຊຈາຍອນໆທກຽວຂອງກບດນທໂຄງການນຳມາໃຊແທນຄນໃຫແກທານນນ,ໂຄງການຕອງເປນຜຮບຜດຊອບທງໝດ.
![Page 31: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/31.jpg)
31
ຖາຫາກທານສນເສຍເຮອນຊານຫທລະກດຂອງທານ:
ອງຕາມກດໝາຍຂອງລາວ, ໂຄງການຕອງປກສາງເຮອນໃຫແກປະຊາຊນທກຄນທສນເສຍເຮອນຊານ ຫ ຕອງໄດຍກຍາຍໄປຕງຖນຖານຢບອນໃໝ. ຖາວາເຮອນ ຫ ທລະກດຂອງທານຖກທຳລາຍ ຫ ໄດຮບຜນເສຍຫາຍຮາຍແຮງ, ເຈາຂອງໂຄງການຕອງຈາຍຄາເຮອນ ຫ ທລະກດທຖກທຳລາຍ ຫ ໄດຮບຜນເສຍຫາຍຮາຍແຮງນນໃຫແກທານ. ຖາວາທານເປນເຈາຂອງທດນຊງເປນທຕງຂອງເຮອນ ຫ ທຕງທລະກດຂອງທານ, ເຈາຂອງໂຄງການຕອງເອາດນບອນໃໝທມເນອທ ແລະ ສະພາບເງອນໄຂທສາມາດປກເຮອນແລະດຳເນນທລະກດໄດຄແຕກອນແທນໃຫແກທານພອມທງຈາຍຄາພາສ,ອາກອນຫຄາໃຊຈາຍອນໆທງໝດທກຽວຂອງກບດນ. ນອກຈາກນນ, ເຈາຂອງໂຄງການກຕອງຈາຍຄາຊດເຊຍສຳລບການສນເສຍສງກສາງ ແລະລາຍໄດທງໝດໃຫແກທານ. ຄນນະພາບຂອງໄມປກເຮອນຫງໃໝກຕອງໃຫຄກບຄນນະພາບໄມເຮອນເກາຂອງທານທໄດສນເສຍໄປນນ.
ຖາຫາກທານສນເສຍຜນລະປກ,ຕນໄມໃຊສອຍສຳລບປກສາງຫຕນໄມໃຫໝາກ:
ໂຄງການຕອງຈາຍຄາຊດເຊຍແກຄວາມເສຍຫາຍສຳລບຜນລະປກຂອງທານຕາມລາຄາຊຂາຍກນໃນຕະຫລາດປະຈບນ.ຖາວາຕນໄມໃຊສອຍສຳລບການປກສາງຂອງທານຖກທຳລາຍຍອນໂຄງການ, ໂຄງການກຕອງຈາຍແກຄາເສຍຫາຍລາຍໄດໃຫແກທານພອມທງຊອກຫາດນຕອນໃໝທມເງອນໄຂ ແລະ ຄນນະພາບດຄເກາເພອປກຕນໄມໃຊສອຍສຳລບປກສາງໃຫແກທານ.ຄຽງຄກນນນ, ເຈາຂອງໂຄງການກຕອງຈາຍຊດເຊຍລາຍໄດທທານເສຍໄປແລະທງຈາຍຄາບກເບກແລະສບຊາວທດນເຮດສວນປກຕນໄມໃຫແກທານທງໝດ.ຖາວາທານສນເສຍພດຜນຫຕນໄມໃຫໝາກ,ໂຄງການກຕອງຈາຍຄາຊດເຊຍເປນເງນພຽງພກບມນຄາຂອງຜນລະປກທງໝດ ແລະ ເອາມນຄາຜນລະປກທງໝດປະຈຳປມາຄນໃຫຈຳນວນປທຄາດວາຕນໄມເຫານນຍງສາມາດໃຫໝາກຜນຕໄປໄດ. ດງນນ, ເຈາຂອງໂຄງການຕອງຈາຍຄາຊດເຊຍຕນໄມໃຫໝາກທທານໄດສນເສຍໄປນນໃຫແກທານຈນຄບອາຍທຕນໄມເຫານນສາມາດໃຫໝາກຜນໄດ.ຖາຫາກທານສນເສຍສງກສາງໃນຊມຊນຂອງຕນ:
ສງກສາງຂອງຊມຊນໃນນໝາຍເຖງຄອງຊນລະທານ,ນຳປະປາ,ລະບບຄອງລະບາຍນຳ,ໂຮງຮຽນ,ວດວາອາຮາມທເປນບອນສກກາລະບຊາ ແລະ ສງກສາງຕາງໆລວມທງຕະຫາດ ແລະ ສາລາຊມຊນ. ຖາວາສງກສາງໃດໜງທກາວມານໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຫຖກທຳລາຍເຈາຂອງໂຄງການຕອງກສາງແທນໃຫຢໃນສະພາບດຄແຕກອນ.
ຖາຫາກທານບມໜງສກຳມະສດທດນຫກຳມະສດຊບສນ:ຖາຫາກທານບມໜງສກຳມະສດທດນ ຫ ກຳມະສດຊບສນຖກຕອງຕາມກດໝາຍກຕາມ, ເຈາຂອງໂຄງການກຕອງໄດຈາຍຄາຊດເຊຍເຕມສວນສຳລບສດທການນຳໃຊທດນ ຫ ຊບສນອນໆທໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຈາກໂຄງການໃຫແກທານຄກນ.ເຖງຢາງໃດກຕາມ, ຖາທານບມໜງສຢງຢນກຳມະສດ ຫ ຫກຖານອາງອງການເປນເຈາຂອງທດນ ຫ ຊບສນທໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍນນ ມນເປນການຍາກທຈະຮຽກທວງເອາຄາຊດເຊຍຈາກເຈາຂອງໂຄງການ. ສະນນ, ກອນການກສາງເຂອນທານຕອງເຮດບນທກລາຍການຊບສນແລະສງຂອງທງໝດທທານມຫໄດນຳໃຊມາ,ໃນນນກແມນລວມທງທດນ,ຕນໄມໃຫໝາກແລະ ສດລຽງຂອງທານ. ການສາງບດບນທກຊບສນຕາງໆທກາວມານມຄວາມສຳຄນຫາຍເພອທານຈະໄດນຳເອາໄປເປນຫກຖານຢງຢນກບເຈາຂອງໂຄງການໃຫຊດເຊຍຄາເສຍຫາຍແກທານດວຍຄວາມເປນທຳ.
![Page 32: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/32.jpg)
32
ສງທທານເຄຍຊມໃຊມາຕະຫອດຊວດຂອງທານເຊນວາຊບພະຍາກອນປາໄມນນເປນສງທບສາມາດຈະຊອກຫາມາປຽນແທນງາຍໆໄດ.
ຂ ແຕວາ ພວກເຮາ ຢາກ ໄດ ຫຍງຈາກ ປາ ໄມ ພວກ ເຮາກ ສາມາດຊອກ ຫາ ເອາ ໄດ ທກ ເວລາຕາມ ຄວາມ ຕອງການ
ຂອງ ພວກເຮາ!
ພວກ ເຮາ ຕອງການສະ ເໜ ເລອງ ນ
ກບ ລດຖະບານ.
ອອກໄປ
ຈາກບອນນ!
ຖາວາສະຖານທຫາປາຫທດນສວນລວມຂອງຊມຊນພວກທານໄດຮບຄວາມເສຍຫາຍຫພວກທານບສາມາດນຳໃຊໄດຄເກາ:
ເຈາຂອງໂຄງການຕອງຈາຍຄາຊດເຊຍຕຄວາມເສຍຫາຍໃຫແກພວກທານດວຍເງນສດ.ນອກນນ,ໂຄງການກຕອງຈາຍເງນສດແລະ ອປະກອນ ພອມທງຈດຕງການຝກອບຮມໃຫແກພວກທານເພອຊວຍເຫອປວແປງຊວດການເປນຢຂອງພວກທານໃຫສາມາດກບຄນສສະພາບປກກະຕຄກນກບແຕຕອນບທນມໂຄງການ.
ກດໝາຍລາວສະບບເລກທ 2432, ຂກຳນດວາດວຍການຈດຕງປະຕບດດຳລດນາຍກລດຖະມນຕສະບບເລກທ 192/ນຍວາດວຍການຊດເຊຍ ແລະ ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃຫແກປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການພດທະນາໄດກຳນດເອາໄວວາ:ປະຊາຊນທໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການທເຄຍທຳມາຫາກນແລະເຄຍມລາຍໄດຈາກແຫງຊບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ເຊນຈາກການລາສດ, ການເກບເຄອງປາຂອງດງ, ການຫາປາ ແລະ ອນໆ ລວນແລວແຕມສດທທຈະໄດຮບການຊດເຊຍຈາກເຈາຂອງໂຄງການດວຍເງນສດ ຫ ດວຍການຊວຍເຫອຈດຫາວທການທຳມາຫາກນແບບໃໝເພອປບປງລາຍໄດໃຫແກຄວເຮອນແລະຊວດການເປນຢຂອງເຂາເຈາໃຫດຂນຫຢາງໜອຍສດກແມນເຮດໃຫລະດບຊວດການເປນຢຂອງຜໄດຮບຜນກະທບຄນສສະພາບປກກະຕຄກບເວລາກອນມໂຄງການ.
ຖາວາໂຄງການໃຫທານຍກຍາຍ,
ຖາວາໂຄງການໃຫທານຍກຍາຍ, ດນທໂຄງການນຳມາໃຊທດແທນແກທານນນຕອງໃຫຢໃກກບດນທທານໄດສນເສຍໄປເທາໃດຍງດ ຫ ຖາຫາກຢໄກຈາກບອນເກາກຕອງເປນດນເໝາະສມ ແລະ ສາມາດຮບເອາໄດ. ສງສຳຄນ, ດນຕອນໃໝທເຈາຂອງໂຄງການນຳມາທດແທນໃຫທານນນຕອງມໜງສກຳມະສດອອກໃຫທານໂດຍທທານບຕອງໄດຈາຍຫຍງ. ເຂດທຕງບານຍກຍາຍໃໝທງໝດຕອງມແຫງນຳກນນຳໃຊ,ມລະບບອະນາໄມ,ຄອງລະບາຍນຳໂສໂຄກ,ຖະໜນຫນທາງ,ໄຟຟາ,ໂຮງຮຽນ,
![Page 33: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/33.jpg)
33
ຖາວາມບນຫາຂຂດແຍງເກດຂນລະຫວາງປະຊາຊນທຍກຍາຍເຂາມາຢໃໝກບປະຊາຊນທອາໄສຢໃນບານນນມາກອນແລວທງສອງຝາຍກຄວນຈະຮວມກນແກໄຂບນຫານນໂດຍສນຕວທ.
ໂຮງໝ ແລະ ສະຖານທສກກາລະບຊາທາງສາດສະໜາຢາງຄບຖວນເຈາຂອງໂຄງການຈະຕອງຈດຫາສງອຳນວຍຄວາມສະດວກທງໝດເຫານໃຫຄບຖວນກອນທຈະຍກຍາຍເອາຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການເຂາໄປຢ.
ເຂດທຕງຖນຖານໃໝສຳລບຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການຕອງເປນເຂດທມເງອນໄຂສະດວກໃຫແກການເຮດທລະກດ ແລະການພດທະນາຊວດການເປນຢຂອງເຂາເຈາ. ເຂດທຕງບານໃໝໃນຊນນະບດກຕອງມເນອທດນ ພຽງພເພອເກບຮກສາຜນຜະລດກະສກຳ,ເພອສດລຽງແລະເຮດສວນຄວ.
ຖາວາການຍກຍາຍຫາກເຮດໃຫທານບມບອນທຳມາຫາກນສຳລບຊມຊນຂອງທານເຊນວາປາໄມຫບອນຫາປາ:
ເຂດທດນບອນທທານຈະຍກຍາຍໄປຕງຖນຖານໃໝນນຕອງມປາໄມ, ທງຫຍາ ແລະ ສະຖານທລຽງສດ ແລະ ຊບພະຍາກອນສວນລວມອນໆທມເງອນໄຂໃຫທານສາມາດທຳມາຫາກນໄດ.
ຖາວາເຈາຂອງໂຄງການຍາຍເອາຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການມາຢຮວມໃນບານຂອງທານ:
ແນນອນວາຖາມຄນຈາກບານອນຍກຍາຍເຂາມາຢໃນບານຂອງທານ,ທານກອາດຈະໄດຮບຄວາມຫຍງຍາກ.ສະນນ,ເຈາຂອງໂຄງການກຕອງຮບຜດຊອບໃຫການຊວຍເຫອແລະ ໃຫຄາຊດເຊຍແກທານຄກນກບຄນອນໆທໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການເພອໃຫທານທເປນເຈາຂອງບານມາແຕກອນນນມໂອກາດແລະ ເງອນໄຂພຽງພໃນການຊມໃຊດນ,ປາໄມ,ນຳຕະຫອດຮອດຊບພະຍາກອນທຳມະຊາດອນໆຄກນກບຕອນບທນມຜຍກຍາຍມາຢຮວມນຳ. ນອກຈາກນນ, ເຈາຂອງໂຄງການຕອງເປນຜຮບຜດຊອບຊວຍເຫອແກໄຂບນຫາຂຂດແຍງທງໝດທອາດຈະເກດຂນພາຍໃນບານ.
![Page 34: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/34.jpg)
34
ການໃຫຄວາມຊວຍເຫອໃນໄລຍະຍກຍາຍແລະໄລຍະຂາມຜານ
ດຳລດນາຍກລດຖະມນຕວາດວຍການຊດເຊຍ ແລະ ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃໝຂອງໂຄງການພດທະນາສະບບເລກທ192/ນຍ,ມາດຕາ7ໄດກຳນດເອາໄວວາ:
- ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃໝໃຫແກປະຊາຊນຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການຕອງໃຫສຳເລດ ກອນການລງມກສາງເຂອນຢາງຕາສດໜງເດອນ.- ການກສາງແລະພດທະນາບານໃໝບອນທໂຄງການຈະຍກຍາຍເອາທານເຂາໄປຢນນກຕອງໃຫ ສຳເລດກອນທທານຈະເຂາໄປຢ.- ໄລຍະຂາມຜານໃນລະຫວາງທທານຍກຍາຍເຂາໄປຢບອນໃໝ(ໝາຍເຖງໄລຍະເວລາສຳລບການປບ ຕວຂອງທານໃຫລງເຄຍກບຊວດໃໝແລະຟນຟການດຳລງຊວດຂອງທານໃຫກບຄນສສະພາບປກ ກະຕຄແຕກອນ)ຕອງເປນໄລຍະເວລາສນເທາໃດຍງດ.
ໃນໄລຍະຂາມຜານໃນການຕງຖນຖານໃໝຂອງຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການນນ,ເຈາຂອງໂຄງການຕອງ:
- ຊວຍເຫອແລະໃຫເງນສະໜບສະໜນການຍກຍາຍທານໄປຢບອນໃໝ.- ໃຫອາຫານຫເງນເພອຊອາຫານແກຜຍກຍາຍຈນກວາການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຈະສຳເລດລງ.- ໃຫການຊວຍເຫອພດທະນາເຂດທຕງຖນຖານໃໝຈນກວາທານຈະສາມາດປບປງຊວດການເປນ ຢຂອງທານໃຫກບຄນສສະພາບປກກະຕດຄແຕກອນ.
![Page 35: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/35.jpg)
35
ໜອງປາໜອງນແມນເຈາຂອງໂຄງການເຂອນເປນຜສາງໃຫແກພວກເຮາ,ແຕພວກເຮາບມເງນໄປຊລກປາມາລຽງໃນ
ໜອງນ!
ບນຫາຂອງໂຄງການຟນຟຊວດການເປນຢການທລດຖະບານລາວມນະໂຍບາຍແລະໂຄງການຊວຍເຫອຟນຟຊວດການເປນຢຂອງປະຊາຊນທກຄນທໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການສາງເຂອນນນຖວາເປນແນວທາງທດ, ຖກຕອງ ແລະ ເປນທຳທສດແລວ. ແຕເຖງຢາງໃດກຕາມ, ການປວແປງຊວດການເປນຢຂອງປະຊາຊນທໄດຮບຜນກະທບຈາກເຂອນເພອໃຫກບຄນສສະພາບປກກະຕດໄດນນເປນສງທບສາມາດເຮດໄດໂດຍງາຍດາຍ.
ຕວຢາງວາ, ການເຮດໜອງປາເພອລຽງປາໃນລາວເປນສງທສາມາດເຮດໄດບຍາກ. ແຕຈະໃຫສຳເລດຜນໄດດນນ,ສງສຳຄນກຕອງໃຫການຝກອບຮມດານການຄມຄອງໜອງປາຫາຍຫບຫາຍຕາວໃຫແກຜລຽງປາ,ການຂດໜອງປາກຕອງໃຫຖກຕາມຫກວທ ແລະ ຕອງມລກປາ ແລະ ອາຫານເກອປາອກດວຍ. ການທຳມາຫາກນດວຍການລຽງປານນມຄວາມແຕກຕາງກນຫາຍກບການຫາປາກນຈາກແມນຳຫຫວຍໜອງຄອງບງຕາມທຳມະຊາດຍອນວາການລຽງປານນທານຈະຕອງໄດຊລກປາ ແລະ ອາຫານເກອປາ. ຢໃນຫາຍທອງຖນຂອງລາວ, ພວກເຮາຍງຊອກຫາຊລກປາມາລຽງບໄດງາຍໆ. ນອກຈາກຈະມໜອງປາ, ມລກປາ, ມອາຫານໃຫປາກນແລວ ໃນຍາມຝນທານກຍງຕອງປກປກຮກສາປາບໃຫມນບນໜຈາກໜອງຂອງທານ. ຖາວາຜສາງເຂອນຕກລງຂດໜອງປາໃຫທານໃນເຂດທຢອາໄສໃໝ ທານກຕອງສະເໜໃຫເຈາຂອງເຂອນຈດຕງການຝກອບຮມການຄມຄອງແລະພດທະນາໜອງປາໃຫແກທານ.ນອກຈາກນນ,ທານຍງຕອງສະເໜໃຫເຈາຂອງເຂອນຊລກປາແລະອາຫານເກອປາໃຫແກທານໄປຈນກວາວາທານຈະສາມາດຫາປາທຳມະຊາດໄດຄເກາ.
ການເຮດນາແຊງຢໃນລາວຍງມຄວາມຫຍງຍາກຢຍອນວາທານຕອງໄດຈາຍເງນຈຳນວນຫວງຫາຍເພອຊແນວພນເຂາ, ຊປຍ, ຈາຍຄາຈກດດນຳເຂາໃສນາ, ຄາສອມແປງ ແລະ ບຳລງຮກສາເຄອງຈກດດນຳ. ຜສາງເຂອນອາດຈະສະເໜໃຫປະຊາຊນຫນໄປປກພດເສດຖະກດແທນການປກເຂາໃນລະດແລງເພອຂາຍຜນຜະລດໃນຕະຫາດ. ຖາວາຜສາງເຂອນຫາກສະເໜໃຫທານປກພດຊະນດນ ທານກຕອງໃຫມຄວາມໝນໃຈວາທານມບອນທຈະສາມາດຂາຍພດຜນນນໄດ. ພອມກນນນກຕອງໃຫຜກສາງເຂອນຊວຍຈາຍຄາດດນຳເຂາໃສນາ ແລະ ຄາຝນຄາປຍໃຫແກທານ.
![Page 36: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/36.jpg)
36
ຖາຫາກທານມບນຫາຮອງທກ
ໃນໄລຍະການກສາງໂຄງການ ແລະ ການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສນນ ໂຄງການຕອງເປດໂອກາດໃຫແກທານສະເໜບນຫາຂຂອງໃຈຕາງໆທທານມແລະໂຄງການຕອງເປນຜແກໄຂບນຫາທງໝດເຫານນໃຫແກທານ.ເຈາຂອງໂຄງການຕອງເຮດບດບນທກທກຂຂອງໃຈແລະຄຳຮອງທກຂອງທານເປນລາຍລກອກສອນ.
ທກໆເມອງທໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການຕອງຈດຕງກມປະຊາຊນຂນມາເພອແກໄຂບນຫາຂອງປະຊາຊນ. ກມຕາງໆເຫານເອນວາຄະນະກຳມະການແກໄຂການຮອງທກຂອງປະຊາຊນຜທໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການ.ຄະນະກຳມະການແຕລະຄະນະຕອງປະກອບດວຍບກຄນດງຕໄປນ:
• ຜຕາງໜາລດຖະບານຂນທອງຖນ(ຈາກເມອງແລະ/ຫແຂວງ)• ນາຍບານ• ຜຕາງໜາຄວເຮອນທໄດຮບຜນກະທບ(ບແມນນາຍບານ)• ແນວໂຮມບານຫຜຕາງໜາອງການຈດຕງມະຫາຊນຂນທອງຖນ• ຜຕາງໜາເຈາຂອງໂຄງການ
ຖາວາຄຳຮອງທກຂອງທານບໄດຮບການແກໄຂຈາກໂຄງການພາຍໃນ 15 ມ ນບຕງແຕມຍນຄຳຮອງທກເປນຕນໄປ ຫ ຖາຫາກວາທານບເຫນດກບສງທເຈາຂອງໂຄງການຕກລງຕອບສະໜອງໃຫແກທານ, ທານກສາມາດຍນຄຳຮອງທກຂອງຕນໄປຫາຫອງການໃຫຍຂອງເຈາຂອງໂຄງການແລະຫອງການຄມຄອງຊບພະຍາກອນແຫງນຳແລະສງແວດລອມໃນຂນເມອງຫແຂວງຂອງຕນຫບກຍນໄປຫາຫອງການຂນສນກາງໄດ.
ຖາວາທານຍນຄຳຮອງທກໄປຫາຫອງການດງກາວຕາມລຳດບແຕບໄດຮບຄຳຕອບຫບໄດຮບການແກໄຂພາຍໃນ20ມ,ທານສາມາດນຳເອາຄຳຮອງທກຂອງຕນຍນຕສານທຮບຜດຊອບທາງດານກດໝາຍ.
ການຍນຄຳຮອງທກຂອງທານຕເຈາຂອງໂຄງການຫຕສານນນທານບຕອງເສຍຄາໃຊຈາຍໃດໆ.
ນອກຈາກນນ, ທານຍງສາມາດໃຊໂທລະສບສາທາລະນະໂທເຂາໄປຫາສະພາແຫງຊາດເພອສະເໜຄຳຮອງທກກຽວກບການສຳປະທານທດນໃນເຂດຂອງຕນ. ບກຄນໃດກໄດສາມາດຕາງໜາໃຫແກຊມຊນ ແລະ ກມຊມຊນໂທລະສບໄປຫາສະພາແຫງຊາດເພອໃຫສະພາແຫງຊາດໄດຮຄຳຮອງທກຂອງຊມຊນສວນລວມ.
ສຳລບເລກໂທລະສບສາຍພເສດເພອຕດຕຫາສະພາແຫງຊາດໃຫເບງຢໜາທ38.
![Page 37: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/37.jpg)
37
ການກວດກາວຽກກສາງແລະການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ
ກດໝາຍໄດລະບໄວວາ ຕອງໃຫອງການກວດກາເປນກາງ (ບຂນກບພາກສວນໃດ) ເປນຜກວດກາເຂດໂຄງການ ແລະເຂດຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສ.ການກວດການນຢາງໜອຍສດແມນປະຕບດໜງຄງຕ6ເດອນຫງຈາກສຳເລດການຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສໃຫແກຜໄດຮບຜນກະທບແລວເພອຮບປະກນໃຫເຈາຂອງໂຄງການປະຕບດຖກຕອງຕາມກດໝາຍທກຂນຕອນ.
ທານເອງຕອງກຽມພອມສະເໜບນຫາຂຂອງໃຈທຕນມຕຜກວດກາໃນເວລາເຂາເຈາລງໄປກວດກາເຂດໂຄງການແລະ ເຂດຍກຍາຍຈດສນທຢອາໄສຂອງທານ. ຖາມຫາຍຄນສະເໜບນຫາຂຂອງໃຈທຕນເອງມເທາໃດຍງເປນການດ. ດແທກແມນໃຫຈດຕງກນເຮດບນຊລາຍການບນຫາຂຂອງໃຈ ແລະ ຄຳຮອງທກທແຕລະຄນມລວມເຂາກນເພອສະເໜຕຜກວດກາຈາກອງການກວດກາເປນກາງ.
ສະຫບ
ການປຽນແປງຕາງໆທເກດຂນຍອນໂຄງການສາງເຂອນນນບເຄຍວາຈະແກໄຂໄດຢາງສະດວກສະບາຍ.ການທຈະເຮດໃຫຜອນເຄາລບນບຖສດທຂອງທານນນ ມຄວາມຈຳເປນທທານເອງຕອງໄດສກສາໃຫຮຫາຍຢາງ, ໃຫຮການວາງແຜນເພອອະນາຄດແລະ ຕອງເປນຄນກາຫານ ແລະ ກາສະແດງອອກ. ນອກຈາກນນກຍງຮຽກຮອງໃຫທານຕອງຮວມເຮດວຽກກບຫາຍກມຄນເພອສາງອະນາຄດທມຄວາມຖກຕອງແລະເປນທຳ.ສງສຳຄນກຄທານເອງຕອງກາເວາກາຖາມແລະກາຮຽກທວງເອາການຊດເຊຍຈາກໂຄງການໃນສງທທານເຫນວາຄວນຈະໄດຮບ ກຄການຊດເຊຍໃຫສມສວນກບຜນກະທບທທານໄດຮບຈາກໂຄງການ. ເຈາຂອງໂຄງການອາດຈະຕອງໄດໃຫການຊດເຊຍແກຜໄດຮບຜນກະທບຈາກໂຄງການໄປຈນກວາໂຄງການຈະສນສດລງ.
ປະຊາຊນໃນທວໂລກໄດປະສບບນຫາຄກນກບທທານກຳລງປະສບຢດຽວນ.ສະນນ,ຈງຢາໄດເຂາໃຈວາທານຢຢາງໂດດດຽວ!
![Page 38: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/38.jpg)
38
ໃນເວລາທທານມບນຫາ
ກມຄນຄວາຄຳຮອງຂຄວາມເປນທຳແລະບນຫາສນຊາດ
ອງການແມນຳສາກນ(InternationalRivers)
![Page 39: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/39.jpg)
![Page 40: เขื่อน แม่น้ำ และสิทธิของชุมชนลาว (ภาษาลาว)](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081719/55720959497959fc0b8be80d/html5/thumbnails/40.jpg)
40